Ala-ka-marako Cidenyabaara Kalan ka Seginkanni Sɛbɛnnen

Kalan min kɛra Ala-ka marako Cidenyabaara kalan na, k’a ta san 2002 Mɛkalo tile 6 dɔgɔkun na fo Utikalo tile 19, o seginnkanni, gafew datugulen. A’ ye ɲininkaliw jaabiw di aw se la, u danma sɛbɛnfura kan.

[Kɔlɔsili: Seginnkanni senfɛ, a’ ye baara kɛ ni Bibulu dama ye. Seereya dilenw dabɔkun ye ka ɲininiw nɔgɔya aw ma. La Tour de Garde ɲɛ, ani a dakun ma di tuma bɛɛ.]

“Tiɲɛ don” walima “Tiɲɛ tɛ,” kumasen nata kelen-kelen jaabi ni o dɔ la kelen ye:

1. Jeremi 18:​1-6 b’a jira ko Jehowa bɛ mɔgɔw bila u ka fɛnw kɛ minnu tɛ u sago ye. [Bibulu kalan; w99 1/4 ɲ. 22 d. 3-4 lajɛ.] Tiɲɛ tɛ. Jehowa ma deli abada k’a ka setigiya kɛ ka mɔgɔw karaba u ka fɛnw kɛ minnu tɛ u sago ye. Ani fana, fiɲɛ bɛ fɛn o fɛn na, ale nɔ tɛ o ye, iko dagadilanna dɔ bɛ se k’a kɛ cogo min na; Ni Jehowa b’a fɛ ka mɔgɔ dɔ mɔ iko dagadilanna bɛ bɔgɔ mɔ cogo min na, ni a tigi banna o ma, o tuma de la o tigi ka fiɲɛ bɛ bonya. (Dut. 32:⁠4)

2. Barika min bɛ Ala ka kuma na, ani a bɛ nɔ min bila, kira nkalonmanw ye o sonya u kɛtɔ ka jama bila u k’u tulomajɔ nkalonw na, sanni u k’u tulomajɔ Ala ka lasɔminikan lakikaw la. (Jer. 23:30) [Bibulu kalan; w92 1/2 ɲ. 4 d. 3 lajɛ.] Tiɲɛ don.

3. Jeremi 25:​15, 16 la, “nin jifilen min falen bɛ ni ne ka diminya duwɛn ye,’ n’o b’a kɛ ‘siyaw bɛɛ hakili bɛ cɛn iko fatɔ,’ diinɛ nkalonmaw bɛ dabaliban nɔ min bila, nin kuma b’o de jira. [Bibulu kalan; w94 3/1 ɲ. 20 d. 13 lajɛ.]Tiɲɛ tɛ. “O jifilen” bɛ Jehowa sago jira, n’o ye k’a ka diminya bɔ siyaw la. Siya minnu kofɔlen bɛ Jeremi 25:​17-26 la, olu bɛ jamanw de jira bi.

4. Jeremi ye kiraya kuma min fɔ ko “i jugu ka jamana,” o ye “saya ka jamana” de ye. Matiyu y’a jira ko Herɔdeba ye denmisɛnnin minnu faga, olu bɛna lakunun ka bɔ saya la yen (Jer. 31:​15, 16; Mat. 2:​17, 18) [Bibulu kalan; w79 1/10 ɲ. 19d. 13.] Tiɲɛ don.

5. Jeremi 37:21 b’a jɛya an ye ko Jehowa bɛ se k’a ka baarakɛla kɔkɔrɔdon waati gɛlɛnw na fo ka se nin diɲɛ sigicogo in laban na, hali n’a bɛ iko bɔda tɛ yen. [Bibulu kalan; w97 15/9 ɲ. 3 d. 4–ɲ. 4 d. 2.] Tiɲɛ don.

6. Jeremi ka Maɲumatɔkan kitabu bɛ dusukasiba de jira Jerusalɛm halakili ko la, san 607 Krista tile ɲɛ, Babilonɛ masakɛ, Nebukadnezar fɛ. [si, ɲ. 130 d. 1]

7. Jeremi ka Maɲumatɔkan 5:7 b’a jira k’a jɛya ko Jehowa bɛ denw ɲangi k’a da u bangebagaw ka jurumuw kan. [Bibulu kalan; w88 1/9 ɲ. 27. Cii kɛlen bɛ ka sɛbɛnni minnu lamini, olu lajɛ.] Tiɲɛ tɛ. Bangebagaw ka kojugu bɛ na ni kɔmana jugu minnu ye, denw bɛ niyɔrɔ sɔrɔ olu la, nka, mɔgɔ kelen-kelen bɛɛ ka kan ka jɔ a ka walew kɔrɔ, Ala ɲɛkɔrɔ. (Jer. 31:​29, 30; Rom. 14:⁠12)

