AZA EBE ỌGHE Watchtower NỌ RRE INTANẸT
Watchtower
AZA ỌGHE EBE NỌ RRE INTANẸT
Edo
  • E BAIBOL
  • AVBE EBE KEVBE EVBA KPEE
  • IKO
  • nwt Luke 1:1-24:53
  • Luk

E vidio rhọkpa i rre ako na.

Ghẹ gui, e vidio na ma sẹtin kpee rhunmwuda emwi eso nọ ya egbe kaẹn egbe.

  • Luk
  • Izedu Agbọn Ọgbọn Ọghe Ebe Nọhuanrẹn
Izedu Agbọn Ọgbọn Ọghe Ebe Nọhuanrẹn
Luk

EBE LUK

1 Emwa nibun hia nẹ, ne iran gualọ otọ emwi hia ni gele sunu, ne iran vbe gbẹnnẹ ọnrẹn yotọ; ekhọe hia ẹre ima vbe ya ya avbe emwi na yi. 2 Erriọ ẹre iran ne aro iran sẹ ọre vbe ẹghẹ omuhẹn, ni vbe gha re ukọ ni ya iyẹn nii wewe, wa vbe ya tae ma ima. 3 E Tiofilọs ne okpọmwa, mẹ tobọ imẹ na vbe ta mu olọ yan rẹn wẹẹ, I gha gbẹn emwi hia guẹ ọkade ọkade, rhunmwuda, I gualọ otọ emwi hia nẹ, zẹvbe ne iran wa ya sunu zẹẹ, ke omuhẹn ọnrẹn gha dee, 4 ne u mieke na rẹn wẹẹ, emwi hia na ya ẹmwẹ ne unu ma ruẹ ẹre, ẹmwata ne uhunmwu ẹmwẹ nọ.

5 Vbe ẹghẹ ọghe Hẹrọd* ne ọba ọghe Judia, ọ ghaa mwẹ ohẹn ọkpa na tie ẹre Zẹkaraia, nọ ghaa rre usun avbe ohẹn ni rre oka ọghe Abaija. Eni ọvbokhan rẹn kegha re Ẹlizabẹt; ọkpa vbe usun emọ ikhuo na biẹ vbe uniẹn ọghe Erọn ẹre ghaa nọ. 6 Emwa esi ẹre iran eva ghaa khin vbe odaro Osanobua; te iran wa gha ya ekhọe hia lele uhi e Jehova* hia kevbe ilele ọghẹe. 7 Sokpan, iran ma gha mwẹ ọmọ, rhunmwuda, agan ẹre Ẹlizabẹt ghaa khin; yevbesọni, iran eva vbe khian ọmaẹn nẹ.

8 Vbe ọ ghi winna iwinna ohẹn na we ne oka ọghe iran gha ru vbe odaro Osanobua, 9 ọ keghi la owa ọghe Jehova,* nọ ya giẹn eturari vbọ ghi sẹ ọre egbe, zẹvbe ne avbe ohẹn ka ru ẹre ke ẹghẹ gha dee. 10 Vbe uwu ẹghẹ na ya gha giẹn eturari nii, emwa hia ni gbẹbu ye orere kegha na erhunmwu. 11 Odibo e Jehova* keghi rhiegbe ma rẹn, ọ na mudia ye obọ erha ọmwa ọghe ogiukpo na na giẹn eturari. 12 Sokpan, e Zẹkaraia ghi wa miẹn ọnrẹn, udu ẹre na kpan fi ẹko, ohan na gha muẹn. 13 Vbọrhirhighayehẹ, odibosa nii keghi tama rẹn wẹẹ: “Ghẹ gi ohan mu ruẹ, e Zẹkaraia, rhunmwuda, Osanobua họn utumwẹ* ruẹ nẹ; nọnaghiyerriọ, ọvbokhan ruẹ ighẹ Ẹlizabẹt gha biẹ ọmokpia nuẹn, u ghi gha tie ẹre Jọn. 14 Te u khian gha sọyẹnmwẹ, ẹko ruẹ ghi vbe vuọn ne oghọghọ, ẹko gha vbe rhiẹnrhiẹn emwa nibun vbe a gha biẹ ọre, 15 rhunmwuda, okpọmwa khian gha nọ vbe odaro e Jehova.* Sokpan, we nẹ ghẹ ya ayọn kaan unu, ra emwi ke emwi na ghi wọn nẹ, nọ gbe ọmwa; te ọ khian vuọn ne orhiọn nọhuanrẹn, uhiẹn a ke biẹ ọre.* 16 Ọ gha ru iyobọ ne Ivbi Izrẹl nibun ya werriegbe bu e Jehova* ne Osa ọghe iran gha dee. 17 Deba ọni, ọ gha ke odaro ne Osanobua, ọ ghi gha mwẹ orhiọn kevbe ẹtin ne Ẹlaija ghaa mwẹ, ọ ghi fi ekhọe ọghe avbe erha emọ werriẹ khian ọghe ibiẹka,* ọ ghi vbe ya emwa ni zẹ utun vbe ehọ, khian emwa ni ghi ya ẹwaẹn ru emwi, zẹvbe ne emwa ata vbe ye, ne iran mieke na gha re emwa ni mu egbe yotọ khẹ e Jehova.”*

18 E Zẹkaraia keghi tama odibosa nii wẹẹ: “Vbia khian ya rẹn hẹ wẹẹ, ọna gha gele sunu? Mẹ khian ọmaẹn nẹ, ọvbokhan mwẹ vbe kpẹẹ agbọn nẹ.” 19 Odibosa nii na wanniẹn ọnrẹn wẹẹ: “Mẹ ọre Gebriẹl, odaro Osanobua ẹre I mudia yi vbe ẹghẹ hia; te a gie mwẹ ne I do gu ruẹ guan, ne I vbe do na iyẹn nọ maan na ma ruẹ. 20 Sokpan, u gha khian odin, u i khian ghi gha guan, ọ te ya sẹ ẹdẹ ne ẹdẹrriọ ne avbe emwi na khian ya sunu, rhunmwuda, u ma ya ẹmwẹ mwẹ yi; ẹmwẹ na miẹn wẹẹ, ọ gha sunu vbe ẹghẹ na wa mwamwa yọ zẹẹ.” 21 Vbe ẹghẹ na kha na, emwa mudia khẹ e Zẹkaraia, ọ na wa kpa iran odin wẹẹ, te ọ khian ghi kpẹẹ gbe vbe uwu ọgua Osa. 22 Ọ ghi ladian, ọ ma sẹtin gu iran guan, iran na ghi la evba rẹn wẹẹ, emwi nọ miẹn vbe uwu ọgua Osa sẹ ọre.* Obọ ẹre ọ ghi ya gha gu iran guan, ugbẹnvbe ọ ma ghi sẹtin gha guan. 23 Ẹghẹ nọ ya winna iwinna nọhuanrẹn* vbe uwu ọgua Osa ghi gba nẹ, ọ na gha rrie owa.

24 Ikpẹdẹ eso ghi gberra nẹ, Ẹlizabẹt ne ọvbokhan rẹn na suẹn gha hanmwa; Ẹlizabẹt ma kpa hin owa rre vbe ọwara uki isẹn, ọ na wẹẹ: 25 “Ọna ọre emwi ne Jehova* ru mẹ vbe ẹghẹ na. Ọ ye mwẹ rre, ọ na do ban ukpọn ozan hin mwẹ ẹkun rre vbe uwu ẹbu emwa nagbọn.”

26 Ẹko Ẹlizabẹt ghi rre uki ehan, Osanobua keghi gie odibo ẹre ighẹ e Gebriẹl gha rrie ẹvbo ọkpa na tie ẹre Nazarẹt vbe Galili. 27 Ọ na gie ẹre bu ọvbokhan uvbi ọkpa nọ ma rẹn okpia, na ya ne okpia ọkpa na tie ẹre Josẹf, nọ ke igiowa ọghe Devid rre; eni uvbi nii ọre Meri. 28 Odibosa nii ghi bu ẹre rre, ọ na tama rẹn wẹẹ: “I tuẹre, wẹ ne ẹmwẹ ọnrẹn yẹẹ Osanobua ẹsẹse; e Jehova* gu ruẹ rrọọ.” 29 Ẹmwẹ ne odibosa nii tae kegha kpokpo ẹre vbe orhiọn, ọ na gha hoo nọ rẹn aro otuẹ nọ tuẹ irẹn re na. 30 Ẹre odibosa nii na ghi tama rẹn wẹẹ: “Ghẹ mu ohan, Meri, rhunmwuda, ẹmwẹ ruẹ wa yẹẹ Osanobua. 31 Ghee ẹre! u gha hanmwa, u ghi biẹ ọmokpia; u ghi gha tie ẹre Jesu. 32 Okpọmwa khian gha nọ, a ghi gha tie ẹre Ovbi Enọ Yo Sẹ; Osanobua ne Jehova* gha mu ẹkete ọghe erhae ighẹ e Devid nẹẹn, 33 ọ ghi rri Ọba yan owa e Jekọb vbe ẹdẹdẹmwẹdẹ, Arriọba ọghẹe i khian sẹ ufomwẹ.”

34 Sokpan, e Meri keghi tama odibosa nii wẹẹ: “Vbe ọna khian ya sẹtin sunu hẹ, ugbẹnvbe a miẹn wẹẹ, I ma he rẹn okpia?” 35 Odibosa nii na ghi wanniẹn ọnrẹn wẹẹ: “Orhiọn nọhuanrẹn gha tuorre yan ruẹ, ẹtin ọghe Enọ Yo Sẹ ghi hin yan ruẹ. Rhunmwuda ọni, a ghi gha tie ọmọ nii, nọhuanrẹn, kevbe Ovbi Osanobua. 36 Vbe ghee oo! Ẹlizabẹt ne ọtuẹn hanmwa ọmokpia, agharhemiẹn wẹẹ ọ khian ọmaẹn nẹ, okhuo ne agbọn tie ẹre agan, uki ehan ẹre ẹko ẹre ghi ye na; 37 rhunmwuda, emwi ọkpa i rrọọ ne Osanobua ta, nẹi khian sẹtin ru.”* 38 E Meri na ghi kha wẹẹ: “Ghee mwẹ! ọviẹn e Jehova* ẹre I khin! Gi ẹre sunu daa mwẹ zẹvbe ne u tae.” Ẹre odibosa nii na ghi kpa sẹrae.

39 Vbe iyeke ọni, e Meri keghi zẹgiẹ kpa gha rrie ẹvbo ọkpa nọ rre uhunmwu oke vbe otọ e Juda, 40 ọ ghi la owa e Zẹkaraia, ọ na tuẹ Ẹlizabẹt. 41 Sokpan, Ẹlizabẹt ghi wa họn otuẹ ọghe Meri, ọmọ nọ rre ọre ẹko na wa gua kpa; Ẹlizabẹt na wa vuọn ne orhiọn nọhuanrẹn, 42 ọ na ghi datu wẹẹ: “Ọmwa na fiangbe ẹre u khin vbe uwu ẹbu ikhuo, te a vbe fiangbe ọmọ nọ rrọ ruẹ ẹko! 43 Vbe a ghi na miẹn hẹ wẹẹ, a mu uyi na yọ mwẹ egbe, ne iye Enọyaẹnmwẹ na bu mwẹ gha dee? 44 Ghee ẹre! vbe I ghi wa họn vbe u tuọ mwẹ, ọmọ nọ rrọ mwẹ ẹko na wa gua kpa, ọ na gha ghọghọ. 45 Oghọghọ vbe nọ ne okhuo nii nọ yayi, rhunmwuda, emwi hia ne Jehova* tama rẹn, gha wa sunu zẹvbe na wa ya tae zẹẹ.”

46 E Meri na ghi kha wẹẹ: “I* rhie uyi gie Jehova,* 47 te orhiọn mwẹ wa vuọn ne oghọghọ, rhunmwuda Osanobua ne Ọmiọnmwafan mwẹ, 48 nọ na ye mwẹ rre, mẹ ne ọviẹn ọnrẹn na ma te ka yọ. Ke ẹghẹ na kpa, ọmwa nọ ghọghọ ẹre orre hia khian ghi ka mwẹ yi, 49 rhunmwuda ẹse nọkhua, ne Ọmwa nii nọ re olẹtin ru mẹ. Eni ẹnrẹn keghi re nọhuanrẹn; 50 ke orre ya fi orre, irẹn keghi tohan emwa ni mu ohan rẹn. 51 Ọ ya ekuabọ ne olọ ọghẹe winna iwinna ọyunnuan; ọ zagha iran kua ighẹ emwa ni tọn egbe mu vbe emwamwa ne iran mwamwa vbe ekhọe. 52 Ọ silo iran ni wegbe tuorre vbe ẹkete, ọ na tọn emwa ni ma sẹ emwi rhọkpa mu; 53 ọ ya emwi nọ maan vuọn ẹko emwa ne ohanmwẹ gbe, ọ na gi emwa ni fe, fi abọ gha rrie. 54 Ọ rre do ru iyobọ ne Izrẹl ne ọguọmwadia ẹre, ọ ma mianmian itohan ọghẹe, 55 nọ wẹẹ irẹn khian mwẹ ghee Ebraham kevbe ivbi ẹre* vbe etẹbitẹ. Ọna ọre emwi nọ tama avbe erha ima odede.” 56 Odẹ uki eha, ẹre Meri gbe vbe ọghe Ẹlizabẹt, iyeke ọni, ọ na gha rrie owa.

57 Uki ghi sẹ Ẹlizabẹt nẹ, ọ na ghi biẹ ọmokpia. 58 Emwa ni rre ẹdogbo ọghẹe kevbe ẹgbẹe ọre, ghi họn vbekpa itohan nọkhua ne Jehova* mwẹ daa ẹre, iran na gu ẹre gha ghọghọ. 59 Ọ ghi rre ikpẹdẹ nogie erẹnrẹn vba, iran na rre do rhuẹ ọmọ nii; iran khian te he ẹre eni erhae ighẹ e Zẹkaraia. 60 Sokpan, iyẹe na wanniẹn wẹẹ: “Ẹo! e Jọn ẹre a khian gha tie ẹre.” 61 Ẹre iran na ghi tama rẹn wẹẹ: “Ọmwa rhọkpa i rre ẹgbẹe ruẹ, nọ khuẹnniẹn eni na.” 62 Iran na ghi ya obọ zedu ya nọ erhae, emwi nọ hoo na gha tie ọmọ nii re. 63 Ọ na ghi we ne iran mu emwi gie irẹn ne irẹn gbẹn emwi yọ, ọ na ghi gbẹn ọnrẹn yọ wẹẹ: “E Jọn ọre eni ẹnrẹn.” Ẹre iran hia na yan unu ruan. 64 Vbe ọwara ọkpa nii, ọ keghi dọlegbe suẹn gha guan,* aranmwẹ ọnrẹn na suẹn gha tọn mu, ọ na gha rhie urhomwẹ ne Osanobua. 65 Orrirri keghi gbe ku emwa hia ni rre ẹdogbo ọghe iran, iran na suẹn gha ta emwi na hia khian vbe ẹvbo e Judia hia nọ rre uhunmwu oke. 66 Emwa hia ni họn, kegha rria ẹmwẹ na vbe ekhọe iran wẹẹ: “De aro ọmwa ne ọmọ na khian gha khin?” Rhunmwuda, e Jehova* keghi rhie obọ ye ọre iyeke.

67 E Zẹkaraia ne erhae keghi vuọn ne orhiọn nọhuanrẹn, ọ na suẹn gha ta ẹmwẹ akhasẹ, ọ na wẹẹ: 68 “Urhomwẹ nọ ne Jehova* ne Osa ọghe Izrẹl, rhunmwuda, ọ ye emwa rẹn rre, ọ na vbe miẹn iran fan. 69 Ọ gi igho ọghe imiẹnfan* zọọ ladian ne ima, vbe igiowa ọghe Devid ne ọguọmwadia ẹre, 70 zẹvbe nọ la unu avbe akhasẹ ọghẹe nẹdẹ ni huanrẹn ya tae yotọ, 71 nọ na wẹẹ, irẹn gha miẹn ima fan vbe obọ eghian ima, kevbe obọ emwa hia ni khẹko ima; 72 ọ wẹẹ irẹn gha tohan ima rhunmwuda avbe erha ima odede, ọ gha vbe ye ẹre rre ighẹ ile ọghẹe nọhuanrẹn, 73 ile nọ gu Ebraham ne erha mwa odede ta, 74 ọ ghi kie ẹkpotọ ne ima ya gha rhie ugamwẹ nọhuanrẹn nẹẹn, vbene ohan i na mu ima, vbe ọ gha ghi miẹn ima fan nẹ, vbe obọ eghian ima. 75 Ma ghi gha ya ẹkoata gae, ma ghi vbe gha lele uhi ọghẹe vbe ẹdagbọn ima hia. 76 Sokpan, nọ ne uwẹ ne ovbi mwẹ, te a khian gha tie ruẹ akhasẹ ọghe Enọ Yo Sẹ, rhunmwuda, te u khian ke odaro ne Jehova,* ne u ya dọlọ avbe odẹ ọghẹe yi, 77 ne u gi emwa ọghẹe rẹn wẹẹ, a gha miẹn iran fan, lekpa na gha na ya orukhọ ọghe iran bọ iran, 78 rhunmwuda itohan nọkhua ọghe Osanobua mwa. Rhunmwuda itohan na, awanwan ọghe ẹdẹ gha ke odukhunmwu wan yan ima, 79 ne ukpa mieke na baa yan emwa ni tota ye uwu ebiebi, kevbe ikinkin ne aghọnghọn ọghe uwu ye, nọ vbe dia ukpowẹ ọghe ima lele odẹ ọghe ọfunmwegbe.”

80 Ọmọ nii keghi waan rre, orhiọn nọhuanrẹn na vbe yae wegbe, ọ na gha rre uwu ato rhinrin, ọ te do sẹ ẹdẹ nọ rhiegbe ẹre ladian, ne Ivbi Izrẹl bẹghe ẹre.

2 Vbe ẹghẹ nii, e Siza Ọgọstọs keghi yi uhi yọ wẹẹ, ne agbọn hia* ya gbẹnnẹ eni iran yotọ.* 2 (Ọna ọre ẹghẹ okaro ne emwa ya gbẹnnẹ eni iran yotọ, vbe ẹghẹ ne Kuiriniọs ya gha re gọvinọ ọghe Siria.) 3 Ẹre emwa hia na ya gha gbẹnnẹ eni iran yotọ, dọmwadẹ ọghẹe na gha rrie ẹvbo ẹre. 4 Ẹre Josẹf na vbe kpa vbe Nazarẹt nọ rre Galili, ọ na gha rrie ẹvbo e Devid na tie ẹre Bẹtlẹhẹm vbe Judia, rhunmwuda, ọkpa vbe igiowa kevbe ẹgbẹe ọghe Devid nọ. 5 Irẹn vbe Meri nọ re okhuo na ya nẹẹn, na koko ya gbẹn eni iran yotọ; vbe ẹghẹ na kha na, iran rọnmwẹ egbe nẹ, uki vbe sẹ e Meri nẹ. 6 Vbe iran ghi rre evba, emwi ubiẹmwẹ na suẹn gha ru ẹre. 7 Ọ keghi biẹ ọmokpia, nọ re ọmọ ọdiọn ọghẹe, ọ na ya ukpọn vbuọ ọre, ọ na muẹn lovbiẹ ye ehe na zẹ evbare yi ne aranmwẹ, rhunmwuda, ughugha rhọkpa ma gha rre owa ekhẹn, ne iran khian dia.

8 Avbe ọsuohuan vbe gha rre ikinkin nii, ni ghaa gbaroghe ohuan ọghe iran vbe asọn; orere ẹre iran ghaa dia. 9 Vbe udomwurri, odibo e Jehova* keghi mudia ye odaro iran, awanwan ọghe uyi ọghe Jehova* keghi baa yan iran, ẹre ohan na kakabọ gha mu iran. 10 Sokpan, odibosa nii keghi tama iran wẹẹ: “Wa ghẹ gi ohan mu uwa, rhunmwuda, iyẹn nọ maan nọ gha ya emwa hia gha sọyẹnmwẹ ẹsẹse, ẹre I rre do na ma uwa. 11 A biẹ ọmiọnmwafan ne uwa nẹ vbe ẹdẹnẹrẹ, vbe ẹvbo e Devid, ọmwa nii ọre Kristi, nọ re Enọyaẹnmwa. 12 Ama ne uwa khian ya rẹn ọnrẹn na khin: Wa gha miẹn ọmọmọ na ya ukpọn vbuọ, ọ lovbiẹ ye ehe na zẹ evbare yi ne aranmwẹ.” 13 Vbe udomwurri, ọkhọngborrie ọghe ivbiyokuo ni rre ẹrinmwi keghi deba odibosa nii, iran na gha rhie urhomwẹ gie Osanobua, iran na wẹẹ: 14 “Uyi nọ ne Osanobua nọ rre ehe nọ yo sẹ, ọfunmwegbe vbe nọ ne emwa nagbọn ne irẹn ya aro nọ maan ghee.”*

15 Avbe odibosa nii ghi kpa sẹ iran rae nẹ gha rrie ẹrinmwi, avbe ọsuohuan nii kegha gu egbe iran guan wẹẹ: “Gi ima wa gha rrie Bẹtlẹhẹm nian, ne ima ya ya aro ima bẹghe emwi nọ sunu, ne Jehova* do tama ima na.” 16 Ẹre iran na zẹgiẹ gha khian, iran na do vba e Meri kevbe Josẹf, iran na vbe miẹn ọmọmọ nii, vbe ọ lovbiẹ ye ehe na zẹ evbare yi ne aranmwẹ. 17 Iran ghi bẹghe ọna, iran na na iyẹn emwi hia ne odibosa tama iran vbekpa ọmọ nii. 18 Emwa hia ni họn ẹmwẹ ne avbe ọsuohuan nii tae, keghi yan unu ruan, 19 sokpan, e Meri keghi suẹn gha kọ ẹmwẹ na ye orhiọn, ọ na gha rria ẹre vbe ekhọe ọre. 20 Iyeke ọni, avbe ọsuohuan nii keghi kpa, iran na gha rhie uyi kevbe urhomwẹ ne Osanobua, rhunmwuda emwi hia ne iran họn kevbe ne iran bẹghe, zẹvbe na wa ya tae ma iran.

21 Ikpẹdẹ erẹnrẹn ghi gberra nẹ, vbọ ghi sẹ ẹghẹ na khian ya rhuẹ ọre, iran keghi he ẹre Jesu; ọni ọre eni ne odibosa wẹẹ, a khian gha tie ẹre, a ke suẹn gha hanmwaẹn.

22 Deba ọni, ọ ghi sẹ ẹghẹ na khian ya kpe iran huan, zẹvbe ne Uhi e Mozis khare, iran na mu ọmọ nii gha rrie Jerusalẹm, ne iran mieke na do muẹn ma e Jehova,* 23 zẹvbe na gbẹn ọnrẹn yotọ vbe Uhi e Jehova* wẹẹ: “Emọ ikpia hia ni re emọ ọdiọn* ghi gha re nọhuanrẹn, na zẹkọ zẹvbe ọghe Jehova.”* 24 Ẹre iran na ghi zọ ese zẹvbe nọ rre Uhi ọghe Jehova,* ọni ọre: “idu eva ra elikhukhu eva ne giẹrẹ.”

25 Vbe ẹghẹ nii, ọ ghaa mwẹ okpia ọkpa vbe Jerusalẹm na tie ẹre Simiọn, ọmwa nọ lele uhi Osanobua kevbe nọ ya ekhọe hia gae, ẹre okpia na ghaa khin; irẹn kegha mudia khẹ ẹghẹ na khian ya fu Izrẹl ẹko rre. Orhiọn nọhuanrẹn ghaa loo ẹre. 26 Yevbesọni, Osanobua keghi loo orhiọn nọhuanrẹn ya gi okpia na rẹn wẹẹ, ẹ i khian wu, vbe ẹ i re te ọ miẹn e Kristi ne Jehova* hannọ zẹ* nẹ. 27 Orhiọn nọhuanrẹn keghi dia ẹre gha die ọgua Osa. Zẹvbe ne evbibiẹ e Jesu wa ya mu e Jesu rre, ne iran do ru emwi hia nẹẹn, zẹvbe ne Uhi khare, 28 e Simiọn keghi mu ọmọ nii mwẹ obọ, ọ na suẹn gha rhie urhomwẹ gie Osanobua, ọ na wẹẹ: 29 “Enọyaẹnmwa ne Udazi, te u khian ghi gi ọviẹn ruẹ ya hẹwẹ nian vbe ọfunmwegbe, zẹvbe ne u tae, 30 rhunmwuda, aro mwẹ bẹghe ẹre nẹ ighẹ odẹ ne u khian ya miẹn emwa fan, 31 ne uwẹ ru emwamwa rẹn yotọ nẹ, sirra emwa hia, 32 ukpa nọ khian ya emwa agbẹnvbo lahin uwu ebiebi rre, ọ ghi vbe rhie uyi gie Izrẹl ne emwa ruẹ.” 33 Ẹmwẹ ne Simiọn tae vbekpa ọmọ na, kegha kpa erhae vbe iyẹe odin. 34 Deba ọni, e Simiọn keghi fiangbe iran, ọ na tama e Meri ne iye ọmọ nii wẹẹ: “Ghee ẹre! Te a hannọ ọmọ na zẹ, ne Ivbi Izrẹl nibun mieke na dele gbe otọ, kevbe ne iran nibun mieke na vbe kpaegbe; nọ vbe gha re ama ne emwa nibun gha gbodan ghee 35 (nọ ne uwẹ, a gha ya umozo nọ taẹn so ruẹ), na miehe na rẹn iro nọ rre emwa nibun ekhọe.”

36 Ọ ghaa mwẹ okhuo ọkpa nọ re akhasẹ, na tie ẹre Ana; ovbi e Fanuẹl, nọ ke uniẹn Asia rre ghaa nọ. Okhuo na khian ọmaẹn nẹ; ukpo ihinrọn ẹre ọ ya gu ọdọ ẹre gha rrọọ vbe iran ghi ru orọnmwẹ nẹ,* 37 vbe ẹghẹ na nian, okhuo nọ dẹgbẹe ghi gha nọ, ukpo enẹ yan iyenẹ (84) ẹre ọ ghaa ye. Ẹghẹ ọkpa i rrọọ nai ya miẹn ọnrẹn vbe ọgua Osa, ọ ghi gha rhie ugamwẹ nọhuanrẹn ne Osanobua, ke asọn ke avan, ọ ghi gha mu awẹ, ọ ghi vbe gha tu tie Osanobua. 38 Vbe ẹghẹ nii zẹẹ, irẹn keghi vbe rre, ọ na suẹn gha kpọnmwẹ Osanobua, ọ na vbe gha ta ẹmwẹ ọmọ nii ma emwa hia ni ghaa mudia khẹ ẹghẹ na khian ya miẹn e Jerusalẹm fan.

39 Iran ghi ru emwi hia nẹ, zẹvbe nọ rre Uhi e Jehova,* iran na werriegbe kpa gha rrie ẹvbo iran ighẹ e Nazarẹt vbe Galili. 40 Ọmọ nii kegha waan, ọ na gha wegbe yọ, ọ na vbe gha mwẹ ẹwaẹn yọ, Osanobua na vbe gha gu ẹre rrọọ.

