Karaang Teknolohiya—Modernong Katingalahan
“ANG lungsod [Turfan], nga mao ang usa sa labing init, labing palanas nga dapit sa yuta, nagpabiling usa ka lunhaw nga dalangpanan sa kamingawan, tungod sa teknolohiya nga 2,000 ka tuig na ang edad,” mitaho ang The Globe and Mail sa Toronto, Canada.
Ang Turfan ilado dili lamang nga mao ang labing init nga siyudad sa Tsina kondili usa usab sa labing init ug labing uga nga lugar sa yuta. Ang populasyon niini nga duolan sa 180,000 nagpuyo sa amihanang mga daplin sa Turfan Depression, nga sumpay sa Takla Makan Desert. Halos walay ulan dinhi, ug tungod sa grabeng kainit, ang diyutayng ulan nga mahulog mauga ra sa dili pa moabot sa yuta. Sa mga bulan sa ting-init, ang temperatura sagad moabot ug 54 grado Celcius diha sa landong.
Bisan pa, ang mga kahoy ug mga talamnon sa palibot sa Turfan, moabot ug usa ka luna nga duolan sa 3,200 ka ektarya. Kini nagsilbing panalipod sa mga molupyo batok sa paghaguros sa kusog nga alimpulos nga magliyoliyo kanunay sa utlanan sa lungsod. Ang kusog nga mga alimpulos nagagikan sa Takla Makan Desert ug magdala ug daghan kaayong mga balas nga bug-os makalubong sa mga tinukod ug makatabon sa tabunok nga kaumahan. Busa ang mga kahoy ug mga talamnon nahimong panalipod sa dalangpanan nga siyudad batok sa malaglagong mga puwersa sa disyerto.
Bisan pa sa dili-maayong palibot sa makusog nga unos nga balas ug makapagtong nga mga temperatura, ang Turfan maoy usa ka mauswagong sentro sa agrikultura. Abunda kaayo ang dapit sa nagkalainlain lahi nga mga pagkaon, nga adunay mga abot sa disyerto nga dates, parras, melon, granada, peaches, apricots, mansanas, talong, sibuyas, ug trigo ug ubang mga lugas, bisag dili na hisgotan pa ang labing-maayong gapas nga taas ug lanot nga tinanom sa Tsina. Sa dugay nang panahon, ilado ang Turfan sa kalidad ug sa lainlaing mga abot niini sa uma. Sulod sa libolibong katuigan, mauswagon kini nga komunidad diha sa tabunok nga dalangpanan sa kamingawan.
Unsa ang 2,000-ka-tuig nga teknolohiya nga malamposon kaayo bisan pa sa dili-maayong mga kahimtang? Ang The Globe and Mail nag-ingon nga nautang sa siyudad ang kalamposan niini diha sa “usa ka karaang sistema sa irigasyon nga usa sa labing yano ug malungtarong mga obra sa inhenyeriya sa kalibotan.” Ang mantalaan midugang: “Ang sekreto sa paglahutay sa [Turfan] mao ang usa ka talagsaon komplikadong mga tunel sa irigasyon ug mga atabay—nga nailhan sa lokal nga sinultihang Uighur nga karez—nga nagtigom sa tubig nga nagadagayday gikan sa punog-yelong kabukiran sa Tian Shan, 80 kilometros [50 milya] sa amihanang-kasadpan.” Malagmit ang tubig mauga sa dili pa makaabot sa mga kanal sa siyudad kon wala pa kini ipaagi sa ilalom sa yuta pinaagi sa gatos-gatos nga mga tunel nga naglangkob sa makuti nga sistema sa irigasyon.
Sa dugay na kaayong panahon sa wala pa matukod sa mga Uighur ang ilang sistema sa irigasyon, migamit ang karaang mga Persianhon ug samang mga kutay sa mga tunel sa irigasyon. Ang Encyclopœdia Britannica nag-ingon: “Naghimo ang mga Persianhon ug ilalom sa yuta nga mga tuboran sa tubig pinaagi sa pagkalot ug mga tunel, o kanats, ngadto sa kabungtoran, sagad gatos-gatos ang giladmon ug halos 12 milyas (19 kilometros) ang gitas-on.” Gani, kining karaang teknolohiya sa irigasyon katingalahan na bisan sa modernong panahon, sanglit napatunhay niini ang dalangpanan sa kamingawan diha sa usa sa labing init, labing uga nga dapit sa yuta.
Samtang gihimo sa karaan ug bag-ong teknolohiya ang mga disyerto nga matahom nga mga tanaman, sa dili halayo nga umaabot, pinaagi sa iyang Gingharian nga kagamhanan, pabulakon ni Jehova ang tanang mga disyerto sa yuta, alang sa ikalipay sa tawhanong pamilya. Miingon ang manalagna ni Jehova: “Ang kamingawan ug mala nga yuta magakalipay, ug ang disyerto magamaya ug mamulak sama sa rosas. Kini mamulak sa kadagaya, ug magakalipay uban sa kasadya ug pag-awit. Ang himaya sa Lebanon igahatag niini, ang katahom sa Carmelo ug sa Sharon. Adunay makakita sa himaya ni Jehova, ang katahom sa atong Diyos.”—Isaias 35:1, 2.