Kɛ hakilitigi ye, o la i “na hɛrɛ sɔrɔ”

1-2. Hakilitigiya ye mun de ye ani a bɛ se k’an dɛmɛ cogo di?

YALA dɔ delila ka koo dɔ kɛ i la ani a tun b’i ɲɛɛ na ko a ma bonya la i kan wa? Yala dɔ delila ka kɛ ni miiriya bɛnbali ye i koo la wala ka koo dɔ kɛ min digira i la wa? Yala koo dɔ delila k’i sɔrɔ min ye siranya bila i la wa? N’o koo ɲɔgɔn dɔ y’i sɔrɔ ka ye, siga t’a la i b’a lɔn a ka gwɛlɛ cogo min na ka kuma bɛnnin fɔ wala ka koow kɛ cogo ɲuman na. An dusu ka di k’a lɔn ko Bibulu be kuma jogo dɔ koo la min be se k’an dɛmɛ o koow ɲɔgɔn ani koo caaman wɛrɛw la. O ye hakilitigiya le ye.

² Mɔgɔ min be koow kɛ hakilitigiya la, a tɛ basigi koo yetaw dama kan ka desizɔnw ta, nga a be jatiminɛ kɛ fɔlɔ. Misali la, ni koo dɔ kɛra, a b’a faamu fɛɛn min kama o koo kɛra. wala ni mɔgɔ dɔ ye koo dɔ kɛ a la, o b’a dɛmɛ k’a faamu fɛɛn min kama a tigi ye koow kɛ o cogo la. Bibulu yɛrɛ b’a fɔ ko mɔgɔ hakilitigi “b’a ka fɔta dama kɛɲɛ” ani a b’a lɔn a ka ɲi “ka je” wagati min na (Talenw 10:19; Zab. 4:5, Biblu Ala ta Kuma). Ni mɔgɔ dɔ donna an gasi la wala n’a yɛrɛ ye koo dɔ kɛ min digira an na kosɔbɛ, hakilitigiya bena an dɛmɛ ka se an dusu kɔrɔ ani an kana koo bɛnbali kɛ. A bena an dɛmɛ fana an ka yafa a tigi ma. Hakilitigiya bena a to fana an ka sɔn ladiliw ani kololi ma (Talenw 19:20). N’an be koow kɛ hakilitigiya la, o bena Jehova dusu diya. Nga, o dɔrɔn tɛ. O bena anw ani tɔɔw fana nafa. Sisan, an ka mɔgɔ saba ka koo lajɛ minw kofɔra Bibulu kɔnɔ. O bena a to an b’a faamu ko n’an be miiri ka sɔrɔ ka koow kɛ, an majiginin bena to, an bena se an dusu kɔrɔ ani an bena an jigi bɛɛ la Jehova kan.

I YƐRƐ MAJIGIN, KANA KƐ KUNCƐBAYA YE

3. Naaman tun ye jɔni de ye?

³ N’an b’a fɛ ka koow kɛ cogo bɛnnin na, an man ɲi ka kɛ kuncɛbaw ye (1 Piyɛri 5:5). Mun lo bena an dɛmɛ an kana kɛ kuncɛbaw ye? Hakilitigiya lo bena an dɛmɛ. Cogo di do? An ka Naaman ka koo lajɛ. A tun be Siri jamana na, o min yɔrɔ tun ma jan ni Israɛl jamana ye. Ka fara o kan, Siri masacɛ ka kɛlɛdenw kuntigi tun lo. Nga, kuna bana tun b’a la o min tun b’a tɔɔrɔ kosɔbɛ.—2 Mas. 5:1.

4. Naaman ye hakilitigiya jira cogo di?

⁴ Israɛlden sungurunin dɔ tun ye Naaman muso ka baaraden ye. O sungurunin y’a fɔ a ye ko kira dɔ be Israɛl min be se k’a cɛɛ kɛnɛya (2 Mas. 5:2, 3). Tuma min na Naaman muso y’o fɔ a ye, Naaman tun be se k’a fɔ a kɔnɔ ko: “Nin ye deen fitinin dama ka kuma lo ye. Ka fara o kan, a ka siyamɔgɔw y’an juguw lo ye. Kuma ɲuman be se ka bɔ a daa la tiɲɛn na wa?” Nga, Naaman ye koow kɛ hakilitigiya la. A y’a yɛrɛ majigi ka sɔn o sungurunin ka kumaw na. O la, a ye sira deli Siri masacɛ fɛ walisa ka taga a yɛrɛ furakɛ Israɛl. Naaman tagara Israɛl masacɛ Zoramu fɛ walisa a k’ale kɛnɛya. Nga, Zoramu tun b’a miiri ko Siri masacɛ tun b’ale darabɔra le.—2 Mas. 5:4, 5.