41 Emwi ne evbibiẹ ọre wa ru ọre wẹẹ, ukpukpo ẹre iran ya gha yo e Jerusalẹm, ya gha do ugie Alagberra. 42 Jesu ghi rre ukpo iweva (12), iran na gha khian, zẹvbe na ru ẹre vbe ẹghẹ ugie. 43 Vbe iran ghi rrie owa, vbe iran ghi do ugie nii fo nẹ, Jesu na ye gha rre Jerusalẹm, sokpan, evbibiẹ ọre ma rẹn. 44 Iran na gha roro ẹre wẹẹ, Jesu rre uwu ẹbu emwa ne iran gba khian vbe odẹ. Iran ghi gbe ikpẹdẹ ọkpa nẹ vbe odẹ, iran na suẹn gha gualọ e Jesu vbe uwu ẹbu ẹgbẹe iran kevbe emwa ne iran vbe rẹn. 45 Sokpan, iran ma miẹn ọnrẹn, ẹre iran na werriegbe gha rrie Jerusalẹm, ne iran ya gualọe ẹse. 46 Ikpẹdẹ eha ghi gberra nẹ, iran na do miẹn ọnrẹn vbe ọgua Osa, vbe ọ tota ba avbe ọmamwaemwi; ọ gha danmwehọ iran, ọ na vbe gha nọ iran ọta. 47 Sokpan, ẹghẹ hia ẹre iran hia ni ghaa danmwehọ ọre ya gha yan unu ruan, rhunmwuda vbene ọ ya rẹn otọ emwi, kevbe ewanniẹn nọ zẹ. 48 Evbibiẹ ọre ghi miẹn ọnrẹn, ọ na wa kpa iran odin, ẹre iyẹe na ghi tama rẹn wẹẹ: “Ọmọ, vbọzẹ ne u na ru ima vbenian? Te imẹ vbe erhaa wa mu udu kee gha gualọ ruẹ khian sin.” 49 Sokpan, ọ na tama iran wẹẹ: “Vbọzẹ ne uwa na gualọ mwẹ? Wa ma rẹn wẹẹ, ẹ i mwẹ I ma gha rre owa Erha mwẹ ra?” 50 Sokpan, iran ma rẹn otọ ẹmwẹ nọ ghaa tama iran.

51 Ẹre ọ na lele iran kpa, iran na werriegbe gha rrie Nazarẹt, ọ na ye gha họn ẹmwẹ ne iran. Deba ọni, iyẹe keghi fẹko kọ ẹmwẹ na hia ye ekhọe. 52 Ẹre Jesu na ye gha mwẹ ẹwaẹn sayọ, ọ na vbe gha waan yọ; ẹmwẹ ọnrẹn kegha yẹẹ Osanobua kevbe emwa nagbọn.

3 Ọ ghi rre ukpo nogie ekesugie (15) ne Taibiriọs Siza ke khaevbisẹ, vbe ẹghẹ ne Pọntiọs Pailet na gha re gọvinọ ọghe Judia, e Hẹrọd* na vbe gha khaevbisẹ yan ikinkin* ọghe Galili, e Filip ighẹ ọtiọnrẹn na vbe gha khaevbisẹ yan ikinkin ọghe ẹvbo Ituria kevbe Trakonaitis, e Laisenias na vbe gha khaevbisẹ yan ikinkin ọghe Abilini, 2 vbe ẹghẹ ọghe ọkaolotu ohẹn ighẹ Anas kevbe Keyafas, Osanobua keghi gu e Jọn ne ovbi e Zẹkaraia guan* vbe uwu ato.

3 Ẹre Jọn na gha rrie ẹvbo hia ni lẹga e Jọdan, ọ na gha tama emwa, ne iran dinmwiamẹ, ne iran ya rhie ẹre ma wẹẹ iran fi werriẹ nẹ, na mieke na ya orukhọ ọghe iran bọ iran, 4 zẹvbe na gbẹn ọnrẹn ye ebe Aizaia ne akhasẹ wẹẹ: “A keghi họn urhu ọghe orhunmwu ọkpa vbe uwu ato, nọ ghaa datu wẹẹ: ‘Wa dọlọ odẹ ọghe Jehova* yi! Wa ya avbe odẹ ọghẹe khian enọ diae. 5 A gha ran iya hia fẹẹrẹ, a ghi dunmwu oke nekherhe kevbe nikhua hia sotọ; avbe odẹ ni gọe gha khian enọ diae, avbe odẹ ni ye kpannọkpannọ ghi do khian enọ rriẹ; 6 emwa nagbọn* hia ghi miẹn imiẹnfan ọghe Osanobua.’”*

7 Vbe emwa ghi gha bu ẹre rre nọ dinmwi iran ye amẹ, ọ na suẹn gha tama iran wẹẹ: “Wa ne ivbi ivbiẹkpo,* a ghi tama uwa, emwi ne uwa gha ru, ne uwa mieke na miẹn uhunmwu vbe izohu nọ dee? 8 Nọnaghiyerriọ, wa gi uyinmwẹ uwa rhie ẹre ma wẹẹ, wa gele zobọ vbe orukhọ na ru. Wa ghẹ suẹn gha tama egbe uwa wẹẹ, ‘Ivbi Ebraham ẹre ima khin.’ Ne I tama uwa, Osanobua gha sẹtin viọ emọ ladian vbe avbe okuta na, ne Ebraham. 9 Vbene ẹmwata, a viọ ughanmwa lele dọmwadẹ ẹzi erhan nẹ. Nọnaghiyerriọ, erhan ke erhan nẹi mọ ọmọ nọ maan, a gha tọn ọnrẹn gbe otọ, a ghi fi ẹre fi uwu erhẹn.”

10 Ẹre emwa ni gbẹbu na gha nọ rẹn wẹẹ: “Vbọ ghi khẹke ne ima ru nian?” 11 Ọ na ghi wanniẹn iran wẹẹ: “We ne ọmwa nọ mwẹ ẹwu eva* mu ọkpa ne ọmwa nẹi mwẹ; ọmwa nọ mwẹ evbare ghi vbe ghae ne nẹi mwẹ.” 12 Uhiẹn, iran ni koko igho uhunmwu na vbe bu ẹre gha dee, nọ dinmwi iran ye amẹ, iran na nọ rẹn wẹẹ: “Ọmamwaemwi, de emwi ne ima gha ru?” 13 Ọ na tama iran wẹẹ: “Wa ghẹ miẹn emwa igho nọ gberra igho uhunmwu, na we na gha hae.” 14 Deba ọni, avbe ivbiyokuo na vbe gha nọ rẹn wẹẹ: “De emwi ne ima gha ru?” Ọ na tama iran wẹẹ: “Wa ghẹ yagha ọmwa rhọkpa,* wa ghẹ vbe ba ọmwa rhọkpa ifiẹzọ ohoghe, sokpan, wa ghi gi emwi na viọ ne uwa,* gha sẹ uwa ọkẹn.”

15 Na kha na, emwa rhie aro ye odẹ gha khẹ nẹ, iran na gha ta ẹmwẹ e Jọn vbe ekhọe wẹẹ, “Ẹ i re irẹn ẹre ọ kue re nene Kristi?” 16 E Jọn keghi rhie ewanniẹn ne iran hia, ọ na wẹẹ: “Nọ ne imẹ, amẹ ẹre I dinmwi uwa yi, sokpan, ọmwa nọ wegbe sẹ mwẹ dee, I ma sẹ nọ gha rhan irri nọ rre ibata ẹre. Irẹn gha dinmwi uwa ye uwu orhiọn nọhuanrẹn kevbe erhẹn. 17 Esọbiri nọ ya khan emwiokọ rre ọre obọ, te ọ khian yae kpe eke nọ na khan emwiokọ huan sẹsẹsẹ, ọ ghi koko e wit viọ la aza ọghẹe. Sokpan, nọ ne ibobo ẹre, ọ ghi ya erhẹn nai khian sẹtin dọyọ giẹn ọnrẹn rua.”

18 Ọ vbe rhie ibude nibun ọvbehe ne emwa, ọ na ye gha kporhu iyẹn nọ maan ma iran. 19 Sokpan, rhunmwuda ne Jọn na gu e Hẹrọd nọ ghaa khaevbisẹ gui ye ẹmwẹ e Hẹrodias ne amwẹ ọtiọnrẹn kevbe emwi dan hia ne Hẹrọd he ru, 20 e Hẹrọd keghi ru ọkhọ ọvbehe ba ehia nọ ka ru: Ọ na mu e Jọn khui ye eghan.

21 Vbe ẹghẹ ne emwa nii hia na gha dinmwiamẹ, Jesu na vbe dinmwiamẹ. Ugbẹnvbe ọ ghi na erhunmwu, ẹrinmwi keghi kie yotọ, 22 orhiọn nọhuanrẹn keghi rhiegbe ma vbe na ghee idu, ọ na do rhuẹ yan rẹn, ẹre urhu ọkpa na guan ke ẹrinmwi rre, ọ wẹẹ: “Wẹ ọre Ovbi mwẹ, ne I hoẹmwẹ ọnrẹn; I miẹn ruẹ yi nẹ.”

23 Vbe Jesu suẹn iwinna ọghẹe, odẹ ukpo ọgban (30) ẹre ọ ghaa ye; emwa keghi rẹn ọnrẹn zẹvbe

ovbi e Josẹf,

ne ovbi e Hilai,

24 ne ovbi e Matat,

ne ovbi e Livai,

ne ovbi e Mẹlkai,

ne ovbi e Janai,

ne ovbi e Josẹf,

25 ne ovbi e Matataias,

ne ovbi Emọs,

ne ovbi e Nehọm,

ne ovbi Ẹslai,

ne ovbi e Nagahai,

26 ne ovbi e Meyat,

ne ovbi e Matataias,

ne ovbi e Sẹmiẹn,

ne ovbi e Josẹk,

ne ovbi e Joda,

27 ne ovbi e Joanan,

ne ovbi e Risa,

ne ovbi e Zẹrubabẹl,

ne ovbi e Sie-atiẹl,

ne ovbi e Nirai,

28 ne ovbi e Mẹlkai,

ne ovbi Adai,

ne ovbi e Kosam,

ne ovbi Ẹlmedam,

ne ovbi Ẹr,

29 ne ovbi Jesu,

ne ovbi Ẹli-iza,

ne ovbi e Jorim,

ne ovbi e Matat,

ne ovbi e Livai,

30 ne ovbi e Simiọn,

ne ovbi e Judas,

ne ovbi e Josẹf,

ne ovbi e Jonam,

ne ovbi Ẹlaiakim,

31 ne ovbi e Milia,

ne ovbi e Mina,

ne ovbi e Matata,

ne ovbi e Netan,

ne ovbi e Devid,

32 ne ovbi e Jẹsi,

ne ovbi Obẹd,

ne ovbi e Boaz,

ne ovbi e Salmọn,

ne ovbi e Nasiọn,

33 ne ovbi Aminadab,

ne ovbi Anai,

ne ovbi e Hẹzrọn,

ne ovbi e Pirẹz,

ne ovbi e Juda,

34 ne ovbi e Jekọb,

ne ovbi Aizik,

ne ovbi Ebraham,

ne ovbi e Tira,

ne ovbi e Nehọ,

35 ne ovbi e Sirọg,

ne ovbi e Riu,

ne ovbi e Pilẹg,

ne ovbi Iba,

ne ovbi e Siẹla,

36 ne ovbi e Ke-ainan,

ne ovbi Apaksiad,

ne ovbi e Siẹm,

ne ovbi e Noa,

ne ovbi e Lemẹk,

37 ne ovbi e Mẹtusẹla,

ne ovbi Inọk,

ne ovbi e Jerẹd,

ne ovbi e Mahelalil,

ne ovbi e Ke-ainan,

38 ne ovbi Inọs,

ne ovbi e Sẹt,

ne ovbi Adam,

ne ovbi Osanobua.

4 Jesu keghi vuọn ne orhiọn nọhuanrẹn, ọ na ghi kpa hin e Jọdan rre; orhiọn nọhuanrẹn kegha dia ẹre vbe uwu ato, 2 ọ na gha rre evba vbe ikpẹdẹ iyeva (40), Esu na gha danmwẹ ọnrẹn ghee vbe evba. Ọ ma rri emwi rhọkpa vbe uwu ẹghẹ nii. Ẹghẹ nii ghi gba nẹ, ohanmwẹ na gha gbe ẹre. 3 Ẹre Esu na ghi tama rẹn wẹẹ: “Adeghẹ ovbi Osanobua ẹre u khin, tama okuta na, nọ khian ebrẹd.” 4 Sokpan, Jesu keghi wanniẹn ọnrẹn wẹẹ: “A gbẹn ọnrẹn yotọ wẹẹ, ‘Ebrẹd ọkpa i khian sẹtin ya ọmwa gha rrọọ.’”

5 Ẹre Esu na rhie ẹre gha rrie eke nọ yo, ọ na ya uhukpa ma ẹre arriọba hia ni rre otagbọn na. 6 Esu na ghi tama rẹn wẹẹ: “I gha mu asẹ na hia nuẹn kevbe uyi ọghe iran, rhunmwuda, a muẹn yọ mwẹ obọ nẹ; I gha vbe sẹtin muẹn ne ọmwaikọmwa ne I hoo ne I muẹn na. 7 Nọnaghiyerriọ, adeghẹ u na ga mwẹ vbe uhukpa kẹkan, ehia ghi khian ọghuẹ.” 8 Jesu keghi wanniẹn ọnrẹn wẹẹ: “A gbẹn ọnrẹn yotọ wẹẹ, ‘E Jehova* ne Osanobua ruẹ, ẹre u gha ga, irẹn ọkpa ẹre u gha vbe rhie ugamwẹ nọhuanrẹn na.’”

9 Iyeke ọni, Esu keghi rhie ẹre gha rrie Jerusalẹm, ọ na muẹn mudia ye eke nọ ghi yo sẹ vbe ọgua Osa, ọ na tama rẹn wẹẹ: “Adeghẹ ovbi Osanobua ẹre u khin, ke eke ne u ye na san fi otọ, 10 rhunmwuda, a gbẹn ọnrẹn yotọ wẹẹ, ‘Ọ gha tama avbe odibo ẹre ne iran gbaroghe ruẹ, ne emwi rhọkpa ghẹ ru ruẹ,’ 11 kevbe wẹẹ, ‘Iran gha ya obo rra ruẹ, ne u ghẹ mieke na mu owẹ gbe okuta.’” 12 Jesu keghi wanniẹn ọnrẹn wẹẹ: “A tae wẹẹ, ‘Ghẹ zẹdẹ danmwẹ e Jehova* ne Osanobua ruẹ ghee.’” 13 Ugbẹnvbe Esu ghi danmwẹ Jesu fo nẹ, ọ keghi sẹrae, ọ na gha mudia khẹ ẹkpotọ ọvbehe nọ gha werriegbe kie.

14 Jesu keghi ya ẹtin orhiọn nọhuanrẹn werriegbe gha rrie Galili. Emwa kegha ta ẹmwẹ ọnrẹn nọ maan khian, vbe avbe ẹvbo hia ni rre ikinkin nii. 15 Deba ọni, ọ na suẹn gha ma iran emwi vbe avbe sinagọg* ọghe iran, ẹre emwa hia na gha rhie uyi nẹẹn.*

16 Ọ keghi kpa gha rrie Nazarẹt, nọ re ẹvbo nọ na waan; zẹvbe nọ ka ru ẹre dee yi vbe Ẹdẹ Ikẹtin, ọ na la e sinagọg,* ọ ghi sẹ evba, ọ na kpaegbe mudia nọ ya tie ebe. 17 Iran keghi mu ebe na kiri ọghe Aizaia ne akhasẹ nẹẹn, ọ ghi rhan rẹn, ọ na miẹn eke na gbẹn ọnrẹn yi wẹẹ: 18 “Orhiọn ọghe Jehova* hin yan mwẹ, rhunmwuda, ọ zẹ mwẹ ne I ya kporhu iyẹn nọ maan ma ivbiogue. Ọ gie mwẹ ne I ya tama emwa ni rre imu wẹẹ, a gha fan iran vbe imu, ne I vbe tama avbe arhuaro wẹẹ, iran gha dọlegbe gha bẹghe, ne I fan iran fua ighẹ emwa ne agbọn zẹ ọre ẹtin, 19 ne I vbe ya tama emwa vbekpa ẹghẹ ne Jehova* khian ya tohan emwa.”* 20 Ẹre ọ na ghi vbuọ ebe na kiri nii, ọ na werriegbe muẹn ne ukọ nọ rre evba, ọ na ya tota; emwa hia ni rre sinagọg* nii, na wa ziẹn aro ye ọre egbe. 21 Ọ na ghi suẹn gha tama iran wẹẹ: “Emwi nọ rre ako ọghe ebe nọhuanrẹn ne uwa họn ban, sunu nẹ vbe ẹrẹna.”

22 Iran hia na suẹn gha ta ẹmwẹ ọnrẹn nọ maan, ẹmwẹ nọ rhiẹnrhiẹn nọ ghaa ke unu ẹnrẹn ladian kegha kpa iran odin, iran na gha kha wẹẹ: “Ovbi e Josẹf na khin nian, ra ẹ i re irẹn?” 23 Ọ na ghi tama iran wẹẹ: “I wa rẹn wẹẹ, wa ra gha ta ẹmwẹ na vbekpa mwẹ, ‘Ọbo, sinmwi egbuẹ. Wẹ vbe ru ẹre vbe ẹvbo ruẹ, ighẹ avbe emwi ne ima họn wẹẹ, u ru vbe Kapaniọm.’” 24 Ọ na ghi tama iran wẹẹ: “Ne I ta ẹmwata ma uwa, akhasẹ ọkpa i rrọọ, na miẹn yi vbe ẹvbo ẹre. 25 Vbe igiemwi, ẹmwata nọ rrọọ ọre wẹẹ: Ikhuo ni dẹgbẹe ghaa bun vbe otọ Izrẹl vbe ẹghẹ ọghe Ẹlaija, ẹghẹ ne amẹ ma ya rhọọ* vbe ọwara ukpo eha vbe ukhiọnmwẹ, na na miẹn wẹẹ, ukhunmwu na kakabọ gha fi vbe otọ nii hia. 26 Ọrheyerriọ, a ma gie Ẹlaija bu erhọkpa vbe uwu avbe ikhuo nii, sokpan, okhuo ọkpa nọ dẹgbẹe, nọ ghaa rre Zẹrafat vbe otọ e Saidọn, ẹre a gie ẹre bu. 27 Erriọ vbe ye, avbe ọkhọnmwọ oti wa gha bun vbe otọ Izrẹl vbe ẹghẹ ọghe Ẹlaisia ne akhasẹ; ọrheyerriọ, ọkpa i rrọọ na mu ẹre egbe rran* vbọ, vbọ gberra e Ne-aman ne Ovbi e Siria.” 28 Ohu keghi kakabọ mu emwa hia ni ghaa rre sinagọg,* ni họn ẹmwẹ na, 29 ẹre iran na gua kpaegbe, iran na zẹgiẹ rhie ẹre ladian vbe orere ẹvbo, iran na rhie ẹre gha rrie eke nọ yo sẹ vbe uhunmwu oke na bọ ẹvbo iran yi, ne iran mieke na ke evba nii sua ẹre fua. 30 Sokpan, irẹn keghi khian la uwu ẹbu iran gberra, ọ na kpa.

31 Ẹre ọ na ghi kpa gha rrie Kapaniọm, nọ re ẹvbo nọ rre Galili. Ọ na gha ma iran emwi vbe Ẹdẹ Ikẹtin, 32 vbene ọ ya gha ma emwa emwi keghi yan iran unu ruan, rhunmwuda, te ọ ghaa guan zẹvbe ọmwa nọ mwẹ asẹ. 33 Okpia ọkpa kegha rre sinagọg* vba, ne orhiọn dan* ghaa loo, ọ keghi rhie so, ọ na wẹẹ: 34 “Ah! Vbọ kaan ima kaan ruẹ, Jesu ne Ovbi e Nazarẹt? Te uwẹ rre do fuẹn ima rua ra? I wa rẹn ọmwa ne u khin; wẹ ọre Ọmwa Nọhuanrẹn Ọghe Osanobua.” 35 Sokpan, Jesu keghi zaro mu orhiọn dan nii, ọ na tama rẹn wẹẹ: “Gue unu ruẹn, ne u ladian vbe egbe okpia na rre!” Orhiọn dan nii ghi rhie okpia nii kinmwi otọ nẹ sirra iran, ọ na ghi ladian hin egbe ẹre rre, vbene ọ ma na kuan rẹn. 36 Ẹre iran hia na yan unu ruan, iran na suẹn gha tama egbe iran wẹẹ: “Vbe ọna khun ẹmwẹ ne ọna ta yi? Ọ ghi wa ya asẹ kevbe ẹtin gu avbe orhiọn dan* guan, iran ghi gele wa ladian!” 37 Ẹmwẹ ọnrẹn kegha la khian vbe ehe hia, vbe avbe ẹvbo ni rre ikinkin nii.

38 Ọ ghi kpa hin e sinagọg* rre nẹ, ọ keghi la owa e Saimọn. Na kha na, evbirraro ghaa ru iye ọvbokhan e Saimọn,* ẹre iran na tama e Jesu nọ ru iyobọ nẹẹn. 39 Ọ keghi ya mudia ye eke ne okhuo nii lovbiẹ yi, ọ na khu evbirraro* nii hin ọnrẹn egbe rre, ẹre ọ na gele fo. Vbe ọwara ọkpa nii, okhuo nii na kpaegbe, ọ na suẹn gha ru emwi, nọ ya mu ọghọ ye iran egbe.

40 Sokpan, vbe owẹn khian ghi de, emwa hia ni mwẹ emwa ni khuọnmwi emianmwẹ ughughan, keghi viọ iran bu ẹre gha dee. Ọ na viọ obọ ẹre yan dọmwadẹ ọghẹe vbe uwu iran, ọ na mu iran egbe rran. 41 Avbe orhiọn dan keghi vbe lahin egbe iran nibun rre, iran na gha so, iran na wẹẹ: “Ovbi Osanobua ẹre u khin.” Sokpan, ọ keghi zaro mu iran, ọ ma rhie ẹghẹ ne iran, ne iran ya guan, rhunmwuda, iran rẹnrẹn wẹẹ, irẹn ọre Kristi.

42 Vbọrhirhighayehẹ, ẹdẹ ghi gbe, ọ na kpa, ọ na gha rrie ehe nọ divbiẹ. Sokpan, emwa ni gbẹbu kegha gualọe khian,* iran na do sẹ eke nọ ye; iran ma ghi te kue nọ kpa sẹ iran rae. 43 Sokpan, ọ na tama iran wẹẹ: “Te ọ vbe khẹke ne I ya kporhu iyẹn nọ maan ọghe Arriọba Osanobua vbe avbe ẹvbo ọvbehe, rhunmwuda, ọna ẹre a gie mwẹ rre ne I do ru.” 44 Ẹre ọ na ghi kpa, ọ na ya gha kporhu vbe avbe sinagọg* ni rre Judia.

5 Ọ ghaa mwẹ ẹghẹ ọkpa ne emwa ni gbẹbu ya ma rhu ẹre, gha danmwehọ ẹmwẹ Osanobua; irẹn na mudia ye ọkpẹn odighi ọghe Gẹnẹsarẹt.* 2 Ọ na bẹghe okọ eva na dee re ye ọkpẹn odighi nii, sokpan, avbe ọgbehẹn ladian nẹ vbe uwu avbe okọ nii, iran na gha họ ọga ọghe iran. 3 Ọ keghi la ọkpa vbe uwu avbe okọ nii, nọ ghaa re ọghe Saimọn, ọ na we nọ sua ẹre la uwu amẹ nii kherhe. Ẹre ọ na ghi tota, ọ na ke uwu okọ nii suẹn gha ma emwa ni gbẹbu emwi. 4 Ọ ghi guan fo nẹ, ọ na tama e Saimọn wẹẹ: “Gua okọ gha rrie eke nọ dinmwi, ne uwa filo avbe ọga ọghe uwa ye uwu amẹ, ne uwa ya munọ ehẹn.” 5 Sokpan, e Saimọn keghi wanniẹn wẹẹ: “Ọmamwaemwi, asọn ohoho ẹre ima ya miẹn ẹsọn, ma ma mu ehẹn rhọkpa, sokpan, vbene u ghi vbe tae na, I gha filo nene ọga ye uwu amẹ.” 6 Iran ghi ru vberriọ, iran na munọ ehẹn ọrhẹnrhẹn.* Uhiẹn, ọ bun sẹrriọ wẹẹ, avbe ọga ọghe iran na suẹn gha sọlọ. 7 Ẹre iran na ghi ya obọ tie ihua iran ni rre okọ nọkpa, ne iran gha dee, ne iran do ru iyobọ ne iran, iran na gele gha dee; iran keghi silo ehẹn nii ye okọ eveva, avbe okọ nii vuọn sẹrriọ wẹẹ, te iran khian ghi te ni. 8 E Saimọn Pita ghi bẹghe emwi nọ sunu, ọ na fan fi iguẹ vbe odaro e Jesu, ọ na wẹẹ: “Enọyaẹnmwa, kpa hin eke ne I ye rre, rhunmwuda, ọmwa orukhọ ẹre I khin.” 9 Ọ keghi kpa e Pita kevbe emwa ọvbehe ni gu ẹre gha rre evba odin, iran na yan unu ruan, rhunmwuda ehẹn ọrhẹnrhẹn ne iran munọ; 10 erriọ ẹre ọ vbe gha ye ne Jems vbe Jọn ne ivbi e Zẹbẹdi, ni ghaa re ogieva e Saimọn. Sokpan, Jesu keghi tama e Saimọn wẹẹ: “Ghẹ ghi mu ohan. Ke ẹghẹ na kpa, emwa nagbọn ẹre u khian ghi gha munọ.” 11 Iran na ghi gua avbe okọ nii gha rrie oke, iran na ghi sẹ emwi hia rae, iran na suẹn gha lelẹe.

12 Ọ vbe gha mwẹ ẹghẹ ọvbehe ne Jesu ya gha rre ẹvbo ọkpa vberriọ; okpia ọkpa ne emianmwẹ oti gba ẹre egbe ghi bẹghe Jesu, ọ na fan fi iguẹ, ọ na mu uhunmwu rhu otọ, ọ na gha rinmwiaẹn, ọ na wẹẹ: “Enọyaẹnmwa, adeghẹ u hoo, u gha sẹtin ya mwẹ khian nọhuanrẹn.” 13 Ẹre Jesu na ghi niẹn obọ, ọ na yae kaan rẹn, ọ na wẹẹ: “I wa hoo! Khian nọhuanrẹn.” Vbe ọwara ọkpa nii, emianmwẹ oti nii keghi fo vbe egbe ẹre. 14 Jesu keghi tama okpia nii, nẹ ghẹ tama ọmwa rhọkpa, ọ na wẹẹ: “Sokpan, bu ohẹn gha khian nọ ghee ruẹ egbe, u ghi vbe zọ ese ne Mozis we na gha zọ vbe a gha kpe ọmwa huan, nọ mieke na gha re osẹ ne iran.”* 15 Sokpan, okhekhe ẹre kegha vẹwae khian, emwa nibun kegha vẹ bu ẹre rre, ne iran mieke na danmwehọ ọre, kevbe nọ vbe mu iran egbe rran. 16 Vbọrhirhighayehẹ, ẹghẹ hia ẹre ọ ya gha yo ehe nọ divbiẹ, nọ ya na erhunmwu vba.

