Mun na Bibulu sariyakolow nafa ka bon?

1-2. (a) Mun na Bibulu bɛ se ka wele ko gafe kɔrɔ-kɔrɔba? (b) Mun na a ka laadilikanw b’an nafa hali bi?

BIBULU ye gafe kɔrɔ-kɔrɔba de ye. A sɛbɛnni daminɛna, nin y’a san 3 500 ye ani a sɛbɛnni banna nin y’a san 2 000 ye. O bɛɛ n’a ta, an bɛ “Ala ka kuma” min kalan, o ɲɛnama don fo ka se bi ma (Heb. 4:12; 2 Tim. 3:​16, 17). Mɔgɔ miliyɔn caman y’a jateminɛ ko Bibulu ka laadilikanw b’u dɛmɛ ka latigɛli ɲumanw kɛ ani ka hɛrɛ sɔrɔ u ka ɲɛnamaya kɔnɔ.

² Nka cogo jumɛn de la nin gafe kɔrɔ-kɔrɔba in ka laadilikanw bɛ an nafa bi? K’a da nin kun fila ninnu kan: fɔlɔ, Bibulu ka kuma bɔra “Ala ɲɛnama” de yɔrɔ, ale min ye an Dabaga hakilitigi ye. A ka hakilitigiya ka bon ka tɛmɛn bɛɛ ta kan (1 Tim. 4:10; Rom. 16:​26, 27). Filanan, sariyakolo minnu bɛ Bibulu kɔnɔ, olu sanga tɛ bin fewu. O sariyakolow b’an nafa an mana kɛ yɔrɔ o yɔrɔ ani an ka gɛlɛyaw mana kɛ fɛn o fɛn ye.

3. An bɛna ɲinikali jumɛnw de jaabi sɔrɔ barokun in kɔnɔ?

³ Bibulu sariyakolow ye mun de ye? Mun na u nafa ka bon bi? An bɛ se k’u faranfasiya cogo di an kɛtɔ ka Bibulu kalan? Barokun in bɛna o ɲininkaliw jaabi. Yesu ka kumaw ye Bibulu sariyakolow nafa jira cogo min na, an bɛna o fana ye.

BIBULU SARIYAKOLOW YE MUN DE YE?

4. Bibulu sariyakolow ye mun de ye?

⁴ Bibulu sariyakolow ye tiɲɛ kuma jɔnjɔnw ye Ala ka sariyaw sinsinnen bɛ minnu kan. O sariyakolow b’an dɛmɛ ka Jehova hakilinata dɔn. Tuma dɔw la, Jehovah bɛ a hakilinata jira an na a ka sariyaw sababu de fɛ (Mat. 22:37). Ka o sariyaw dɔn, o nafa ka bon. Nka, ka to ka baara kɛ ni Bibulu sariyakolow ye, o nafa ka bon kosɛbɛ. Mun na? Ka d’a kan, sariya minnu bɛ sɔrɔ Bibulu kɔnɔ, olu dɔw dabɔra hukumu kɛrɛnkɛrɛnnen ani waati kɛrɛnkɛrɛnnen dɔ de kama. Jehova mana sariya o sariya sigi, kun kɛrɛnkɛrɛnnen dɔ de b’o la. Nka a ka sariyaw sinsinnen bɛ sariyakolo minnu kan, olu kɔni bɛ waleya hukumu caman kɔnɔ wa u sanga tɛ bin abada. U b’an dɛmɛ k’a dɔn Jehova hakilinataw ye min ye ani fɛn minnu nafa ka bon a bolo. (Zab. 119:111). O la, hali ni sariya dɔ yɛlɛmana walima yɛrɛ ni sariya si t’an bolo fɛn dɔ ko la, o bɛɛ n’a ta, an bɛ se ka latigɛli ɲumanw kɛ an kɛtɔ k’an sinsin a ka sariyakolow kan, olu minnu tɛ yɛlɛma abada.—Esa. 40:8.