5. Mun de kɛra tun min na Naaman sera Israɛl?

⁵ Siri masacɛ ye lɛtɛrɛ dɔ di Naaman ma ko a ka taga a di Israɛl masacɛ Zoramu ma. O lɛtɛrɛ kɔnɔ, a y’a ɲini Israɛl masacɛ fɛ ko a ka Naaman kɛnɛya. Nga, Zoramu tun b’a miiri ko Siri masacɛ b’ale darabɔra le. Kira Elize bɔra o kala ma tuma min na, a y’a ɲini Zoramu fɛ a k’a fɔ Naaman ye a ka na ale fɛ (2 Mas. 5:6-9). Nga, koow ma kɛ i ko Naaman tun b’a miiri cogo min na. Elize yɛrɛ ma bɔ a ka boon kɔnɔ walisa ka n’a kunbɛn wala ka kuma n’a ye yɛrɛ. Nga, a ye mɔgɔ dɔ lo bila ka taga a fɔ Naaman ye a ka ɲi ka min kɛ walisa ka kɛnɛya.—2 Mas. 5:10.

6. (a) A bɛ se ka kɛ mun de y’a to daminɛ na Naaman ye kuncɛbaya jira n’o y’a to a ma sɔn ciden ka kuma ma? (b) Naaman ka baarakɛlaw ye kow kɛ ni hakilitigiya ye cogo di ani nafa jumɛn de sɔrɔla o la? (2 Masakɛw 5:​13, 14).

⁶ Elize ye mɔgɔ bila ka taga min fɔ Naaman ye, tuma min na a y’o mɛn, a “diminin ye sira minɛ n’a be tagara.” (2 Mas. 5:11, 12). Mun na do? N’a sɔrɔ a tun b’a miiri ko u ma bonya la ale kan k’a sɔrɔ ale lo ye Sirikaw ka kɛlɛdenw kuntigi ye. N’a sɔrɔ a tun b’a miiri fana ko Elize ma bonya la Siri jamana kan. A mana kɛ min o min ye, Naaman tun labɛnnin lo ka kɔsegi a ka jamana na hali k’a sɔrɔ a yɛrɛ ma kɛnɛya. Nga, a ka baaradenw y’a faamu ko Elize tun b’a fɛ k’a dɛmɛ sɔbɛ la. O la, u ye Naaman deli ko a ka sabari ka mɛnni kɛ Elize fɛ. A laban, Naaman y’a yɛrɛ majigi ani a tugura Elize ka cikanw kɔ. O kama, a kɛnɛyara.—2 Masacɛw 5:13, 14 kalan.

7. An bɛ kalan jumɛn de sɔrɔ ka bɔ Naaman ka ko la? (Ntalenw 22:4) (Jaw fana lajɛ).

⁷ An be kalan juman lo sɔrɔ Naaman ka koo la? Tuma dɔw la, an ka koow jaticogo ani an dusukunnakow bɛnnin tɛ. O kama, an ka ɲi ka miiri koɲuman ka sɔrɔ ka desizɔnw ta. An ka ɲi fana k’an yɛrɛ majigi. N’an majiginin lo, an be sɔn a ma ko an tɛ koo bɛɛ lɔn. An be sɔn a ma fana ko tuma dɔw la an mako be tɔɔw ka dɛmɛ na sanko Jehova yɛrɛ. Naaman ka koo b’o lo yira. Hali ni Jehova sagokɛla tun tɛ, a ye mɛnni kɛ a muso ka baaraden ani a yɛrɛ ka baaradenw fɛ. Ani min yɛrɛ kɔrɔtanin lo kosɔbɛ, a ye mɛnni kɛ Jehova ka kira Elize fɛ. Hali ni a daminɛ na a ye koow kɛ ni kuncɛbaya ye, a laban, a ye desizɔn ɲuman ta, o min kɛra sababu ye a kɛnɛyara. O cogo kelen na, sanni ka kuma dɔ fɔ ani ka koo dɔ kɛ, an ka ɲi ka wagati ta ka miiri koɲuman fɔlɔ. Misali la, dɔ be se ka basigi Bibulu kan ka ladili dɔ di an ma, an sɔnni tɛ min ma. A be se ka kɛ fana ko an ye cikan dɔ sɔrɔ ka bɔ ɔriganisasiyɔn fɛ an ma min faamu. O koow ɲɔgɔn na, an ka ɲi ka wagati ta ka miiri koɲuman ani k’an yɛrɛ ɲininga ko: “N’ b’a fɛ ka min fɔ, wala n’ b’a fɛ ka min kɛ, yala o b’a yira ko n’ ye kuncɛba ye wala ko n’ majiginin lo?”—Talenw 22:4 kalan.