17 Ọ ghi ma emwa emwi vbe ẹdẹ ọkpa vberriọ, avbe Farisi kevbe iran ni ma emwa Uhi, ni ke igue hia ni rre Galili kevbe Judia rre, kevbe ni ke Jerusalẹm rre, keghi tota ye evba; e Jehova* keghi rhie ẹtin nẹẹn, nọ ya mu emwa egbe rran. 18 A ghi ghee! ikpia eso keghi ya ebẹdi* mu okpia ọkpa nẹi sẹtin khian* rre; iran na gha hia ne iran muẹn la owa, ne iran mieke na muẹn ye odaro e Jesu. 19 Iran ghi bẹghe ẹre wẹẹ, iran ma sẹtin muẹn la owa, rhunmwuda emwa ni ma ye evba, iran na ghi hin uhunmwu owa nii, iran na fannọ ihie nọ rrọọ,* iran na ke evba ya ebẹdi dada okpia nii tuorre vbe odaro e Jesu, vbe uwu ẹbu emwa ni gbẹbu. 20 Jesu ghi bẹghe vbene iran mwẹ amuẹtinyan hẹ, ọ na wẹẹ: “Ọse mwẹ, a ya orukhọ ruẹ bọ ruẹ nẹ.” 21 Avbe skraib* kevbe avbe Farisi na suẹn gha gu egbe iran guan, iran na wẹẹ: “A na khin nọ ya unu ẹnrẹn rhoo na? Ọmwa ọvbehe rrọọ nọ sẹtin ya orukhọ bọ ọmwa ra, vbọ gberra Osanobua ra?” 22 Sokpan, Jesu ghi wa rẹn emwi nọ rre iran ekhọe, ọ na wanniẹn iran wẹẹ: “Vbe ena khun iro ne uwa roro vbe ekhọe uwa? 23 De nọ khuẹrhẹ sẹ na ta? Ne ọmwa kha wẹẹ, ‘A ya orukhọ ruẹ bọ ruẹ nẹ’ nọ ra, ra nọ kha wẹẹ, ‘Kpaegbe ne u suẹn gha khian’? 24 Sokpan, ne uwa mieke na rẹn wẹẹ, Ovbi ọmwa mwẹ asẹ vbe agbọn na, nọ ya ya orukhọ bọ emwa—” ẹre Jesu na ghi tama okpia nii nẹi sẹtin khian* wẹẹ: “I tama ruẹ nian, Kpaegbe, mu ebẹdi* ruẹ, ne u gha rrie owa.” 25 Vbe ọwara ọkpa nii, okpia nii na kpaegbe sirra iran, ọ na mu emwi nọ te lovbiẹ yi, ọ na gha rrie owa, ọ na gha rhie uyi ne Osanobua. 26 Emwa hia ni rre evba keghi yan unu ruan, iran na suẹn gha rhie uyi gie Osanobua. Orrirri na gbe ku iran, iran na gha kha wẹẹ: “Aro ima miẹn emwi ọyunnuan nẹ vbe ẹrẹna!”

27 Vbe iyeke ọna, ọ na ladian, ọ na bẹghe okpia ọkpa nọ koko igho uhunmwu na tie ẹre Livai, nọ tota ye ehe na na koko igho uhunmwu; ọ na tama rẹn wẹẹ: “Do gha lele mwẹ khian.” 28 Ọ keghi kpaegbe, ọ na sẹ emwi hia fẹẹrẹ rae, ọ na suẹn gha lelẹe khian. 29 Ẹre Livai na tie Jesu gha die owa, ọ na le evbare ọbọbọtizọ nẹẹn. Iran nibun ni koko igho uhunmwu, kevbe emwa ọvbehe keghi deba iran gha rri evbare.* 30 Rhunmwuda ọni, avbe Farisi kevbe avbe skraib ọghe iran,* na suẹn gha gui ẹzọ uwu unu. Iran na nọ erhuanegbe ẹre wẹẹ: “Vbọzẹ na na miẹn wẹẹ, wa vbe iran ni koko igho uhunmwu kevbe emwa orukhọ ẹre ọ gba re, ẹre ọ vbe gba da?” 31 Jesu na wanniẹn iran wẹẹ: “Emwa ne egbe rran rẹn i gualọ ọbo nọ khian sinmwi iran, sokpan iran ni khuọnmwi. 32 Ẹ i re emwa ni lele uhi, ẹre I rre do tie, sokpan, emwa orukhọ ẹre I rre do tie, ne iran mieke na fi werriẹ.”

33 Iran keghi tama rẹn wẹẹ: “Ẹghẹ hia ẹre erhuanegbe Jọn ya mu awẹ, iran ghi vbe gha na erhunmwu, erriọ ẹre erhuanegbe avbe Farisi vbe ye. Sokpan, erhuanegbe ruẹ ghi gha re, iran ghi gha da.” 34 Jesu keghi tama iran wẹẹ: “Wa gha sẹtin tama avbe ọsie ọdafẹn ọha ne iran gha mu awẹ, vbene ọdafẹn ọha na gu iran rre evba ra? 35 Sokpan, ẹdẹ dee na gha ya rhie ọdafẹn ọha hin eke ne iran ye rre, ẹghẹ nii, iran ghi gha mu awẹ.”*

36 Ọ na vbe zẹ erre ma iran wẹẹ: “Ọmwa rhọkpa i rrọọ nọ gha fian ukpọn ọgbọn, nọ se ẹre yan ukpọn ọwiẹyi. Ọ gha ru vberriọ, ukpọn ọgbọn nii ghi yanghan hin; ukpọn ọgbọn na fian yọ nii, i khian vbe gua ọghe ọwiẹyi nii ro. 37 Erriọ vbe ye, a i miẹn ọmwa nọ khian sa ayọn ọgbọn ye ẹkpo ohian nọ wiẹn nẹ. Ọ gha ru vberriọ, ayọn ọgbọn nii ghi ya ẹkpo ohian nii sa, ẹghẹ nii, ayọn ni rrọọ ghi tue kua, ẹkpo ohian nii ghi vbe rhia. 38 Sokpan, ẹkpo ohian ọghe ọgbọn, ẹre a sa ayọn ọgbọn yi. 39 A i miẹn ọmwa nọ gha da ayọn nọ kpẹẹ nẹ vbe owa, nọ khian gha gualọ ọghe ọgbọn, rhunmwuda, te ọ khian gha kha wẹẹ, ‘Nọ kpẹẹ nẹ na, wa maan.’”

6 Vbe Jesu ghi la ugbo ọkpa khian vbe ẹdẹ ikẹtin, erhuanegbe ẹre na gha ya obọ khuọn emwiokọ* eso vbe ugbo nii; iran na gha ya obọ wiẹn ọnrẹn, iran na vbe gha rriọẹ. 2 Avbe Farisi eso na kha wẹẹ: “Vbọzẹ ne uwa na ru emwi na wua vbe Ẹdẹ Ikẹtin?” 3 Sokpan, Jesu keghi wanniẹn iran wẹẹ: “Wa ma he tie vbekpa emwi ne Devid ru, vbe ẹghẹ ne ohanmwẹ na gha gbe irẹn vbe ikpia ni ghaa lelẹe khian ra? 4 Ọ ghi la owa Osanobua, a na viọ ebrẹd na ya zọ ese gie Osanobua* nẹẹn, ọ na rriọẹ; ọ na vbe viọ eso ne ikpia ni ghaa lelẹe khian. Ọ ma te khẹke ne ọmwa rhọkpa rri ebrẹd vberriọ, vbọ gberra avbe ohẹn.” 5 Ẹre ọ na vbe tama iran wẹẹ: “Ovbi ọmwa ọre Arowa ọghe Ẹdẹ Ikẹtin.”

6 Vbe ẹdẹ ikẹtin ọvbehe, ọ keghi la e sinagọg,* ọ na suẹn gha ma emwa emwi. Okpia ọkpa ne obọ erha ọmwa ọghẹe sikuẹn* kegha rre evba. 7 Avbe skraib* kevbe avbe Farisi, na wa rhie aro ye Jesu egbe, ne iran ghee ẹre deghẹ ọ gha mu ọmwa egbe rran vbe Ẹdẹ Ikẹtin, ne iran mieke na gualọ odẹ eso ne iran khian ya ba ẹre ifiẹzọ. 8 Vbọrhirhighayehẹ, Jesu rẹn emwi ne iran ghaa roro vbe ekhọe, ẹre ọ na ghi tama okpia nii ne obọ ẹre ọkpa sikuẹn* wẹẹ: “Kpaegbe, ne u do mudia ye adesẹneva.” Ọ na gele kpaegbe, ọ na ya mudia vba. 9 Ẹre Jesu na ghi tama iran wẹẹ: “Ne I nọ uwa, De ne uhi kue yi vbọ? Na gha ru emwi esi vbe Ẹdẹ Ikẹtin nọ ra, ra na gha ru emwi dan? Na sinmwi ọmwa ye agbọn vbe Ẹdẹ Ikẹtin nọ ra, ra na gbe ọmwa rua?” 10 Ọ ghi ghee iran hia lẹga nẹ, ọ na ghi tama okpia nii wẹẹ: “Niẹn obọ ruẹ.” Okpia nii na gele ru vberriọ, ẹre obọ ẹre na do gha maan. 11 Sokpan, iran keghi suẹn gha mu ohu dan,* ẹre iran na suẹn gha so uma, ne iran mieke na rẹn emwi ne iran gha ru e Jesu re.

12 Ọ ghi rre ẹdẹ ọkpa vbe uwu ẹghẹ nii, Jesu na kpa gha rrie uhunmwu oke ya na erhunmwu, asọn ohoho ẹre ọ ya na erhunmwu gie Osanobua. 13 Ẹdẹ ghi gbe, ọ na tie erhuanegbe ẹre sikẹ egbe, ọ na zẹ iweva (12) vbe uwu ẹbu iran, ọ na gha tie iran ukọ: 14 e Saimọn, ne irẹn vbe he ẹre Pita, Andru ne ọtiọnrẹn, e Jems, e Jọn, e Filip, e Batọlomio, 15 e Matiu, e Tọmọs, e Jems ne ovbi Alfiọs, e Saimọn na tie ẹre “ọmwa oyaya,” 16 e Judas ne ovbi e Jems, kevbe Judas Iskariọt, nọ ghi do khian ọyọmwadẹ.

17 Jesu keghi lele iran tuorre vbe uhunmwu oke, ọ na mudia ye ehe nọ rriẹ, erhuanegbe ẹre nibun kegha rre evba, deba ọkhọngborrie emwa ni ke otọ e Judia hia kevbe Jerusalẹm rre, kevbe emwa ni vbe ke eghute* ọghe Taia kevbe Saidọn rre; te iran rre do danmwehọ ọre, kevbe nọ vbe mu iran egbe rran. 18 Uhiẹn, ọ na mu emwa ne avbe orhiọn dan* ghaa kpokpo egbe rran. 19 Emwa hia ni gbẹbu kegha hoo ne iran ya obọ kaan rẹn, rhunmwuda ne ẹtin na gha ladian vbe egbe ẹre, ọ na gha mu iran hia egbe rran.

20 Ọ keghi tọn aro mu ghee erhuanegbe ẹre, ọ na suẹn gha kha wẹẹ:

“Oghọghọ nọ ne uwa ni re ivbiogue, rhunmwuda, wa ẹre ọ yan Arriọba Osanobua.

21 “Oghọghọ nọ ne uwa ne ohanmwẹ gbe nian, rhunmwuda, ẹko gha vuọn uwa.

“Oghọghọ nọ ne uwa ni khiẹ nian, rhunmwuda, wa gha giẹ.

22 “Oghọghọ nọ ne uwa vbe ẹghẹ ke ẹghẹ ne emwa ya khẹko uwa, iran na zẹ uwa hin usun rre, iran na gha zaan uwa, iran na vbe gha tie uwa emwa dan* rhunmwuda Ovbi ọmwa. 23 Wa gha sọyẹnmwẹ vbe ẹdẹ ne ẹdẹrriọ, ne uwa gha san yo san rre, rhunmwuda, ere nọkhua rre otọ khẹ uwa vbe ẹrinmwi; egbe emwi vbenian, ẹre avbe erha iran odede vbe gha ru avbe akhasẹ re.

24 “Sokpan, ọ da mwẹ ne uwa ni fe, rhunmwuda, wa rri orhiẹnrhiẹn ẹdagbọn uwa fo nẹ.

25 “Ọ da mwẹ ne uwa ne ẹko vuọn nian, rhunmwuda, ohanmwẹ gha gbe uwa.

“Ọ da mwẹ ne uwa ni giẹ nian, rhunmwuda, wa gha khiẹ, wa ghi vbe gha viẹ.

26 “Ọ da mwẹ ne uwa vbe ẹghẹ ke ẹghẹ ne emwa hia ya ta ẹmwẹ uwa nọ maan, rhunmwuda, erriọ ẹre avbe erha iran odede ya gha kpee avbe akhasẹ ohoghe ye ewọwọ.

27 “Sokpan, I tama uwa ni danmwehọ mwẹ nian wẹẹ: Wa ye gha hoẹmwẹ eghian uwa, wa ghi vbe gha ru emwi esi ne emwa ni khẹko uwa, 28 wa gha fiangbe emwa* ni tie ihẹn ne uwa, wa ghi vbe gha na erhunmwu ne emwa ni rhovbiẹ uwa. 29 Ọmwa gha gbe uwa ubi vbe irho ọkpa, wa ghi vbe mu enọkpa nẹẹn; ọmwa gha vbe miẹn uwa ẹwu ne uwa yọ ke odukhunmwu, wa ghi gi ẹre wa vbe mu enọ ke otọ lelẹe. 30 Ọmwaikọmwa gha nọ ruẹ emwi, rhie nẹẹn; ọmwa gha vbe viọ emwi ruẹ kpa, ghẹ tama rẹn nọ werriegbe viọ rre.

31 “Erriọ vbe ye, emwi ke emwi ne uwa hoo ne emwa ru ne uwa, wa ghi vbe gha ru ẹre ne iran.

32 “Adeghẹ uwa na hoẹmwẹ emwa ni hoẹmwẹ uwa ọkpa, de ere ne uwa khian miẹn vbọ? Uhiẹn, emwa orukhọ vbe hoẹmwẹ emwa ni vbe hoẹmwẹ iran. 33 Adeghẹ a na vbe miẹn wẹẹ, emwa ni ru emwi esi ne uwa ọkpa, ẹre uwa vbe ru emwi esi na, de ere ne uwa khian miẹn vbọ? Uhiẹn, emwa orukhọ vbe ru vberriọ. 34 Deba ọni, adeghẹ emwa ne uwa gha sẹtin miẹn emwi vbe obọ ẹre, ẹre uwa rhie emwi na mọmọ,* de ere ne uwa khian miẹn vbọ? Uhiẹn, emwa orukhọ vbe rhie emwi ne emwa orukhọ mọmọ, ne iran mieke na miẹn emwi iran werriegbe. 35 Nọghayayerriọ, wa ye gha hoẹmwẹ eghian uwa, wa ghi gha ru ẹse ne emwa, wa ghi vbe gha rhie ne emwa mọmọ, vbene uwa i na ya aro yọ wẹẹ, wa gha miẹn emwi rhọkpa werriegbe; ẹghẹ nii, ẹse na khian san uwa ẹre ghi gha kpọlọ, wa ghi vbe gha re ivbi Enọ Yo Sẹ, rhunmwuda, irẹn ya obọ esi mu emwa ẹsoghodan kevbe emwa dan. 36 Wa ye gha mwẹ itohan, zẹvbe ne Erha uwa vbe ya mwẹ itohan.

37 “Yevbesọni, wa ghẹ ghi bu ohiẹn ẹrrẹe, ẹghẹ nii, a i khian vbe bu ohiẹn uwa hiehie; wa ghẹ ghi vbe gha ya unu rhia emwa rua, ẹghẹ nii, a i khian vbe ya unu rhia uwa hiehie. Wa ye gha yabọ,* a gha vbe yabọ uwa.* 38 Wa gha re emwa ni zẹ emwi obọ, ẹghẹ nii, emwa ghi vbe gha zẹ emwi obọ ne uwa. Iran ghi tue omwa ọrhẹnrhẹn ye uwa ukegbe, iran ghi mamaẹn, iran ghi rueghe ẹre, ọ ghi vuọn, ọ ghi gha hihiẹ kua. Rhunmwuda, omwa ne uwa ya mwa ne emwa, ẹre iran khian vbe ya mwa ne uwa.”

39 Ọ na vbe zẹ erre ma iran wẹẹ: “Arhuaro i khian sẹtin rhie arhuaro ọvbehe la odẹ, ra ọ gha sẹtin ra? Ọ ghaa yerriọ, ẹ i re uye,* ẹre iran eva khian dele yi? 40 Ọmwa na ma ẹre emwi,* ma kpọlọ sẹ ọmamwaemwi ọghẹe, sokpan, ọmwaikọmwa na ma ẹre emwi ẹse, ghi gha yevbe ọmamwaemwi ọghẹe. 41 Vbọ ghi zẹ ne u na ghee iku erhan nọ rre ọtuẹn aro, vbene u ma na bẹghe ike erhan nọ rre uwẹ aro? 42 Vbua khian ya sẹtin tama ọtuẹn hẹ wẹẹ, ‘Ọtẹn mwẹ, gu mwẹ rhie iku erhan nọ rrọ ruẹ aro hin,’ vbene uwẹ tobọ uwẹ ma na bẹghe ike erhan nọ rre uwẹ aro? Wẹ ne ọmwa okeke! Ka mu ike erhan nọ rrọ ruẹ aro hin, ẹghẹ nii, u ghi bẹghe odẹ ẹse, ne u ya rhie iku erhan nọ rre ọtuẹn aro hin.

43 “A i miẹn erhan nọ maan, nọ mọ ọmọ nọ kẹkẹ, a i vbe miẹn erhan nọ kẹkẹ, nọ mọ ọmọ nọ maan. 44 Ọmọ ne dọmwadẹ erhan mọ, ẹre a ya rẹn aro erhan nọ khin. Vbe igiemwi, emwa i kọlọ e fig vbe uhunmwu igban, emwa i vbe kọlọ egrep vbe erhan igban. 45 Vbe uwu aza ọghe emwi esi ne ọmwa esi mwẹ vbe ekhọe, ẹre ọ ke viọ emwi esi ladian, sokpan, vbe uwu aza ọghe emwi dan ne ọmwa dan mwẹ, ẹre ọ ke viọ emwi dan ladian; rhunmwuda, emwi nọ vuọn ọmwa ekhọe, ẹre unu ẹnrẹn ta ladian.

46 “Vbọ ghi zẹ ne uwa na tie mwẹ ‘Enọyaẹnmwa! Enọyaẹnmwa!’ vbene uwa i na ru emwi ne I ta? 47 Ọmwaikọmwa nọ bu mwẹ gha dee, ọ na họn ẹmwẹ ne I tae, ọ na vbe yae ru emwi, I gha tama uwa ọmwa nọ khọe: 48 Te ọ yevbe okpia nọ khian bọ owa, nọ tọnnọ otọ, ọ na gbe olu ẹre dinmwi, ọ na gbe ẹyotọ yan uhunmwu okuta. Okpamẹ ghi da, ẹzẹ keghi vẹ la eke ne owa nii ye, sokpan, ọ ma sẹtin rueghe owa nii, rhunmwuda, a bọe ẹse. 49 Sokpan, ọmwaikọmwa nọ họn ẹmwẹ ne I tae, nọ ma yae ru emwi, te ọ yevbe okpia nọ ya bọ owa ye otọ kẹkan, vbene ọ ma na gbe ẹyotọ. Ẹzẹ ghi vẹ la eke ne owa nii ye, uhukpa ẹre ọ ya guo, ọ na rẹnkhuan.”

7 Jesu ghi ta ẹmwẹ nọ hoo nọ tama emwa nii fo nẹ, ọ na la e Kapaniọm. 2 Ọ ghaa mwẹ ọviẹn ọkaokuo ọkpa, ne ọkaokuo nii wa hoẹmwẹ ọnrẹn ẹsẹse; obọ emianmwẹ kegha da ọviẹn nii, te ọ khian ghi kpan udu. 3 Ọkaokuo nii ghi họn vbekpa e Jesu, ọ na gie eniwanrẹn Ivbi e Ju eso, ne iran ya tie ẹre rre, nọ do mu ọviẹn ọnrẹn egbe rran. 4 Iran keghi bu e Jesu gha dee, iran na kakabọ gha rinmwiaẹn, iran na tama rẹn wẹẹ: “Ọmwa nọ khẹke ne u ru ẹse na, ẹre okpia na khin, 5 rhunmwuda, ọ hoẹmwẹ ivbi ẹvbo ima, irẹn ẹre ọ kue vbe bọ e sinagọg* ọghe ima.” 6 Ẹre Jesu na lele iran gha khian. Sokpan, vbe ọ ghi sẹ ọkpẹn owa nii nẹ, ọkaokuo nii keghi gie avbe ọsiọre rre do tama rẹn wẹẹ: “Enọwanrẹn, ghẹ gbokhuo, rhunmwuda, I ma sẹ ne u gha rrie owa ẹre. 7 Ọni ẹre ọ si ẹre, ne I na ghee ẹre wẹẹ, I ma sẹ nọ gha bu ruẹ gha dee. Sokpan, wa ke emwa na guan, ne egbe mieke na rran ọguọmwadia mwẹ. 8 Rhunmwuda, emwa rrọọ ni mwẹ asẹ yan mwẹ, mẹ vbe mwẹ ivbiyokuo ni rre ototọ mwẹ. I gha tama ọkpa wẹẹ, ‘Gha khian!’ ọ ghi gha khian, I gha tama ọvbehe wẹẹ, ‘Gha dee!’ ọ ghi gha dee, I gha vbe tama ọviẹn mwẹ wẹẹ, ‘Ru ọna!’ ọ ghi gele ru ẹre.” 9 Vbe Jesu ghi họn ẹmwẹ na, ọ na wa kpa ẹre odin, ọ na ghi mu aro daa emwa ni bi lelẹe khian, ọ na tama iran wẹẹ: “Ne I tama uwa, I ma he miẹn ọmwa nọ mwẹ egbe amuẹtinyan nọ wegbe vbenian ẹdẹ vbe ehe rhọkpa, uhiẹn vbe otọ Izrẹl.” 10 Emwa na gie bu e Jesu ghi werriegbe sẹ owa, iran na do bẹghe ẹre wẹẹ, egbe rran ọviẹn nii nẹ.

11 Vbọ ma he kpẹẹ vba, ọ kegha rrie ẹvbo ọkpa na tie ẹre Nein, erhuanegbe ẹre kevbe emwa nibun ọvbehe kegha lelẹe khian. 12 Ọ ghi sikẹ onurho ẹvbo nii nẹ, ọ na bẹghe vbe emwa mu ikun orinmwi ọghe okpia ọkpa ladian; ọmokpia ọkpa ne iyẹe mwẹ ẹre okpia na ghaa khin. Gberra ọni, okhuo nọ dẹgbẹe ẹre iyẹe ghaa khin. Emwa nibun ni ke ẹvbo nii rre, vbe gha gu iyẹe rre evba. 13 Enọyaẹnmwa ghi bẹghe nene okhuo, ohan rẹn keghi to ẹre ẹsẹse, ọ na tama rẹn wẹẹ: “Ghẹ ghi viẹ.” 14 Rhunmwuda ọni, ọ keghi sikẹ iran, ọ na ya obọ kaan emwi ne iran ya dada orinmwi* nii khian, emwa ni dada ẹre khian keghi mudia. Ọ na ghi kha wẹẹ: “Ọmokpia, I tama ruẹ nian, kpaegbe!” 15 Ẹre okpia nii nọ wu, na kpaegbe tota, ọ na suẹn gha guan; Jesu na ghi rhie ẹre ne iyẹe. 16 Orrirri na wa gbe ku iran hia, iran na suẹn gha rhie uyi gie Osanobua, iran na wẹẹ: “Akhasẹ nọkhua ladian nẹ vbe uwu ẹbu ima,” iran na vbe wẹẹ, “Osanobua ye emwa rẹn rre nẹ.” 17 Iyẹn emwi nọ ru na, keghi titi gba otọ e Judia hia kevbe ẹvbo hia ni rre ikinkin nii.

18 Erhuanegbe Jọn keghi do na iyẹn emwi na hia ma e Jọn. 19 Ẹre Jọn na tie eva vbe erhuanegbe ẹre, ọ na gie iran bu Enọyaẹnmwa, ne iran ya nọ rẹn wẹẹ: “Wẹ ọre Ọmwa Nii Na Wẹẹ Ọ Dee ra, ra ne ima ye gha khẹ ọmwa ọvbehe?” 20 Ikpia nii ghi sẹ eke ne Jesu ye, iran na tama rẹn wẹẹ: “E Jọn ne Ọ Dinmwi Ọmwa Ye Amẹ, ẹre ọ gie ima gha dee, ne ima do nọ ruẹ wẹẹ, ‘Wẹ ọre Ọmwa Nii Na Wẹẹ Ọ Dee ra, ra ne ima ye gha khẹ ọmwa ọvbehe?’” 21 Vbe ẹghẹ ne iran ya rre nii, Jesu keghi mu emwa nibun egbe rran, ke ni huẹhuẹ, ke ni khuọnmwi emianmwẹ nọ wegbe, kẹ kevbe emwa ne orhiọn dan loo, ọ na vbe rhan aro emwa nibun ni rhu aro.* 22 Ẹre Jesu na ghi tama iran wẹẹ: “Wa gha khian, ne uwa ya tama e Jọn, emwi ne aro uwa sẹ, kevbe emwi ne ehọ uwa họẹn: Te avbe arhuaro ghi bẹghe, te avbe uke ghi khian, te a ghi ya avbe ọkhọnmwọ oti khian eni huanrẹn, te avbe ayenhọ ghi họn ẹmwẹ, a huẹn emwa ni wulo kpaegbe, a vbe kporhu iyẹn nọ maan ma ivbiogue. 23 Oghọghọ nọ ne ọmwa nii nọ ma rrua owẹ rhunmwuda mwẹ.”

24 Iran ne Jọn gie ẹre uhunmwu rre ghi kpa nẹ, Jesu na suẹn gha ta ẹmwẹ e Jọn ma emwa ni gbẹbu, ọ na wẹẹ: “De emwi ne uwa ya ghee vbe uwu ato? Irunmwu ne ẹhoho bi yo bi rre nọ ra? 25 Deghẹ ẹ i re ọni, de emwi ne uwa ghi ya ghee? Okpia nọ yọ ukpọn ighobioye* nọ ra? Sokpan, emwa ni yọ egbe ukpọn vberriọ, kevbe emwa ni rre uwu ẹfe, ẹguae ẹre a na miẹn iran. 26 Deghẹ ẹ i re ọni, de emwi ne uwa gele ya ghee? Akhasẹ nọ ra? Akhasẹ gele nọ, sokpan, I tama uwa nian wẹẹ, ọ sẹ akhasẹ ẹsẹse. 27 Ọna ọre ọmwa na ghaa guan kaẹn vbe ẹmwẹ na gbẹn yotọ, nọ khare wẹẹ: ‘Ghee oo! I gha gie ukọ mwẹ ke odaro nuẹn, nọ ya dọlọ odẹ yi khẹ ruẹ!’ 28 I tama uwa nian wẹẹ, vbe uwu emwa hia ne ikhuo he biẹ, nọ sẹ e Jọn i rrọọ, sokpan, ọmwa nọ kanmwa sẹ vbe Arriọba Osanobua kpọlọ sẹ ọre.” 29 (Emwa nii hia kevbe iran ni koko igho uhunmwu ghi họn ẹmwẹ na, iran na gha kha wẹẹ, ọmwa nọ ru emwi nọ gbae, ẹre Osanobua khin, rhunmwuda, e Jọn ẹre ọ dinmwi iran ye amẹ. 30 Sokpan, avbe Farisi kevbe iran ni wa rẹn Uhi ẹsẹse, ma rhie owẹ lele emwi ne Osanobua we ne iran gha ru, rhunmwuda, e Jọn ma dinmwi iran ye amẹ.)

