Ala-ka-Marako Cidenyabaara Kalanso Dalafɔ-Seginnkanni
Ɲininkali ninnu jaabi bɛna di Ala-ka-Marako Cidenyabaara kalanso ka lajɛ la, o min bɛna kɛ Ɔkutɔburukalo tile 30 dɔgɔkun kɔnɔna na, san 2006. Kalan lakɔlɔsibaga bɛna seginnkanni ɲɛminɛ sanga 30 kɔnɔ. O seginnkanni bɛna sinsin kalanw kan minnu kɛra k’a ta Sɛtanburukalo tile 4 ka na a bila Ɔkutɔburukalo tile 30 la, san 2006. [Kɔlɔsili: Ni ɲininkali dɔ kɔ fɛ, sinsinyɔrɔ ma fɔ, i wajibiyalen bɛ ka i yɛrɛ ka ɲininiw kɛ walisa ka jaabiw sɔrɔ. —École du ministère mafilɛ ɲ. 36-7.]
JƐMU KƐCOGO ƝUMANW
1. Mun na jasigi nafa ka bon ni an bɛ ka kuma? An bɛ se ka dɔ bɔ an ka jɔrɔ la cogo di? [be ɲ. 135 d. 5–ɲ. 137 d. 2, sɛbɛnni minnu bɛ yɔrɔ bulamaw kɔnɔ] Ni an ja sigilen don, an lamɛnbagaw ka teli k’u ɲɛmajɔ an ka kuma fɔtaw fɛ sanni u k’a kɛ an filɛli ye. An bɛ se ka dɔ bɔ an ka jɔrɔ la ni an b’an labɛn koɲuman, ni an bɛ segin an ka jɛmu kan k’o fɔ siɲɛ caman an kan kɔrɔtalen, ni an bɛ Jehowa deli k’a ka dɛmɛ ɲini, ani ni an b’an sen don tuma bɛɛ Ala-ka-marako baaraw la walisa ka kodɔn sɔrɔ o cogo la.
2. Ni mɔgɔ y’an ɲininka an ka dannakow la, mun na an ka kan, k’an jija ka Bibulu ta k’u jaabi? [be ɲ. 143 d. 1-3] A kun bɛɛ la belebele ye ko Bibulu ye Ala ka Kuma ye, ani ko an b’an ka dannakow, an ka ɲɛnamaya kɛcogo, ani an ka siniko jigiya sinsin Ala ka layiduw de kan minnu bɛ Bibulu kɔnɔ, o min fiyɛra ka bɔ Ala yɔrɔ. (2 Tim. 3:16, 17) Ni an bɛ Yesu ladege, an tɛna kuma ka an hakililataw fɔ, nka an bɛna u sinsin kosɛbɛ Sɛbɛnniw kan. (Mat. 4:3-10; Luka 24:27, 44-47)
3. Cogo di an bɛ se ka baara kɛ ka ɲɛ ka taa a fɛ ni Bibulu ye? [be ɲ. 144, sɛbɛnni minnu bɛ yɔrɔ bulama kɔnɔ] An bɛna se ka baara kɛ ka ɲɛ ka taa a fɛ ni Bibulu ye, ni an bɛ a kalan don o don, ni an ka lajɛw la, an bɛ Bibulu tɛmɛsiraw sen don an ka jaabiw la, ani sanni an ka kow latigɛ, an b’a ɲini k’a dɔn Bibulu bɛ min fɔ o kow kan. Ni an t’a dɔn Bibulu bɛ min fɔ ko dɔ kan, an ka ɲininiw kɛ. An kana a ɲini k’o jaabi bisigi walima an kana a ɲini k’an yɛrɛ ka hakilila di o ko kan.