JAABILI KƐ NI HAKILI SIGI YE, KANA A KƐ NI DUSUBƆ YE

8. Waati jumɛnw de la a bɛ se ka gɛlɛya an ma, k’an yɛrɛ minɛ?

⁸ Tuma dɔw la, koo dɔ be se ka kɛ min b’a to an be dimi. Nga n’an ye wagati ta ka miiri koɲuman ka sɔrɔ ka kuma wala ka koo dɔ kɛ, o bena an dɛmɛ ka se an dusu kɔrɔ. Tiɲɛn fɔ ka di, o man nɔgɔ tuma bɛɛ sabu ni dɔ ye kuma jugu dɔ fɔ an ma wala ka tilenbaliyako dɔ kɛ an na, an ka teli ka dimi (Efɛz. 4:26). An k’a filɛ cogo min na Dawuda ni Abigayɛli ye koow kɛ ni hakilitigiya ye koo gwɛlɛ dɔ la.

9. Nabal ye Dawuda sara cogo di?

⁹ Wagati dɔ la, Dawuda n’a ka kɛlɛdenw tun be bolila masacɛ Sayuli ɲɛ ani u tagara dogo Paran kongokolon kɔnɔ (1 Sam. 25:1). K’u to o yɔrɔ la, u ye cɛɛ nafolotigi dɔ ka sagaw n’a ka sagadɛndɛlaw latanga. O cɛɛ tɔgɔ tun ko Nabali (1 Sam. 25:15, 16). Tuma min na Nabali ka baaradenw tun b’a ka sagaw sii tigɛra, Dawuda y’a ka kɛlɛdenw ci ka taga dumunifɛn dɔw deli Nabali fɛ. Dawuda ka kɛlɛdenw tagara kuma Nabali fɛ ni bonya ye (1 Sam. 25:6-8). Nga Nabali y’a yira ko a ye ɲumanlɔnbali ye sabu a ye kumajugu fɔ Dawuda ma, ani a ye ale n’a ka kɛlɛdenw nɛni yɛrɛ.—1 Sam. 25:10, 11.

10. Dawuda ni Abigali ye hakilitigiya jira cogo di? (1 Samuɛl 25:32, 33) (Ja fana lajɛ).

¹⁰ N’ele lo tun be Dawuda nɔɔ na, o tun bena mun lo kɛ i la do? Siga t’a la ko o tun bena digi i la kosɔbɛ. A tɛ bari an na k’a ye ko Dawuda dimina. A dimina kojugu, fɔɔ a tun b’a fɛ ka Nabali faga (1 Sam. 25:13, 21, 22). Tuma min na ale n’a ka kɛlɛdenw tun be tagara Nabali fagayɔrɔ, Nabali muso Abigayɛli y’u bali k’o kɛ? Abigayɛli y’a yira cogo di ko a ye muso hakilitigi ye? Hali ni Dawuda tun diminin lo kojugu, Abigayɛli y’a faamu ko mɔgɔ ɲuman lo. O kama, a y’a seko bɛɛ kɛ k’a dɛmɛ a sera a dusu kɔrɔ. A y’o kɛ cogo di? A ye ladili ɲumanw di Dawuda ma, ani fana a ye dumunifɛn caaman di a ma (1 Sam. 25:18, 23-31). Dawuda ye koow kɛ hakilitigiya la sabu a ye mɛnni kɛ Abigayɛli fɛ. A y’a faamu fana ko Abigayɛli ka ladiliw bɔra Jehova lo yɔrɔ. A ye mɛnni kɛ Abigayɛli fɛ minkɛ, a sera a dusu kɔrɔ ani o y’a bali ka kojuguba kɛ.—1 Samuyɛli 25:32, 33 kalan.