31 “Nọnaghiyerriọ, de emwa ne I gha ya ivbi orre na gie? De emwa ne iran khọ? 32 Te iran yevbe ibiẹka ni tota ye adesẹ ẹki, ni datie ihua iran, iran na wẹẹ: ‘Ma kpee ẹrere* ne uwa, sokpan, wa ma gbe yọ; ma so, sokpan, wa ma viẹ.’ 33 Erriọ vbe ye, vbe Jọn ne Ọ Dinmwi Ọmwa Ye Amẹ rre, ọ ma rri ebrẹd, ọ ma vbe da ayọn, sokpan, wa na wẹẹ, ‘Orhiọn dan ẹre ọ loo ẹre.’ 34 Ovbi ọmwa ghi rre, ọ na gha re, ọ na gha da, sokpan, wa ghi ra kha, wa na wẹẹ, ‘U ghee ẹre ighẹ ọmwa oregbe kevbe ọdayọn! Iran ni koko igho uhunmwu kevbe emwa orukhọ ẹre ọ gu ru ọse!’ 35 Vbọrhirhighayehẹ, deghẹ emwi esi ẹre ẹwaẹn gele khin, emọ hia nọ biẹlẹ* ẹre ọ khian rhie ẹre ma.”*

36 Ọkpa vbe avbe Farisi na gha tama e Jesu, nọ do gu irẹn rri evbare, ẹre Jesu na ghi la owa e Farisi nii, ọ na ya tota nọ rri evbare vbe eteburu. 37 Ọ ghaa mwẹ okhuo ọkpa ne ivbi ẹvbo wa rẹn ye ọmwa orukhọ. Okhuo na ghi họn wẹẹ Jesu rri evbare* vbe owa e Farisi nii, ọ na mu ovbi akhe alabasta,* ne ori nọ winhin ye rre. 38 Okhuo nii na fẹko sikẹ ọkpẹn owẹ Jesu vbe odẹ iyeke ẹre, ọ na gha viẹ; ọ na gha kharha ameve ẹre ye ọre owẹ, ọ na ghi ya eto nọ rre ọre uhunmwu khiẹn ọnrẹn. Deba ọni, ọ keghi fẹko mu unu soso e Jesu owẹ, ọ na vbe tue ori nọ winhin nii lele owẹ ọre. 39 E Farisi nii nọ tie Jesu gha die owa, ghi bẹghe emwi nọ sunu na, ọ na gha tama egbe ẹre wẹẹ: “Akpawẹ akhasẹ ẹre okpia na gele khin, ọ gha te rẹn aro ọmwa ne okhuo na nọ ya obọ kaan rẹn khin, ọ gha te rẹn wẹẹ ọmwa orukhọ nọ.” 40 Sokpan, Jesu na ghi tama rẹn wẹẹ: “E Saimọn, I mwẹ emwi ne I khian tama ruẹ.” Ọ na ghi tama e Jesu wẹẹ: “Ọmamwaemwi, tama mwẹ!”

41 “Okpia ọkpa nọ rhie igho ne emwa mọmọ, keghi rhie igho ne ikpia eva mọmọ; ọkpa kegha mwẹ ọnrẹn e dinariọs* iyisẹn vbe ihe isẹn (500), nọkpa na gha mwẹ ọnrẹn e dinariọs* ekigbesiyeha (50). 42 Ugbẹnvbe a miẹn wẹẹ, iran ma ghi sẹtin ha okpia nii osa werriegbe, ọ na we ne iran sẹ igho nii rae, ne iran ghẹ ghi hae. Nọnaghiyerriọ, vbe uwu iran eva na, de nọ khian hoẹmwẹ okpia nii sẹ?” 43 E Saimọn keghi wanniẹn wẹẹ: “I yayi wẹẹ, nọ mwẹ ọnrẹn igho nọ kpọlọ sẹ nọ.” Jesu na ghi tama rẹn wẹẹ: “Ẹmwata ẹre u tae.” 44 Jesu na ghi mu aro daa okhuo nii, ọ na tama e Saimọn wẹẹ: “U bẹghe okhuo na? Vbe I la owa ruẹ, u ma sa amẹ mẹ, ne I ya kpe owẹ. Sokpan, okhuo na keghi kharha ameve ẹre yọ mwẹ owẹ, ọ na vbe ya eto ẹre khiẹn ọnrẹn. 45 U ma mu unu soso mwẹ, sokpan, ke ne I wa ya la owa, ẹre okhuo na ke fẹko mu unu soso mwẹ owẹ. 46 U ma tue ori yọ mwẹ uhunmwu, sokpan, okhuo na keghi tue ori nọ winhin yọ mwẹ owẹ. 47 Rhunmwuda ọna, I tama ruẹ nian wẹẹ, agharhemiẹn wẹẹ, orukhọ ne okhuo na ru wa bun,* a yabọe nẹ, rhunmwuda, ahoẹmwọmwa nọ rhie ma keghi kpọlọ. Sokpan, ọmwa na ya orukhọ nekherhe bọ, ahoẹmwọmwa nekherhe, ẹre ọ rhie ma.” 48 Ọ na ghi tama okhuo nii wẹẹ: “A ya orukhọ ruẹ bọ ruẹ nẹ.” 49 Iran ni deba ẹre tota ga eteburu keghi suẹn gha tama egbe iran wẹẹ: “Gha re okpia na, nọ ya orukhọ bọ emwa?” 50 Sokpan, Jesu keghi tama okhuo nii wẹẹ: “Amuẹtinyan ruẹ miẹn ruẹ fan nẹ; gha khian, ọfunmwegbe gu ruẹ rrọọ.”

8 Vbọ ma he kpẹẹ vba, Jesu kegha lele dọmwadẹ ẹvbo khian, kevbe dọmwadẹ igue, ọ na gha kporhu iyẹn nọ maan ọghe Arriọba Osanobua. Iran Iweva nii vbe gha lelẹe khian, 2 erriọ ẹre ikhuo eso nọ mu ẹre egbe rran, nọ vbe khulo orhiọn dan hin iran egbe rre, vbe gha lelẹe khian. Usun iran ọre: e Meri na ghaa tie ẹre Magdalin, ne orhiọn dan ihinrọn ladian vbe egbe ẹre; 3 e Joana ne ọvbokhan e Kuza, e Kuza na, ẹre ọ ghaa re ọka iwinna vbe owa e Hẹrọd; e Suzana; kevbe ikhuo nibun ọvbehe, ni ghaa ya emwi ne iran mwẹ ru iyobọ ne Jesu kevbe erhuanegbe ẹre.

4 Emwa nibun ghi si egbe koko, deba emwa ni ke dọmwadẹ ẹvbo bu ẹre gha dee, ọ na zẹ erre ọkpa ma iran wẹẹ: 5 “Ọkemwiokọ ọkpa keghi ya kọ ikpẹ emwiokọ. Zẹvbe nọ ya kọ emwiokọ nii, eso na kharha ku abọ odẹ, emwa keghi ya owẹ mamaẹn ginna otọ, avbe ahianmwẹ ni tin vbe orere iso na do rhọ iran re. 6 Eso na kharha ye uhunmwu okuta; iran ghi zọọ ladian nẹ, iran na kakaa, rhunmwuda, iran ma miẹn amẹ. 7 Eso na kharha ye uwu igban; avbe igban nii vbe emwiokọ nii ghi gba waan rre, avbe igban nii na khuakhua iran gbua. 8 Sokpan, eso na kharha ye otọ nọ maan; iran ghi zọọ ladian nẹ, iran na suẹn gha mọ. Ọmọ ne iran mọ, na ya iyisẹn (100) bun sẹ na ya kọ.” Ọ ghi ta ẹmwẹ na hia nẹ, ọ na kha wẹẹ: “Ọmwa nọ mwẹ ehọ na ya họn ẹmwẹ, gi ẹre họn.”

9 Sokpan, erhuanegbe ẹre na nọ rẹn, emwi nọ ya erre na kha. 10 Ọ na wẹẹ: “Nọ ne uwa, a kue yọ ne uwa rẹn otọ ẹmwẹ oro nọhuanrẹn ọghe Arriọba Osanobua. Sokpan, nọ ne emwa nikẹre, erre ẹre a ya gu iran guan, na mieke na miẹn wẹẹ, iran gha rhan aro yotọ, iran i bẹghe emwi rhọkpa; iran gha họn ẹmwẹ, iran i rẹn emwi na yae kha. 11 Emwi na ya erre nii kha na khin: Ikpẹ emwiokọ nii keghi re ẹmwẹ Osanobua. 12 Ikpẹ ni kharha ku abọ odẹ, ọre emwa ni họn ẹmwẹ nii, sokpan, vbe iyeke ọni, Esu keghi rre do rhie ẹmwẹ nii hin iran ekhọe rre, ne iran ghẹ mieke na yayi, na miẹn iran fan. 13 Ikpẹ ni kharha ye uhunmwu okuta, ọre emwa na miẹn wẹẹ, iran ghi wa họn ẹmwẹ nii, iran na wa ya oghọghọ miẹn ọnrẹn yi, sokpan, ẹmwẹ nii ma gbọzinian vbe ekhọe iran. Iran keghi yayi vbe ovbi ẹghẹ kherhe, sokpan, ọ ghi sẹ ẹghẹ edanmwẹ, iran na dele kua. 14 Nọ ne ikpẹ ni kharha ye uwu igban, ena ọre emwa ni họn ẹmwẹ nii, sokpan, osi, ẹfe, kevbe orhiẹnrhiẹn agbọn ma gi iran bẹghe odẹ, rhunmwuda ọni, iran na khian ena khuakhua gbua, iran ma ghi sẹtin mọ ọmọ rhọkpa nọ wo.* 15 Nọ ne ikpẹ ni kharha ye otọ nọ maan, iran na ọre emwa na miẹn wẹẹ, iran ghi ya ekhọe esi kevbe ekhọe nọ maan họn ẹmwẹ nii nẹ, iran na daeyi, iran na gha zin egbe zẹvbe ne iran ya mọ.

16 “A i miẹn ọmwa nọ gha rhu ukpa nẹ, ọ ghi ya emwi gue ẹre, ra ọ ghi ya muẹn ye ototọ ebẹdi, sokpan, te ọ gha muẹn yan erhan ọmukpa, ne emwa ni la owa mieke na bẹghe awanwan ọghe ukpa nii. 17 Emwi ọkpa i rrọọ nọ rre ẹkhokho, nai khian miẹn vbe okiekie; emwi ọkpa i vbe rrọọ na fẹko rhie lẹre, nai khian rẹn vbe okiekie, kevbe nẹi khian vbe ladian vbe idagbo. 18 Nọnaghiyerriọ, wa gha yegbe vbe nọ dekaẹn vbene uwa ya danmwehọ hẹ, rhunmwuda, ọmwaikọmwa nọ ka mwẹ, a ghi viọ ba ẹre nẹẹn; sokpan, ọmwaikọmwa nẹi ka mwẹ, uhiẹn, emwi ne irẹn te roro ighẹ irẹn mwẹ nii, a ghi miẹn ọnrẹn ẹre.”

19 Iyẹe kevbe etiọnrẹn nikpia keghi bu ẹre gha dee, sokpan, iran ma sẹtin sẹ eke nọ ye, rhunmwuda emwa ni ma ye evba. 20 Iran na ghi tama rẹn wẹẹ: “Iyuẹ kevbe etuẹn nikpia mudia ye orere, iran hoo ne iran miẹn ruẹ.” 21 Ọ keghi wanniẹn iran wẹẹ: “Iran na, ni danmwehọ ẹmwẹ Osanobua, ni vbe yae ru emwi, ọre iye mwẹ kevbe etẹn mwẹ.”

22 Ọ ghi rre ẹdẹ ọkpa, Jesu kevbe erhuanegbe ẹre keghi la okọ; Jesu na tama iran wẹẹ: “Wa gi ima fian odighi rra gha rrie obọ nọkpa.” Ẹre iran na suẹn okhian. 23 Sokpan, vbe iran ghi gua okọ khian, Jesu na suẹn gha vbiẹ. Okpẹhoho nọ mu emwi rhia, na suẹn gha la vbe odighi nii, amẹ na suẹn gha vba la uwu okọ, sẹrriọ wẹẹ, te ọ khian ghi te zẹ ẹbe. 24 Ẹre iran na ya huẹn ọnrẹn, iran na tama rẹn wẹẹ: “Ọmamwaemwi, Ọmamwaemwi, te ima khian wulo na!” Ẹre ọ na kpaegbe, ọ na we ne ẹhoho kevbe amẹ nii nọ vba yo vba rre wa dobọ yi, iran na ghi dobọ yi, ehe hia na do ye hii. 25 Iyeke ọni, ọ na nọ iran wẹẹ: “Amuẹtinyan ọghe uwa vbo?” Sokpan, orrirri keghi gbe ku iran, iran na yan unu ruan, ẹre iran na gha gu egbe guan wẹẹ: “De ọmwa ne ọna gele khin? Ọ ghi wa gu ẹhoho kevbe amẹ guan, iran ghi wa vbe họn ẹmwẹ nẹẹn.”

26 Iran na ghi gua okọ gha rrie eghute* vbe ikinkin ọghe Gẹrasa, nọ rre obọ nọ mu aro daa e Galili. 27 Vbe Jesu ghi wa rhie owẹ sotọ, okpia ọkpa ne orhiọn dan loo, nọ ke ẹvbo nii rre keghi miẹn ọnrẹn. Ẹ i re eban ẹre okpia na ghi yọ ukpọn sẹ, ẹ i vbe dia owa ya, sokpan, eke ne avbe uvun okuta ni rre itẹ ye, ẹre ọ dia. 28 Ọ ghi wa bẹghe Jesu, ọ na rhie so, ọ na de fianmwẹ otọ vbe odaro ọre, ọ na ya urhu nọ la kha wẹẹ: “Vbọ kaan mwẹ kaan ruẹ, Jesu ne Ovbi Osanobua Nọ Yo Sẹ? Lahọ wowo, ghẹ rriọ mwẹ oya.” 29 (Rhunmwuda, te Jesu ghaa tama orhiọn dan* nii nọ kpa hin egbe okpia nii rre. Ẹghẹ nibun ẹre orhiọn dan nii he ya mu okpia nii gba;* ẹ i re avbiẹ inugba ẹre emwa te ya ọgiọrọ kevbe igaza* rrọ ọre, iran ghi vbe gha ghee ẹre nẹ ghẹ fan egbe ẹre, sokpan, ọ ghi giagia ọgiọrọ kevbe igaza nii kua, orhiọn dan nii ghi sua ẹre gha rrie ehe nọ divbiẹ.) 30 Jesu keghi nọ rẹn wẹẹ: “Vba tie ruẹ?” Ọ na wẹẹ: “Oghẹn,”* rhunmwuda, orhiọn dan nọ la uwu egbe ẹre i re avbiẹ. 31 Iran na gha rinmwiaẹn, nẹ ghẹ khulo iran gha rrie uwu uvun nẹi mwẹ otọ.* 32 Vbe ẹghẹ na kha na, oghẹn elẹdẹ nibun kegha rri evbare vbe uhunmwu oke nọ rre evba. Ẹre avbe orhiọn dan nii na gha rinmwiaẹn, nọ gi iran la uwu avbe elẹdẹ nii, ẹre ọ na we ne iran gha khian. 33 Ẹre avbe orhiọn dan nii na ladian hin egbe okpia nii rre, iran na la uwu avbe elẹdẹ nii, oghẹn elẹdẹ nii hia na ghi khọn gha rrie eke ne oke na han, iran na ke evba kharha ku uwu odighi; iran na ghi wulo ye uwu amẹ. 34 Sokpan, emwa ni gbaroghe avbe elẹdẹ nii ghi miẹn emwi nọ sunu, iran keghi lẹẹ fua, iran na ya na iyẹn na vbe orere ẹvbo kevbe ikinkin nii.

35 Ẹre emwa na vẹ ladian, ne iran ya ya aro iran bẹghe emwi nọ sunu. Iran keghi bu e Jesu gha dee, iran ghi rre, iran na miẹn okpia nii ne avbe orhiọn dan lahin ọnrẹn egbe rre. Na kha na, ọ hẹ ukpọn yọ, aro vbe hian rẹn, ọ tota ye akharha e Jesu; iran ghi miẹn ọnrẹn, ohan na suẹn gha mu iran. 36 Emwa ne aro iran sẹ emwi nọ sunu, na ghi tama iran, vbene a ya mu okpia nii, ne orhiọn dan te gha loo egbe rran hẹ. 37 Iyeke ọni, emwa nibun ni ke ikinkin ọghe Gẹrasa rre, keghi tama e Jesu nọ kpa hin eke ne iran ye rre, rhunmwuda, ohan kegha mu iran ẹsẹsẹmwẹse. Ẹre Jesu na ghi ya la okọ, nọ mieke na kpa. 38 Vbọrhirhighayehẹ, okpia nii ne avbe orhiọn dan lahin ọnrẹn egbe rre, kegha rinmwiaẹn ne irẹn lelẹe, sokpan, Jesu na we ne okpia nii gha khian, ọ na wẹẹ: 39 “Gha rrie owa, ne u gha tama emwa, emwi ne Osanobua ru nuẹn.” Ẹre ọ na gele kpa, ọ na gha yae wewe khian vbe orere ẹvbo nii hia, ighẹ emwi ne Jesu ru nẹẹn.

40 Jesu ghi werriegbe rre, emwa nibun keghi rhan obọ miẹn ọnrẹn yi, rhunmwuda, te iran hia wa gha khẹ ọre. 41 Okpia ọkpa na tie ẹre Jerọs keghi rre; ọkpa vbe usun iran ni rre ukpo ọdakha vbe sinagọg* ẹre okpia na ghaa khin. Ọ keghi fan fi iguẹ* vbe akharha e Jesu, ọ na gha rinmwiaẹn nọ gha die owa irẹn, 42 rhunmwuda, te ọmokhuo ọkpa kẹkan* nọ mwẹ khian ghi wu; odẹ ukpo iweva (12) ẹre ọmokhuo nii ghaa ye.

Vbe Jesu ghi khian, emwa ni bi lelẹe khian kegha ya egbe wiẹn ọnrẹn. 43 Ọ ghaa mwẹ okhuo ọkpa ne esagiẹn ghaa tue; ukpo iweva (12) ẹre ọ ye, ne okhuo na ke khuọnmwi emianmwẹ na. Ọ ma miẹn ọmwa nọ sẹtin sinmwi ẹnrẹn. 44 Ọ keghi la iyeke rre, ọ na ya obọ kaan ehọ ukpọn ne Jesu yọ ke odukhunmwu, vbe ọwara ọkpa nii, esagiẹn nọ te tue ẹre, keghi dobọ yi. 45 Jesu na ghi nọ wẹẹ: “Gha ya obọ kaan mwẹ?” Vbe uwu ẹghẹ ne iran ya gha siẹn wẹẹ, iran ma ya obọ kaan rẹn, e Pita na ghi kha wẹẹ: “Ọmamwaemwi, wẹ ma miẹn vbene emwa ma rhu ruẹ hẹ, kevbe vbene iran ya ya egbe wiẹn ruẹ hẹ?” 46 Sokpan, Jesu keghi kha wẹẹ: “Ọmwa ya obọ kaan mwẹ, rhunmwuda, I rẹnrẹn wẹẹ, ẹtin eso lahin mwẹ egbe rre.” 47 Vbe okhuo nii ghi bẹghe ẹre wẹẹ, emwi ne irẹn ru vẹ nẹ, ọ na ghi ladian, ọ na gha guọ zẹzẹzẹ, ọ keghi fan fi iguẹ* vbe odaro e Jesu, ọ na gha sirra emwa hia ta emwi nọ si ẹre ne irẹn na ya obọ kaan rẹn, kevbe vbene egbe ya rran irẹn hẹ vbobọvbobọ nii. 48 Sokpan, Jesu na tama rẹn wẹẹ: “Ovbi mwẹ, amuẹtinyan ruẹ mu ruẹ egbe rran nẹ. Gha khian, ọfunmwegbe gu ruẹ rrọọ.”

49 Vbe ọ wa ye guan nii, orhunmwu ọkpa na gie ẹre uhunmwu, keghi ke owa okpia nii nọ rre ukpo ọdakha vbe sinagọg* rre, ọ na wẹẹ: “Ovbuẹ nokhuo wu nẹ; ghẹ ghi zẹdẹ kpokpo Ọmamwaemwi.” 50 Jesu ghi họn ẹmwẹ na, ọ na wanniẹn ọnrẹn wẹẹ: “Ghẹ fian afianma,* sokpan, wa gha mwẹ amuẹtinyan, a gha miẹn ọnrẹn fan.” 51 Ọ ghi sẹ owa nii, ọ ma kue ne ọmwa rhọkpa lelẹe la owa, vbọ gberra e Pita, e Jọn, e Jems, erha ọmokhuo nii kevbe iyẹe. 52 Sokpan, emwa hia ni rre evba kegha viẹ, iran na gha kinmwi ẹwẹ, zẹvbe ne iran ya khiẹ ye ẹmwẹ ọmokhuo nii. Ẹre Jesu na ghi tama iran wẹẹ: “Wa ghẹ ghi viẹ, rhunmwuda, ọmokhuo na ma wu, sokpan, te ọ vbiẹ.” 53 Vbe ọ ghi ta ẹmwẹ na, iran na suẹn gha giẹ ọre, rhunmwuda, iran rẹnrẹn wẹẹ, ọ wu nẹ. 54 Sokpan, Jesu keghi rhie ọmọ nii obọ, ọ na tama rẹn wẹẹ: “Ọmọ, kpaegbe!” 55 Orhiọn rẹn* na werriegbe rre, ọ na kpaegbe vbe ọwara ọkpa nii; Jesu na ghi we ne iran gualọ evbare nẹẹn, nọ re. 56 Na kha na, evbibiẹ ọre ma sẹtin ghọghọ! Sokpan, Jesu keghi tama iran, ne iran ghẹ tama ọmwa rhọkpa emwi nọ sunu.

9 Iyeke ọni, ọ keghi si iran Iweva nii koko, ọ na rhie ẹtin kevbe asẹ ne iran, ne iran ya gha ta ẹmwẹ nọ sẹ vbe egbe avbe orhiọn dan hia, ne iran vbe sẹtin gha mu emwa ni khuọnmwi egbe rran. 2 Ẹre ọ na ghi gie iran ladian, ne iran ya kporhu vbekpa Arriọba Osanobua, kevbe ne iran gha mu emwa egbe rran, 3 ọ na tama iran wẹẹ: “Wa ghẹ mu emwi rhọkpa lele egbe, ọre ọkpọ nọ, ra ẹkpo na mu evbare yi, ra ebrẹd, ra igho;* wa ghẹ vbe gha mwẹ ẹwu eva.* 4 Ehe ke ehe ne uwa na la owa ọmwa, wa ghi dia evba ya, rhinrin, wa te do kpa vbe evba nii rre. 5 Ehe ke ehe ne emwa ma na miẹn uwa yi, wa ghi bọnmwẹ ebubẹ nọ rre uwa owẹ ye otọ, vbe uwa gha khian kpa vbe ẹvbo nii rre, nọ gha re osẹ na sẹ gbe iran.” 6 Ẹre iran na gha khian, iran na gha ke igue ọkpa la ọvbehe, iran na gha kporhu iyẹn nọ maan, iran na vbe gha mu emwa egbe rran vbe ehe hia.

7 Vbe ẹghẹ na kha na, Hẹrọd* nọ ghaa khaevbisẹ* ghi họn vbekpa emwi hia nọ ghaa sunu, orhiọn rẹn ma ghi sotọ, rhunmwuda, emwa eso kegha kha wẹẹ, te Jọn rhiọ kpaegbe vbe idin, 8 sokpan, emwa ọvbehe na gha kha wẹẹ, te Ẹlaija rhiegbe ma, ọrheyerriọ, eso na gha kha wẹẹ, ọkpa vbe usun avbe akhasẹ nẹdẹ, ẹre ọ rhiọ kpaegbe. 9 Hẹrọd keghi kha wẹẹ: “I te fian e Jọn uhunmwu fua nẹ. A ghi na khin na, ne I wa họn okhekhe ẹre na?” Rhunmwuda ọni, ọ kegha hoo nọ miẹn ọnrẹn.

10 Avbe ukọ ghi werriegbe rre, iran keghi na iyẹn emwi hia ne iran ru ma e Jesu. Ẹre Jesu na ghi viọ iran lele egbe, irẹn vbe iran ọkpa na fẹko gha rrie ẹvbo ọkpa na tie ẹre Bẹtse-ada. 11 Sokpan, emwa ni gbẹbu ghi họn, iran na lelẹe. Jesu keghi rhan obọ miẹn iran yi, ọ na ya obọ esi mu iran, ọ na suẹn gha gu iran guan vbekpa Arriọba Osanobua, ọ na vbe mu eni khuọnmwi vbọ egbe rran. 12 Ebi ghi fẹko ro nẹ, iran Iweva nii keghi bu ẹre gha dee, iran na tama rẹn wẹẹ: “Tama emwa ni gbẹbu ne iran gha khian, ne iran mieke na gha rrie avbe igue kevbe avbe ẹvbo ni lẹga ena, ne iran ya gualọ eke ne iran khian vbiẹ, kevbe evbare ne iran khian re, rhunmwuda, ehe nọ divbiẹ ẹre ima ye na.” 13 Sokpan, ọ keghi tama iran wẹẹ: “Wa rhie evbare ne iran, ne iran re.” Iran na kha wẹẹ: “Ma i mwẹ emwi rhọkpa, vbọ gberra ebrẹd isẹn kevbe ehẹn eva; sokpan a ma wẹẹ, ma tobọ ima ghi ya dẹlẹ evbare ne emwa hia ni rre emwa.” 14 Vbene ẹmwata, odẹ ikpia arriaisẹn vbe ihe isẹn (5,000) ẹre ọ ghaa rre evba. Sokpan, ọ keghi tama erhuanegbe ẹre wẹẹ: “We ne iran tota, ne iran ghae egbe ye ẹbu; odẹ orhunmwu ekigbesiyeha (50) ghi gha rre dọmwadẹ ẹbu.” 15 Erhuanegbe ẹre keghi ru vberriọ, iran na we ne iran hia tota. 16 Ọ ghi viọ ebrẹd isẹn nii kevbe ehẹn eva nii, ọ na tọn aro mu ghee iso, ọ na fiangbe ẹre.* Iyeke ọni, ọ na bunnọ ọnrẹn, ọ na suẹn gha viọ ọre ne erhuanegbe ẹre, ne iran ghae ẹre ne emwa ni gbẹbu. 17 Iran hia keghi re, ẹko na vuọn iran; ẹre iran na ghi si eni ghi dekẹe koko ye okhuae iweva (12).

18 Vbọ ghi zẹ kpẹẹ, vbe irẹn ọkpa ghi na erhunmwu, erhuanegbe ẹre na bu ẹre rre, ọ na nọ iran wẹẹ: “De ọmwa ne emwa kha wẹẹ imẹ khin?” 19 Iran na wanniẹn ọnrẹn wẹẹ: “Eso wẹẹ, wẹ ọre Jọn ne Ọ Dinmwi Ọmwa Ye Amẹ, eso wẹẹ, wẹ ọre Ẹlaija, eso vbe kha wẹẹ, ọkpa vbe usun avbe akhasẹ nẹdẹ nọ rhiọ kpaegbe, ẹre u khin.” 20 Ọ na ghi nọ iran wẹẹ: “Wa vbe vbo? De ọmwa ne uwa roro wẹẹ imẹ khin?” Ẹre Pita na wanniẹn wẹẹ: “Wẹ ọre Kristi ne Osanobua hannọ zẹ.”* 21 Iyeke ọni, ọ na kakabọ kan rẹn ye iran ehọ, ne iran ghẹ ta ọna ma ọmwa rhọkpa, 22 sokpan, ọ keghi kha wẹẹ: “Ẹ i mwẹ Ovbi ọmwa ma kakabọ rri oya, kevbe wẹẹ, avbe ediọn, avbe ọkaolotu ohẹn kevbe avbe skraib* gha he ẹre yotọ, a ghi vbe gbe ẹre rua; ọ ghaa rre ikpẹdẹ nogieha, a ghi huẹn ọnrẹn kpaegbe.”

23 Ẹre ọ na ghi tama iran hia wẹẹ: “Adeghẹ ọmwaikọmwa hoo nọ lele mwẹ, we nọ mianmian enegbe ẹre, nọ gha mu erhan irrioya* ọghẹe vbe ẹdẹgbegbe, nọ gha lele mwẹ khian. 24 Rhunmwuda, ọmwaikọmwa nọ hoo nọ sinmwi arrọọ* ọghẹe, arrọọ* ọghẹe ghi wii ẹre, sokpan, ọmwaikọmwa nọ mu arrọọ* ọghẹe fua rhunmwuda mwẹ, ẹre ọ khian miẹn arrọọ* ọghẹe fan. 25 Ọghe ne ẹmwata, de ere ne ọmwa khian lae miẹn, deghẹ agbọn na hia na sẹ ọre obọ, vbene irẹn tobọ irẹn na khian enọ wirua, ra ọfuan na rruan rẹn? 26 Ọmwaikọmwa ne ekhue mwẹ mu, kevbe ne ekhue ẹmwẹ ne I ta vbe mu, ekhue ẹre gha vbe mu Ovbi ọmwa, vbe ọ gha ya uyi ọghẹe kevbe ọghe Erhae rre, kẹ kevbe ọghe avbe odibosa ni huanrẹn. 27 Ne I ta ẹmwata ma uwa, emwa eso ni mudia vbe emwa na nian i khian wu hiehie, vbe ẹ i re te iran ka bẹghe Arriọba Osanobua nẹ.”

