Ala-ka-marako Cidenyabaara Kalanso Dalafɔ-seginnkanni

Ɲininkali ninnu jaabi bɛna kɛ dalafɔ ye Ala-ka-Marako Cidenyabaara kalanso ka lajɛ la, o min bɛna kɛ Desanburukalo tile 26 dɔgɔkun kɔnɔna na, san 2005. Kalan lakɔlɔsibaga bɛna seginnkanni ɲɛminɛ sanga 30 kɔnɔ. O seginnkanni bɛna sinsin kalanw kan minnu kɛra k’a ta Nowanburukalo tile 7 ka na a bila Desanburukalo tile 26nan na, san 2005. [Kɔlɔsili: Ni ɲininkali dɔ kɔ fɛ, sinsin yɔrɔ ma fɔ, i wajibiyalen bɛ ka i yɛrɛ ka ɲininiw kɛ walisa ka jaabiw sɔrɔ.​—École du ministère mafilɛ ɲ. 36-7.]

JƐMU KƐCOGO ƝUMANW

1. An bɛ se ka mun kɛ walisa a ka kɛ ko jɛlen ye ko ‘kanuya de kosɔn’ an bɛ mɔgɔw laadi? (Flm. 9) [ be ɲ. 266] Kuma minnu bɛ bɔ an da, olu ka kan ka sinsin tigitigi Ala ka Kuma de kan, ani fana ko an bɛ hami tiɲɛ na an lamɛnbagaw la minkɛ, ko o de b’an bila ka kuma u fɛ. An ka kumaw ka kan ka kɛ kuma ɲumanw ye minnu bɛ fɔ ni gasi sigi ye, bawo o de bɛ mɔgɔw bila u k’u dusukun dayɛlɛ. An b’a ɲinina ka mɔgɔ minnu bila u ka wale kɛ, an kana a to an ka kuma ka an ko goya u ye. An balimaw bɛ baara ɲuman minnu kɛ Ala ka baara la, ni an bɛ u tanu olu la ni kɔnɔnajɛya ye, o bɛna u dɛmɛ k’a ye ko u nafa ka bon, ka u bila cogo la fana min b’a to u sɔn bɛ diya kumaw ma minnu bɛna fɔ u ye. (1 Tes. 1:​2-8; 2 Tes. 1:​3-5)

2. Cogo jumɛnw fɛ an bɛ se ka mɔgɔw laadi ni “kalan kɛnɛ ye, n’o ye kalan ye min bɛ mɔgɔ kisi”? (Tite 1:⁠9) [be ɲ. 266 d. 5-ɲ. 267 d. 1] Ni an bɛ kuma, an ka kan ka Ala ka Kuma kɛ an sinsinnan ye, sanni an k’an sinsin an yɛrɛ hakililaw kan walima ka an sinsin hadamadenw ka sariya sigilen kan. Bibulu bɛ laadilikan min di, ni an tugura o kɔ, o bɛ nafa min lase an ma, an ka o fɔ. Ni an ma tugu Bibulu ka laadilikan kɔ, o bɛ bɔnɛ min lase an ma, an ka o fana fɔ. Ni an ka mɔgɔ lafaamuyalicogo sinsinnen bɛ Bibulu tɛmɛsiraw de kan, an ka kan ka se k’a ɲɛfɔ cogo jɛlen na mun na, Bibulu ka fɔ la, wale dɔ ka kan ka kɛ ani o wale ka kan ka kɛ cogo min na.

3. Mun na a nafa ka bon an k’an ka jɛmuw kɛ jɛmuw ye minnu bɛ dusu don mɔgɔ kɔnɔ ani an bɛ se ka o kɛ cogo jumɛn na? [be ɲ. 268 d. 1-3, sɛbɛnni minnu bɛ fin kɔnɔ] Diɲɛ bɛ ka i digi mɔgɔw kan, ayiwa caman fana dusu tiɲɛnen don. Jɛkulu ka kan ka kɛ kundogɔyɔrɔ ye u bolo, ani dusu bɛ don u kɔnɔ yɔrɔ min na. (Esa. 32:⁠2) O kosɔn, an ka kan ka kuma cogo la min bɛ u kologɛlɛya, ka barika don u la. An kuntilenna ka kan ka kɛ tɔw barika bonyali ye, ka u dɛmɛ u ka jigiya ni barika sɔrɔ ka bɔ Jehowa yɔrɔ, ani ka bɔ a ka fɛɛrɛ tigɛlenw na alako ta fan fɛ. (Jb. 16:5; Rom. 15:⁠13)