5. Misali jumɛn de bɛ se k’an dɛmɛ k’a dɔn danfara min bɛ sariya ni sariyakolo ni ɲɔgɔn cɛ? (Jaw fana lajɛ).

⁵ An ka kuma misali dɔ kan min b’an dɛmɛ k’a dɔn danfara min bɛ sariya ani sariyakolo ni ɲɔgɔn cɛ. Denba dɔ tobili kɛtɔ bɛ se k’a fɔ a den ye ko ‘Kana maga daga kalaman la.’ O ye sariya dilen de ye a den ma. Nka o sariya sinsinnen bɛ sariyakolo min kan o ye ko: “Kana maga fɛn kalaman si la, n’o tɛ, i bɛ i yɛrɛ jeni.” O sariyakolo bɛ se ka waleya ni fɛn caman wɛrɛ ye min bɛ se ka mɔgɔ jeni, iko furuno, te baradaa walima fɛn wɛrɛ. O sariyakolo tɛna a nafa u ka so kɔnɔ dɔrɔn, nka a bɛ se k’a nafa yɔrɔ wɛrɛ la. Wa ni den in kɔrɔbayara, a bɛ se ka kɛ ko ale fana bɛna tobili kɛ ni a yɛrɛ ka daga ye. Hali ni a kɔrɔbayara, a ka kan ka ta’a fɛ k’i janto a yɛrɛ la walisa a ka daga kalaman kana a jeni. O la, a ba tun ye sariya min di a ma, hali ni a mago tɛ o la tun, o sariya sinsinnen bɛ sariyakolo min kan, a mago b’o la hali sisan.

MUN NA SARIYAKOLOW NAFA KA BON?

6. (a) Jehova ye mun de di an ma a ka kuma sababu fɛ? (b) Jehova bɛ bonya da an kan cogo di?

⁶ A ka kanuya kosɔn, Jehova ye sariyaw di an ma walisa k’an tanga faratikow ma (Yak. 2:11). Ka fara o kan, o sariyaw sinsinnen bɛ sariyakolo minnu kan, a b’an dɛmɛ ka olu faamuya. Nka, hali ni Jehova ma sariya di an ma kow bɛɛ la, a ka kuma kɔnɔ, a ye sariyakolow di an ma minnu b’an dɛmɛ ka latigɛli ɲumanw kɛ an ka ɲɛnamaya kɔnɔ ani ka ko ɲuman kɛ. Jehova tɛ sariya di an ma ko bɛɛ la. O cogo la, a b’a jira ko a bɛ bonya da an kan. A ye se di an ma fana ka latigɛli ɲumanw kɛ minnu b’a jira ko an b’a kanu ani ko a ka sariyakolow ka di an ye.—Gal. 5:13.

7. Misali dɔ fɔ min bɛ Bibulu sariyakolow nafa jira (Ja fana lajɛ).

⁷ Bibulu sariyakolow b’an dɛmɛ cogo di? An ka kuma misali dɔ kan. Dugu dɔw la bolifɛntigiw bɛ to ka pano dɔw ye sirabadaw la, minnu bɛ u dɛmɛ u k’a dɔn u bɛ se ka min kɛ ani u tɛ se ka min kɛ o sirabaw kan. O pano dɔw bɛ bolifɛntigi dɛmɛ a k’a dɔn a man kan ka tɛmɛ kilomɛtɛrɛ hakɛ min kan, n’a b’o sira kan ani a ka kan ka i jɔ yɔrɔ minnu na. N’a m’o sariyaw labato o bɛ se ka ɲangili lase a ma. Nka pano caman wɛrɛw bɛ yen minnu bɛ bolifɛntigi lasɔmi faratikow la minnu bɛ sɔrɔ o siraba kan. Misali la, o panow bɛ se k’a jira bolifɛntigi la ko o sira bɛ cɛɛnɛ walima ko baganw bɛ tɛmɛ a sira kan. Bolifɛntigi hakilitigi mana o panow ye a b’i janto a yɛrɛ la walisa k’a yɛrɛ tanga o farati kow ma. Misali la, ni sanji bɛ ka na bolifɛntigi b’i janto a yɛrɛ la walisa k’a yɛrɛ tanga o farati ko ma. O cogo kelen na, Ala ka kuma bɛ fɛn o fɛn haramuya, a sagokɛlaw b’u yɛrɛ tanga olu ma. K’a fara o kan, u b’u yɛrɛw tanga miirinataw ni kɛwalew ma minnu bɛ se k’u bila ka Jehova ka sariya sɔsɔ. O bɛɛ bɛ hakilitigiya ɲini an fɛ.