28 Uhiẹn, ọ ghi rre ikpẹdẹ erẹnrẹn nọ ta ẹmwẹ na, ọ na rhie Pita, e Jọn, kevbe Jems lele egbe gha rrie uhunmwu oke ya na erhunmwu. 29 Zẹvbe nọ ya na erhunmwu, ugbaro ọre keghi fi werriẹ, ukpọn nọ yọ na suẹn gha fua kẹkẹkẹ. 30 Vbe ọwara ọkpa nii, ikpia eva na gha gu ẹre guan; e Mozis kevbe Ẹlaija ghaa nọ. 31 Iran kegha fi wainwain,* iran na suẹn gha guan kaẹn vbene ọ khian ya kpa hẹ; ọni ọre emwi nọ khian sẹ vbe egbe ẹre vbe Jerusalẹm, vbe nẹi khian ghi kpẹẹ gbe. 32 Na kha na, ovbe kegha gbe Pita kevbe emwa ni gu ẹre gha rre evba, sokpan, ovbe ghi gbannọ vbe aro iran nẹ, iran keghi bẹghe awanwan* nọ ghaa rre Jesu egbe kevbe ikpia eva ni gu ẹre mudia vba. 33 Iran na, khian ghi kpa sẹ Jesu rae, e Pita keghi tama e Jesu wẹẹ: “Ọmamwaemwi, ọ wa maan ne ima na rre emwa. Nọnaghiyerriọ, gi ima bọ ibọkpọ eha, ọkpa ọghue, ọkpa ọghe Mozis, nọkpa ọghe Ẹlaija.” E Pita ma zẹdẹ rẹn emwi nọ ghaa ta. 34 Sokpan, vbe ọ wa ye guan nii, okuku keghi ladian, ọ na suẹn gha rhu gue iran. Zẹvbe ne okuku nii wa ya gue iran, ohan na suẹn gha mu iran. 35 Iyeke ọni, urhu ọkpa keghi ke uwu okuku nii ladian, ọ na wẹẹ: “Ọna ọre Ovbi mwẹ, ọmwa na hannọ zẹ. Wa danmwehọ ọre.” 36 Vbe ẹghẹ ne urhu nii ya gha guan, Jesu ọkpa ẹre iran ghi miẹn vba. Sokpan, iran na fẹko hunwan, iran ma tama ọmwa rhọkpa vbe ẹghẹ nii, emwi ne iran ya aro iran miẹn.

37 Vbe iran ghi tuorre vbe uhunmwu oke vbe ẹdẹ nọ lelẹe, emwa nibun keghi miẹn e Jesu. 38 A ghi ghee! okpia ọkpa keghi ke uwu ẹbu nii guan ladian, ọ na wẹẹ: “Ọmamwaemwi lahọ, do ghee ovbi mwẹ nokpia, rhunmwuda, irẹn ọkpa kẹkan ẹre I mwẹ. 39 Ẹghẹ hia ẹre orhiọn dan ya muẹn gba, ọ ghi wa rhie so vbe uhukpa, ahẹ ghi muẹn, ọ ghi gha hu vbe unu;* orhiọn dan nii i rherhe sẹrae, uhiẹn vbe ọ gha ye vbe kuan rẹn nẹ. 40 I te rinmwian erhuanegbe ruẹ ne iran khu ẹre hin ọnrẹn egbe rre, sokpan, iran ma sẹtin.” 41 Jesu na ghi kha wẹẹ: “Eo, orre nẹi mwẹ amuẹtinyan kevbe ni ba odẹ ku! Inu ẹghẹ ẹre I khian ya gu uwa gha rrọọ? Inu ẹghẹ ẹre I khian vbe zin egbe lele uwa sẹ? Ya mu ovbuẹ rre.” 42 Uhiẹn, vbe ọmọ nii ghi wa dee, orhiọn dan nii na wa rhie ẹre fianmwẹ otọ, ahẹ na muẹn. Vbọrhirhighayehẹ, Jesu keghi zaro mu orhiọn dan* nii, ọ na mu ọmọ nii egbe rran, ọ na ghi werriegbe rhie ẹre ne erhae. 43 Iran hia keghi yan unu ruan, rhunmwuda ẹtin nọkhua ne Osanobua mwẹ.

Zẹvbe ne iran hia ya yan unu ruan rhunmwuda emwi hia nọ ghaa ru, ọ keghi tama erhuanegbe ẹre wẹẹ: 44 “Wa gbehọkotọ, ne uwa danmwehọ, wa ghi vbe kọ ẹmwẹ na hia ye ekhọe, a gha ya Ovbi ọmwa dẹ, a ghi muẹn ye obọ emwa.” 45 Sokpan, iran ma rẹn otọ ẹmwẹ nọ ghaa ta. Vbene ẹmwata, te a rhie ẹre lẹre ne iran, ne iran ghẹ mieke na rẹn otọ re, ohan ma vbe gi iran nọ rẹn ọta vbekpa ẹmwẹ na.

46 Iyeke ọni, iran keghi suẹn gha muan ẹmwẹ vbekpa ọmwa nọ kpọlọ sẹ vbe uwu ẹbu iran. 47 Jesu rẹn emwi nọ ghaa rre iran ekhọe, rhunmwuda ọni, ọ na rhie ọvbokhan ọkpa, ọ na muẹn mudia vbe ọkpẹn eke nọ ye, 48 ọ na ghi tama iran wẹẹ: “Ọmwaikọmwa nọ rhunmwuda mwẹ* miẹn ọvbokhan na yi, mẹ ẹre ọ vbe miẹn yi; ọmwaikọmwa nọ vbe miẹn mwẹ yi, vbe miẹn ọnrẹn yi ighẹ Ọmwa nii nọ gie mwẹ rre. Rhunmwuda, ọmwa nọ rhie ẹre ma wẹẹ, irẹn ẹre ọ ghi kanmwa sẹ vbe uwu ẹbu uwa, ọre ọmwa nọ kpọlọ.”

49 E Jọn na ghi kha wẹẹ: “Ọmamwaemwi, ma bẹghe orhunmwu ọkpa nọ ya eni ruẹ khulo avbe orhiọn dan, ma na te hia ne ima da ẹre obọ yi, rhunmwuda, ẹ i re ọkpa vbe usun ima.” 50 Sokpan, Jesu keghi tama rẹn wẹẹ: “Wa ghẹ da ẹre obọ yi, rhunmwuda, ọmwaikọmwa nọ ma gbodan ghee uwa, obọ ọghe uwa ẹre ọ ye.”

51 Ọ ghi bu ẹghẹ na khian ya muẹn kpa gha rrie odukhunmwu,* emwi ne irẹn ghi wa rhie aro yi, ọre ne irẹn gha rrie Jerusalẹm. 52 Ẹre ọ na ghi gie emwa eso uhunmwu, ne iran ke odaro ne irẹn. Iran na gha khian, iran na la igue ọkpa vbe Sameria, ne iran ya mwamwa emwi yotọ khẹ ọre. 53 Sokpan, emwa ni rre igue nii ma miẹn ọnrẹn yi, rhunmwuda, ọ ta mu olọ yan rẹn nẹ wẹẹ, irẹn rrie Jerusalẹm.* 54 Ugbẹnvbe Jems vbe Jọn ne erhuanegbe ẹre ghi bẹghe ọna, iran na kha wẹẹ: “Enọyaẹnmwa, u hoo ne ima tie erhẹn ke ẹrinmwi rre, nọ do fuẹn iran rua ra?” 55 Sokpan, Jesu keghi ghee iran, ọ na gu iran gui. 56 Ẹre iran na ghi kpa gha rrie igue ọvbehe.

57 Ugbẹnvbe iran ghi khian vbe odẹ, orhunmwu ọkpa keghi tama e Jesu wẹẹ: “I gha leluẹ gha rrie ehe ne u rhirhi gha rrie.” 58 Sokpan, Jesu keghi tama rẹn wẹẹ: “Avbe umuọkhọkhọ* mwẹ uvun ne iran dia, avbe ahianmwẹ ni tin vbe orere iso, vbe mwẹ oko ọghe iran, sokpan, Ovbi ọmwa i mwẹ ehe rhọkpa nọ rhie uhunmwu lẹre yi.” 59 Iyeke ọni, ọ na tama ọmwa ọvbehe wẹẹ: “Do gha lele mwẹ khian.” Nene okpia na kha wẹẹ: “Enọyaẹnmwa, gu mwẹ ka ya ree erha mwẹ nẹ.” 60 Sokpan, Jesu keghi tama rẹn wẹẹ: “Gi avbe orinmwi tobọ iran ree emwa iran ni wulo, sokpan, wẹ gha khian, ne u ya gha kporhu iyẹn nọ maan ọghe Arriọba Osanobua vbe ẹvbo ughughan.” 61 Ọvbehe na vbe kha wẹẹ: “I gha leluẹ Enọyaẹnmwa, sokpan, gu mwẹ ka ya gbe ọ khian ẹdẹ hia ne emwa ni rre igiowa mwẹ nẹ.” 62 Jesu keghi tama rẹn wẹẹ: “Nọ ne ọmwaikọmwa nọ suẹn gha gua nẹ, ọ na vbe ya gha ghee emwi ni rre ọre iyeke, Arriọba Osanobua ma khẹke ọmwa vberriọ.”

10 Vbe iyeke ọna, Enọyaẹnmwa keghi zẹ emwa ọvbehe, iran kegha re orhunmwu ekigbesiyenẹ (70), ọ na gie iran ladian eveva, ne iran ke odaro ne irẹn, ne iran gha rrie dọmwadẹ ẹvbo kevbe ehe ughughan ne irẹn tobọ irẹn gha vbe yo. 2 Ẹre ọ na ghi tama iran wẹẹ: “Ọghe ne ẹmwata, emwiokọ na khian rhọ wa bun, sokpan, emwa ni khian rhọ ẹre, ibozẹghẹ ẹre iran khin. Nọnaghiyerriọ, wa rinmwian enọ yan iwinna emwiokọ na rhọ, nọ gie emwa, ne iran ya rhọ emwiokọ ọghẹe. 3 Wa gha khian! Sokpan, wa ghi khẹ ye egbe! Te I gie uwa ladian zẹvbe oteghe ohuan ni rre uwu ẹbu ekita oha.* 4 Wa ghẹ mu ẹkpo igho, ra ẹkpo na mu evbare yi, ra ibata; wa ghẹ vbe tuẹ ọmwa rhọkpa* vbe odẹ. 5 Ehe ke ehe ne uwa rhirhi na la owa, wa ghi ka kha wẹẹ: ‘Ọfunmwegbe gu owa na rrọọ.’ 6 Adeghẹ ọmwa nọ hoẹmwẹ ọfunmwegbe rre evba, ọfunmwegbe ọghe uwa ghi gu ẹre gha rrọọ. Sokpan, adeghẹ ẹ i rrọọ, ọfunmwegbe ọghe uwa ghi werriegbe bu uwa gha dee. 7 Wa ghi dia owa ne ọmwa nọ hoẹmwẹ ọfunmwegbe ye ya, wa ghi rri evbare ne iran rhirhi rhie ne uwa, wa ghi vbe da emwi ke emwi ne iran mu ne uwa da, rhunmwuda, te ọ khẹke na ha osa ne ọmwa nọ winnaẹn. Wa ghi dia owa ọkpa ya, wa ghẹ gha gualọ owa ughughan ne uwa gha dia.

8 “Deba ọni, wa gha la ẹvbo ke ẹvbo, iran na miẹn uwa yi, wa ghi rri evbare ne iran rhirhi rhie ne uwa, 9 wa ghi mu eni khuọnmwi vbọ egbe rran, wa ghi tama iran wẹẹ: ‘Arriọba Osanobua sikẹ uwa nẹ.’ 10 Sokpan, wa gha la ẹvbo ke ẹvbo, iran ma na miẹn uwa yi, wa ghi gha rrie avbe idunmwu ni rre adesẹ orere ẹvbo nii, wa ghi kha wẹẹ: 11 ‘Ebubẹ ọghe ẹvbo uwa nọ te rre ima owẹ, ma bọnmwẹ ọnrẹn kua ne uwa. Vbọrhirhighayehẹ, wa ghi rẹn wẹẹ, Arriọba Osanobua sotọ nẹ oo.’ 12 I tama uwa nian wẹẹ, emwi nọ khian rruan ẹvbo nii vbe ẹdẹ ne ẹdẹrriọ, ẹre ọ khian khọọ sẹ emwi nọ khian rruan e Sọdọm.

13 “Ọ gha baa suẹ gbe, Kọrezin! Ọ gha baa suẹ gbe, Bẹtse-ada! rhunmwuda, akpawẹ te a winna iwinna ọyunnuan vbe Taia kevbe Saidọn, zẹvbe na winnaẹn vbe ẹvbo uwa, ọ gha te kpẹẹ ne iran gha te fi werriẹ, iran ghi silo ukpọn akhiẹ ye egbe, iran ghi vbe tota ye emuẹn. 14 Nọnaghiyerriọ, emwi nọ khian rruan uwa vbe ẹghẹ ibuohiẹn, ẹre ọ khian khọọ sẹ emwi nọ khian rruan e Taia kevbe Saidọn. 15 Wẹ ne Kapaniọm, te uwẹ te roro ẹre wẹẹ, a gha tọn ruẹ mu ya sẹ ẹrinmwi ra? Idin* ẹre u rrie!

16 “Ọmwaikọmwa nọ danmwehọ uwa, mẹ ẹre ọ danmwehọ ọre. Ọmwaikọmwa nọ ma ka uwa yọ, ọ ma vbe ka mwẹ yọ. Yevbesọni, ọmwaikọmwa nọ ma ka mwẹ yọ, ọ ma vbe kae yọ ighẹ Ọmwa nii nọ gie mwẹ rre.”

17 Iran ekigbesiyenẹ (70) nii keghi ya oghọghọ gha dee, iran na wẹẹ: “Enọyaẹnmwa, uhiẹn, te avbe orhiọn dan wa gha họn ẹmwẹ ne ima, vbe ima loo eni ruẹ.” 18 Ẹre ọ na ghi tama iran wẹẹ: “I bẹghe ẹre wẹẹ, Setan de ke ẹrinmwi rre nẹ, vbe na ghee ayan. 19 Ghee ẹre! I rhie asẹ ne uwa nẹ, ne uwa ya ya owẹ rhilo avbe ẹyẹn kevbe avbe ekpakpahuangan ginna otọ, kevbe ne obọ uwa ke ukhunmwu ne ẹtin ọghe eghian nii; emwi ọkpa i rrọọ nọ khian kuan uwa. 20 Vbọrhirhighayehẹ, wa ghẹ ghọghọ rhunmwuda ne avbe orhiọn dan na họn ẹmwẹ ne uwa, sokpan, wa gha ghọghọ, rhunmwuda, a gbẹn eni uwa yotọ nẹ vbe ẹrinmwi.” 21 Vbe ẹghẹ nii zẹẹ, ekhọe ọre keghi vuọn ne oghọghọ vbe orhiọn nọhuanrẹn ghi hin yan rẹn, ọ na kha wẹẹ: “Evbavba nọ yan ẹrinmwi kevbe agbọn, I rhie urhomwẹ nuẹn sirra emwa hia, rhunmwuda, u fẹko viọ avbe emwi na lẹre ne iran ni mwẹ ẹwaẹn kevbe ni mwẹ irẹnmwi, u na muẹn ma ibiẹka ne giẹrẹ. Vbene ẹmwata, Evbavba, emwi ne uwẹ gualọ na khin. 22 Erha mwẹ viọ emwi hia mẹ nẹ, ọmwa rhọkpa i rrọọ nọ rẹn imẹ ne Ọmọ, vbọ gberra Evbavba, ọmwa rhọkpa i vbe rrọọ nọ rẹn Evbavba, vbọ gberra imẹ ne Ọmọ, kevbe ọmwaikọmwa ne imẹ ne Ọmọ hoo ne I gie Evbavba ma.”

23 Ẹre ọ na ghi mu aro daa erhuanegbe ẹre, ọ na fẹko tama iran ọkpa wẹẹ: “Oghọghọ nọ ne emwa ni ya aro iran bẹghe emwi ne uwa bẹghe na.* 24 Ne I tama uwa, avbe akhasẹ nibun kevbe avbe ọba te gha hoo ne iran bẹghe emwi ne uwa bẹghe na, sokpan, iran ma bẹghe ẹre. Iran te vbe gha hoo ne iran họn ẹmwẹ ne uwa họn na, sokpan, iran ma họẹn.”

25 A ghi ghee! okpia ọkpa nọ wa rẹn Uhi ẹsẹse keghi kpaegbe, nọ mieke na danmwẹ ọnrẹn ghee, ọ na wẹẹ: “Ọmamwaemwi, de emwi nọ khẹke ne I ru, ne arrọọ ọghe etẹbitẹ mieke na sẹ mwẹ obọ?” 26 Jesu keghi tama rẹn wẹẹ: “De emwi na gbẹn yotọ vbe ebe Uhi? Vbua ya rẹn otọ emwi ne u tiere hẹ?” 27 Okpia nii keghi wanniẹn wẹẹ: “‘Te u gha ya otọ ẹko ruẹ hia, arrọọ* ruẹ hia, ẹtin ruẹ hia kevbe ekhọe ruẹ hia hoẹmwẹ e Jehova* ne Osanobua ruẹ,’ u ghi vbe ‘hoẹmwẹ ogieva ruẹ zẹvbe ne u hoẹmwẹ egbuẹ.’” 28 Jesu keghi tama rẹn wẹẹ: “Ewanniẹn ne u zẹ wa gba; u ghi ye gha ru ẹre khian vberriọ, ẹghẹ nii, arrọọ ghi sẹ ruẹ obọ.”

29 Sokpan, okpia nii kegha hoo nọ rhie ẹre ma wẹẹ ọmwa esi ẹre irẹn khin, ọ na ghi nọ e Jesu wẹẹ: “Gha gele re ogieva mwẹ?” 30 Jesu keghi wanniẹn wẹẹ: “Ọ ghaa mwẹ okpia ọkpa nọ ghaa ke Jerusalẹm rrie Jẹriko, ọ na de ye obọ avbe izigan. Iran na bannọ ọnrẹn ukpọn, iran na ya ugbemwẹ yan rẹn, sẹrriọ wẹẹ, ekherhe ẹre ọ ghi kẹ nọ wu, iyeke ọni, iran na kpa sẹrae. 31 Emwi ghi wa ho aro, ohẹn ọkpa kegha la odẹ nii dee, sokpan, ọ ghi bẹghe okpia nii, ọ na gban egbe la obọ nọkpa. 32 Erriọ vbe ye, Ovbi e Livai ọkpa ghi bẹghe okpia nii vbe ọ sẹ evba, ọ na vbe gban egbe la obọ nọkpa. 33 Sokpan, Ovbi e Sameria ọkpa ghi la odẹ nii khian, ọ na do vba ẹre; ọ ghi miẹn ọnrẹn, ohan rẹn keghi to ẹre ẹsẹse. 34 Ọ na ghi sikẹ ọre, ọ na gbalọ eke ne iran na yi ẹre ama,* ọ na tue ori kevbe ayọn yọ. Iyeke ọni, ọ na mu okpia nii yan aranmwẹ nọ mu rre, ọ na muẹn gha die owa ekhẹn,* ọ na gha gbaroghe ẹre. 35 Vbe ẹdẹ nọ lelẹe, ọ na viọ e dinariọs* eva ne ọmwa nọ gbaroghe owa ekhẹn nii, ọ na tama rẹn wẹẹ: ‘Gha gbaroghe ẹre; u na loo igho ọvbehe gberra ọna, I gha ha ruẹ osa vbe I gha werriegbe rre.’ 36 Vbe uwu iran eha na, de ọmwa nọ ru emwi ogieva ọmwa ne okpia nii, nọ de ye obọ avbe izigan?” 37 Okpia nii na wẹẹ: “Ọmwa nọ mwẹ itohan daa ẹre nọ.” Ẹre Jesu na ghi tama rẹn wẹẹ: “Gha khian, ne u vbe gha ru vberriọ.”

38 Vbe iran ghi kpa, ọ keghi la igue ọkpa. Okhuo ọkpa nọ rre evba, na tie ẹre Mata, keghi miẹn ọnrẹn yi vbe owa ẹre. 39 Okhuo na ghaa mwẹ ọtẹn nokhuo ọkpa na tie ẹre Meri; e Meri keghi tota ye akharha Enọyaẹnmwa, ọ na gha danmwehọ ẹmwẹ ne Enọyaẹnmwa ghaa ta. 40 Sokpan, e Mata ghaa mwẹ emwi nibun nọ ghaa ru vbe obọ, nọ ma gi ẹre danmwehọ. Ẹre ọ na ghi bu e Jesu rre, ọ na tama rẹn wẹẹ: “Enọyaẹnmwa, wẹ ghee ẹre wẹẹ emwi nọ maan ẹre ọtẹn mwẹ ru na ra, nọ na wa sẹ emwi hia rae ne imẹ ọkpa gha ru ra? Tama rẹn nọ do ru iyobọ mẹ.” 41 Ẹre Enọyaẹnmwa na wanniẹn ọnrẹn wẹẹ: “Mata, Mata, emwi ne u si osi kpokpo egbe ba bun gbe. 42 Emwi kherhe ẹre a gualọ, uhiẹn, ọkpa kẹkan kue vbe sẹ. Nọ ne Meri, emwi nọ maan ẹre ọ zẹ, ọmwa rhọkpa i khian vbe sẹtin miẹn ọnrẹn ẹre.”

11 Vbe ẹdẹ ọkpa, ọ kegha na erhunmwu vbe ako ọkpa, ọ ghi dobọ yi nẹ, ọkpa vbe erhuanegbe ẹre keghi tama rẹn wẹẹ: “Enọyaẹnmwa, ma ima vbene a ya na erhunmwu hẹ, zẹvbe ne Jọn vbe ma erhuanegbe ẹre re.”

2 Ọ na ghi tama iran wẹẹ: “Ẹghẹ ke ẹghẹ ne uwa ya na erhunmwu, wa ghi kha wẹẹ: ‘Evbavba, gi eni ruẹ gha re na kpe huan.* Gi Arriọba ruẹ rre. 3 Rhie evbare* nọ gha sẹ ima re vbe dọmwadẹ ẹdẹ ne ima. 4 Ya orukhọ ọghe ima bọ ima, rhunmwuda, ma tobọ ima vbe yabọ emwa hia ni ru ima khọọ;* ghẹ vbe gi ima de ye edanmwẹ.’”*

5 Ọ na ghi tama iran wẹẹ: “Gia kha wẹẹ, ọkpa vbe uwu uwa bu ọsiọre gha rrie owa vbe ogiasọn, ọ na tama ọsiọre nii wẹẹ, ‘Ọse mwẹ lahọ, viọ ebrẹd eha mẹ mọmọ, 6 rhunmwuda, ọse mwẹ ọkpa nọ da ke ehe rre, rre owa mwẹ, I i mwẹ emwi rhọkpa vbe owa ne I khian rhie nẹẹn.’ 7 Sokpan, ọsiọre nii na ghi ke ughugha wanniẹn ọnrẹn wẹẹ: ‘Ghẹ ghi kpokpo mwẹ. Ma khui urho nẹ, mẹ vbe ivbi mwẹ ne giẹrẹ ẹre ọ gba rre ebẹdi. I i khian ghi sẹtin kpaegbe do rhie emwi rhọkpa nuẹn.’ 8 Ne I tama uwa, adeghẹ ọ ma kpaegbe, rhunmwuda wẹẹ, ọse ẹre iran eva khin, nọ do rhie emwi nọ gualọ nẹẹn, ẹ i mwẹ ọ ma kpaegbe rhie emwi nọ gualọ nẹẹn, rhunmwuda nọ na rhiegba yọ, vbene ọ ma na gi ekhue muẹn. 9 Nọnaghiyerriọ, I tama uwa nian wẹẹ, wa ye gha nọ, ọ gha sẹ uwa obọ; wa ye gha gualọ, wa gha miẹn; wa ye gha sobọ, a gha kie ne uwa. 10 Rhunmwuda, adeghẹ ọmwaikọmwa na gha nọ, a gha rhie nẹẹn, ọmwaikọmwa ghaa gualọ, ọ gha miẹn, ọmwaikọmwa gha vbe gha sobọ, a gha kie nẹẹn. 11 Ọghe ne ẹmwata, de erha nọ rre uwu ẹbu uwa, ne ovbi ẹre gha nọ re ehẹn, nọ gha mu ẹyẹn ye ọre obọ, nọ gha te ya rhie ehẹn nẹẹn? 12 Ra, adeghẹ ovbi ẹre na nọ re ekẹn ọkhọkhọ, ọ gha mu ekpakpahuangan ye ọre obọ ra? 13 Nọnaghiyerriọ, adeghẹ uwa rẹn vbene a ya viọ emwi nọ maan ne ivbi uwa hẹ, agharhemiẹn wẹẹ emwa dan ẹre uwa khin, inu ghi nọ ne Erha uwa nọ rre ẹrinmwi? Ẹ i re te irẹn gha vbe rhie orhiọn nọhuanrẹn ne emwa ni nọ rẹn ra?”

14 Vbọ ghi zẹ kpẹẹ, ọ keghi khu orhiọn dan nẹi guan* hin okpia ọkpa egbe rre. Orhiọn dan nii ghi ladian nẹ, okpia nii nẹi te guan, na suẹn gha guan, ọna keghi yan emwa ni gbẹbu unu ruan. 15 Sokpan, eso vbe uwu iran keghi kha wẹẹ: “Ẹtin e Biẹlzibọb* nọ re ọkaolotu ọghe avbe orhiọn dan, ẹre ọ ya khulo avbe orhiọn dan kua.” 16 Emwa ọvbehe ni ghaa hoo ne iran danmwẹ ọnrẹn ghee, na suẹn gha tama rẹn, nọ ru emwi ọyunnuan ye iran aro, nọ gha re ama ne iran khian ya rẹn wẹẹ Osanobua ẹre ọ gie ẹre rre. 17 Jesu rẹn emwi nọ rre iran ekhọe, rhunmwuda ọni, ọ na tama iran wẹẹ: “Arriọba ne iwannegbe rhirhi gha ye, te ọ de; owa ke owa ne iwannegbe vbe ye, te ọ khian zagha. 18 Erriọ vbe ye, adeghẹ e Setan na gha gu egbe ẹre khọn, ẹ i re te arriọba ọghẹe khian ghi de vberriọ? Wa wẹẹ, ẹtin e Biẹlzibọb ẹre I ya khulo avbe orhiọn dan. 19 Adeghẹ ẹtin e Biẹlzibọb ẹre I ya khulo avbe orhiọn dan, de ẹtin ne ivbi uwa* ghi loo ya khulo iran? Ọna ẹre ọ si ẹre ne iran khian na bu ohiẹn uwa. 20 Sokpan, adeghẹ ikpianbọ ọghe Osanobua ẹre I ya khulo avbe orhiọn dan, ọni rhie ma wẹẹ, Arriọba Osanobua gele la uwa ban nẹ. 21 Okpia nọ wegbe, nọ viọ emwi igbinna mwẹ, ghaa khẹ odẹ vbe ẹguae ẹre, emwi rhọkpa i khian ru emwi nọ mwẹ. 22 Sokpan, ọmwa nọ wegbe sẹ ọre na rre do gu ẹre khọn, ọ na vbe khọnmiotọ yan rẹn, ọ ghi viọ emwi igbinna ọghẹe hia nọ te mu ẹtin yan, ẹghẹ nii, ọ ghi ghae emwi ọghẹe nọ viọ re. 23 Ọmwaikọmwa nẹi rre obọ ọghomwẹ, oghian mwẹ nọ, ọmwaikọmwa nọ ma vbe deba mwẹ si emwa koko, te ọ zagha iran.