4. Ka an to cidenyabaara la, ni an bɛ ka mɔgɔw kalan, mun na a nafa ka bon an ka baara kɛ ka caya ni Bibulu ye? Cogo di an bɛ se ka o kɛli dusu don mɔgɔw kɔnɔ jɛkulu ka lajɛw la? [be ɲ. 145-6, sɛbɛnni minnu bɛ yɔrɔ bulamaw kɔnɔ] Se bɛ Bibulu ye ka mɔgɔ kɔnɔnajɛlenw bila sira kan ka tɛmɛ an yɛrɛ ka fɛn fɔtaw bɛɛ lajɛlen kan. Ni mɔgɔ dɔ y’a ye a ɲɛ yɛrɛ la min sɛbɛnnen bɛ Bibulu kɔnɔ, o bɛ nɔba bila o tigi la. Ni an bɛ ka kuma jɛkulu kɔnɔ, an k’a ɲini an lamɛnbagaw fɛ u ka sɛbɛnniw ta k’u lajɛ, ani ka waati di u ma u ka se ka olu ɲini k’a ye.
5. Ni an bɛna Bibulu tɛmɛsira dɔ ko fɔ, kuntilenna fila jumɛn ka kan ka ye an na? [be ɲ. 147, d. 2] Ni an bɛ ka Bibulu tɛmɛsira dɔ ko fɔ, an kuntilennaw ye ka o nege don an lamɛnbaga la, ani an ye o tɛmɛsira ta kun min na fana, an ka o jira.
KALANSEN FƆLƆ
6. Cikan ɲɛnama jumɛn bɛ Zaburuw kɔnɔ ka a lase an ma? [si ɲ. 105 d. 23] Zaburuw bɛ faamuyali jɔnjɔn di an ma Bibulu kalansira nɔgɔmanw kan. Zaburuw mankutu bɛɛ la belebeleba ye ko u bɛ kuma Jehowa kan, ale min ye u tigi ye. U b’a jira k’a jɛya ko dunuya ani fɛn minnu bɛɛ b’a kɔnɔ, Jehowa de ye olu Dabaga ye. (Zab. 8:4-10; 90:1, 2; 100:3; 104:1-5, 24; 139:14)
7. Ntalenw sɛbɛnna ani u dalajɛra tuma jumɛn na? [si ɲ. 107 d. 5] Siga si t’a la ko Ntalenw fanba sɛbɛnna Solomani ka mara kɔnɔna na (1037-998 Krisitatile ɲɛ) sanni Solomani ka Jehowa ka sira bila. Ikomi Ntalenw kitabu yɔrɔ dɔw jɛra ka sɛbɛn Ezekiyasi ka mara kɔnɔna na (745-717 B.C.E.), Ntalenw kitabu bɛɛ tun tɛ se ka fara ɲɔgɔn kan k’a sɔrɔ Ezekiyasi ma sigi fanga la. Ntalenw kitabu yɔrɔ laban fila bɛɛ sen b’o la, bawo olu dalajɛra ɲɔgɔn kan tuma min na Masakɛ Ezekiyasi de tun bɛ ka a koɲɛ kɔlɔsi. (Nt. 25:1) “Les Saintes Écritures Traduction du monde nouveau—avec notes et références” Bibulu kɔnɔ, sɛbɛnni minnu kɛra Ntalenw 31:31 kan, ni olu bɛ a dugumana na, olu bɛ faamuyali di an ma a ko kan. O sɛbɛnniw b’a jira ko ni i ye Heburu Sɛbɛnniw kitabu bɔlen dɔw lajɛ, i bɛ heburukan siginiden saba ye, n’o bɛ wele tubabu kan na ko “trigramme” n’olu ye ‘ħéth, zayin, qôph’ (חזק) ye. O siginiden saba ye Masakɛ Ezekiyasi bolonɔ bilalen de ye karamɔgɔw ka sɛbɛn kɛlen kan, walisa k’a jira ko baara kɛra ka ban.”