8. Iko a ɲɛfɔlen bɛ Romɛkaw 12:​1, 2 kɔnɔ cogo min na, n’an bɛ ka Bibulu kalan, an ka kuntilenna ye mun de ye?

⁸ Nka nafa wɛrɛw bɛ yen ka tugu Bibulu sariyakolow kɔ. O dɔ ye ko: Bibulu sariyakolow bɛ se k’an dɛmɛ ka Jehova hakilinataw dɔn kow kan. N’an bɛ ka Bibulu kalan, an b’a ɲini ka kalan nafamaw sɔrɔ ka bɔ a kɔnɔ. An bɛ se k’an yɛrɛ ɲininka: Mun na Jehova ye nin sɛbɛn a ka kuma kɔnɔ? An bɛ se ka kalan jumɛn de sɔrɔ o la? O cogo la, an bɛ ta’a fɛ ka baara kɛ ni an ‘hakili ye’ walisa ka Jehova bato. “Ala sago ɲuman, a duman, a dafalen ye min ye,” an bɛna o faranfasiya.—Romɛkaw 12:​1, 2 kalan.a

9. K’an ka ɲɛnamaya kɛ ka kɛɲɛ ni Bibulu sariyakolow ye, an bɛ nafa wɛrɛ jumɛnw de sɔrɔ ka bɔ o la? (Heburuw 5:​13, 14).

⁹ K’a fara o kan, k’an ka ɲɛnamaya kɛ ka kɛɲɛ ni Bibulu sariyakolow ye, o bɛ an dɛmɛ ka kɛ krecɛn kɔgɔlenw ye. Ni an bɛ an ka ɲɛnamaya kɛ ka kɛɲɛ ni Bibulu sariyakolow ye, jɛɲɔgɔnya min bɛ an ni Jehova cɛ o bɛ ɲɛ ka ta’a fɛ (Heburuw 5:​13, 14 kalan). Denmisɛnw mago b’a la u bangebagaw ka sariyaw di u ma kow bɛɛ kan walisa u k’a dɔn u ka kan ka min kɛ ani u man kan ka min kɛ. A bɛ se ka kɛ ko, u bɛ tugu o sariyaw kɔ ka d’a kan u bɛ siran u bangebagaw kana u ɲangi. Nka, Jehova tɛ an minɛ iko denmisɛnniw, a b’an minɛ iko balikuw. A dalen b’a la ko an bɛna latigɛli ɲumanw kɛ minnu bɛ bɛn a sago ma wa n’an y’o kɛ an bɛna a nisɔndiya kosɛbɛ.—Zab. 147:11; Nt. 23:​15, 26; 27:11.

MUN DE BƐ SE K’AN DƐMƐ KA BIBULU SARIYAKOLOW FARANFASIYA?