24 “Orhiọn dan* gha kpa hin egbe ọmwa rre, ọ ghi zozo lele eke ne amẹ i ye, nọ ya gualọ eke nọ gha dia. Sokpan, deghẹ ọ ma na ghi miẹn, ọ ghi kha wẹẹ, ‘I werriegbe rrie owa ne I na kpa.’ 25 Ọ gha ghi sẹ evba, ọ ghi miẹn wẹẹ a kpolo owa nii sẹsẹsẹ, a vbe dọlọe yi. 26 Ẹghẹ nii, ọ ghi werriegbe kpa, ya viọ ihua ẹre ihinrọn ni khọọ sẹ irẹn ba egbe, iran ghi gha dee. Iran gha ghi la owa nẹ, iran ghi miẹn agba dia vba. Ẹghẹ nii, ẹdagbọn ọmwa nii ghi do kulo sẹ vbene ọ ka gha ye.”

27 Vbe ọ wa ye guan nii, okhuo ọkpa keghi ke uwu ẹbu nii guan ladian wẹẹ: “Oghọghọ nọ ne ako ọmọ nọ mu ruẹ, kevbe ewẹn ne u wẹn!” 28 Sokpan, Jesu keghi kha wẹẹ: “Ẹo, nọghayayerriọ, oghọghọ nọ ne emwa ni danmwehọ ẹmwẹ Osanobua, ni vbe yae ru emwi!”

29 Vbe emwa ni gbẹbu ghi bun yọ bun yọ, ọ na suẹn gha kha wẹẹ: “Orre dan ẹre orre na khin; iran gha gualọ ama, sokpan, iran i khian miẹn ama rhọkpa, vbọ gberra ama ọghe Jona. 30 Zẹvbe ne Jona ya gha re ama ne Ivbi e Nenivẹ, erriọ ẹre Ovbi ọmwa khian vbe gha ye ne orre na. 31 Oloi ọghe odẹ ahọ* gha deba ivbi orre na rhiọ kpaegbe vbe ẹghẹ ibuohiẹn; ọ ghi bu ohiẹn gbe iran, rhunmwuda, ọ ke ehe nọ rree gha dee, do danmwehọ ẹmwẹ ẹwaẹn nọ ke unu e Sọlomọn ladian. Sokpan, emwi nọ sẹ e Sọlomọn rre emwa na. 32 Ivbi e Nenivẹ gha deba orre na rhiọ kpaegbe vbe ẹghẹ ibuohiẹn, iran ghi bu ohiẹn gbe orre na, rhunmwuda, vbe Jona kporhu ma iran, iran na fi werriẹ. Sokpan, emwi nọ sẹ e Jona rre emwa na. 33 Ọmwa gha ghi rhu ukpa nẹ, ẹ i khian muẹn ye ehe nọ lẹre, ra nọ ya okhuae* gue ẹre ginna otọ; sokpan, ọ ghi muẹn yan erhan ọmukpa, ne emwa ni la owa mieke na gha bẹghe awanwan ọghe ukpa nii. 34 Aro ruẹ ọre ukpa ọghe egbe ruẹ. Adeghẹ u na rhie aro ye efọnkpa,* egbe ruẹ hia ghi vbe ye wannawanna.* Sokpan, adeghẹ aro ruẹ na gha wu ye emwi,* egbe ruẹ hia ghi vbe so ebiebi. 35 Rhunmwuda ọni, u ghi gha begbe, ne awanwan nọ rrọ ruẹ egbe ghẹ gha re ebiebi. 36 Nọnaghiyerriọ, adeghẹ egbe ruẹ hia na ye wannawanna, vbene ehe rhọkpa vbọ ma na so ebiebi, ehe hia vbe egbe ruẹ ghi gha baa, zẹvbe ukpa nọ ya ọmwa bẹghe odẹ.”

37 Ọ ghi ta ẹmwẹ na nẹ, e Farisi ọkpa keghi tama rẹn nọ do gu irẹn rri evbare vbe owa. Ẹre ọ na gha khian; ọ ghi sẹ evba, ọ na tota nọ rri evbare.* 38 Vbọrhirhighayehẹ, ọ keghi kpa e Farisi nii odin, vbe ọ bẹghe ẹre wẹẹ, ọ ma ka kpe obọ,* ọ ke rri evbare nii. 39 Sokpan, Enọyaẹnmwa keghi tama rẹn wẹẹ: “Wa ne avbe Farisi keghi kpe iyeke ukpu kevbe iyeke ọkpan huan sẹsẹsẹ, sokpan, uyinmwẹ arovbẹmwẹ kevbe ọkhọ, ẹre ọ vuọn uwu egbe uwa. 40 Wa ne akpa vbe abobo! Ẹ i re ọmwa nọ yi ikinnegbe, ẹre ọ vbe yi uwu egbe ra? 41 Sokpan, wa gi ẹse ne uwa ru ne emwa ne obọ ma sẹ ọre,* gha re nọ ke ekhọe uwa rre, ẹghẹ nii, emwi hia vbekpa uwa ghi gha re nọhuanrẹn. 42 Ọ gha baa so uwa gbe, wa ne avbe Farisi! rhunmwuda, wa gua gha zẹ obọ ọkpa ọghe emwiokọ na tie ẹre mint kevbe rhuu,* kevbe ọghe avbe ebe ughughan na ghi re nẹ, vbe a gha ghae ẹre ye ihe igbe, sokpan, ọ gha de ọghe odẹ nọ khẹke ne Osanobua we na ya gha ru emwi, kevbe uhi nọ we na hoẹmwẹ Osanobua, wa ghi bizugbe ẹre! Ọ te gele khẹke ne uwa ru avbe izọhẹ nii, sokpan, ọni ma rhie ma wẹẹ, ne uwa bizugbe avbe emwi nikẹre. 43 Ọ gha baa so uwa gbe, wa ne avbe Farisi! rhunmwuda, aga ni rre odaro* vbe sinagọg* ẹre ọ yẹẹ uwa na tota yi, erriọ ẹre uwa vbe hoo ne emwa gha kpee tuẹ uwa vbe adesẹ ẹki! 44 Ọ gha baa so uwa gbe, rhunmwuda, te uwa yevbe avbe idin nai bẹghe ẹse;* emwa ghi gha ya owẹ mamaẹn gberra, vbene iran i na rẹn wẹẹ idin nọ!”

45 Ẹre ọkpa vbe uwu iran ni wa rẹn Uhi ẹsẹse na wanniẹn ọnrẹn wẹẹ: “Ọmamwaemwi, te uwẹ vbe rhovbiẹ ima na.” 46 Ọ na ghi kha wẹẹ: “Ọ gha vbe baa so uwa gbe, wa ni wa rẹn Uhi ẹsẹse, rhunmwuda, wa ghi kun ihẹ nọkhua ne emwa, ne iran gha mu khian, sokpan, wa tobọ uwa i ya ikpianbọ ọkpa kẹkan kaan ihẹ nii!

47 “Ọ gha baa so uwa gbe, rhunmwuda, wa bọlọ idin ọghe avbe akhasẹ, sokpan, avbe erha uwa odede ẹre ọ gbele iran! 48 Vbene ẹmwata, wa rẹn emwi ne avbe erha uwa odede ru, ọrheyerriọ, wa na ye kue yọ; iran ghi gbele avbe akhasẹ rua, wa na bọlọ idin ọghe avbe akhasẹ nii. 49 Ọni ẹre ọ si ẹre ne Osanobua nọ mwẹ ẹwaẹn* na vbe kha wẹẹ: ‘I gha gie avbe akhasẹ kevbe avbe ukọ bu iran, iran ghi gbele eso rua vbọ, iran ghi vbe zẹ eso kpokpo, 50 ne esagiẹn ọghe avbe akhasẹ hia na he gbele, ke na ya bu agbọn tu agbọn gha dee, mieke na gha rre uhunmwu orre na, 51 ke egbe esagiẹn ọghe Ebẹl kpa, ya sẹ egbe esagiẹn ọghe Zẹkaraia, na gbua vbe uwu ẹkpo ogiukpo kevbe owa Osanobua.’* Vbene ẹmwata, I tama uwa nian wẹẹ, uhunmwu orre na, ẹre ọ khian gha ye.*

52 “Ọ gha baa so uwa gbe, wa ni wa rẹn Uhi ẹsẹse, rhunmwuda, wa rhie isanhẹn urho ọghe irẹnmwi kpa. Wa tobọ uwa ma la owa, wa ma vbe gi enọ gha laọ, laọ!”

53 Jesu ghi kpa hin evba rre nẹ, avbe skraib* kevbe avbe Farisi na suẹn gha kpankaẹn, iran na ye gha nọ rẹn ọta ughughan nibun, 54 iran na gha khuan khẹ ọre, ne iran mieke na ya ẹmwẹ ne unu ẹnrẹn gbalọe.

12 Vbe ẹghẹ na kha na, ẹbu emwa ni re arriaisẹn nibun keghi si egbe koko, iran bun sẹrriọ wẹẹ, iran na gha ya owẹ rhilo egbe. Jesu na ka suẹn gha gu erhuanegbe ẹre guan, ọ na wẹẹ: “Wa gha begbe vbe egbe eyist ọghe avbe Farisi, nọ re uyinmwẹ okeke. 2 Sokpan, emwi ọkpa i rrọọ na fẹko rhie lẹre, nai khian wee rua vbe okiekie; emwi ẹkhokho rhọkpa i vbe rrọọ, nai khian rẹn vbe okiekie. 3 Nọnaghiyerriọ, emwi ne uwa rhirhi ta vbe uwu ebiebi, a gha họẹn vbe idagbo,* emwi ne uwa fẹko ta vbe ughugha ọghe uwa, a gha ke uhunmwu owa wewe ẹre. 4 Yevbesọni, I tama uwa nian avbe ọse mwẹ, wa ghẹ gha mu ohan emwa ni sẹtin gbe ikinnegbe, nẹi sẹtin ru emwi rhọkpa gberra ọni. 5 Sokpan, I gha gie ọmwa nọ khẹke ne uwa gha mu ohan rẹn ma uwa: Wa gha mu ohan Ọmwa nii, nọ mwẹ asẹ na ya fi ọmwa fi e Gẹhẹna* vbe ọ gha gbe ọmwa rua nẹ. Vbene ẹmwata, I tama uwa nian, wa gha mu ohan Ọmwa nii. 6 Agiẹghẹ eva nọ ma sẹ emwi,* ẹre a ya dẹ ahianmwẹ ne giẹrẹ isẹn na tie ẹre sparro, ra ẹ i re erriọ? Ọrheyerriọ, ọkpa i rrọọ vbe uwu iran ne Osanobua mianmian.* 7 Uhiẹn, ọ rẹn inu eto nọ rre uwa uhunmwu. Wa ghẹ gi ohan mu uwa; wa hin usi sẹ e sparro nibun.

8 “I tama uwa nian wẹẹ, ọmwaikọmwa nọ tae sirra emwa wẹẹ, irẹn rẹn mwẹ, Ovbi ọmwa gha vbe sirra avbe odibo Osanobua tae wẹẹ, irẹn rẹn ọnrẹn. 9 Sokpan, ọmwaikọmwa nọ siẹn mwẹ sirra emwa, Ovbi ọmwa gha vbe siẹn ọnrẹn sirra avbe odibo Osanobua. 10 Ọmwaikọmwa nọ ta ẹmwẹ dan vbekpa Ovbi ọmwa, a gha yabọe, sokpan, ọmwaikọmwa nọ fi unu gie orhiọn nọhuanrẹn, a i khian yabọe. 11 Iran gha viọ uwa gha die odaro iko ọgbakha,* odaro avbe ukọ arriọba, kevbe odaro emwa ni rre ukpo ọdakha, wa ghẹ si osi ba ẹmwẹ vbene uwa khian ya zẹ enunu uwa, ra ẹmwẹ ne uwa gha ta, 12 rhunmwuda, orhiọn nọhuanrẹn gha ma uwa ẹmwẹ nọ khẹke ne uwa ta vbe ẹghẹ nii zẹẹ.”

13 Ẹre orhunmwu ọkpa vbe uwu ẹbu vba na tama rẹn wẹẹ: “Ọmamwaemwi, tama ọtẹn mwẹ nokpia nọ ghae ukhu nọ khẹke nọ sẹ mwẹ obọ mẹ.” 14 Jesu na ghi nọ rẹn wẹẹ: “Okpia na, de ọmwa nọ zẹ mwẹ, ne I gha re ọbuohiẹn ọghe uwa eva, ra nọ ghae ukhu ne uwa?” 15 Jesu na ghi tama iran wẹẹ: “Wa ghẹ fi aro rua, sokpan, wa gha begbe vbe egbe arovbẹmwẹ nọ rhirhi gha khin, rhunmwuda, ọ gha khọnrẹn ne ọmwa gha mwẹ emwi ọrhẹnrhẹn, emwi nọ mwẹ i sẹtin rhie arrọọ nẹẹn.” 16 Ẹre ọ na ghi zẹ erre ọkpa ma iran wẹẹ: “Otọ ọghe okpia ọkpa nọ fe, na wa maan emwiokọ ẹsẹse. 17 Ẹre nene okpia na suẹn gha gu egbe ẹre zẹ iro wẹẹ, ‘De emwi ne I khian ghi ru nian, ugbẹnvbe a miẹn wẹẹ, I i mwẹ eke ne I khian si emwiokọ mwẹ koko yi?’ 18 Ọ na ghi kha wẹẹ, ‘Emwi ne I khian ru na khin: I gha guọghọ avbe aza mwẹ sotọ, I ghi bọlọ eni kpọlọ sẹ ne I ka mwẹ, I ghi silo emwiokọ mwẹ hia kevbe emwi ne I mwẹ hia yọ. 19 I ghi tama egbe mwẹ wẹẹ: “U si emwi ọrhẹnrhẹn ni maan koko ye aza nẹ, nọ gha mu ruẹ la ukpo nibun; si orhiọn koko, ne u gha re, ne u gha da, ne u vbe gha sọyẹnmwẹ egbe.”’ 20 Sokpan, Osanobua keghi tama rẹn wẹẹ, ‘Wẹ ne akpa vbe abobo, vbe asọn na, a gha miẹn ruẹ uhunmwu.* De ọmwa nọ khian ghi yan okhuan ne u khuaẹn yotọ?’ 21 Erriọ ẹre ọ khian gha ye ne ọmwa nii nọ si ẹfe koko ne egbe ẹre, sokpan, nọ ma fe vbe odaro Osanobua.”

22 Ọ na ghi tama erhuanegbe ẹre wẹẹ: “Ọni ẹre ọ si ẹre ne I na tama uwa nian wẹẹ, ne uwa ghẹ ghi si osi ye ẹmwẹ ẹdagbọn uwa, vbe nọ dekaẹn ẹmwẹ evba gha re, ra ukpọn ne uwa gha yọ ye egbe. 23 Rhunmwuda, arrọọ* hin usi sẹ evbare, egbe vbe hin usi sẹ ukpọn. 24 Wa gbarokotọ ghee avbe ahianmwẹ na tie ẹre revin: Iran i kọ, iran i rhọ; iran i mwẹ erru ra aza na si emwi koko yi; ọrheyerriọ, te Osanobua ye koko iran. Wa ma kakabọ hin usi sẹ avbe ahianmwẹ ra? 25 Gha nọ vbe uwu uwa, nọ gha si osi sẹrriọ wẹẹ, ọ ghi sẹtin rhie ekiubit* ọkpa ba ẹdagbọn rẹn? 26 Ugbẹnvbe a miẹn wẹẹ, wa i khian sẹtin ru emwi kherhe vberriọ, vbe uwa ghi si osi ye emwi nikẹre ba? 27 Wa gbarokotọ ghee vbene avbe obobo ya waan hẹ: Iran i miẹn ẹsọn, iran i vbe do ukpọn, sokpan, I tama uwa nian wẹẹ, vbene Sọlomọn ghi vbe hin usi sẹ, ukpọn nọ ghaa yọ ma mose vba ọkpa vbe uwu avbe obobo na. 28 Adeghẹ erriọ ẹre Osanobua ya yọ avbe irunmwu ni rre oha ukpọn, irunmwu na miẹn wẹẹ, iran ghaa rrọọ vbe ẹrẹna, akhuẹ, a hẹ iran ku uwu erhẹn nẹ, ọni vbe rhie ma wẹẹ, ẹ i mwẹ ọ ma yọ uwa ukpọn. Amuẹtinyan ọghe uwa kanmwa gbe! 29 Rhunmwuda ọni, wa ghẹ ghi gbinna igbinna evba gha re, evba gha da, wa ghẹ ghi vbe gha si osi gberra egbe; 30 ena hia ẹre emwa ni rre uwu agbọn ya egbe hia khu khian, sokpan, Erha uwa nọ rre ẹrinmwi rẹnrẹn wẹẹ, te ọ khẹke ne uwa gha mwẹ avbe emwi na. 31 Sokpan, wa gha mu ẹmwẹ Arriọba ọghẹe karo, a gha viọ avbe emwi na ba ẹre ne uwa.

32 “Wa ghẹ gi ohan mu uwa, oghẹn nekherhe, rhunmwuda, Erha uwa kue yọ nẹ wẹẹ, irẹn gha mu Arriọba nii ne uwa. 33 Wa khiẹnnẹ emwi ne uwa mwẹ, ne uwa yae ru ẹse ne emwa ne obọ ma sẹ ọre.* Wa ru ẹkpo igho nẹi wiẹn, ọni ọre ẹfe nẹi fo nọ rre ẹrinmwi, ehe ne oyi i khian sẹtin sikẹ, arriukpa* i khian vbe sẹtin ya rri emwi vba. 34 Rhunmwuda, eke ne ẹfe ọghe uwa ye, ẹre ekhọe uwa khian vbe gha ye.

35 “Wa yọ ẹwu, ne uwa mu egbe yotọ,* ne uwa gi ukpa ọghe uwa gha baa, 36 wa ghi yevbe ikpia ni khẹ ẹghẹ ne arowa iran khian ya ke ugie orọnmwẹ rre, a i rẹn vbe ọ gha rre, ọ na sobọ, iran ghi kie urho nẹẹn vbe ọwara ọkpa. 37 Oghọghọ nọ ne eviẹn nii ne arowa iran do vba iran wẹẹ iran bodẹ! Ne I ta ẹmwata ma uwa, ọ gha yọ ukpọn na ya winna, ọ ghi we ne iran do tota ga eteburu, ọ ghi rre do gha ghae evbare ne iran.* 38 Ọ gha rre vbe ọ ghaa bu ẹghẹ ogiasọn,* uhiẹn ọ na rre vbe ọ gha gberra ẹghẹ ogiasọn* nẹ, ọ na vba iran wẹẹ iran mu egbe, oghọghọ nọ ne iran! 39 Sokpan, wa kọ ọna ye orhiọn, akpawẹ enọ yan owa rẹn ẹghẹ ne oyi ya dee, ẹ i ghẹ te kue ne oyi nii gbe urho la owa ẹre. 40 Erriọ ẹre ọ vbe khẹke ne uwa mu egbe yotọ, rhunmwuda, ẹghẹ ne uwa ma te ya aro yi, ẹre Ovbi ọmwa khian ya rre.”

41 Ẹre Pita na ghi nọ rẹn wẹẹ: “Enọyaẹnmwa, ma ọkpa ẹre uwẹ zẹ erre na ma ra, ra emwa hia nọ?” 42 Enọyaẹnmwa keghi kha wẹẹ: “Gha gele re ọguọmwadia* nọ gia mu ẹtin yan, nọ mwẹ ẹwaẹn,* ne arowa ẹre gha zẹ nọ gha gbaroghe eguọmwadia ni rre owa, nọ gha viọ evbare nọ sẹ omwa ne iran vbe ẹghẹ nọ khẹke? 43 U miẹn vbene ọviẹn nii gha ghọghọ hẹ, deghẹ arowa ẹre na do vba ẹre vbe ọ ru vberriọ! 44 Ne I ta ẹmwata ma uwa, arowa ẹre gha mu emwi hia fẹẹrẹ nọ mwẹ ye ọre obọ, nọ gha gbaroghe. 45 Sokpan, adeghẹ ọviẹn nii na tae vbe uwu ekhọe ọre wẹẹ, ‘Arowa mwẹ i khian he rre banbanna,’ a na ghi miẹn wẹẹ, ọ suẹn gha gbe eguọmwadia ni rre owa, ọ na gha re, ọ na gha da gbe egbe, 46 arowa ẹre ghi rre vbe ẹdẹ nọ ma ya aro yi kevbe ẹghẹ nọ ma rẹn. Ẹghẹ nii, ọ ghi rri ọre oya ne udẹn, oya ne ẹvbi, ọ ghi ru ẹre emwi na ru emwa nẹi họn ẹmwẹ* re. 47 A gha gbe ọviẹn nii asan nibun, rhunmwuda, ọ te rẹn emwi ne arowa ẹre gualọ,* sokpan, ọ ma ru ẹre, ọ ma vbe mu egbe yotọ. 48 Sokpan, ọviẹn nọ ma rẹn emwi ne arowa ẹre gualọ, nọ ya ru emwi nọ khẹke na gbe ọmwa asan yi, asan kherhe ẹre a khian gbe ẹre. Vbene ẹmwata, ọmwaikọmwa na viọ emwi nibun na, a gha vbe ya aro ye emwi nibun vbe obọ ẹre; ọmwa na vbe tama nọ gha gbaroghe emwi nibun, a gha vbe ya aro ye emwi nibun vbe obọ ẹre, ọ ghi kue bun sẹ vbene ọ te khẹke na ya aro yi.

49 “Te I rre do mu erhẹn ye agbọn na; de emwi ọvbehe ne I ghi gualọ, ugbẹnvbe a miẹn wẹẹ, nene erhẹn suẹn gha baa nẹ? 50 Vbene ẹmwata, I mwẹ idinmwiamẹ ne I khian ya egbe miẹn, orhiọn mwẹ i khian sotọ, vbe ẹ i re te ọ fo nẹ! 51 Te uwa roro ẹre wẹẹ, te I rre do rhie ọfunmwegbe ye agbọn na ra? Ẹo! Ne I tama uwa, iwannegbe ẹre I rre do si. 52 Ke ẹghẹ na kpa, orhunmwu isẹn ni rre owa ọkpa ghi wannọ egbe, eha ghi gha gu eva khọn, eva ghi gha gu eha khọn. 53 Te iwannegbe khian gha rre uwu ẹkpo iran, erha ghi gha gu ọmokpia khọn, ọmokpia ghi gha gu erha khọn, iye ghi gha gu ọmokhuo khọn, ọmokhuo ghi gha gu iye khọn, iye ọdọ ghi gha gu amwẹ ọmọ khọn, amwẹ ọmọ ghi vbe gha gu iye ọdọ khọn.”

54 Iyeke ọni, Jesu na vbe tama emwa ni gbẹbu wẹẹ: “Wa gha bẹghe ẹre wẹẹ, amẹ bi vbe odẹ orrie,* uhukpa ẹre uwa ya kha wẹẹ, ‘Okpamẹ khian da,’ ọ ghi gele sunu vberriọ. 55 Wa gha vbe bẹghe ẹre wẹẹ, ẹhoho ọghe odẹ ahọ* hoho, wa ghi kha wẹẹ, ‘Ehe hia gha wa yọn vbe ẹrẹna,’ ọ ghi gele gha yerriọ. 56 Wa ne emwa okeke, wa sẹtin gha rhan otọ ama ne uhunmwu otagbọn kevbe iso rhie ma, vbọ ghi zẹ ne uwa ma na sẹtin rẹn otọ vbene ẹghẹ khare na? 57 Vbọzẹ ne uwa ma na vbe tobọ uwa rẹn emwi nọ khẹke ne uwa ru? 58 Vbe igiemwi, wẹ vbe ọmwa nọ tie ruẹ ẹzọ ghaa rrie ọghe nọ khaevbisẹ, u ghi hia vbe odẹ ke odẹ ne u gu ẹre ru adọlọ vbe uwa ghaa ye rre odẹ nii, nẹ ghẹ mieke na mu ruẹ gha rrie odaro ọbuohiẹn, ne ọbuohiẹn ghẹ ya mu ruẹ ye obọ ukọ nọ winna vbe ekọtu, ukọ nii ghi fi ruẹ fi eghan. 59 Ne I tama ruẹ, u i khian ladian vbe eghan nii hiehie, vbe ẹ i re te u zẹ igho hia fẹẹrẹ* ne u mwẹ fo nẹ.”

13 Vbe ẹghẹ nii, iran eso ni rre evba keghi tama e Jesu, vbekpa Ivbi e Galili ne Pailet gbelua vbe iran zọ ese.* 2 Ọ keghi wanniẹn iran wẹẹ: “Wa yayi wẹẹ, orukhọ ọghe Ivbi e Galili nii, ẹre ọ khọọ sẹ ọghe Ivbi e Galili nikẹre, rhunmwuda ne emwi vbenian na sunu daa iran ra? 3 Ẹ i re erriọ hiehie; sokpan, I tama uwa nian wẹẹ, vbe ẹ i re te uwa fi werriẹ, erriọ ẹre uwa hia khian vbe ya guọghua. 4 Iran evairrọvbugie (18) ni wulo, vbe ẹghẹ ne owa nọ yo nọ rre Siloam ya siẹn rhu iran vbe vbo? Wa yayi wẹẹ, orukhọ ọghe iran, ẹre ọ sẹ ọghe emwa nikẹre hia ni rre Jerusalẹm ra? 5 Ẹ i re erriọ hiehie; sokpan, I tama uwa nian wẹẹ, vbe ẹ i re te uwa fi werriẹ, te uwa hia khian vbe guọghua, vbene iran vbe gha ye.”

6 Iyeke ọni, ọ keghi zẹ erre na ma iran wẹẹ: “Okpia ọkpa kegha mwẹ erhan e fig na gbọọ re ye ugbo e vaẹn ọghẹe; ọ ghi rre do gualọ ọmọ vbọ, ọ ma miẹn emwi rhọkpa vbọ. 7 Ẹre ọ na ghi tama ọmwa nọ gbaroghe ugbo e vaẹn nii wẹẹ, ‘Ke ukpo eha gha dee, ẹre I ke rre do kin erhan e fig na deghẹ I gha miẹn ọmọ vbọ, sokpan, I ma miẹn emwi rhọkpa vbọ. Fiaẹn gbe otọ! Vbọzẹ nọ khian na wa gha mu otọ kua kẹkan?’ 8 Ọ keghi wanniẹn arowa ẹre wẹẹ, ‘Arowa mwẹ, ye sẹrae nẹ vbe ukpo ọkpa, ne I mieke na tọnnọ uvun ga ẹre, ne I vbe zẹ isan aranmwẹ* yọ. 9 Adeghẹ ọ na mọ vbe ẹdẹ nakhuẹ, ọ wa maan; sokpan, adeghẹ ọ ma na ghi mọ, u ghi fiaẹn gbe otọ.’”

