Kan jaʼäl rbʼanik tqakʼutuʼ ri kantzij taq naʼoj ri ye kʼo pa Biblia

1. ¿Achkë nkʼatzin nqaʼän rchë nq·ok pa rfamilia Jehová?

JUN chkë ri nqakʼutuj che rä jun qachʼalal taq nqatamaj rwäch ya riʼ «¿Achkë rbʼanik xatamaj rït rwäch Jehová?». Ri nqajoʼ nqatamaj rkʼë re pregunta reʼ, ya riʼ achkë rbʼanik xtamaj ryä ri kantzij chrij Dios. ¿Achkë rma? Rma chqawäch röj, ri kantzij chrij Dios o ri kantzij taq naʼoj ri ye kʼo chpan le Biblia, kan kowan kiqʼij chqä kan kowan yekʼatzin chqë pa qakʼaslemal. Chqä, rchë nq·ok pa rfamilia Jehová nkʼatzin nqakʼüt chë yeqaloqʼoqʼej ri naʼoj riʼ chqä yeqasmajij pa qakʼaslemal, y jun chkë riʼ ya riʼ kantzij nqtzjon (Sal. 15:1-3).

2. a) ¿Achkë xkitzʼët nkʼaj chik chrij Jesús? b) ¿Achkë xkiʼän ri winäq rma ri kantzij taq naʼoj ri xkʼüt Jesús?

² Jesús ronojel mul kantzij xtzjon. Rma riʼ, yajün ri winäq ri itzel xkinaʼ che rä xkitzʼët chë ryä majun bʼëy xtzʼük ta tzij tapeʼ nkʼaj chik ma xqä ta chkiwäch ri xuʼij chkë (Mat. 22:16). Jesús xuʼij achkë xtkiʼän ri winäq rma ri kantzij taq naʼoj ri xerkʼüt. Ryä xuʼij: «Rïn xipë rchë yenjäch ri winäq. Ri kʼajol xtkatäj chrij rtataʼ, ri qʼopoj xtkatäj chrij rteʼ y ri albʼätz xtkatäj chrij ralteʼ» (Mat. 10:35). Jesús ma xrajoʼ ta chë ri winäq njeʼ chʼaʼoj chkiwäch xa rma ri xkʼüt chkiwäch, o rma ri xkikʼüt rtzeqelbʼëy, ye kʼa rtaman wä chë ya riʼ xtbʼanatäj (Mat. 23:37). Tapeʼ ryä xerkʼüt kantzij taq naʼoj, rtaman wä chë ya riʼ xtbʼanö chë ye kʼo jojun xtkiloqʼoqʼej ri naʼoj ye kʼo chpan le Biblia y nkʼaj chik ma xtkiʼän ta riʼ (2 Tes. 2:9-11).

3. ¿Achkë xtqatzʼët chpan re tjonïk reʼ?

³ Achiʼel xuʼän Jesús, röj chqä nqatäj qaqʼij rchë ronojel mul kantzij nqtzjon chqä rchë yeqakʼüt ri kantzij taq naʼoj ye kʼo chpan le Biblia, yajün taq nkʼaj chik ma nqä ta chkiwäch ri nqaʼij chkë. Ye kʼa, ¿ntel chë tzij riʼ chë ma nqatzʼët ta na achkë rbʼanik nqtzjon y ajän ütz nqaʼän riʼ? Manä, ma ke riʼ ta. Chpan re tjonïk reʼ, naʼäy xtqatzʼët akuchï yeqïl wä kantzij taq naʼoj. Chrij riʼ xtqatzʼët achkë rma nkʼatzin chë röj kantzij nqtzjon, achkë rbʼanik nqaʼän riʼ y ajän ütz nqaʼän. Ya riʼ chqä xtqatzʼët chrij rtzjoxik ri naʼoj ye kʼo chpan le Biblia; xtqatzʼët achkë rma nkʼatzin nqaʼän riʼ, achkë rbʼanik nqaʼän che rä y ajän ütz nqaʼän. Jontir reʼ xtqrtoʼ rchë kan jaʼäl rbʼanik xtqakʼüt ri kantzij taq naʼoj ri ye kʼo chpan Rchʼaʼäl Dios.

¿AKUCHÏ YEQÏL WÄ KANTZIJ TAQ NAʼOJ?

4. ¿Achkë rma nqaʼij chë Jehová kantzij ntzjon?