10. Mun de bɛna an dɛmɛ ka Bibulu sariyakolow faranfasiya?

¹⁰ An kɛtɔ ka Bibulu kalan an ka kan k’a ɲini k’a dɔn an bɛ kalan minnu sɔrɔ ka bɔ an ka fɛn kalanta la. O cogo la, sariyakolo minnu b’an dɛmɛ ka Jehova miirinataw dɔn an bɛna olu faranfasiya. K’a ɲini k’a dɔn kun min na Jehova ye sariya dɔw di, o fana bɛ se k’an dɛmɛ ka sariyakolow faranfasiya. N’an bɛ ta’a fɛ k’a dɔn kun min na Jehova ye sariya dɔw di, an bɛ ta’a fɛ ka a hakilinataw dɔn. Nka n’an b’a fɛ ka Jehova hakilinataw faamu ka ɲɛ fo an ka dɛmɛ ɲini a fɛ delili sababu fɛ. Wa, an bɛ fɛn minnu kalan Bibulu kɔnɔ, fo an ka to k’an hakili jagabɔ olu kan kosɛbɛ (Nt. 2:​10-12). Misali la, an bɛ se ka ɲininkaliw kɛ an yɛrɛ la i n’a fɔ: ‘Mun na Ala ye nin sariya di? Ni nin kɛwale man di Jehova ye, a bɛ mun de miiri o kɛwale ɲɔgɔnnaw na? Ne bɛ kalan jumɛn de sɔrɔ nin Bibulu maana kɔnɔ ani ne bɛ se ka o waleya ne ka ɲɛnamaya kɔnɔ cogo di?’ N’an tora k’an jija k’a dɔn kun min na Jehova ye sariya dɔw di ani k’an jija ka kalan sɔrɔ ka bɔ Bibulu maanaw la, o bɛna an dɛmɛ ka latigɛli ɲumanw kɛ an ka ɲɛnamaya kɔnɔ. O latigɛliw bɛna Jehova nisɔndiya.

11. An bɛ se ka Bibulu sariyakolow faranfasi cogo min na, Yesu ye o jira an na cogo di a ka kulu kan waajuli kɔnɔ? (Jaw fana lajɛ).

¹¹ Yesu ka kulu kan waajuli sen fɛ a kumana ko dɔw kan minnu b’an dɛmɛ ka Bibulu sariyakolow faranfasiya. An bɛna kuma ko saba kan. O ko kelen-kelen bɛɛ la, Yesu fɔlɔla ka sariya de kofɔ. O kɔ o sariyaw sinsinnen bɛ sariyakolo minnu kan, a kumana olu fana kan. N’an tora k’an hakili jagabɔ kosɛbɛ a ka o kumaw kan, an bɛna kalan sɔrɔ ka bɔ u la ani k’a dɔn an bɛ se k’u waleya an ka ɲɛnamaya kɔnɔ cogo min na bi.

12. Sariya min bɛ Matiyu 5:​21, 22 kɔnɔ, o sinsinnen bɛ Bibulu sariyakolo jumɛn de kan? (Ja fana lajɛ).

¹² Matiyu 5:​21, 22 kalan. “I kana mɔgɔ faga.” Nin sariya b’an kalan mun de la Jehova ko la? Jehova t’a fɛ an ka an mɔgɔɲɔgɔn koniya, a t’a fɛ an ka kuma jugu fɔ u ma walima ka kojugu kɛ u la. A t’a fɛ fana an ka miirina juguw ta ka ɲɛsin u ma. Yesu y’a jira ko ni koniya bɛ an dusukun na ka ɲɛsin an balima dɔ ma, sariya min kofɔlen bɛ yan, an y’o sɔsɔ ka ban, ka d’a kan, o sariya sinsinnen bɛ sariyakolo min kan, an y’o sɔsɔ. “Mɔgɔ o mɔgɔ diminna a balima kɔrɔ” o kɔrɔ ye ko, mɔgɔ o mɔgɔ taara a fɛ ka dimin mara a balima kɔrɔ walima ka kuma jugu fɔ a ma, “kiri” na tigɛ o tigi kan, ka d’a kan, o ko sugu de bɛ mɔgɔ dɔ bila ka a mɔgɔɲɔgɔn faga.—1 Yuhana 3:15.

