ƝININKALI 5

Ne bɛ se ka mun kɛ ni mɔgɔ bilalen bɛ ne kɔ lakɔli la?

MUN NA NIN ƝININKALI BƐNNEN DON

I ka kɛcogo ka ɲɛsin o ko ma, o bɛ kɛ sababu ye, o ko ka ɲɛ walima o ka tiɲɛ i bolo.

I BƐNA MUN KƐ?

I hakili jagabɔ nin ko in kan: Thomas t’a fɛ ka taa lakɔli la bi. A t’a fɛ ka taa sini fana. A yɛrɛ t’a fɛ ka taa lakɔli la tuguni. O ko kɛli nege donna a la a bɛ kalo saba bɔ sisan, waati min na a terikɛw ye a daminɛ ka ŋunuŋunukan kolonw jɛnsɛn a ko la. O kɔ u ye tɔgɔw da a la. Tuma dɔw la yɛrɛ, dɔ bɛ i tugu ka gosi a la walasa ka a ka kayew bin, ka tila k’a kɛ iko a ma a dabɔ a kama, walima kulu dɔ cɛla, mɔgɔ kelen bɛ a ɲɔni a kɔfɛ, wa ni Thomas ye i yɛlɛma a tɛ a dɔn mɔgɔ min ye o kɛ. Wa kunu yɛrɛ, mɔgɔw bilala a kɔ cogoya sugu wɛrɛ la, u ye bagabagali kuma ci a ma intɛrinɛti fɛ . . .

Ni e de tun ye Thomas ye, e tun bɛna a kɛ cogo di?

WAATI TA KA I HAKILI JAGABƆ!

Kana miiri ko se foyi tɛ i ye! Tiɲɛ yɛrɛ la, mɔgɔ min bɛ bila i kɔ i bɛ se ka se sɔrɔ o kan, k’a sɔrɔ i ma kɛlɛ kɛ a fɛ. O bɛ se ka kɛ cogo di?

KANA A JIRA KO O BƐ NƆ BILA I LA. Bibulu b’a fɔ ko: “Hakilintan bɛ a ka diminya jɛnsɛn kɛnɛma, nka hakilitigi bɛ sabali ka diminya cɔngɔ a sen kɔrɔ.” (Ntalenw 29:11) Ni i y’a kɛ iko foyi ma kɛ, hali k’a sɔrɔ a digilen bɛ i la kɔnɔna na, mɔgɔ minnu bilalen bɛ i kɔ olu bɛ laban ka i to yen.
KANA I TA JURU SARA. Bibulu b’a fɔ ko: “Aw kana mɔgɔ si ka ko jugu sara ni ko jugu ye.” (Romɛkaw 12:17) Ka a ɲini ka i ta juru sara, o bɛ kow juguya ka taa a fɛ.
I CƐ JANYA KUNKOW MA. Bibulu b’a fɔ ko: “Mɔgɔ kegun bɛ ko jugu natɔ ye ka i yɛrɛ dogo o la”. (Ntalenw 22:3) Ka kɛɲɛ ni i seko ye, i yɛrɛ tanga mɔgɔw ma minnu bɛ bila i kɔ ani faratimakow ma.
U DABALI BAN NI I KA JAABI YE. Bibulu b’a fɔ ko: “Kuma ɲuman bɛ diminya mada”. (Ntalenw 15:1) Kow ta ni tulonkɛ ye. Misali la, mɔgɔ min bilalen bɛ i kɔ ni o y’a fɔ, ko i ka bon, i kamankun yanga dɔrɔn k’a fɔ ko “i ma nkalon tigɛ wa ni a ka di i ye, ne bɛ se ka kilo damadɔ feere i ma yɛrɛ!”
TAA KA BƆ O YƆRƆ LA. “Ka i makun, o bɛ a jira ko i basigilen don wa ko mɔgɔ min bilalen bɛ i kɔ, ko i fanga ka bon ni o ta ye,” Nora min si bɛ san 19 la de ye o fɔ. “O b’a jira fana ko e bɛ se ka i yɛrɛ minɛ, mɔgɔ min bilalen bɛ i kɔ o dun tɛ se ka o kɛ.”—2 Timote 2:24.
BAARA KƐ WALASA I KA DA I YƐRƐ LA KA TAA A FƐ. Mɔgɔ minnu bɛ bila mɔgɔw kɔ, olu bɛ mɔgɔw jateminɛ minnu ma da u yɛrɛ la ani minnu t’a ɲini ka u yɛrɛ lafasa. Mɔgɔ minnu bɛ bila mɔgɔw kɔ, olu caman bɛ o kɛli dabila ni u ye a ye ko u tɛ ka se ka se sɔrɔ i kan.
KO MIN BƐ KA KƐ I LA O ƝƐFƆ MƆGƆ DƆ YE. Lakɔli karamɔgɔ kɔrɔ dɔ ye nin laadilikan di: “Mɔgɔ bilalen bɛ mɔgɔ o mɔgɔ kɔ, ne bɛ dusu don olu kɔnɔ olu ka taa o ɲɛfɔ mɔgɔ dɔ ye. O de ye o ko ɲɛnabɔ cogo bɛɛ la ɲuman ye, o bɛ se fana ka mɔgɔ wɛrɛ tanga o ko ɲɔgɔn ma.”