⁴ Jehová ronojel mul kantzij ntzjon; jontir ri nuʼij ryä kan ye tzij, achiʼel ri nuʼij chrij ri achkë riʼ ri ütz chqä ri ma ütz ta (Sal. 19:9; 119:142, 151). Ronojel mul taq nuʼij achkë xtbʼanatäj chqawäch apü, kan yebʼanatäj (Is. 55:10, 11). Y majun bʼëy nujäl ta rtzij, rma kan nuʼän ri achkë nutzüj (Núm. 23:19). Chqä, majun bʼëy nutzʼük ta tzij (Heb. 6:18). Rkʼë ya reʼ nqʼax chqawäch achkë rma le Biblia nuʼij chë Jehová ya riʼ «ri Dios ri kantzij ntzjon» (Sal. 31:5).

5. ¿Achkë rma ma kwest ta nqïl «ri Dios ri kantzij ntzjon»? (Hechos 17:27).

⁵ Ye kʼo jojun winäq nkiʼij chë ma chaq bʼaʼ ta natamaj rwäch Jehová, «ri Dios ri kantzij ntzjon». Ye kʼa ma ke riʼ ta. Jontir ri yeqatzʼët nukʼüt chë ryä kantzij kʼo chqä nukʼüt achkë rnaʼoj (Rom. 1:20). Taq ri apóstol Pablo kʼo wä Atenas chqä xtzjon kikʼë jojun winäq ri kowan kinaʼoj, ryä xuʼij chkë chë Dios nrajoʼ chë nqakanuj chqä chë «ma kan ta näj kʼo wä chqë röj» (taskʼij Hechos 17:27). Y, ma xa xuʼ ta riʼ, Jehová yerjeluj pä rkʼë ri winäq ri nkiqasaj kiʼ chqä nkajoʼ nkitamaj ri kantzij chrij ryä (Juan 6:44).

6. ¿Achkë jojun naʼoj yerkʼüt le Biblia, y achkë rma natyoxij rït chë ataman ri naʼoj riʼ?

⁶ Jun rbʼanik nqakanuj Jehová, ya riʼ taq nqatjoj qi’ chrij le Biblia. Re wuj reʼ xtzʼibʼäx qa kimä achiʼaʼ rkʼë rtoʼik ri loqʼoläj rchqʼaʼ Dios (2 Ped. 1:20, 21). Reʼ ntel chë tzij chë jontir ri naʼoj ye kʼo chpan ma tzʼukün tzij ta chqä ütz nqakʼuqbʼaʼ qakʼuʼx chrij. Rma riʼ, ütz nqanmaj taq nuʼij chë ma chaq ke riʼ ta xtzʼuktäj pä jontir ri kʼo chkaj chqä chwäch Rwachʼlew (Gén. 1:1, 26). Chqä ütz nqanmaj taq nuʼij achkë rma nqmakun, nqatäj poqän y nqkäm (Rom. 5:12; 6:23). Chqä, ütz nqayaʼ chwäch qan chë, achiʼel nuʼij le Biblia, Jehová xtksaj Rkʼajol rchë xtresaj jontir ri ma ütz ta rbʼanon Satanás, ri «kitataʼ ri yetzʼukü tzij» (Juan 8:44; Rom. 16:20). Y ütz chqä nqakʼuqbʼaʼ qakʼuʼx chë Jesús xtchüp kiwäch ri itzel taq winäq, xkerkʼasoj pä ri kamnaqiʼ, xtuʼän chë le Rwachʼlew xtbʼeʼok jun jaʼäl jardín chqä xtqrtoʼ rchë xttel qa ri mak chqij (Juan 11:25, 26; 1 Juan 3:8). Jehová rkʼutun ri kantzij taq naʼoj chqawäch y nuyaʼ qʼij chqë rchë nqakʼüt chkiwäch nkʼaj chik (Mat. 28:19, 20). ¡Ya riʼ kan jun nüm spanïk!

¿ACHKË RMA NKʼATZIN KANTZIJ NQTZJON CHQÄ YEQAKʼÜT RI KANTZIJ TAQ NAʼOJ?

7, 8. ¿Achkë rma kan kowan rqʼij chë nqatzʼët na achkë rma kantzij nqtzjon? Tayaʼ jun ejemplo (Marcos 3:11, 12; keʼatzʼetaʼ chqä ri achbʼäl).