10 Vbe Ẹdẹ Ikẹtin ọkpa, ọ kegha ma emwa emwi vbe sinagọg* ọkpa. 11 Okhuo ọkpa ne orhiọn dan nọ ya ọmwa khian ne vburriẹ vburriẹ* mu gba vbe ọwara ukpo evairrọvbugie (18) kegha rre evba; te okhuo na ghi suke,* ọ ma ghi sẹtin gha niẹn egbe ẹre. 12 Jesu ghi miẹn ọnrẹn, ọ na tie ẹre, ọ na tama rẹn wẹẹ: “Okhuo na, a fan ruẹ nẹ vbe evburriẹ* ruẹ.” 13 Ẹre Jesu na viọ obọ yan rẹn, vbe ọwara ọkpa nii, okhuo nii keghi niẹn egbe rua, ọ na suẹn gha rhie uyi gie Osanobua. 14 Sokpan, ohu keghi mu okpia ọkpa nọ rre ukpo ọdakha vbe sinagọg* vba, rhunmwuda, Ẹdẹ Ikẹtin ẹre Jesu ya mu okhuo nii egbe rran, ọ na ghi tama emwa ni gbẹbu wẹẹ: “Ikpẹdẹ ehan ẹre a rhie yọ na ya gha winna; uwu ẹghẹ nii ẹre ọ khẹke ne uwa ya rre, na mu uwa egbe rran, ẹ i re Ẹdẹ Ikẹtin.” 15 Sokpan, Enọyaẹnmwa keghi wanniẹn ọnrẹn wẹẹ: “Wa ne emwa okeke, ọ gha sẹ Ẹdẹ Ikẹtin, wa gha kha wẹẹ, wa i khian fannọ ẹmila ra ekẹtẹkẹtẹ ọghe uwa vbe eke ne uwa viọ iran yi, ne uwa viọ iran ladian ya wọn amẹ ra? 16 Inu ghi nọ ne okhuo na nọ re ovbi Ebraham, ne Setan wa mu gba vbe ọwara ukpo evairrọvbugie (18)? Ẹ i re te ọ vbe khẹke na faẹn vbe Ẹdẹ Ikẹtin, vbe uwu imu nọ ye ra?” 17 Ọ ghi ta ẹmwẹ na, ekhue na suẹn gha mu emwa hia ni ghaa gbe ẹre odan, sokpan, emwa hia ni gbẹbu vba keghi suẹn gha ghọghọ, rhunmwuda emwi ọyunnuan hia nọ ru.

18 Ọ na ghi kha wẹẹ: “De emwi ne Arriọba Osanobua khọe, kevbe wẹẹ, de emwi ne I khian ya gie ẹre? 19 Te ọ yevbe ikpẹ e mọstad ne okpia ọkpa rhie re, ọ na ya kọe ye ogba* ọghẹe. Ọ na waan, ọ na de okperhan, avbe ahianmwẹ ni tin vbe orere iso na rre do gha bọlọ oko ye abọ ọre.”

20 Ọ na werriegbe kha wẹẹ: “De emwi ne I gha ya gie Arriọba Osanobua? 21 Te ọ yevbe eyist ne okhuo ọkpa rhie re, ọ na yae gua omwa nọkhua* eha ọghe eflawa,* a te miẹn wẹẹ ehia do hue.”

22 Jesu kegha lele dọmwadẹ ẹvbo kevbe dọmwadẹ igue khian, ọ na gha ma emwa emwi, ọ na vbe fẹko gha khian rrie Jerusalẹm. 23 Okpia ọkpa keghi nọ rẹn wẹẹ: “Enọyaẹnmwa, ibozẹghẹ emwa ẹre ọ khian miẹn fan ra?” Jesu keghi tama iran wẹẹ: 24 “Wa ya egbe hia ziga, ne uwa mieke na la onurho ne huẹnrẹn nii la owa, rhunmwuda, I tama uwa nian wẹẹ, emwa nibun gha hia ne iran laọ, sokpan, iran i khian sẹtin. 25 Vbe ẹghẹ ne enọ yan owa gha ya kpaegbe, ọ ghi khui urho, wa ghi mudia ye orere gha sobọ vbe ẹkhu, wa ghi gha kha wẹẹ, ‘Enọyaẹnmwa, kie urho ne ima.’ Sokpan, ọ ghi wanniẹn uwa wẹẹ: ‘I ma rẹn eke ne uwa ke rre.’ 26 Ẹghẹ nii, wa ghi suẹn gha kha wẹẹ: ‘Ma sirra ruẹ re, ma na vbe sirra ruẹ da, u vbe gha ma ima emwi vbe avbe idunmwu ni rre adesẹ orere ẹvbo ima.’ 27 Sokpan, ọ ghi tama uwa wẹẹ, ‘I ma rẹn eke ne uwa ke rre. Wa kpa hin eke ne I ye rre, wa hia nẹi lele uhi!’ 28 Wa ghi gha viẹ egbe uwa vba, wa ghi vbe gha rri akọn vba, vbe uwa gha miẹn Ebraham, Aizik, e Jekọb kevbe avbe akhasẹ hia vbe Arriọba Osanobua, vbene a na miẹn wẹẹ, a fi uwa tobọ uwa fi orere.* 29 Yevbesọni, emwa gha ke odẹ ekẹn, odẹ orrie, odẹ okuọ kevbe odẹ ahọ* rre, iran ghi tota gha rri evbare vbe eteburu vbe Arriọba Osanobua. 30 Wa ghee ẹre! emwa rrọọ ni te ke iyeke, ni gha ke odaro; emwa vbe rrọọ ni te ke odaro, ni gha ke iyeke.”

31 Vbe uwu ẹghẹ nii zẹẹ, avbe Farisi eso keghi rre do tama rẹn wẹẹ: “Ladian, ne u kpa hin emwa rre, rhunmwuda, Hẹrọd hoo nọ gbuẹ rua.” 32 Ọ na ghi tama iran wẹẹ: “Wa gha khian, ne uwa ya tama umuọkhọkhọ* nii wẹẹ, ‘Ghee ẹre! I gha ya ẹrẹna vbe akhuẹ khulo orhiọn dan ladian, I ghi vbe mu emwa egbe rran. I gha winna iwinna mwẹ fo vbe ikpẹdẹ nogieha.’ 33 Vbọrhirhighayehẹ, I gha ye gha ru emwi ne I ru khian vbe ẹrẹna, akhuẹ kevbe irakhuẹ, rhunmwuda, a i khian sẹtin gbe akhasẹ rua* vbe ehe ọvbehe, vbọ gberra adesẹ orere Jerusalẹm. 34 Jerusalẹm, Jerusalẹm, wẹ nọ gbele avbe akhasẹ rua kevbe nọ filo okuta gbe emwa na gie bu ẹre gha dee. Ẹ i re avbiẹ inugba ẹre I te gha hoo ne I si ivbuẹ koko, zẹvbe ne iye ọkhọkhọ si ivbi ẹre koko ye ototọ ifuẹn ọnrẹn! Sokpan, wa ma kue. 35 Banbanna nian, a bizugbe owa uwa nẹ! I tama uwa nian wẹẹ, wa i khian ghi dọlegbe miẹn mwẹ, a te miẹn wẹẹ, wa khare wẹẹ, ‘Afiangbe nọ ne ọmwa nii nọ rre vbe eni e Jehova!’”*

14 Vbe ẹghẹ ọvbehe, ọ na ya rri evbare vbe owa ọkaolotu ọghe avbe Farisi ọkpa vbe Ẹdẹ Ikẹtin, iran na wa rhie aro ye ọre egbe. 2 Okpia ọkpa ne egbe ẹre hinmwiaẹn,* kegha rre odaro ọre. 3 Ẹre Jesu na ghi nọ iran ni wa rẹn Uhi ẹsẹse kevbe avbe Farisi wẹẹ: “Ọ khẹke na mu ọmwa egbe rran vbe Ẹdẹ Ikẹtin ra, ra ọ ma khẹke?” 4 Sokpan, iran na wa hunwan kpọkpọkpọ. Ẹre ọ na ghi da okpia nii yi, ọ na mu ẹre egbe rran, ọ na we nọ gha khian. 5 Ọ na ghi nọ iran wẹẹ: “Gha nọ vbe uwu uwa, ne ovbi ẹre, ra ẹmila ọghẹe gha de ye uhae vbe Ẹdẹ Ikẹtin, nẹi khian zẹgiẹ si ẹre ladian vbe ọwara ọkpa nii?” 6 Iran ma sẹtin rhie ewanniẹn yọ.

7 Ọ ghi bẹghe vbene emwa na gie na tie, ya gha tota ye eke nọ hin usi sẹ, ọ na ghi zẹ erre ọkpa ma emwa nii na gie na tie. Ọ na tama iran wẹẹ: 8 “Adeghẹ ọmwa na gie na tie ruẹ gha die ugie orọnmwẹ, ghẹ ya tota ye eke nọ hin usi sẹ. Ughaghe, a vbe gie na tie ọmwa nọ sẹ ruẹ. 9 Ọ ghaa yerriọ, ọmwa nọ gie na tie uwa eva ghi rre do tama ruẹ wẹẹ, ‘Gi okpia na tota ye eke ne uwẹ tota yi na.’ Ẹghẹ nii, wẹ ghi do ya ekhue kpa gha rrie eke ne emwa ma ka yọ.* 10 Sokpan, adeghẹ a na gie na tie ruẹ, u ghi ya tota ye odẹ iyeke. A na ghi miẹn wẹẹ, ọmwa nọ gie na tie ruẹ na rre, ọ ghi tama ruẹ wẹẹ, ‘Ọse mwẹ, kpaegbe ne u do tota ye odaro.’ Ẹghẹ nii, u ghi gha mwẹ uyi vbe aro emwa hia ni rre. 11 Rhunmwuda, ọmwaikọmwa nọ tọn egbe ẹre mu, a gha muẹn rriotọ, ọmwaikọmwa nọ mu egbe ẹre rriotọ, a ghi tọẹn mu.”

12 Iyeke ọni, ọ na vbe tama okpia nii nọ gie na tie irẹn wẹẹ: “Adeghẹ u khian gie na tie emwa, ne iran do deba ruẹ rri evbare avan ra ọghe ota, ghẹ tie avbe ọse ruẹ, ra etuẹn, ra emwa ruẹ vbe uwu ẹgbẹe, ra emwa ni fe ni rre ẹdogbo ruẹ. U gha ru vberriọ, iran sẹtin vbe do tie ruẹ vbọ gha sẹ ẹghẹ, ẹghẹ nii, a san ruẹ ẹse nẹ. 13 Sokpan, u gha khian gie na tie emwa ne iran do deba ruẹ rri evbare, u ghi tie ivbiogue, emwa ne egbe ma gba na, avbe uke kevbe avbe arhuaro; 14 ẹghẹ nii, u ghi gha ghọghọ, rhunmwuda, iran i mwẹ emwi ne iran khian ya san ruẹ ẹse. A gha san ruẹ ẹse, vbe ẹghẹ na khian ya huẹn emwa esi kpaegbe.”

15 Ọkpa vbe uwu iran na gie na tie ghi họn ẹmwẹ na, ọ na tama rẹn wẹẹ: “Oghọghọ nọ ne ọmwa nọ rri evbare* vbe Arriọba Osanobua.”

16 Jesu keghi tama rẹn wẹẹ: “Okpia ọkpa keghi le evbare ota ọghe ọbọbọtizọ, ọ na gie na tie emwa nibun. 17 Ọ ghi sẹ ẹghẹ na khian ya rri evbare ota nii, ọ na gie ọviẹn ọnrẹn ladian, nọ ya tama emwa na gie na tie wẹẹ, ‘Wa larre, rhunmwuda, a mwamwa emwi hia yotọ nẹ.’ 18 Sokpan, emwa hia na gie na tie, na wẹẹ iran i khian miẹn obọ, iran na gha gualọ emwi ne iran gha mu na. Nokaro na wẹẹ, ‘I dẹ otọ, rhunmwuda ọni, te ọ khẹke ne I ya ghee ẹre ghee; lahọ, I i khian sẹtin rre.’ 19 Ọvbehe na vbe kha wẹẹ, ‘I dẹ ẹmila igbe;* te I khian ya ghee iran na. Lahọ, I i khian sẹtin rre.’ 20 Ọvbehe na vbe kha wẹẹ, ‘Te I da ru orọnmwẹ na, rhunmwuda ọni, I i khian sẹtin rre.’ 21 Ọviẹn nii keghi rre do na iyẹn na ma arowa ẹre. Ohu keghi mu ọdafẹn nọ yan owa nii, ẹre ọ na tama ọviẹn ọnrẹn wẹẹ, ‘Ẹgiẹgiẹ, gha rrie avbe idunmwu ni rre adesẹ orere ẹvbo kevbe avbe abọ idunmwu ni rrọọ, ne u ya viọ ivbiogue, emwa ne egbe ma gba na, avbe arhuaro kevbe avbe uke rre.’ 22 Vbọ ghi zẹ kpẹẹ, ọviẹn nii keghi kha wẹẹ, ‘Arowa, I ru emwi ne u we ne I ru nẹ oo, sokpan, evba ma he ye vuọn.’ 23 Ẹre arowa ẹre na ghi tama rẹn wẹẹ, ‘Gha rrie avbe odẹ ni rre ẹvbo na kevbe avbe ivbiodẹ, ne u ya gie na tie emwa ne iran gha dee, ne owa mwẹ mieke na vuọn; u ghi kọe ye iran orhiọn wẹẹ, nẹ ghẹ mwẹ iran ma rre. 24 Ne I tama uwa nian, vbe uwu iran na tiere nii, nọ khian ya unu kaan evbare ota mwẹ i rrọọ.’”

25 Emwa nibun kegha bi lelẹe khian, ẹre ọ na ghi ghee iyeke, ọ na tama iran wẹẹ: 26 “Adeghẹ ọmwaikọmwa na bu mwẹ gha dee, vbene ọ ma na khuiwu* erhae kevbe iyẹe, kevbe ọvbokhan rẹn, kevbe ivbi ẹre, kevbe etiọnrẹn nikpia, kevbe etiọnrẹn nikhuo, uhiẹn ya sẹ egbe arrọọ* ọghẹe, ẹ i khian sẹtin gha re ọrhuanegbe mwẹ. 27 Ọmwaikọmwa nọ ma mu erhan irrioya* ọghẹe nọ gha lele mwẹ, ẹ i khian sẹtin gha re ọrhuanegbe mwẹ. 28 Vbe igiemwi, gha nọ vbe uwu uwa, nọ hoo nọ bọ owa nọkhua, nẹi khian ka tota nẹ, nọ roro inu igho nọ gha gbe, nọ mieke na rẹn deghẹ ọ mwẹ igho nọ gha sẹ ọre ya bọe fo? 29 Vbe ẹ i re erriọ, ọ gha ghi gbe olu nẹ, ẹ i ghi sẹtin bọe fo, ẹghẹ nii, avbe ilavbodẹ ghi gha ta ẹre ọtagiẹ, 30 iran ghi wẹẹ: ‘Okpia na te suẹn owa na bọ, sokpan, ọ ma sẹtin bọe fo.’ 31 Deba ọni, de ọba nọ khian ya gu ọba ọvbehe khọn, nẹi khian ka tota nẹ, nọ rhie ude, nọ mieke na rẹn deghẹ ivbiyokuo arriaisẹn igbe (10,000) ne irẹn mwẹ, gha sẹtin werriẹ aro daa ivbiyokuo arriaisẹn ugie (20,000) ne ọba nọkpa mwẹ? 32 Vbene ẹmwata, adeghẹ ọ na rẹn wẹẹ irẹn i khian sẹtin, ọ ghaa ye rre urria, ẹre ọ khian na gie avbe ukọ bu ọba nọkpa, ne iran ya rinmwiaẹn nọ mu ẹzọ yotọ. 33 Erriọ vbe ye, wa ghi kọe ye orhiọn wẹẹ, ọmwaikọmwa vbe uwu uwa, nọ ma gbe ọ khian ẹdẹ hia ne emwi hia nọ mwẹ,* ẹ i khian sẹtin gha re ọrhuanegbe mwẹ.

34 “Ẹmwata nọ rrọọ ọre wẹẹ, umwẹ wa maan, sokpan, deghẹ umwẹ i ghi fian, vbe a khian ya ru ẹre hẹ, nọ gha fian? 35 Ẹ i gia zẹ lele otọ, amaiwẹ te a khian loo ẹre zẹvbe fẹtilaiza.* Te emwa muẹn kua. Ọmwa nọ mwẹ ehọ na ya họn ẹmwẹ, gi ẹre họn.”

15 Iran hia ni koko igho uhunmwu kevbe emwa orukhọ, kegha si koko vbe eke ne Jesu ye, ne iran mieke na danmwehọ ọre. 2 Avbe Farisi kevbe avbe skraib* na gha gui ẹzọ uwu unu, iran na gha kha wẹẹ: “Te okpia na wa miẹn emwa orukhọ yi, ọ ghi vbe gha gu iran rri evbare.” 3 Ẹre ọ na ghi zẹ erre na ma iran, ọ wẹẹ: 4 “Gha nọ vbe uwu uwa, nọ khian gha mwẹ ohuan iyisẹn (100), a na ghi miẹn wẹẹ ọkpa wiri vbọ, nẹi khian sẹ ọkpairrọvbiyisẹn (99) nikẹre rae ye uwu ato, nọ ya gualọ ọkpa nọ wiri vbọ, a te miẹn wẹẹ, ọ miẹn ọnrẹn? 5 Ọ gha ghi miẹn ọnrẹn, ọ ghi muẹn ye izabọ ọre, ọ ghi gha ghọghọ. 6 Ọ gha ghi sẹ owa, ọ ghi tie avbe ọsiọre kevbe emwa ni rre ẹdogbo ẹre, ọ ghi tama iran wẹẹ, ‘Wa gu mwẹ ghọghọ, rhunmwuda, I miẹn ohuan mwẹ nọ te wii.’ 7 Ne I tama uwa, erriọ ẹre ọ wa vbe ye zẹẹ, adeghẹ ọmwa orukhọ ọkpa na fi werriẹ, oghọghọ nọ khian gha rre ẹrinmwi i re nekherhe; iran gha ghọghọ ye ẹmwẹ ọnrẹn sẹ ẹmwẹ ọkpairrọvbiyisẹn (99) ni ma fidọn, nẹi mwẹ esa ne iran khian ya fi werriẹ.

8 “Gia vbe kha wẹẹ, okhuo ọkpa mwẹ agiẹghẹ edrakma* igbe; adeghẹ a na miẹn wẹẹ, ọkpa vbe edrakma* nii wiri, ẹ i re te ọ khian rhu ukpa, nọ kpolo owa ẹre, nọ gbarokotọ gualọe, a te miẹn wẹẹ, ọ miẹn ọnrẹn ra? 9 Ọ gha ghi miẹn ọnrẹn, ọ ghi tie avbe ọsiọre* kevbe emwa ni rre ẹdogbo ẹre, ọ ghi tama iran wẹẹ, ‘Wa gu mwẹ ghọghọ, rhunmwuda, I miẹn agiẹghẹ edrakma* mwẹ nọ te wii.’ 10 Ne I tama uwa, erriọ ẹre ọ wa vbe ye zẹẹ, adeghẹ ọmwa orukhọ ọkpa na fi werriẹ, avbe odibo ọghe Osanobua ghi gha ghọghọ.”

11 Ọ na vbe kha weẹ: “Okpia ọkpa kegha mwẹ emọ ikpia eva. 12 Nekherhe nọ rrọọ keghi tama erhae wẹẹ, ‘Baba, ghae ukhu nọ khẹke nọ sẹ mwẹ obọ mẹ.’ Ẹre erhae na ghi ghae ukhu ọghẹe ne iran eva. 13 Ikpẹdẹ eso ghi gberra nẹ, nekherhe nọ rrọọ keghi si emwi hia nọ mwẹ koko, ọ na gha rrie ẹvbo nọ wa kakabọ rree. Ọ ghi sẹ odọ, ọ na loo emwi hia nọ mwẹ rhia, rhunmwuda uyinmwẹ ọrhiae nọ ghaa yin.* 14 Ọ ghi loo emwi hia nọ mwẹ fo nẹ, ukhunmwu nọkhua keghi fi vbe otọ nii hia, ọ na do gha rre ivbabọ. 15 Ọ na kue ya gha winna lele orhunmwu ọkpa nọ re ọmọ otọ vbe ẹvbo nii, ọni na ghi we nọ gha rrie otọ ọghe irẹn, nọ ya gha gbaroghe avbe elẹdẹ. 16 Vbene ohanmwẹ ghi gbe ẹre sẹ, ọ na te gha hoo nọ gha rri evbare ne avbe elẹdẹ re,* sokpan, ọ ma miẹn ọmwa nọ rhie evbare nẹẹn.

17 “Aro ghi gbannọ ọnrẹn nẹ, ọ na wẹẹ, ‘Emwa nibun ne erha mwẹ ya winna miẹn evbare* re wọrhọwọrhọ, sokpan, ohanmwẹ khian gbe mwẹ ruan mwa! 18 I gha wa kpa, ne I bu erha mwẹ, ne I ya tama rẹn wẹẹ: “Baba, I ru khọọ ghee ẹrinmwi* kevbe uwẹ nẹ. 19 I ma ghi sẹ na gha tie ẹre ovbuẹ. Wa ka mwẹ ba ọkpa vbe usun emwa ne u ya winna.”’ 20 Ẹre ọ na kpa, ọ na bu erhae. Urria gbaan ẹre ọ he ye vbe erhae bẹghe ẹre, erhae keghi tohan rẹn ẹsẹse, ọ na rhulẹ bu ẹre, ọ na gbae ginna egbe, ọ na fẹko mu unu soso ẹre. 21 Ọmọ nii na ghi tama erhae wẹẹ, ‘Baba, I ru khọọ ghee ẹrinmwi* kevbe uwẹ nẹ. I ma ghi sẹ na gha tie ẹre ovbuẹ.’ 22 Sokpan, erhae keghi tama eviẹn ọnrẹn wẹẹ, ‘Ẹgiẹgiẹ, wa ya mu ẹwu ne guọrọ nọ ghi maan sẹ rre, ne uwa yọ ọre. Wa ghi rhie oroka ye ọre obọ, wa ghi vbe viọ ibata ye ọre owẹ. 23 Deba ọni, wa ya mu ovbi ẹmila nọ mwẹ egbe rre, ne uwa gbe ẹre, ne ima rri emwi ye egbe, ne ima do ugie ọyẹnmwẹ, 24 rhunmwuda, te ovbi mwẹ na te ka wu, sokpan, te ọ ghi rre agbọn nian; ọ te wii, sokpan, a werriegbe miẹn ọnrẹn nẹ.’ Iran na ghi suẹn gha sọyẹnmwẹ egbe iran.

25 “Vbe ẹghẹ na kha na, ovbi ẹre nọdiọn rre ugbo. Ọ ghi sẹ ọkpẹn owa nẹ vbe ọ ke ugbo dee, ọ na gha họn owogho ọghe ihuan kevbe iku ne emwa ku. 26 Ọ na ghi tie ọkpa vbe eguọmwadia ọghe iran, ọ na nọ rẹn emwi nọ sunu. 27 Ọguọmwadia nii na tama rẹn wẹẹ, ‘Ọtuẹn werriegbe rre nẹ. Erhaa vbe gbe ovbi ẹmila nọ mwẹ egbe, rhunmwuda ne ọtuẹn na werriegbe rre vbe egbe hẹnẹdẹn.’* 28 Sokpan, ohu keghi muẹn, ọ na wẹẹ irẹn i la owa. Ẹre erhae na ghi ladian, ọ na suẹn gha rhẹrhẹ ọre. 29 Ọ na ghi wanniẹn erhae wẹẹ, ‘Ghee ẹre! Ukpo nibun ẹre ọ ghi ye na ne I ke ga ruẹ. I ma he vbe he ẹmwẹ yọ ruẹ obọ ẹdẹ. Ọrheyerriọ, ẹghẹ ọkpa i rrọọ ne u he ya mu ovbi ẹwe mẹ, ne imẹ vbe avbe ọse mwẹ gba ya rriọẹ ye egbe. 30 Sokpan, ọ ghi rre nian ighẹ ovbuẹ na, nọ ya fuẹn emwi ne u mwẹ ya munọ avbe igbiragia, u na gbe ovbi ẹmila nọ mwẹ egbe nẹẹn.’ 31 Ẹre erhae na ghi tama rẹn wẹẹ, ‘Ovbi mwẹ, wẹ ẹre ọ gu mwẹ rre emwa ke ẹghẹ gha dee. Emwi hia ne I mwẹ, ọghuẹ nọ nian. 32 Sokpan, te ọ wa khẹke ne ima do ugie ọyẹnmwẹ, ne ima gha ghọghọ, rhunmwuda, te ọtuẹn te wu, sokpan, te ọ ghi rre agbọn nian; te ọ te wii, sokpan, a werriegbe miẹn ọnrẹn nẹ.’”

16 Ọ na vbe tama erhuanegbe ẹre wẹẹ: “Okpia ọkpa nọ fe, kegha mwẹ ọguọmwadia ọkpa nọ gbaroghe iwinna na ru vbe owa ẹre; a keghi ba ọguọmwadia nii ifiẹzọ wẹẹ, ọ loo emwi arowa ẹre rhia. 2 Arowa ẹre na ghi tie ẹre, ọ na tama rẹn wẹẹ, ‘Vbe ena khun emwi ne I họn vbekpa ruẹ na yi? Ya gbẹnnẹ ọnrẹn rre, ighẹ vbene u ya loo emwi hia ne I mwẹ hẹ, rhunmwuda, u i khian ghi sẹtin gha gbaroghe iwinna na ru vbe owa na.’ 3 Ẹre ọguọmwadia nii na ghi tama egbe ẹre wẹẹ, ‘Vbia khian ghi ru nian, ugbẹnvbe a miẹn wẹẹ, te arowa mwẹ khian ghi miẹn mwẹ iwinna na? I i mwẹ ẹtin na ya gua, ekhue i khian vbe gu mwẹ gha rinmwian emwa emwi khian. 4 Ẹn hẹn! I rẹn emwi ne I gha ru, ne emwa mieke na rhie mwẹ la owa, vbe a gha miẹn mwẹ iwinna nẹ.’ 5 Ẹre ọ na suẹn gha tie dọmwadẹ emwa ni mwẹ arowa ẹre osa, ọ na nọ enokaro wẹẹ, ‘De emwi ne u mwẹ arowa mwẹ re?’ 6 Ọni na wanniẹn wẹẹ, ‘Omwa* iyisẹn (100) ọghe ofigbọn ọliv.’ Ọguọmwadia nii na ghi tama rẹn wẹẹ, ‘Miẹn ebe ne ima gba rhie obọ yi, ne u tota, ne u zẹgiẹ gbẹn ekigbesiyeha (50) yọ.’ 7 Ọ na vbe tama ọvbehe wẹẹ, ‘De emwi ne u mwẹ arowa mwẹ re?’ Ọni na kha wẹẹ, ‘Omwa nọkhua iyisẹn (100)* ọghe wit.’ Ọguọmwadia nii na ghi tama rẹn wẹẹ, ‘Miẹn ebe ne ima gba rhie obọ yi, ne u gbẹn iyenẹ (80) yọ.’ 8 Arowa ẹre keghi tian ọguọmwadia nii, rhunmwuda ẹwaẹn nọ loo ro, agharhemiẹn wẹẹ emwi nọ ru ma gba; rhunmwuda, emwa ni rre uwu agbọn* mwẹ ẹwaẹn sẹ ivbi ukpa, vbe nọ dekaẹn odẹ ne iran ya gu ivbi orre ne ihua iran yin.

9 “I vbe tama uwa nian wẹẹ: Wa loo ẹfe nọ ma huan ọghe agbọn na, ya zẹ ọse ne egbe uwa, a i rẹn deghẹ ọ na ghi fo, emwa ne uwa gu ru ọse ghi rhie uwa la ehe ne uwa gha dia vbe etẹbitẹ. 10 Ọmwa na gha sẹtin gba ẹko ẹre vbe emwi nekherhe, a gha vbe sẹtin gba ẹko ẹre vbe emwi nọkhua; ọmwa nai khian sẹtin gba ẹko ẹre vbe emwi nekherhe, a i khian vbe sẹtin gba ẹko ẹre vbe emwi nọkhua. 11 Nọnaghiyerriọ, adeghẹ a ma na sẹtin gba ẹko ruẹ vbe nọ dekaẹn ẹfe nọ ma huan ọghe agbọn na, de ọmwa nọ khian ghi sẹtin mu ẹfe ọghe ẹmwata yọ ruẹ obọ? 12 Adeghẹ a ma vbe sẹtin gba ẹko ruẹ vbe nọ dekaẹn emwi ẹrrẹe, de ọmwa nọ khian ghi rhie ọghe obọ ruẹ nuẹn? 13 Ọguọmwadia ọkpa nọ gha sẹtin gha ga arowa eva i rrọọ; ọ ghaa khẹko ọkpa, ọ ghi hoẹmwẹ enọkpa, ọ gha rhikhan mu ọkpa, ọ ghi tila enọkpa rua. Wa i khian sẹtin gha ga* Osanobua, ne uwa vbe gha ga* Ẹfe.”