4. Jehowa ye min kɛ a ka jamakulu ye ka tɛmɛ, ni an bɛ tɔw hakili jigin o la iko Musa y’a kɛ cogo min na, o bɛ se ka dusu don u kɔnɔ cogo di? (Dut. 3:​28; 31:​1-8) [be ɲ. 268 d. 5–ɲ. 269 d. 2] Jehowa ye min kɛ a ka jamakulu ye, ni an bɛ tɔw hakili jigin o la, iko Musa y’a kɛ cogo min na, o bɛ se k’an balimaw dɛmɛ u ka fanga sɔrɔ, ka u hakili jigin ko Jehowa ka layiduw bɛɛ bɛ timɛ. (Jos. 23:14) An bɛ se ka dusu don an balimaw kɔnɔ, ni an b’an sinsin ko kɛlenw kan minnu bɛ Bibulu kɔnɔ, ni olu b’a jira ko Jehowa b’a janto an na, k’a mago don an na. (Kɛw. 4:1–​5:​42)

5. Jehowa bɛ ka min kɛ sisan, ani a bɛna min kɛ don nataw la, ni an bɛ olu fɔ ni nisɔndiya ye, mun na o ka kan ka dusu don an lamɛnbagaw kɔnɔ? [be ɲ. 270-1] Jehowa bɛ fɛn minnu di an ma hakili ta fan fɛ, dugawu bɛ an ka balimaya min kan, ani an kɛra Jehowa seerew ye minkɛ, ni an bɛ nisɔndiya jira o kow la, o bɛ dusu don an lamɛnbagaw kɔnɔ. Ni an bɛ kuma Jehowa ka layiduw kan, walima ni an bɛ delili kɛ Jehowa ka layiduw ko la, o kumaw ka kan ka bɔ an dusukun na, wa, o de bɛ o layiduw kɛ fɛn ɲɛnamaw ye an bolo, k’an bila ka da u timɛni na.

KALANSEN FƆLƆ

6. La Septante ye mun ye, ani mun na nafa bɛ a la Kerecɛnw bolo? [si ɲ. 307 d. 12–ɲ. 310 d. 14] La Septante de ye Heburu sɛbɛnniw bayɛlɛmani fɔlɔ ye min sɛbɛnna Gɛrɛkikan na. O bayɛlɛmani baara banna san kɛmɛ filanan kɔnɔna na, kristatile ɲɛ. Heburu sɛbɛnni yɔrɔ kɛmɛ caman minnu bɛ sɔrɔ Kerecɛnw ka Gɛrɛkikan Sɛbɛnniw kɔnɔ, olu bɔra “La Septante” de kɔnɔ. Kerecɛnw ka Gɛrɛkikan Sɛbɛnniw yɔrɔ kɛmɛ caman fana b’u sinsin Heburu Sɛbɛnniw yɔrɔ caman minnu kan, o yɔrɔw bɛ sɔrɔ “La Septante” de kɔnɔ. Ka fara o kan, Kerecɛn fɔlɔw ka “La Septante” yɔrɔ kunkurunniw minnu sɔrɔla, Ala tɔgɔ bɛ olu kɔnɔ.

7. Masorɛtiw tun ye joni ye, ani u ye baara nafamaba jumɛnw kɛ ni o jɔyɔrɔ bonyara kosɛbɛ Bibulu bayɛlɛmani na kan wɛrɛ la? [si ɲ. 310 d. 18; ɲ. 311 d. 20-​21] Masorɛtiw tun ye bololasɛbɛnnikɛla ɲɛmajɔlenw ye minnu ye Heburu sɛbɛnniw ɲɔgɔnna caman sɛbɛn u bolo la san kɛmɛ caman Yesu salen kɔfɛ. U ye Heburu sɛbɛnni ɲɔgɔnna caman minnu kɛ, kɛrɛfɛ sɛbɛnni minnu tun bɛ olu kɔnɔ, o kɛrɛfɛ sɛbɛnniw y’a jira yɛlɛmali minnu kɛra Heburu sɛbɛnniw kɔnɔ, tuma min na mɔgɔ fɔlɔw ye u kɛ u bolo la. Ikomi Heburukan bɛ sɛbɛn k’a sɔrɔ siginiden dafalenw tɛ a la, k’a ta san kɛmɛ duuru tɛmɛnen kɔ kristatile la ka na a bila san ba kelen na, o waati kɔnɔna na Masorɛtiw ye sɛbɛnnikɛcogo dɔ sigi walisa ka mɔgɔw dɛmɛ u ka se ka Heburu daɲɛw kalan ani ka se u fɔcogo la. Baara kɛra ni Masorɛtiw ka o sɛbɛn de ye walisa ka Bibulu ɲɔgɔnna caman kɛ Heburu kan na: Sɛbɛnni minnu bɛ an ka “Traduction du monde nouveau” Bibulu belebeleba sɛbɛnfuraw ɲɛw dugumana na, olu caman bɛ sinsin Masorɛtiw ka sɛbɛn kan.