⁷ Achiʼel xqatzʼët qa, nkʼatzin ma nqatzʼük ta tzij rchë nq·ok pa rfamilia Jehová. Ye kʼa rchë Dios kiʼ rkʼuʼx nuʼän qkʼë, ma xa xuʼ ta nkʼatzin chë ma nqatzʼük ta tzij. Chwäch ryä kan kowan rqʼij achkë rma ma nqaʼän ta riʼ. Tqaquʼ rij jun ri xbʼanatäj taq Jesús najin wä nutzjoj ri ütz taq rtzjol (taskʼij Marcos 3:11, 12). Taq ryä kʼo wä chuchiʼ ri mar ri kʼo Galilea, xeʼapon ye kʼïy winäq rkʼë. Chkikojöl ri winäq riʼ ye kʼo wä jojun winäq ri yechapon kimä demonios. Ryeʼ xexkeʼ qa chwäch Jesús y kan rkʼë kuw kichʼaʼäl xkiʼij: «¡Rït yït Rkʼajol Dios!». ¿Achkë rma ryeʼ xkiʼij ya riʼ che rä Jesús? Rkʼë jbʼaʼ rma xkajoʼ chë ri winäq ri ye kʼo chriʼ nkikʼuqbʼaʼ kikʼuʼx chkij, rchë ke riʼ taq xtqʼax ri tiempo xkekowin xtkiʼän chë ri winäq riʼ xtkiyaʼ qa Jehová. Tapeʼ ri demonios riʼ kantzij xetzjon, ryeʼ xa kʼo jun rma xkiʼän riʼ. Ye kʼa ma xekowin ta xkiqʼöl Jesús. Ryä kan ma xqä ta chwäch ri xkiʼän ri demonios riʼ chqä xuʼij chkë chë ma tkitzjoj ta chrij ryä chkë nkʼaj chik.

⁸ ¿Achkë nqatamaj qa chrij re relato reʼ? Chë chwäch Jehová kan kowan rqʼij achkë rma ma nqatzʼük ta tzij o kantzij nqtzjon. Rma riʼ kan kowan nkʼatzin yeqakʼüt ri kantzij taq naʼoj chkiwäch nkʼaj chik rma nqajoʼ Jehová. Chqä nkʼatzin chë ronojel mul yë ryä nqayaʼ rqʼij taq nkʼaj chik rkʼë jbʼaʼ nkiyaʼ qaqʼij rma kʼo jun xqaʼän (Mat. 5:16; tajnamaj rkʼë Hechos 14:12-15).

9. ¿Achkë ma ütz ta nqaʼän, y achkë rma?

⁹ Tqaquʼ rij ajän rkʼë jbʼaʼ xtqajoʼ chë nkʼaj chik ütz yojkitzʼët o nkiyaʼ qaqʼij. Tqabʼanaʼ che rä chë jun ukʼwäy bʼey kʼo jun nutzjoj chqë ri ma ütz ta nqesaj rtzjol, ye kʼa röj nqatzjoj chkë nkʼaj chik. Si qachʼalal xtkitamaj chë kantzij ri xqaʼij chkë, rkʼë jbʼaʼ xtkiquʼ chë kʼo kʼïy qataman ri majanä nyaʼöx rtzjol. Rkʼë jbʼaʼ kan ütz xkojkitzʼët rma ri nqatzjoj chkë, ye kʼa Jehová ma kiʼ ta rkʼuʼx xtuʼän qkʼë (Prov. 11:13). ¿Achkë rma? Rma, tapeʼ ma najin ta nqatzʼük tzij, ma pa qaqʼaʼ ta röj kʼo wä rchë nqesaj rtzjol ri xbʼix chqë chqä xa najin nqakʼüt chë xa xuʼ röj najin nqaquʼ qa qij.

¿ACHKË RBʼANIK NKʼATZIN NQTZJON CHQÄ YEQAKʼÜT RI KANTZIJ TAQ NAʼOJ?

10. ¿Achkë nrajoʼ nuʼij Colosenses 4:6 taq nuʼij «kan jaʼäl rbʼanik kixtzjon»?

¹⁰ (Taskʼij Colosenses 4:6). Ri apóstol Pablo xnataj chkë ri cristianos aj Colosas chë nkʼatzin «kan jaʼäl rbʼanik» yetzjon. Ri tzij griego ri xksäx chpan re texto reʼ, ma xa xuʼ ta ntel chë tzij chë nkʼatzin yeqatoʼ nkʼaj chik rkʼë ri nqaʼij chkë, xa nkʼatzin chqä kan ütz qanaʼoj nqaʼän kikʼë chqä yeqaksaj jaʼäl taq tzij.

11, 12. ¿Achkë rma nkʼatzin nqatzʼët na achkë rbʼanik yeqakʼüt ri kantzij taq naʼoj chkiwäch nkʼaj chik? Tayaʼ jun ejemplo (keʼatzʼetaʼ chqä ri achbʼäl).