8. Taamasiyɛn min bɛ ten kan, n’o kofɔlen bɛ Ezekiɛl 9:4 la, o kɔrɔ ye ko dɔnniya dɔrɔn bɛna mɔgɔ kisi. [Bibulu kalan; w88 15/9 ɲ. 14 d. 18 lajɛ.] Tiɲɛ tɛ. O ye seereya ye min b’a jira ko taamasyɛn bɛ mɔgɔ minnu na, olu ye u yɛrɛbakun di Ala ma, k’a kɛ Kerecɛn batiselenw ye minnu ye Krista jogo ta.

9. “Cɛ dilen” minnu kofɔlen bɛ Efesekaw 4:8 la, olu ye Kerecɛn maakɔrɔw ye minnu sugandira hakili senu fɛ, ni yamaruya dira u ma u k’u jan to u Kerecɛnɲɔgɔn ka nɛɛma la alako ta fan fɛ. (Kɛw. 20:28) [w00 1/8 ɲ. 6 d. 3] Tiɲɛ don.

10. Ezekiɛl tilayɔrɔba 23 tiimɛni na, bi tile la, Porotɛsitan bɛ se ka suma Oholiba ma, ani Rome ka katoliki diinɛ bɛ suma Oholiba kɔrɔmuso, Oholah ma. [Bibulu kalan; w88 15/9 ɲ. 21 d. 22 lajɛ.] Tiɲɛ don.

A’ ye ɲininkali nataw jaabi:

11. Kira saba tun bɛ u ka baara la k’a ta san 617 waati gɛlɛnw na ka na bila 607 la, Yesu tile ɲɛ, n’o waati labanna ni Jerusalɛm halakili ye. O kiraw tun ye jɔnni ye? [si ɲ. 133 d. 2] Jeremi, Daniɛl, and Ezekiɛl.

12. Waleɲumandɔn sɛbɛ-sɛbɛ min b’an na ka ɲɛsin Krista ka kunmabɔ saraka ma, an bɛ o jira cogo di, ka kɛɲɛ ni Luka 9:23 ye? [w00 15/3 ɲ. 8 d. 1] Waleɲumandɔn sɛbɛ-sɛbɛ bɛna nɔ bila kosɛbɛ an miiricogo la, an kuntilennaw ni an ka ɲɛnamaya kɛcogo la. A bɛna an bila ka dɔ fara Krista ni a Fa kanubaganci dɔnniya kan, ka dɔ fara an ka limaniya kan, ka an ka ɲɛnamaya kɛ k’a kɛɲɛ ni Ala ka sariya nafamaw ye, ka an ‘jija kɛwale ɲumanw’ na. (Ti. 2:​13, 14; Yuh. 17:3) (Kuma kolo bɛ wasa kɛ)

13. Kɔrɔ jumɛn na Jehowa ye Jeremi ‘lafili’? (Jer. 20:⁠7) [Bibulu kalan; w89 1/5 ɲ. 31 d. 6 lajɛ.] A tun bɛ iko Jeremi sera a dan na, nka Ala ye Jeremi ‘lafili’ kɔrɔ min na, o ye ko Ala ye o mɔgɔ dafabali kɛ baarakɛminɛn ye, walasa a ka ko kɛ, a tun tɛna se ka min kɛ ni a yɛrɛ fanga dɔrɔn ye.

14. Yesu tun b’a fɛ ka mun fɔ, tuma min na a ko hakili senu ‘bɛna u kalan fɛn bɛɛ la, wa, a ye ko minnu fɔ u ye, ka u hakili jigin olu bɛɛ la’? (Yuh 14:26) [w00 1/4 ɲ. 8 d. 7-8] Ala ka hakili senu tun bɛna kɛ baarakɛminɛn ye walasa ka Yesu ka kalandenw hakili jigin, ka dɔnniya di u ma. U ye fɛn minnu kalan Yesu fɛ, ni u tun ma olu faamuya koɲuman, hakili senu tun bɛna u dɛmɛ u hakili ka jigin olu la .