8. Heburu Sɛbɛnni minnu bɛ Traduction du monde nouveau angilɛkan Bibulu kɔnɔ, olu bɔra min ani mun na an bɛ se k’a fɔ ko barika b’u la ani ko mɔgɔ bɛ se ka da u la? [si ɲ. 312 d. 28, 30] Sinsin kɛra Rudolf Kittel ka Heburukan Bibulu de kan min tɔgɔ ye ko “Biblia Hebraica” walisa ka Traduction du monde nouveau bayɛlɛmani kɛ. Baara kɛra o kɔfɛ fana ni Bibulu ye min tɔgɔ ye ko “Biblia Hebraica Stuttgartensia” walisa ka kunnafoni kuraw don an ka san 1984 Traduction du monde nouveau Bibulu belebeleba dugumana sɛbɛnniw na. Kunnafoni minnu bɛ Traduction du monde nouveau kɔnɔ, olu caman bɔra yɔrɔ caman wɛrɛw la, i n’a fɔ La Septante, ani “codex” (kodɛkisi) la minnu dɔnnen don kosɛbɛ, ni olu kofɔlen bɛ “Traduction du monde nouveau” Bibulu belebele sɛbɛnfuraw ɲɛw dugumana na. O fɛnw bɛɛ b’a jira ko Traduction du monde nouveau ye Bibulu ye ɲininiba kɛra min kan ni ɲɛmajɔ ye sanni a ka bɔ, ani ko kodɔnnabaw ka baara de don.

9. Kerecɛn fɔlɔw y’a jira cogo di ko u b’a fɛ kosɛbɛ ka Ala ka Kuma jɛnsɛn? [si ɲ. 315 d. 1-5] K’a daminɛ san 33 Pentekɔti la, kristatile la, Kerecɛnw ye seereya kɛ ni u seko damajira bɛɛ ye walisa ka tugu Yesu ka cikan kɔ min bɛ Kɛwalew 1:8 kɔnɔ. Dugukolo yɔrɔ o yɔrɔ tun dɔnnen don o waati la, u ye kerecɛnya kalan lase o yɔrɔw bɛɛ la. (Kol. 1:​23) Hakili senu ye dɔw bila u ka kibaru duman sɛbɛn Yesu Krista ko la, dɔ wɛrɛw ye o sɛbɛnniw ɲɔgɔn caman dilan. (Mar. 1:1; Mat. 1:⁠1) Kerecɛn fɔlɔw ye baara kɛ ni “codex” ye. “Codex” cogoya bɔlen bɛ an ka sisan gafew cogoya fɛ. Baara kɛra ni a ye walisa sɛbɛnni minnu fiyɛra hakili senu fɛ, olu ka se ka fara ɲɔgɔn kan ka kɛ kitabu kelen ye walisa mɔgɔw ka se k’u kalan, k’u sinsin o kan, ani ka u jɛnsɛn.

10. Sɛgɛsɛgɛli min kɛra bololasɛbɛnni kɔrɔw kan ani Sɛbɛnni senuma kɔnɔkuma kan, olu ye mun jira Bibulu ko la? [si ɲ. 320 d. 32] O sɛgɛsɛgɛli y’a jira ko an bɛ se k’a jate ko Heburu Sɛbɛnniw ni Gɛrɛkikan Sɛbɛnni minnu b’an bolo bi, olu ni sɛbɛnni fɔlɔ minnu kɛra, u bɛɛ ye kelen ye. (2 Pi. 1:​20, 21) Bololasɛbɛnnikɛla minnu tun bɛ se kosɛbɛ, hakili senu tun tɛ olu kan. Nka, dalilu caman bɛ yen sɛgɛsɛgɛli bɛ se ka kɛ ni minnu ye, ni olu b’a jira ko Bibulu ye kitabu ye dannaya bɛ se ka da min kan.