13. Sariyakolo min bɛ Matiyu 5:​21, 22 kɔnɔ, an bɛ se ka o waleya an ka ɲɛnamaya kɔnɔ cogo di? (Jaw fana lajɛ).

¹³ Sariyakolo min bɛ Matiyu 5:​21, 22 kɔnɔ an bɛ se k’o waleya cogo di bi? An bɛ se k’o waleya n’an tɛ dimin mara an kɔnɔ (Lev. 19:18; Job 36:13). Mun na? Ka d’a kan o bɛ se ka na ni koniyali ye an dusukun na. O bɛna an bila ka kuma jugu fɔ a tigi kan ani ka ko jugu kɛ a la (Nt. 10:12). An bɛ se k’a tigi kɔrɔfɔ walima ka nkalon da a tigi la. O cogo la, an b’a tigi tɔgɔ tiɲɛ (Nt. 20:19; 25:23). Yesu y’o laadilikanw di tuma min na, rezo sosiyow, intɛrinɛti ani masinimafɛnw tun tɛ yen. O bɛɛ n’a ta, o laadilikan bɛ an dɛmɛ ka a dɔn ko an man kan ka baara kɛ ni o masinimafɛnw ye walisa ka an mɔgɔɲɔgɔn tɔgɔ tiɲɛ. Ikomi an t’a fɛ cogo si la k’an mɔgɔɲɔgɔn faga, o cogo kelen na an t’a fɛ ka fosi fɔ walima ka fosi sɛbɛn an mɔgɔɲɔgɔn kan, min bɛ se k’a tɔgɔ tiɲɛ.

14. Sariya min bɛ sɔrɔ Matiyu 5:​27, 28 kɔnɔ, o sinsinnen bɛ sariyakolo jumɛn de kan? (Ja fana lajɛ)

¹⁴ Matiyu 5:​27, 28 kalan. “I kana jatɔya kɛ.” Nin sariya b’an kalan mun de la Jehova ko la? A b’an dɛmɛ k’a dɔn ko Jehova ma dan dɔrɔn ka jɛnɛya koniya. Miirina juguw fɛn o fɛn bɛ se k’an lase jɛnɛya ma, a b’o fana koniya. Yesu y’a ɲɛfɔ ko cɛ o cɛ mana ta’a fɛ ka muso wɛrɛ filɛ min t’a muso ye, fo k’a nege minɛ a dusukun na, o tigi ye jurumu kɛ ka ban. O la, an ka kan ka jurumu kɛlɛ cogoya bɛɛ de la hali ni o bɛ cɛsiriba de ɲini an fɛ (Mat. 5:​29, 30). Hali krecɛn minnu ma furu, olu fana ka kan k’u jija ka tugu o cikan in kɔ.

15. Sariya min bɛ sɔrɔ Matiyu 5:​27, 28 kɔnɔ, an bɛ se k’o waleya cogo di bi?

¹⁵ Sariya min bɛ sɔrɔ Matiyu 5:​27, 28 kɔnɔ, an bɛ se k’o waleya cogo di bi? An ka kan k’an jija ka nege jugu bɛɛ gɛn ka bɔ an hakili la (2 Sa. 11:​2-4; Job 31:​1-3).O b’a jira ko krecɛn kɔgɔlen ka kan k’a yɛrɛ tanga pɔrnografi sugu bɛɛ de ma. A man kan k’a fɔ a yɛrɛ kɔnɔ ko, ne bɛ ka o fɛn sugu filɛ dɔrɔn de. O la, ne tɛ ka ko jugu si kɛ. A man kan k’i miiri iko mɔgɔ dɔw minnu bolo ko jugu si tɛ “pɔrnografi sugu dɔw” lajɛli la. An ka kan k’a to an hakili la ko, Yesu ka waati la, masinimafɛn tun tɛ yen, filimuw tun tɛ yen, ja kolonw tun tɛ yen. O bɛɛ n’a ta, Yesu ye sariyakolo di an ma, minnu b’an dɛmɛ k’a dɔn Jehova bɛ min miiri jaw ani wideyo ko la mɔgɔw bɛ to ka minnu jira o masinimafɛnw kan. O b’a jira an na ko nin ko suguw tɛ se ka diya Jehova ye cogoya si la: mɔgɔw bɛ to ka ja, wideyo walima mesazi minnu ci ɲɔgɔn ma nɔgɔlenya kow kan ani ka to ka baro kɛ ɲɔgɔn fɛ nɔgɔlenya kow kan. Ni mɔgɔ furulen bɛ o sariyaw waleya a ka ɲɛnamaya kɔnɔ, a tɛna a furuɲɔgɔn janfa ni o ko suguw ye (Mal. 2:15). O bɛ krecɛnw bɛɛ dɛmɛ fana, furulenw ni furubaliw bɛɛ walisa u k’u yɛrɛ tanga fɛnw ma minnu bɛ se k’u lase jɛnɛya ma.—Nt. 5:​3-14.