11. Hakilitigiya bɛ se k’an dɛmɛ cogo di ni dɔ y’an dalakɔrɔbɔ? (Ntalenw 19:11).

¹¹ An be kalan jumanw lo sɔrɔ Dawuda ni Abigayɛli fɛ? Hali ni joo b’an fɛ ka dimi, an ka ɲi ka wagati ta ka miiri koɲuman fɔlɔ. O bena an dɛmɛ ka se an dusu kɔrɔ ani ka koow kɛ cogo bɛnnin na. O bena an dɛmɛ fana ka miiri an ka kumaw n’an ka kɛwalew nɔfɛkow la (Talenw 19:11 kalan). Abigayɛli ye Dawuda hakili jigi Jehova ka miiriya la minkɛ, o ye Dawuda dɛmɛ a sera a dusu kɔrɔ. O cogo kelen na, ni koo dɔ digira i la wala ni mɔgɔ dɔ y’i dusu gwan, wagati ta ka miiri fɔlɔ (Zaki 1:19). Wagati ta ka delili kɛ fana ani a ɲini k’a lɔn Jehova be min miiri o koo la. O bena i dɛmɛ ka se i dusu kɔrɔ.

12. Tɔw bɛ se k’an dɛmɛ cogo di ka hakilitigiya jira ani k’an yɛrɛ minɛ?

¹² Jehova tɛmɛna Abigayɛli fɛ ka Dawuda dɛmɛ a k’ale ka miiriya faamu ani ka se a dusu kɔrɔ. Bi bi nin na fana, a be se ka tɛmɛ an balimaw fɛ k’an dɛmɛ k’ale ka miiriya faamu koo dɔ la. O la, ni mɔgɔ dɔ ye koo dɔ kɛ min digira i la, i be se ka kuma kerecɛn dɔ fɛ min be koow jati i ko Jehova b’u jati cogo min na. O bena ele fana dɛmɛ ka koow jati o cogo kelen na (Talenw 12:15; 20:18). Nga n’i teri dɔ lo dimina, i be se k’a dɛmɛ cogo di? Abigayɛli ladegi. A dɛmɛ a ka miiri k’a filɛ Jehova b’a fɛ a ka min kɛ. Siga t’a la, Jehova bena i dɛmɛ i ka se ka kuma bɛnninw fɔ a ye minw bena a dusu suma.

N’I SIRAN NA, I JIGI DA JEHOVA KAN

13. Hakilitigiya bɛ se k’an dɛmɛ cogo di ka an ka siranya kɛlɛ?

¹³ Tuma dɔw la, koo dɔw bena an sɔrɔ minw bena an jaa tigɛ. Nga n’an be miiri Jehova ka sebagayaba koo la, o bena an dɛmɛ an k’an jigi bɛɛ la a kan an ka siranya bɛɛ n’a ta (Zab. 27:1). An ka gwɛlɛya mana kɛ min o min ye, hali n’a b’an ɲɛɛ na ko fɛɛrɛ t’a la, Jehova be se k’an dɛmɛ ka see sɔrɔ o kan. Kira Zonasi ka koo b’o lo yira ka gwɛ. Jehova koo tun ka di a ye kosɔbɛ. Nga tuma min na Jehova ye cii gwɛlɛ dɔ kalifa a ma, a siranna.