¹¹ Kan kowan nkʼatzin nqasmajij ri naʼoj xyaʼ Pablo y yeqaksaj jaʼäl taq tzij rchë yeqakʼüt ri kantzij taq naʼoj chkiwäch nkʼaj chik. Hebreos 4:12 nukʼüt chë ri kantzij taq naʼoj ri ye kʼo chpan le Biblia, ye achiʼel jun espada ri kowan rey chqä nujäch ri alma rkʼë ri espíritu, ntel chë tzij, nukʼüt achkë nunaʼ jun winäq chqä achkë qäs yeruʼän. Ye kʼa, si ma pa rbʼeyal ta nqaksaj le Biblia, rkʼë jbʼaʼ xa xtqasök jun winäq o xa xtqaʼän che rä chë xtrajoʼ xtuʼän chʼaʼoj qkʼë. Tqatzʼetaʼ jun ejemplo.

¹² Tqabʼanaʼ che rä chë nqïl jun achï pa predicación ri nuʼij chqë chë nuʼän rezar chkë tyox chqä chë nqä chwäch nuʼän celebrar ri Navidad chqä ri Año Nuevo rkʼë rfamilia. Rkʼë jbʼaʼ ri npë pa qajolon, ya riʼ nqaksaj le Biblia rchë nqakʼüt chwäch chë majun nkʼatzin wä naʼän orar che rä jun tyox ri majun ta rkʼaslemal chqä chë ri Navidad y ri Año Nuevo ma chpan ta le Biblia ye lenäq wä pä (Is. 44:14-20; 2 Cor. 6:14-17). Ma najin ta nqatzʼük tzij chwäch si nqaʼij ya riʼ che rä, yajün si nqaʼij ya riʼ ri naʼäy mul nqtzjon rkʼë, ye kʼa rkʼë jbʼaʼ ma ya riʼ ta rbʼeyal ri ütz nqaksaj le Biblia.

13. ¿Achkë rbʼanik nqayaʼ rtzayil qatzij?

¹³ Pablo chqä xuʼij chë nkʼatzin achiʼel ta nqayaʼ rtzayil qatzij. Reʼ ma ntel ta chë tzij chë nkʼatzin nqewaj ri kantzij o ma nqaʼij ta xa xuʼ rchë ma yeqasök ta nkʼaj chik. Ri xrajoʼ xuʼij Pablo ya riʼ chë kan achiʼel nqä chwäch ri winäq, kan ke riʼ rbʼanik nqakʼüt chwäch ri kantzij taq naʼoj ri ye kʼo chpan le Biblia, rchë ke riʼ kan jaʼäl xtnaʼ xtkʼoxaj (Job 12:11). Ye kʼa, rkʼë jbʼaʼ ya reʼ ma chaq bʼaʼ ta nuʼän chqawäch. Tqaquʼ rij ya reʼ. Ma jontir ta winäq jnan rtzayil rkïl kiway nqä chkiwäch, y ke riʼ chqä ri winäq ri nkikʼoxaj ri nqatzjoj chkë. Ri rbʼanik nqä chwäch jun winäq chë nqtzjon rkʼë, ma ya riʼ ta rbʼanik nqä chkiwäch nkʼaj chik. Jun ejemplo. Pa kiculturas jojun winäq rkʼulun chkë chë kan chöj nkiʼij chkë nkʼaj chik achkë nkʼatzin nkiʼän, yajün taq yetzjon kikʼë ri ya kʼo chik más kijnaʼ. Ye kʼa chpan jojun chik culturas kan ma ütz ta ntzʼet nbʼan ya riʼ, o ri winäq nkinaʼ chë kan kuw najin yetzjon kikʼë. Pablo xuʼij chë nkʼatzin nqatzʼët na achkë rbʼanik nqaqʼalajsaj chwäch jun winäq ri nukʼutuj chqë. Rma riʼ nkʼatzin nqatzʼët na achkë rbʼanik nqtzjon. Ma nqajoʼ ta nqtzjon achiʼel nqä chqawäch röj o achiʼel rkʼulun chqë pa qacultura, röj nqajoʼ nqtzjon rkʼë jun winäq kan achiʼel nqä chwäch ryä.

¿AJÄN NKʼATZIN KANTZIJ NQTZJON CHQÄ YEQAKʼÜT RI KANTZIJ TAQ NAʼOJ?