8. Ntalen ye mun ye? Mun na kitabu tɔgɔ bɛnnen bɛ Heburukan na? [si ɲ. 107-8 d. 6] Ntalen ye kuma surun kɛrɛnkɛrɛnnen dɔ de ye, min kɔrɔ ka dun kosɛbɛ. Tuma caman na, a bɛ fɛn fila suma ɲɔgɔn ma minnu bɔlen bɛ ɲɔgɔn fɛ, walima a bɛ fɛn fila suma ɲɔgɔn ma minnu kɔdonnen don ɲɔgɔn na. O kun ye ka ntalen lamɛnbaga bila a ka miiri. Bibuluw minnu bɛ Heburukan na, olu kɔnɔ, Ntalenw kitabu daɲɛ fɔlɔ de ye a tɔgɔ ye: “Mishlé,” o kɔrɔ ye “Ntalenw.” Heburu daɲɛ “mashal” bɛ ntalen den kelen de ko fɔ. “Mishlé” bɛ ntalen caman kofɔ. Daɲɛ min ye ko “mashal,” o bɔra daɲɛ wɛrɛ la min kɔrɔ ye ko: “a bɛ iko” walima “a bɛ suma ɲɔgɔn ma.” Nin daɲɛ ninnu bɛ Ntalenw kitabu kɔnɔkow ɲɛfɔ cogo la min bɛnnen bɛ.
9. Ntalenw 2:1-5 la, dusu donna an kɔnɔ ka taa a fɛ dɔnniya, faamuyali, ni faranfasiyali ɲinini na “i ko warijɛ . . . i ko nafolo dogolen.” O kɔrɔ ye mun ye? [be ɲ. 38 d. 4] Fɛn minnu sanganna ɲɔgɔn ma o Ntalenw kɔnɔ, olu bɛ an bila ka miiri cɛsiri ani dugawu caman de la. Ɲinini tɛ kɛ cɛsiri kɔ, nka o kɛli b’an dɛmɛ ka Ala hakililaw sɔrɔ kow kan. A b’an dɛmɛ ka an hakililaw latilen minnu man ɲi, ani k’an dɛmɛ an nɔrɔlen ka to tiɲɛ na. Ni an bɛ jɛmuw kɛ, a bɛ kɔrɔ ni barika don olu la, ka olu fɔli kɛ nisɔndiyako ye an bolo, ani k’olu lamɛnni kɛ nisɔndiyako ye an lamɛnbagaw bolo.
10. Ntalenw kitabu b’a jira cogo di ko nafa bɛ ale dilankun na? [si ɲ. 110 d. 19] Kitabu dilanna ni kuntilenna min ye, o nafa jiralen bɛ a kuma fɔlɔw kɔnɔ. O kumaw bɛ sinsin dɔnniya ni hakilitigiya ni faamuyali kan, k’a jira ko mɔgɔ tɛ se ka baara kɛ Jehowa ye cogo bɛnnen na ni olu tɛ i la. (Nt. 1:2-4)
DƆGƆKUN KƆNƆ BIBULUKALAN
11. Dawuda ko ale y’a dusu mada iko denmisɛn min bɛ a ba bolo, n’a dabɔra sin na. Dawuda sera k’o kɛ cogo di? An bɛ se k’a ladege cogo jumɛn na? (Zab. 131:1-3) Den min dabɔra sin na, a b’a dege ka dususaalo ni nisɔndiya sɔrɔ k’a to a ba bolo la cogo min na, Dawuda ni bɛ fɛn minnu kanu, ale fana y’a dege ka olu mada, a kɛtɔ ka a yɛrɛ dan dɔn, ka yɛrɛ majigin. A tun t’a ɲini ka kɛ mɔgɔba ye. A ma a cɛsiri fana ka kɛ masakɛ ye fanga la. A ye i majigin k’i muɲu ka Jehowa makɔnɔ. An bɛ se ka Dawuda ladege, n’an t’a ɲini k’an yɛrɛ bila ɲɛfɛ, walima n’an t’a ɲini mɔgɔ bɛɛ ka an waleɲumandɔn. Sanni an k’an yɛrɛ bila ɲɛfɛ, an ka kan ka Jehowa makɔnɔ. [Sɛt. 11, w06 1/9 “La Parole de Jéhovah est vivante : Points marquants des Psaumes — livre cinquième”; w77 1/11 ɲ. 669]