14. Jehova ye baara min kalifa Jonasi ma, mun na a ma sin k’o kɛ?

¹⁴ Jehova ye cii gwɛlɛ dɔ kalifa Zonasi ma. A ko a ka taga a fɔ Ninivukaw ye ko ale bena u halaki (Zonasi 1:1, 2). Ni Jehova tun y’o cii kalifa ele lo ma, o tun bena mun lo kɛ i la do? Siga t’a la ko o tun bena siranya bila i la sabu Ninivukaw tun lɔnnin lo u ka fariyakow kosɔn. Bibulu yɛrɛ b’a fɔ ko Ninivu dugu tun “fanin be mɔgɔfagalaw la!” (Naw. 3:1, 7). Ka fara o kan, Ninivu dugu tun ka jan kosɔbɛ Israɛl jamana na, ani Zonasi tun ka ɲi ka kalo kelen tagama lo kɛ ka sɔrɔ ka se yen. O koow bɛɛ ye siranya bila Zonasi la ani k’a to a bolila.—Zonasi 1:3.

15. Mun de ye Jonasi dɛmɛ k’a ka dannaya bonya ka ɲɛsin Jehova ma? (Jonasi 2:​6-9).

¹⁵ Zonasi tun be bolila tuma min na walisa k’a yɔrɔ janya Ninivu dugu la, Jehova y’a ka sebagaya kabakoman yira a la, a kɛtɔ k’a kisi (Zonasi 1:15; 2:1). O la, a y’a faamu ko a man ɲi ka siran ka taga Ninivu sabu Jehova be se k’a latanga farati sifa bɛɛ ma (Zonasi 2:7-10 kalan). Jehova y’a ɲini Zonasi fɛ kokura ko a ka taga Ninivu. Nin sen nin na, a tagara. Ninivukaw ye mɛnni kɛ Zonasi fɛ ani u niin kisira.—Zonasi 3:5.

16. Hakilitigiya bɛ se k’an dɛmɛ cogo di ni siranyako cunna an kan? (Ntalenw 29:25) (Jaw fana lajɛ).

¹⁶ An be kalan juman lo sɔrɔ Zonasi ka koo la? An t’a fɛ adamaden ɲɛsiran k’an bali ka Jehova sago kɛ (Talenw 29:25 kalan). Cii min tun kalifara Zonasi ma, o tun ye cii gwɛlɛ lo ye. Nga sanni a ka to ka miiri o gwɛlɛyaw koo la, a y’a to a hakili la ko Jehova bena ale dɛmɛ. O cogo kelen na, ni koo dɔ be siranya bilara an na, Jehova tun y’an dɛmɛ ani k’an latanga cogo minw na, an ka to ka miiri o la. O bena a to an be see sɔrɔ an ka siranya kan. An ka miiri an balima dɔw koo la fana, Jehova ye minw dɛmɛ gwɛlɛyabaw tuma na sabu u y’u jigi bɛɛ la a kana (Eburuw 13:6). An b’a fɛ ka koow kɛ hakilitigiya la, k’an jigi bɛɛ la Jehova kan ani ka tɔɔw dɛmɛ u fana k’o kɛ.

HAKILITIGIYA SƆRƆ ANI A MARA

17. An bɛ se ka kɛ hakilitigiw ye ka ta’a fɛ cogo di?

¹⁷ An be se ka dɔ fara an ka hakilitigiya kan cogo di? Jehova lo be hakilitigiya di a sagokɛlaw ma. A be tɛmɛ a ka Kuma ani a ka hakili senu fɛ k’o kɛ (Neemi 9:20; Zab. 32:8). A be ladili ɲumanw di an ma minw b’an dɛmɛ ka desizɔn ɲumanw ta ani ka se an dusu kɔrɔ (Zab. 119:97-101). O la, walisa ka dɔ fara an ka hakilitigiya kan, an ka ɲi ka Bibulu sɛgɛsɛgɛ koɲuman ani ka miiri a kan. An ka ɲi fana ka Jehova deli a ka hakili senu na. O bena an dɛmɛ ka see sɔrɔ gwɛlɛyabaw kan. Ka fara o kan, an bena koow jati i ko Jehova b’u jati cogo min na ani ka koow kɛ i ko a b’a fɛ cogo min na.—Talenw 21:11.

18. I cɛsirilen don ka mun de kɛ?

¹⁸ An y’a faamu hakilitigiya b’an nafa cogo min na. O la, an ka to k’a deli Jehova fɛ (Zab. 14:2). N’an y’o kɛ, an tɛna “hakilitigiya sira bila” fewu! (Talenw 21:16). Ka fara o kan, an bena an cɛsiri ka to ka koow kɛ ni hakilitigiya ye tuma bɛɛ. O la, an bena Jehova dusu diya.