16. Sariya min bɛ sɔrɔ Matiyu 5:​43, 44 kɔnɔ, o sinsinnen bɛ sariyakolo jumɛn de kan? (Ja fana lajɛ).

¹⁶ Matiyu 5:​43, 44 kalan. “I ka i ɲinw kanu.” Sariya in sinsinnen bɛ sariyakolo jumɛn de kan? Jehova b’a fɛ an k’an mɔgɔɲɔgɔnw minɛ ka ɲɛ ani k’u kanu. Yesu ka waati Yahutuw tun ma nin sariya faamuya. Olu tun bolo, u tun bɛ se ka u Yahutu ɲɔgɔn kanu, nka u tun ka kan ka u juguw koniya. Nka Yesu tun b’a dɔn k’u tun bɛ fili la. U tun ma Jehova ka o sariya dilen faamuya. Yesu tun b’a dɔn ko, a sankolo la fa min ye kanuya Ala ye, ale b’a fɛ an ka mɔgɔ bɛɛ jate iko an mɔgɔɲɔgɔn, a mana kɛ siya o siya mɔgɔ ye.—Matiyu 5:​45-48.

17. Sariya min bɛ sɔrɔ Matiyu 5:​43, 44 kɔnɔ, n’an ye o waleya, an bɛna nafa jumɛn de sɔrɔ ka bɔ o la?

¹⁷ Sariya min bɛ sɔrɔ Matiyu 5:​43, 44 kɔnɔ, an bɛ se k’o waleya cogo di bi? N’an b’an mɔgɔ ɲɔgɔn kanu, an tɛna an sen don nin diɲɛ kɛlɛ si la. (Esa. 2:4; Mise 4:3). An bɛna bɛɛ minɛ ni ɲumanya ye a mana kɛ siya o siya, jamana o jamana walima diinɛ o diinɛ mɔgɔ ye (Kɛw. 10:​34, 35). O bɛna an dɛmɛ fana ka yafa mɔgɔw ma minnu bɛ anw walima an diyaɲe mɔgɔw hakɛ ta.—Mat. 18:​21, 22; Mar. 11:25; Luka 17:​3, 4.

TA’A FƐ KA BIBULU SARIYAKOLOW WALEYA I KA ƝƐNAMAYA KƆNƆ

18. (a) An cɛsirilen don ka mun de kɛ? (b) Barokun nata bɛna kuma mun de kan?

¹⁸ An bɛ Jehova waleɲuman dɔn kosɛbɛ ka d’a kan a tɛ an minɛ iko denmisɛnw nka a bɛ an minɛ iko balikuw. A b’a fɛ an ka to ka Bibulu sariyakolow waleya an ka ɲɛnamaya kɔnɔ. O sariyakolow de b’an dɛmɛ ka to ka latigɛli ɲumanw kɛ (1 Kɔr. 14:20). An kɛtɔ ka o latigɛliw kɛ, an k’an jija ka to k’a ɲini “ka Matigi [Jehova] sago dɔn” (Efe. 5:17). Kanuya min b’an na ka ɲɛsin Jehova ma, o de bɛna an bila ka latigɛliw kɛ minnu bɛ bɛn Jehova sago ma, ɲangili siranɲɛ tɛ. Nka Jehova ka nilifɛn wɛrɛ bɛ yen min bɛ se k’an dɛmɛ ka latigɛliw kɛ minnu bɛ bɛn a sago ma. O ye an dusukun ye min tɛ an jalaki. Barokun nata bɛna kuma o de kan.