12. Dususaalo jumɛn bɛ sɔrɔ Zaburu 139:7-12 kuma fiyɛlenw kɔnɔ? Yɔrɔ si tɛ dugukolo kan Jehowa tɛ se ka min lasɔrɔ. An bɛ se ka kɛ yɔrɔ o yɔrɔ la, a ka hakili senu bɛ se k’an sɔrɔ yen. Fosi tɛ se ka Jehowa bali k’an lasɔrɔ. Ni an b’an jija ka baara kɛ Jehowa ye, a bɛ se yɛrɛ ka an lana ɲɛnamaya la kokura. Jehowa ka baarakɛla kantigiw bɛ se k’u jigi da a ka dɛmɛ kan, a b’o min kɛ ni kanuya ye. [Sɛt. 18, w06 1/9 “La Parole de Jéhovah est vivante : Points marquants des Psaumes — livre cinquième”; w93 1/10 ɲ. 12-13]
13. Jehowa ka bon. A ka ko minnu b’o jira, olu dɔw ɲɛfɔlen bɛ Zaburu 145 kɔnɔ, wa, o kow kosɔn an bɛ se ka a tanu an ka deliliw ni an ka cidenyabaara la k’an to jama la. O ko dɔw ye jumɛnw ye? (Zab. 145:3) Ko minnu b’a jira ko Jehowa ka bon fo an tɛ se k’o dɔn ka ban, ni olu kosɔn an bɛ se k’a tanu, o dɔw filɛ: A ye dakabana baara minnu kɛ ka fɛnw da (9,10), a ye kisiliwaleba minnu kɛ a batobagaw ye (4, 6, 14, 18-20), a ka ɲumanya min y’a kɛ a ye fɛn nafama bɛɛ di an ma ɲɛnamaya banbali kosɔn (7, 15, 16), ani a ye Ala sugu min ye (7-9, 17). [Sɛt. 25, w04 15/1 ɲ. 10-14; w90 15/9 ɲ. 11-15]
14. Sira jumɛn fɛ Jehowa “ɲɛsiran ye dɔnniya daminɛ de ye” ani “hakilitigiya daminɛ ye”? (Nt. 1:7; 9:10) Ni Jehowa ɲɛsiran tɛ, dɔnniya si tɛ kɛ yen bawo Jehowa de ye fɛn bɛɛ Dabaga ye ani Sɛbɛnniw tigi ye. (Rom. 1:20; 2 Tim. 3:16, 17) Dɔnniya lakika bɛɛ bɛ bɔ ale de la tigitigi. O kosɔn, dɔnniya bɛ daminɛ ni Jehowa bonyaliba ye a ka dakabana mankutuw kosɔn. Alaɲɛsiran ye hakilitigiya daminɛ fana ye bawo hakilitigiya si tɛ sɔrɔ ni dɔnniya tɛ i la. Ka tɛmɛ o bɛɛ kan, alaɲɛsiran bɛ mɔgɔ min jɛ, dɔnniya sugu o sugu mana kɛ o tigi la, a tɛna baara kɛ ni o dɔnniya ye walisa ka bonya da Dabaga kan. [Ɔku. 2, w06 9/15 “La Parole de Jéhovah est vivante : Points marquants du livre des Proverbes”; rs ɲ. 282-3]
15. Ntalenw 7:1, 2 la, a fɔra ko “ne ka kumaw” ani “ne ka ci fɔlenw.” Mun sen bɛ olu la? Ka fara Bibulu kalansiraw kan, bangebagaw bɛ sariya minnu sigi du kɔnɔ ani u b’a fɔ kow ka kan ka kɛ cogo minnu na, olu fana sen bɛ kumaw ni ci fɔlenw na. (Dut. 6:6, 7; Efɛ. 6:4) Ni bangebagaw ka o ko kɛcogo fɔlenw tɛ Ala ka sariya sɔsɔ, denmisɛnw ka kan ka tugu olu kɔ, bawo bangebagaw ye o kow sigi ni kanuya de ye, ani denbaya ka nafa kama. (Nt. 6:20-22) [Ɔku. 9, w06 15/9 “La Parole de Jéhovah est vivante : Points marquants du livre des Proverbes”; w00 15/11 ɲ. 28-29]