15. Ka kɛɲɛ ni Jeremi 35:​18, 19 ye, jigiya jumɛn bɛ bi-tile Rekabituw ye? [Bibulu kalan; su ɲ. 131 d. 7 lajɛ.] Fɔlɔ Rekabituw tun bɛ mɔgɔw cɛma minnu kisira tuma min na Jerusalɛm halakila san 607 Krista tile ɲɛ. U bɛ ‘saga wɛrɛw’ de jira, saga wɛrɛ minnu bɛna kisi tuma min na Kerecɛnte ani diɲɛ tɔ bɛna halaki. O diɲɛ bɛ a yɛrɛsago kɛ, ka i ban Jehowa ka masabaya ma. (Yuh. 10:16) (Kuma kolo bɛ wasa kɛ)

16. Nefilimuw tun ye ‘mɔgɔ fangamaw,’ ye, ani ‘mɔgɔ minnu tɔgɔ bɔra kosɛbɛ.’ Sira jumɛn fɛ? (Jen. 6:⁠4) [w00 15/4 ɲ. 27 d. 9] U ka fanga walew fɛ, u tun bɛ farinyakow ni jolibɔnkow kɛ. O mɔgɔ dakabana minnu bangera ka bɔ mɛlɛkɛ banbaganciw la, u ye u tɔgɔ sɔrɔ, tɔgɔ min bɛ mɔgɔ lasiran, i n’a fɔ fosi tɛ se mɔgɔ minnu na. (Jen. 6:​11, 13)

17. Baruk bɔnɛna a ka bɛrɛmakɛɲɛnenya la alako ta fan fɛ. Cogo di? An bɛ kalan jumɛn sɔrɔ o la? (Jer. 45:​1-5) [ Bibulu kalan; w97 15/8 ɲ. 21 d. 14-​16 lajɛ.] Baruk y’a daminɛ ka ‘koba ɲini a yɛrɛ ye’, laala nafolo, jɔyɔrɔ fɔlɔ, walima ɲɛsuma. Nka, a sɔnna Jehowa ka kololi ma, a kisira. Ikomi nin diɲɛ kosigicogo bantuma sera, an fana ka kan k’an tanga o ko sugu ɲinini ma.

18. Jeremi 50:38 tiimɛna tuma jumɛn, ani cogo jumɛn na? [Bibulu kalan; dp ɲ. 150 d. 2-3 lajɛ.] O tiimɛna san 539 Krista tile ɲɛ, tuma min na pɛrsika Sirus ye Ufrate ji sira yɛlɛma, k’a to a ka kɛlɛbolo a ka don Babilonɛ badigɛn fɛ, ka dugu ta o cogo la.

19. Mun tun bɛ na Jerusalɛm sɔrɔ, ‘Juda denmuso npogotigi,’ n’o b’a jira fɛn min bɛna Kerecɛnte sɔrɔ, ka kɛɲɛ ni Jeremi ka Maɲumatɔkan 1:15 ye? [Bibulu kalan; w88 1/9 ɲ. 27. Cii kɛlen bɛ ka sɛbɛnni minnu lamini, o lajɛ.] Jerusalɛm min tun bɛ a yɛrɛ filɛ muso saniyalen ye, o halakira cogo min na joli woyo cɛma, i n’a fɔ rɛzɛn bɛ bisi cogo min na, o cogo kelen na Kerecɛnte fana bɛna halaki Ala ka waati latigɛlen na.

20. A ɲɛfɔlen bɛ Ezekiɛl 21:26 la, ‘I ka masafugulan ni i ka jalamugu na bɔ i kun na,’ o kuma kɔrɔ ye mun ye? [Bibulu kalan; w88 15/9 ɲ. 19 d. 16 lajɛ.] Masaya fanga min tun bɛ kuntigiya la Jerusalɛm, ni o tun ye Ala ka Masaya misali ye, ni a taamasiyɛn tun ye ‘masafugulan’ ani ‘jalamugu’ ye, o sera a laban na; ‘waati min latigɛra siyaw ye, o tun daminɛna. (Luk. 21:24)

A’ ye nin kumasenw dafa:

21. Mɔgɔ min ka ko bɛrɛ bɛnnen don, a tɛ taamacogo ɲuman sariya danw sagon, wa, a b’a dɔn fana ko a ka kan ka min kɛ, ani a bɛ se ka min kɛ, dan bɛ olu bɛɛ la. (Mic. 6:⁠8) [w00 15/3 ɲ. 21 d. 1-2]

22. Hali ni hakili senu tɛ se ka kɔrɔbɔli bɔ yen, a bɛ se k’an dɛmɛ ka olu kun. (1 Kɔr. 10:13; 2 Kɔr. 4:⁠7) [4, w00 1/4 ɲ. 11 d. 6]

23. Jeremi ka kuma sɛbɛnnenw fɛ, kira Daniɛl tun y’a faamu ko san 70 kɔnɔ, Jerusalɛm tun bɛ na lakolonya; o ko kɛra tiɲɛ ye cogo min na, o bɛ an ka limaniya kologɛlɛya Jehowa ka setigiya la, ka kiraya kuma fɔ. (Jer. 25:12; Dan. 9:⁠2) [si ɲ. 129 d. 37]