Cɛnin dɔ ɲɛsinnen bɛ mɔgɔ dɔ ma min bilalen bɛ a kɔ a dalen a yɛrɛ la — Ni i dara i yɛrɛ la, o bɛ a to i fanga bɛ bonya ka tɛmɛn mɔgɔ ta kan min bɛ bila i kɔ

AW TUN BƐ NIN DƆN WA?

Ka fara farinyakow kan farikolo ta fan fɛ, mɔgɔ bɛ se ka bila i kɔ fana:

Kumaw la. “U tun ye tɔgɔ minnu da ne la ani u tun bɛ fɛn minnu kɛ ne la ne tɛ se ka ɲinɛ olu kɔ abada. U ka kokɛtaw tun b’a to ne bɛ ne yɛrɛ ye i n’a fɔ mɔgɔ nafantan, wa ko ne ko tun man di mɔgɔ si ye. Hali u tun ka ne bugɔ o tun ka fisa ni o ko ninnu ye.”—Celine, san 20.
Ka i bila i dan na. “Ne lakɔlidenɲɔgɔnw y’a daminɛ ka u mabɔ ne la. Midi waati la, u tun b’a kɛ i n’a fɔ sigiyɔrɔ foyi tɛ yen u ka tabali la walasa ne kana sigi u kɛrɛfɛ. Ne tun bɛ kasi ani ne tun bɛ dumuni kɛ ne kelen na. An ye san bɛɛ kɛ o la ten.”—Haley, san 18.
Intɛrinɛti fɛ. “I dan ye ka kuma damadɔ sɛbɛn ɔrdinatɛri kan walasa ka mɔgɔ dɔ mankutu tiɲɛ, hali a ka ɲɛnamaya yɛrɛ. O ko bɛ se ka bonya mɔgɔ hakili ma nka a bɛ kɛ!”—Daniel, san 14.

**MƆGƆ BILALI I KƆ, SƐGƐSƐGƐLI KA ƝƐSIN O MA**
TIƝƐ DON WALIMA NKALON DON	JAABIW
1 A bɛ san ba caman bɔ mɔgɔw bɛ to ka bila ɲɔgɔn kɔ.	1 Tiɲɛ don. Misali la, Bibulu b’a fɔ an ye ko mɔgɔ jamanjanbaw ni olu tun bɛ wele Heburukan na ko Nefilimuw, o tɔgɔ kɔrɔ ye ko “mɔgɔ labinbagaw.”—Jenɛse 6:4.
2 Ka bila mɔgɔ kɔ o ye tulonkɛ dɔrɔn de ye. O tɛ ko jugu ye.	2 Nkalon don. Funankɛnin caman ka yɛrɛ faga fanba ye ko mɔgɔw bilala u kɔ.
3 Ni mɔgɔ bilala i kɔ, i bɛ se ka min kɛ walasa a k’a dabila o ye ka i ta juru sara.	3 Nkalon don. Mɔgɔ minnu bɛ bila mɔgɔw kɔ, tuma caman na olu barika ka bon ni mɔgɔw ta ye u bɛ bila minnu kɔ. O la, kun t’a la k’a ɲini k’i ta juru sara.
4 Ni i y’a ye ko mɔgɔ bilala dɔ kɔ, min ka fisa o ye ka u ye k’u to yen.	4 Nkalon don. O ko sugu la, n’i ye u ye k’u to yen i tɛ kɛ mɔgɔ jalakibali ye. N’i y’a ye ko dɔ bilalen bɛ mɔgɔ kɔ n’i ma foyi fɔ, sani i ka u dɛmɛ o ko ka ɲɛnabɔ i bɛna o ko tɔ lajuguya ka ta’a fɛ.
5 Mɔgɔ min bɛ bila mɔgɔw kɔ, hali ni o y’a jira ko se bɛ a ye kɛnɛ kan, tuma caman na o tigi tɛ o cogo yɛrɛ la a kɔnɔna na.	5 Tiɲɛ don. Hali n’a y’a sɔrɔ ko mɔgɔ minnu bɛ bila mɔgɔw kɔ, olu dɔw b’a jira ko u sɔnnen don u yɛrɛ ye kosɛbɛ, u caman dalen tɛ u yɛrɛ la, o la u bɛ tɔw lagosi walasa k’u yɛrɛ sankɔrɔta.
6 Mɔgɔ min bɛ bila mɔgɔw kɔ, o tigi bɛ se ka yɛlɛma.	6 Tiɲɛ don. Mɔgɔ minnu bɛ bila mɔgɔw kɔ, ni o tigiw ye dɛmɛ sɔrɔ, u bɛ se ka u miiricogo ni u ka ko kɛcogow yɛlɛma.