DƆGƆKUN KƆNƆ BIBULUKALAN

11. Ikomi Dawuda ma yamaruya ka alabatoso jɔ, yala o kɔrɔ ye ko a ye kɛlɛ minnu kɛ, Jehowa tun ma jɛn ni olu ye wa? (1 Til. 22:​6-​10) Ayi. Dawuda tun ye kɛlɛ minnu kɛ, olu kun tun ye ka juguya bɔ yen ani ka mɔgɔw bɔ yen minnu fana tun bɛ Jehowa ka kuntigiya kɛlɛ; ka Israɛl jamana bonya ka se a dan na iko Ala tun y’a fɔ cogo min na; ani ka tilennenya ni bɛn sigi. Nka, ikomi Jehowa ka Masaya kuntilenna de ye ka bɛn sabati, alabatoso tun ka kan ka jɔ bɛn de kɔnɔ, hɛrɛ mɔgɔ dɔ fɛ n’o tun ye Solomani ye. [1, it-2 ɲ. 869 d. 11]

12. Solomani ye delili kɛ tuma min na walisa ka alabatoso di Jehowa ma, Solomani sɔnna a ma cogo di ko Jehowa hakili tɛ a ka baarakɛla kulu dɔrɔn magow la, nka ko a ka baarakɛla kelen o kelen bɛ siran a ɲɛ, Jehowa hakili bɛ o tigi magow la? (2 Til. 6:​29, 30) Solomani sɔnna a ma ko mɔgɔ kelen o kelen bɛ siran Ala ɲɛ, o kelen-kelen bɛɛ ni a ka tɔɔrɔ don, a ka kan ka min kun. I b’a sɔrɔ mɔgɔ dɔ ta ye bana ye. Dɔ wɛrɛ ta ye dusukasi ye. Dɔw yɛrɛ ta ye u diyanyɛmɔgɔ dɔ ka saya ye. Baarakɛbaliya, wariko gɛlɛya, ani denbaya ka kunkow fana ye fɛnw ye minnu bɛ mɔgɔw sɛgɛn nin waati gɛlɛnw kɔnɔna na. [4, w97 15/4 ɲ. 4]

13. Jinɛ minnu bɛ iko bakɔrɔw ni olu kofɔlen bɛ 2 Tilew Kibaru 11:15 la, o ye mun de ye? A jɛlen don ko kuma fɔra hukumu min kɔnɔ, n’i ye o lajɛ, Heburu daɲɛ minnu bayɛlɛmana yan k’o kɛ ‘jinɛ minnu bɛ iko bakɔrɔw’ye, o daɲɛw fɔra fɛnw de ma minnu bɛ bato, ani sarakaw bɛ bɔ minnu ye. Nkalondiinɛw tun bɛ o baara kɛ. Laala mɔgɔ minnu tun bɛ o fɛnw bato, olu bolo, jinɛw bɔlen bɛ danfɛn simanw fɛ minnu cogoya bɛ iko bakɔrɔ. [5, it-1 ɲ. 618-9; Rbi8 note]

14. Ikomi masakɛ Baesa ka fanga daminɛna “Asa ka masaya san sabanan” na, ani ko a ye masaya kɛ san 24 dɔrɔn kɔnɔ, ni a fɔra ko Baesa taara “Juda ... kama” “Asa ka masaya san bisaba ni wɔɔrɔnan” na, an bɛ se k’a jira cogo di ko o kuma fila tɛ ɲɔgɔn sɔsɔ? (1 Mas. 15:33; 2 Til. 16:⁠1) Dɔw ye o jate sɛbɛnnikɛlaw ka fili ye. Olu dalen bɛ a la ko kuma sinsinnen bɛ Asa ka masaya san 16nan walima a ka san 26nan kan. Wajibi tɛ o kuma sugu fɔli ye walisa kuma fɔlenw kana ɲɔgɔn sɔsɔ. Yahutu ɲɛfɔlikɛlaw bɛ “Seder Olam” kofɔ, o min dun y’a jate ko “san bisaba ni wɔɔrɔ” jate bɛ daminɛ kabini Juda jamana masaya kɛra a danna masaya ye (san 997 kristatile ɲɛ.) O la sa, o bɛ bɛn Asa ka masaya san 16 nan de ma. [6, it-1 ɲ. 195 d. 3]

15. Fɛn min bɛna Sitanɛ ka diɲɛ sɔrɔ, 2 Tilew Kibaru 20:​22, 23 bɛ o jira k’a jɛya cogo jumɛn na? Iko Jirali 17:​16, 17 b’a jira cogo min na, Jehowa b’a fɛ ka ko dɔ kɛ Babilonɛba la. Kerecɛnte min ye Babilɔnɛba fanba ye, ale de ni jalaki ka kan kosɛbɛ. Jehowa b’a fɛ ka ko min kɛ Babilonɛba la, Jehowa bɛna a kɛ diɲɛ seleke naani Tɔn ka sɔrɔdasi-jamanaw ka kɛ a fɛ ka o ɲɔgɔn kɛ Babilonɛba la, ka wuli nkalondiinɛw kama, k’u halaki pewu. Kerecɛnte min ye diinɛ murutilen ye, iko Edom mɔgɔ minnu tun bɛ Seyir kulu kunna, o bɛna halaki pewu. [7, w84 1/10 ɲ. 18 d. 17]