24. Jeremi ka Maɲumatɔkan bɛ kanminɛni ni kantigiya de bange batobaga lakikaw la, wa, mɔgɔ minnu tɛ Jehowa Ala jate, a ye lasɔmininakan ____ ye olu ma. [si ɲ. 132 d. 13]

25. Ibrahima kaarila tuma min na a tun bɛ ka bɛnbaliya ko dɔ ɲɛnabɔ, o ye misali ye min bɛ dusu don an kɔnɔ, walasa an kana to an yɛrɛ hakilila, walima kuncɛbonya ka anw ani an balima cɛsira ɲumanw cɛn. (Jen. 13:​5-12) [w00 15/8 ɲ. 24 d. 3-4]

A’ ye jaabi ɲumanw ɲɛnatɔmɔ kumasen nataw kelen-kelen bɛɛ la, ka tiiri ci u jukɔrɔ:

26. Jɔb tun ye nafaba sɔrɔ Jehowa ka (Dɔnniya; a ka makari, a ka kiiritigɛ la) wa, a b’a ka jɔnw minɛ ni (faamuyaliba ye; ni makariba ye; ni tilennenya ye) (Job 31:​13, 14) [w00 15/3 ɲ. 26 d. 1]

27. Jeremi 16:​2-4 la, a fɔra kira ye ko a kana muso furu (walasa k’a ka jɛn-yɛrɛ-kɔ jira; walasa ka Masiya ka furukɛbaliya kofɔ; walasa k’a sɛmɛntiya ko ka ɲɛsin Jerusalɛm halakili ma, Jehowa ka kuma bɛ tiimɛ). [Bibulu kalan; w78 15/7 ɲ. 31 d. 2 lajɛ.]

28. Ntalen 4:7 la, hakilitigiya ye (ka kow dɔn; k’a ye kow sirilenw don ɲɔgɔn na cogo min na; ka baara kɛ ni dɔnniya ani faamuyali ye). [w00 15/5 ɲ. 21 d. 1]

29. Hadamaden si tɛ se k’a dɔn tigitigi, Ala tɔgɔ tun bɛ fɔ cogo min na fɔlɔ Heburukan na, bawo Bibulu sɛbɛnna o Heburukan min na, o tun bɛ sɛbɛn ni (siginiden dafalenw dɔrɔn ye; siginiden dafataw dɔrɔn ye) [rs ɲ. 198 d. 1]

30. Ala ka wotoro min kofɔlen bɛ Ezekiɛl tilayɔrɔba fɔlɔ la, a bɛ (Ala ye Masaya min di Masiya ma; Jehowa ka mɛlɛkɛw jɛkulu; kumaɲɔgɔnya sira min bɛ Jehowa ni munnen tɔw cɛ) de jira. [Bibulu kalan; w88 15/9 ɲ. 11 d. 5 lajɛ.]

A’ ye kumasen nataw ni Bibulu tɛmɛsira bɛn ɲɔgɔn ma:

Dut. 7:​25, 26; Nt. 4:18; 5:21; Jer. 46:28; Rom. 15:4

31. Nin ci b’a jira Jehowa ka mɔgɔw hakilila ka kan k’a kɛ min ye ka ɲɛsin jaw ma, u tun ye ja minnu bato fɔlɔ la. [Dut. 7:​25, 26] [rs ɲ. 186 d. 5]

32. Jehowa b’an dusu saalo sira kɛrɛnkɛrɛnnen min fɛ, o ye a ka Kuma sɛbɛnnen ye, jigiya bɛ sɔrɔ o min kɔnɔ ka ɲɛsin sini ma. [Rom. 15:4] [w00 15/4 ɲ. 5 d. 4]

33. Bangebagaw bɛ denw kolo cogo min na, o man kan ka tɛmɛ a dan kan, wa, den bɛ tilen, ka kalan kun min na, kololi man kan ka bɔ o hukumu kɔnɔ. [Jer. 46:28] [Bibulu kalan; kl ɲ. 148 d. 20 lajɛ.]

34. Ikomi Jehowa de b’a to a ka baarakɛlaw ka se k’a kuntilenna faamu dɔɔnin dɔɔnin ka taa ɲɛ, tuma caman na, ka dɔ fara dɔnniya kan, o b’a wajibiya mɔgɔ k’a ka miiricogo latilen. [Nta. 4:18] [rs ɲ. 400 d. 1]

35. Wale nɔgɔlen dɔ kɛlen cɛnimusoya sira kan, hali ni o dogora mɔgɔw la, o tɛ se ka dogo Ala la. [Nta. 5:21] [w00 15/7 ɲ. 31 d. 3]