14. Taq Jesús xjeʼ chwäch Rwachʼlew, ¿xkʼüt komä chkiwäch rtzeqelbʼëy jontir ri rtaman ryä?

¹⁴ Jesús ronojel mul kan jaʼäl rbʼanik xtzjon kikʼë rtzeqelbʼëy chqä xkʼüt kʼïy naʼoj chkiwäch (Mar. 6:34). Tapeʼ ryeʼ kʼo kʼïy xkʼatzin xkitamaj, Jesús ma xkʼüt ta chkiwäch jontir ri rtaman ryä. ¿Achkë rma? Rma rtaman wä chë ma jontir ta xtqʼax chkiwäch. Chqä, rtaman wä chë ma ya riʼ ta ri tiempo rchë nkitamaj jojun naʼoj ri ye kʼo chpan le Biblia. Rma riʼ xuʼij chkë chë, si kʼo más xtkʼüt chkiwäch, ryeʼ ma xtqʼax ta pa kijolon (Juan 16:12). ¿Achkë nqatamaj qa röj chrij Jesús?

15. ¿Nkʼatzin komä chë xa pa jun qʼij nqakʼüt chkiwäch nkʼaj chik jontir ri qataman? (Proverbios 25:11; tatzʼetaʼ chqä ri achbʼäl).

¹⁵ Ri xuʼän Jesús kikʼë rtzeqelbʼëy nukʼüt qa chqawäch chë, tapeʼ röj qataman chik ri naʼoj ri ye kʼo chpan le Biblia, reʼ ma ntel ta chë tzij chë xa pa jun qʼij nkʼatzin nqakʼüt jontir ri naʼoj riʼ chkiwäch nkʼaj chik. Ri más ütz nqaʼän ya riʼ nqakʼän qanaʼoj chrij Jesús y nqaquʼ kij ri winäq. Tqaquʼ chik jmul rij ri achï ri nqä chwäch nuʼän celebrar ri Navidad chqä ri Año Nuevo rkʼë rfamilia. Röj qataman chë ri nmaqʼij riʼ ma chpan ta le Biblia ye lenäq wä pä chqä ma yeqä ta chwäch Jehová. Ye kʼa, tqabʼanaʼ che rä chë ri achï riʼ xrajoʼ xtjoj riʼ qkʼë chrij le Biblia taq nrajoʼ na jun o kaʼiʼ semanas rchë nbʼeqä ri Navidad. ¿Najin komä nqayaʼ rtzayil qatzij si xtqakʼüt chwäch achkë nuʼij le Biblia chkij ri nmaqʼij ri ma chpan ta Rchʼaʼäl Dios lenäq wä pä, rchë ke riʼ ma xtuʼän ta chik ri Navidad? Rkʼë jbʼaʼ manä. Tapeʼ ye kʼo jojun winäq kan chanin nkismajij ri nqakʼüt chkiwäch, nkʼaj chik kwest nuʼän chkiwäch nkijäl rbʼanik yechʼobʼon chqä nkiyaʼ qa rbʼanik ri rkʼulun chkë nkiʼän. Rchë nqatoʼ jun qestudiante rchë nuʼän progresar, ma xa xuʼ ta nkʼatzin nqakʼüt chwäch ri naʼoj ri nkʼatzin nutamaj, xa nkʼatzin chqä nqatamaj ajän ütz yeqakʼüt ri naʼoj riʼ chwäch (taskʼij Proverbios 25:11).

16. ¿Achkë ütz nqaʼän rchë nqatoʼ jun winäq rchë ronojel mul yersmajij «ri kantzij taq naʼoj»?

¹⁶ Jun chkë ri nbʼanö chqë chë kiʼ qakʼuʼx nqaʼän, ya riʼ nqakʼüt chwäch jun winäq ri kantzij chrij Jehová. Ye kʼa rchë nqatoʼ ri winäq riʼ rchë ronojel mul yersmajij «ri kantzij taq naʼoj», nkʼatzin nqayaʼ jun ütz ejemplo chwäch chqä nqakʼüt rkʼë rbʼanik kʼaslemal qakʼwan chë qakʼuqbʼan qakʼuʼx chrij ri rtzjun Jehová chqë chpan le Biblia (3 Juan 3, 4). Y, achiʼel xqatzʼët qa, nkʼatzin nqakʼüt ri kantzij taq naʼoj chkiwäch nkʼaj chik rma nqajoʼ Jehová chqä chë nkʼatzin nqaksaj jaʼäl taq tzij taq nqaʼän riʼ y nqatamaj ajän ütz nqtzjon. Chqä, xqatzʼët chë nkʼatzin nqayaʼ rqʼij Jehová taq nkʼaj chik rkʼë jbʼaʼ xtkajoʼ xtkiyaʼ qaqʼij rma kʼo jun xqaʼän. Si xtqaʼän jontir riʼ, xtqakʼüt chë najin nqayaʼ rqʼij Jehová, ri Dios ri kantzij ntzjon.