14 Na kha na, avbe Farisi ni hoẹmwẹ igho gberra egbe ghaa danmwehọ ẹmwẹ na hia nọ ghaa ta, iran na ghi suẹn gha vin ihue daa ẹre. 15 Ẹre ọ na ghi tama iran wẹẹ: “Wa na, ẹre ọ ba ru vbene a miẹn wẹẹ, emwa esi ẹre uwa khin vbe odaro emwa, sokpan, Osanobua rẹn ekhọe uwa. Rhunmwuda, emwi ne agbọn ghee gidii, emwi osọnnọ nọ vbe odaro Osanobua.

16 “Uhi e Mozis kevbe ẹmwẹ ne avbe Akhasẹ tae rrọọ nẹ, ọ te do sẹ ẹghẹ e Jọn. Ke ẹghẹ nii gha dee, te a ghi ya iyẹn nọ maan ọghe Arriọba Osanobua wewe, emwa ughughan keghi vbe ziga, nọ mieke na sẹ iran obọ. 17 Vbene ẹmwata, ọ gha khuẹrhẹ sẹ, ne ẹrinmwi kevbe agbọn khian ena ho bẹkun, na khian ya miẹn wẹẹ, ikpẹmwẹ ọkpa vbe nene Uhi de fua.

18 “Ọmwaikọmwa gha khu ọvbokhan rẹn fua,* ọ na ya rhie okhuo ọvbehe, te ọmwa vberriọ ru oghẹ; ọmwaikọmwa nọ vbe ya rhie okhuo ne ọdọ ẹre khu fua, vbe ru oghẹ.

19 “Ọ ghaa mwẹ okpia ọkpa vberriọ nọ fe. Ukpọn nọ baa* kevbe ukpọn e linẹn ẹre ọ mobọ yọ. Ẹdẹgbegbe ẹre ọ ya gha rri emwi wọrhọwọrhọ. 20 Sokpan, ọ ghaa mwẹ okpia ọkpa na tie ẹre Lazarọs, ne ẹtẹ gba ẹre egbe, ne emwa ghaa mu ye onurho ọghe okpia na nọ fe, ọ ghi gha rinmwian emwa emwi. 21 Ọ ghi gha roro ẹre wẹẹ, irẹn kpa sẹtin gha rri evbare nọ kharha kua vbe eteburu ọghe ọdafẹn nii, ọ gha te gha maan. Uhiẹn, avbe ekita ghi rre, do gha lalọ ẹtẹ nọ rre ọre egbe. 22 Vbene ẹghẹ ya khian, okpia nii nọ rinmwian emwa emwi keghi wu, avbe odibosa keghi muẹn kpa, iran na ya muẹn ke Ebraham.*

“Ọdafẹn nii na vbe wu, a na ree ẹre. 23 Ọdafẹn nii ghi rre uwu Idin,* ọ na rhan aro rua, na kha na, ọ rri oya. Ọ keghi bẹghe Ebraham vbe urria, e Lazarọs na vbe diakẹe.* 24 Ẹre ọ na datu wẹẹ, ‘Ebraham ne evbavba, tohan mwẹ, ne u gie Lazarọs, nọ ya fi ukpẹ ihiẹn ọghẹe ye amẹ, nọ do nọnọ ọnrẹn yọ mwẹ aranmwẹ, nọ mieke na furre, rhunmwuda, obọ erhẹn na wa da mwẹ.’ 25 Sokpan, Ebraham keghi tama rẹn wẹẹ, ‘Ovbi mwẹ, yerre wẹẹ, vbe u rre agbọn, te agbọn wa gha rhiẹnrhiẹn ruẹ kua, sokpan, nọ ne Lazarọs, te agbọn wa gha lọghọ ọre. Nian, te egbe ghi rọkhọ ọre vbe emwa na, sokpan, wẹ rre uwu obalọ. 26 Yevbesọni, uye* nọ kakabọ dinmwi rre uwu ẹkpo ima vbe uwa, ne emwa ni hoo ne iran ke ediran bu uwa gha die odọ ghẹ mieke na sẹtin, emwa ni vbe hoo ne iran ke odọ fian uye na rra bu ima gha dee i khian vbe sẹtin.’ 27 Okpia nii nọ fe na ghi kha wẹẹ, ‘Adeghẹ erriọ ghi nọ, lahọ evbavba, gie Lazarọs gha rrie owa erha mwẹ, 28 rhunmwuda, I mwẹ etẹn nikpia isẹn; we nọ gha khian, nọ ya kporhu ma iran ẹsẹsẹmwẹse, ne iran ghẹ vbe mieke na do vba egbe iran vbe ehe na na rri oya na.’ 29 Sokpan, Ebraham keghi kha wẹẹ, ‘E Mozis kevbe avbe Akhasẹ gu iran rre evba; we ne iran gha danmwehọ iran.’ 30 Okpia nii na kha wẹẹ, ‘Ẹo, Ebraham ne evbavba, adeghẹ ọmwa nọ wu na bu iran gha khian, iran gha fi werriẹ.’ 31 Sokpan, Ebraham na tama rẹn wẹẹ, ‘Adeghẹ iran ma danmwehọ e Mozis kevbe avbe Akhasẹ, iran i khian vbe sẹtin fi ekhọe werriẹ, deghẹ ọmwa nọ wu na kpaegbe vbe idin ya gu iran guan.’”

17 Jesu na ghi tama erhuanegbe ẹre wẹẹ: “Ẹ i mwẹ na ghẹ miẹn emwi nọ rrua ọmwa owẹ. Sokpan, ọ da mwẹ ne ọmwa nii, nọ ya emwa ọvbehe rrua owẹ! 2 Nọ gha te ya rrua ọkpa vbe uwu iran ne giẹrẹ na owẹ, ọ gha maan sẹ, na dee olọ nọkhua ye ọre urhu, na ya muẹn fi uwu okun. 3 Wa gha begbe. Ọtuẹn gha ru orukhọ, u ghi gu ẹre gui, adeghẹ ọ na fi werriẹ, u ghi yabọe. 4 Ọ gha khọnrẹn wẹẹ, igba ihinrọn ẹre ọ ru ruẹ emwi khọọ vbe ẹdẹ, ọ na vbe bu ruẹ gha dee vbe igba ihinrọn, do tama ruẹ wẹẹ, ‘I fi werriẹ nẹ,’ ghẹ mwẹ u ma yabọe.”

5 Avbe ukọ na ghi tama Enọyaẹnmwa wẹẹ: “Ru iyobọ ne ima, ne ima ya gha mwẹ amuẹtinyan nọ wegbe.” 6 Enọyaẹnmwa na ghi kha wẹẹ: “Adeghẹ uwa na gha mwẹ amuẹtinyan nọ yevbe na ghee ikpẹ e mọstad, wa gha sẹtin tama erhan e mọlbẹrri nọ siere na wẹẹ, ‘Vu hin emwa na rre, ne u ya gbọzinian ye uwu okun!’ ọ ghi gele họn ẹmwẹ ne uwa.

7 “Gia kha wẹẹ, ọkpa vbe uwu uwa mwẹ ọviẹn. A na miẹn wẹẹ, ọviẹn nii ya gua, ra ọ ya su ohuan, ọviẹn nii gha ghi ke ugbo rre, arowa ẹre gha tama rẹn wẹẹ, ‘Vbene u wa dee na, larre, ne u do tota rri evbare vbe eteburu’ ra? 8 Nọghayayerriọ, ẹ i re te ọ khian tama rẹn wẹẹ, ‘Ya le evbare ota mẹ ne I re, ne u viọ ukpọn na ya winna* yọ, ne u do gha ru emwi ne I gualọ mẹ, mẹ gha ghi re nẹ, I na vbe da nẹ, wẹ ke ya re, u ghi vbe da’? 9 Arowa ẹre i khian kha wẹẹ, te ọviẹn nii ru irẹn ẹse, rhunmwuda, iwinna na waa ẹre, ẹre ọ ru, ra ẹ i re erriọ? 10 Erriọ vbe ye, wa gha ru emwi hia na waa uwa ẹre nẹ, wa ghi kha wẹẹ: ‘Eviẹn nẹi mwẹ evbọ gia ya ru, ẹre ima khin. Emwi nọ khẹke ne ima ru, ẹre ima ru.’”

11 Ọ ghi rrie Jerusalẹm, ọ na la ẹkpo e Sameria vbe Galili gberra. 12 Ọ ghi ra la igue ọkpa, ikpia igbe ni mwẹ emianmwẹ oti keghi miẹn ọnrẹn, sokpan, iran na mudia ye urria. 13 Iran keghi datu wẹẹ: “Jesu, Ọmamwaemwi, tohan ima!” 14 Jesu ghi bẹghe iran, ọ na tama iran wẹẹ: “Wa bu avbe ohẹn gha khian, ne iran ghee uwa egbe.” Vbe iran ghi wa khian, egbe iran na wa huan.* 15 Ọkpa vbe uwu iran ghi bẹghe ẹre wẹẹ egbe rran irẹn nẹ, ọ na werriegbe, ọ na gha ya urhu nọ la rhie uyi ne Osanobua. 16 Ọ keghi do diguẹ vbe akharha e Jesu, ọ na mu uhunmwu rhu otọ, ọ na gha kpọnmwẹ ọnrẹn. Levba sevba, Ovbi e Sameria ghaa nọ. 17 Jesu keghi kha wẹẹ: “Iran igbe ẹre a mu ẹre egbe rran, ra ẹ i re erriọ? Iran ihinrin ni dekẹe ghi vbo? 18 Vbe a ghi na miẹn hẹ wẹẹ, iran nikẹre ma ghi sẹtin rre do rhie uyi ne Osanobua, vbọ gberra okpia na, nọ re ovbi ẹvbo ọvbehe?” 19 Jesu na ghi tama okpia nii wẹẹ: “Kpaegbe, ne u gha khian; amuẹtinyan ruẹ mu ruẹ egbe rran nẹ.”

20 Vbe avbe Farisi ghi nọ rẹn ẹghẹ ne Arriọba Osanobua ya dee, ọ na wanniẹn iran wẹẹ: “Arriọba Osanobua i khian wa rre vbe odẹ nọ khian ya dewarorua ma emwa hia wẹẹ, ọ rre nẹ; 21 ra ne emwa gha kha wẹẹ, ‘Ghee ẹre mwa!’ ra, ‘Ghee ẹre vbe evba!’ Ne I tama uwa, Arriọba Osanobua rre uwu ẹbu uwa nẹ.”

22 Ọ na ghi tama erhuanegbe ẹre wẹẹ: “Ẹghẹ dee, ne uwa gha ya hoo ne uwa miẹn ẹdẹ ọkpa kẹkan vbe uwu ẹghẹ ne Ovbi ọmwa gha ya rre, sokpan, wa i khian miẹn ọnrẹn. 23 Emwa gha tama uwa wẹẹ, ‘Ghee ẹre vbe evba!’ ra, ‘Ghee ẹre vbe emwa!’ Wa ghẹ lele iran. 24 Zẹvbe ne ayan ya rhiegbe ma vbe obọ ọkpa vbe orere iso, ọ ghi ya baa sẹ obọ nọkpa, erriọ ẹre Ovbi ọmwa khian vbe gha ye, vbe ọ gha rre. 25 Sokpan, ọ gha ka rri oya nẹ ẹsẹsẹmwẹse, ivbi orre na ghi vbe he ẹre yotọ. 26 Yevbesọni, zẹvbe nọ ghaa ye vbe ẹghẹ ọghe Noa, erriọ ẹre ẹghẹ ọghe Ovbi ọmwa khian vbe gha ye: 27 emwa na gha re, iran na gha da, ikpia na gha viọ ikhuo rọnmwẹ, a na vbe gha ya ikhuo ne ọdọ, ọ te do sẹ ẹghẹ ne Noa ya la okọ, Okpamẹ na vbe rre, ọ na fuẹn iran hia rua. 28 Erriọ ẹre ọ vbe gha ye vbe ẹghẹ ọghe Lọt: emwa na gha re, iran na gha da, iran na gha dẹ, iran na gha khiẹn, iran kegha kọ emwiokọ, iran na vbe gha bọlọ owa. 29 Sokpan, vbe ẹdẹ ne Lọt kpa vbe Sọdọm, erhẹn kevbe sọlfo* na ke ẹrinmwi hihiẹ yan emwa ni ghaa rre ẹvbo nii, ọ na fuẹn iran hia rua. 30 Erriọ ẹre ọ khian vbe gha ye vbe ẹdẹ ne ẹdẹrriọ, vbe Ovbi ọmwa gha rhiegbe ẹre ma.

31 “Vbe ẹdẹ ne ẹdẹrriọ, we ne ọmwa nọ rre uhunmwu owa* ghẹ tuorre, nọ ya viọ emwi ẹnrẹn ladian vbe uwu owa; erriọ vbe ye, we ne ọmwa nọ rre ugbo ghẹ vbe werriegbe gha rrie eke ne emwi nọ sẹrae ye. 32 Wa ye amwẹ e Lọt rre. 33 Ọmwaikọmwa nọ hoo nọ sinmwi arrọọ* ọghẹe, arrọọ* ọghẹe ghi wii ẹre, sokpan, ọmwaikọmwa nọ mu arrọọ* ọghẹe fua, gha miẹn arrọọ* ọghẹe fan. 34 Ne I tama uwa, orhunmwu eva gha lovbiẹ ye ebẹdi ọkpa vbe asọn nii, a ghi rhie ọkpa, a ghi sẹ enọkpa rae. 35 Ikhuo eva ghaa lọ emwi vbe olọ ọkpa, a ghi rhie ọkpa, a ghi sẹ enọkpa rae.” 36* —— 37 Iran na ghi nọ rẹn wẹẹ: “De ehe nọ khin, Enọyaẹnmwa?” Jesu keghi tama iran wẹẹ: “Ehe ne emwi nọ wu ye, ẹre avbe oghohọn* khian si koko yi.”

18 Jesu keghi zẹ erre ọkpa ma iran, nọ ya gi iran rẹn evbọzẹe nọ na khẹke, ne iran gha na erhunmwu vbe ẹghẹ hia, ne iran ghẹ vbe gi egbe wọọ iran, 2 ọ na wẹẹ: “Ọbuohiẹn ọkpa kegha rre ẹvbo ọkpa vberriọ. Ọbuohiẹn nii i mu ohan Osanobua, ẹ i vbe daa* ne ọmwa rhọkpa. 3 Okhuo ọkpa nọ dẹgbẹe vbe gha rre ẹvbo nii. Ẹghẹ hia ẹre ọ ya gha bu ọbuohiẹn nii rre, ọ ghi gha tama rẹn wẹẹ, ‘U gha khian bu ohiẹn imẹ vbe ọmwa ne ima gba mwẹ egbe ẹzọ, u ghi bu ẹre mẹ ẹse.’ 4 Ọbuohiẹn nii ma te ka kue ye emwi ne okhuo nii tae, sokpan, vbe okiekie, ọ keghi tama egbe ẹre wẹẹ, ‘Agharhemiẹn wẹẹ, I i mu ohan Osanobua, I i vbe daa* ne ọmwa rhọkpa, 5 sokpan, rhunmwuda ne okhuo na ma na gi egbe rọkhọ mwẹ, I gha hia ne I bu ohiẹn na nẹẹn ẹse, nẹ ghẹ mieke na werriegbe gha rre, do gha kpokpo mwẹ.’”* 6 Enọyaẹnmwa na ghi kha wẹẹ: “Wa ma họn ẹmwẹ ne ọbuohiẹn nii khare, agharhemiẹn wẹẹ, ẹ i re ọmwa esi? 7 Wa ma ghee ẹre wẹẹ, Osanobua gha vbe bu ohiẹn ne emwa ne irẹn zẹ, ni tu tie ẹre asọn kevbe avan, zẹvbe nọ ya mwẹ izinegbe vbe egbe iran ra? 8 Ne I tama uwa, ẹgiẹgiẹ ẹre ọ khian ya do bu ohiẹn ne iran. Sokpan, Ovbi ọmwa gha rre, ọ gha gele miẹn egbe amuẹtinyan vbenian* vbe agbọn ra?”

9 Ọ na vbe zẹ erre na ma emwa eso, ni roro ẹre wẹẹ iran maan gbe, kevbe ni ya aro tila emwa ọvbehe rua, ọ na wẹẹ: 10 “Ikpia eva keghi ya na erhunmwu vbe ọgua Osa, ọkpa kegha re Farisi, nọkpa na gha re ọmwa nọ koko igho uhunmwu. 11 E Farisi nọ rrọọ keghi mudia, ọ na suẹn gha na erhunmwu vbe uwu ekhọe ọre wẹẹ, ‘Eo, Osanobua, I kpọnmwọọn wẹẹ, I i yevbe emwa nikẹre ni khiẹn ọmwa obọ miẹn ọmwa emwi, nẹi lele uhi kevbe ni ghẹẹ,* I i vbe yevbe okpia na nọ koko igho uhunmwu. 12 Igba eva ẹre I mu awẹ vbe uzọla; I gha ghae emwi hia ne I mwẹ ye ihe igbe, I ghi ya obọ ọkpọkpa ru izọhẹ vbọ.’ 13 Sokpan, okpia nọ koko igho uhunmwu nọ rrọọ keghi mudia ye urria, ohan ma kue gi ẹre tọn aro mu ghee odukhunmwu. Sokpan, ọ na gha kinmwi ẹwẹ, ọ na gha kha wẹẹ, ‘Osanobua lahọ, tohan mwẹ,* ọmwa orukhọ ẹre I khin.’ 14 Ne I tama uwa, ẹghẹ ne okpia na ghi ya gha rrie owa, irẹn ẹre Osanobua ghi gha ghee zẹvbe ọmwa nọ maan sẹ e Farisi nii. Rhunmwuda, ọmwaikọmwa nọ tọn egbe ẹre mu, a gha muẹn rriotọ, ọmwaikọmwa nọ mu egbe ẹre rriotọ, a ghi tọẹn mu.”

15 Emwa na vbe gha viọ ivbi iran ne giẹrẹ rre, nọ ya obọ kaan iran. Sokpan, erhuanegbe ẹre ghi bẹghe ọna, iran na suẹn gha gu iran gui. 16 Sokpan, Jesu na we ne iran viọ ibiẹka nii rre, ọ na wẹẹ: “Wa sẹ ibiẹka nii rae, ne iran bu mwẹ gha dee; wa ghẹ da iran obọ yi, rhunmwuda, egbe emwa vberriọ, ẹre ọ yan Arriọba Osanobua. 17 Ne I ta ẹmwata ma uwa, ọmwaikọmwa nọ ma rhan obọ miẹn Arriọba Osanobua yi, vbe na ghee ọvbokhan, ọmwa vberriọ i sẹtin laọ.”

18 Ọkpa vbe uwu iran ni khaevbisẹ keghi nọ rẹn wẹẹ: “Ọmamwaemwi Nọ Maan, de emwi ne I gha ru, ne arrọọ ọghe etẹbitẹ mieke na sẹ mwẹ obọ?” 19 Jesu na tama rẹn wẹẹ: “Vbọzẹ ne u na tie mwẹ ọmwa nọ maan? Ọmwa rhọkpa i rrọọ nọ maan, vbọ gberra Osanobua ọkpa. 20 U rẹn uhi nọ rre otọ nian: ‘Ghẹ ghẹẹ,* ghẹ do izigha, ghẹ rhaa, ghẹ sẹ osẹ ohoghe, rhie ọghọ ne erhaa kevbe iyuẹ.’” 21 Okpia nii na ghi tama rẹn wẹẹ: “Ke egbe ọvbokhan gha dee, ẹre I ke lele avbe uhi na hia.” 22 Jesu ghi họn ẹmwẹ nọ tae, ọ na tama rẹn wẹẹ, “Emwi ọkpa ẹre ọ ghi kẹ ruẹ yi: Ya khiẹnnẹ emwi hia ne u mwẹ, u ghi ghae igho ne u miẹn vbọ ne ivbiogue, ẹghẹ nii, u ghi gha mwẹ ẹfe vbe ẹrinmwi; iyeke ọni, u ghi bu mwẹ gha dee, ne u do gha lele mwẹ khian.” 23 Ọ ghi họn ẹmwẹ na, ọ na gele dae, rhunmwuda, te ọ wa kakabọ fe.

24 Jesu ghi ghee nene okpia, ọ na wẹẹ: “U miẹn vbene ọ gha lọghọ hẹ, ne emwa ni mwẹ igho sẹtin la Arriọba Osanobua! 25 Vbene ẹmwata, ọ gha khuẹrhẹ sẹ, ne kamẹl la uvun olodẹ* gberra, ne ọmwa nọ fe sẹtin la Arriọba Osanobua.” 26 Emwa ni họn ẹmwẹ na, na ghi kha wẹẹ: “A gha kue miẹn ọmwa nọ gha sẹtin miẹn fan?” 27 Ọ na ghi kha wẹẹ: “Emwi ne emwa nagbọn ghee wẹẹ ẹ i khian sẹtin sunu, emwi kherhe nọ vbe obọ Osanobua.”* 28 Sokpan, e Pita keghi kha wẹẹ: “Ghee ima nian, ma sẹ emwi hia ne ima mwẹ rae, ẹre ima na leluẹ.” 29 Ọ keghi tama iran wẹẹ: “Ne I ta ẹmwata ma uwa, ọmwa rhọkpa i rrọọ nọ sẹ owa rae, ra ọvbokhan rẹn, ra etiọnrẹn nikpia,* ra evbibiẹ ọre, ra emọ rhunmwuda Arriọba Osanobua, 30 nẹi khian miẹn ena hia werriegbe inugba nọ khin vbe ẹghẹ na nian, arrọọ ọghe etẹbitẹ ghi vbe sẹ ọre obọ vbe agbọn nọ dee.”*

31 Ọ keghi viọ iran Iweva nii ghee efọnkpa, ọ na tama iran wẹẹ: “Ghee ẹre! Te ima rrie Jerusalẹm na; ma gha sẹ evba, emwi hia ne avbe akhasẹ gbẹn yotọ vbekpa Ovbi ọmwa gha sunu.* 32 Vbe igiemwi, a gha muẹn gie emwa nẹi re Ivbi e Ju, iran ghi yae gbogiẹ, iran ghi ru ẹre emwi oya, iran ghi vbe tulo asẹn yan rẹn. 33 Iran gha ghi ya asan bolo ẹre egbe nẹ, iran ghi gbe ẹre rua, sokpan, ọ ghaa rre ikpẹdẹ nogieha, ọ ghi rhiọ kpaegbe.” 34 Sokpan, iran ma rẹn emwi na ya ẹmwẹ na rhọkpa kha, rhunmwuda, te a rhie ẹmwẹ na hia lẹre ne iran. Rhunmwuda ọni, iran ma rẹn ototọ ẹmwẹ na tae.

35 Vbe Jesu ghi sẹ ọkpẹn e Jẹriko, okpia ọkpa nọ rhu aro keghi tota ye ọkpẹn odẹ, ọ na gha rinmwian emwa emwi. 36 Rhunmwuda nọ na họn wẹẹ emwa bi khian, ọ na suẹn gha nọ emwa, emwi nọ sunu. 37 Iran na ghi tama rẹn wẹẹ: “Jesu ne Ovbi e Nazarẹt, ẹre ọ gberra khian!” 38 Ẹre ọ na datu wẹẹ: “Jesu ne Ovbi e Devid, tohan mwẹ!” 39 Iran ni ke odaro nẹẹn na suẹn gha gu ẹre gui, iran na gha tama rẹn nọ gue unu ẹnrẹn. Sokpan, ọ na werriegbe kakabọ gha go wẹẹ: “Ovbi e Devid, tohan mwẹ!” 40 Ẹre Jesu na mudia, ọ na we ne iran rhie ẹre rre. Okpia nii ghi sẹ eke ne Jesu ye, Jesu na nọ rẹn wẹẹ: 41 “De emwi ne u hoo ne I ru nuẹn?” Nene okpia na kha wẹẹ: “Enọyaẹnmwa, gu mwẹ dọlegbe gha bẹghe odẹ.” 42 Jesu na ghi tama rẹn wẹẹ: “Gha bẹghe; amuẹtinyan ruẹ mu ruẹ egbe rran nẹ.” 43 Vbe ọwara ọkpa nii, ọ na suẹn gha bẹghe, ọ na ghi suẹn gha lele Jesu khian, ọ na gha rhie uyi ne Osanobua. Emwa hia ni bẹghe emwi nọ sunu na, na vbe gha rhie urhomwẹ ne Osanobua.

19 Jesu ghi sẹ e Jẹriko, ọ na gha lae khian. 2 Okpia ọkpa na tie ẹre Zakiọs kegha rre evba; ọkpa vbe usun avbe ọkaolotu ọghe iran ni koko igho uhunmwu, ẹre okpia na ghaa khin. Ọ wa vbe fe. 3 Okpia nii na te gha hia nọ bẹghe ọmwa nii na tie ẹre Jesu, sokpan, ne irẹn ma na tan nii, ọ ma sẹtin bẹghe Jesu, rhunmwuda emwa ni ma ga ẹre. 4 Ẹre ọ na rhulẹ ke odaro, ọ na ya mu erhan e sikamọ* hin, nọ mieke na bẹghe Jesu, rhunmwuda, evba ẹre ọ khian la gberra. 5 Jesu ghi sẹ evba, ọ na tọn aro mu ghee ẹre, ọ na tama rẹn wẹẹ: “Zakiọs, zẹgiẹ tuorre, rhunmwuda, owa ruẹ ẹre I khian dia vbe ẹrẹna.” 6 Ọ keghi zẹgiẹ tuorre, ọ na ghọghua; ọ na ghi rhie Jesu gha rrie owa ẹre, ọ na ya mu ọghọ ye ọre egbe. 7 Emwa ghi bẹghe ọna, iran na suẹn gha gui ẹzọ uwu unu wẹẹ: “Okpia na, wa ya dia owa ọmwa orukhọ ya.” 8 Sokpan, e Zakiọs keghi kpaegbe, ọ na tama Enọyaẹnmwa wẹẹ: “Enọyaẹnmwa ghee ẹre! I gha ghae emwi hia ne I mwẹ ye ihe eva, I ghi mu obọ ọkpa vbọ ne ivbiogue. Emwi ke emwi ne I fi ibeleku* ya miẹn ọmwa rhọkpa re, I gha ha ẹre werriegbe igba enẹ.” 9 Ẹre Jesu na ghi tama rẹn wẹẹ: “Imiẹnfan la owa na vbe ẹrẹna, rhunmwuda, ovbi Ebraham ẹre uwẹ* vbe khin. 10 Rhunmwuda, te Ovbi ọmwa rre do gualọ iran ni wiri, nọ vbe miẹn iran fan.”

11 Vbe iran ghi danmwehọ ẹmwẹ na, ọ keghi zẹ erre ọvbehe ma iran, rhunmwuda, ọkpẹn e Jerusalẹm ẹre ọ ghaa ye; emwa ni ghaa rre evba, na te gha roro ẹre wẹẹ, te Arriọba Osanobua khian wa rre vbobọvbobọ. 12 Ẹre Jesu na ghi wẹẹ: “Okpia ọkpa nọ ke ẹgbẹe ọba rre keghi kpa gha rrie ẹvbo nọ wa kakabọ rree, na ya ma ẹre ọba vbe odọ, a te miẹn wẹẹ ọ werriegbe gha dee. 13 Ọ khian ghi kpa, ọ na tie igbe vbe uwu eviẹn ọnrẹn, ọ na mu emaina* igbe ne iran, ọ na tama iran wẹẹ, ‘Wa yae do ẹki vbene I te rre.’ 14 Sokpan, ivbi ẹvbo ẹre ma gha maan ẹko ẹre, iran na ghi gie emwa lelẹe, ne iran ya kha wẹẹ, ‘Ma ma hoo ne okpia na rri ọba yan ima.’

15 “Ẹghẹ nọ ghi ya rre vbe ọ ghi rri ọba nẹ, ọ na tie eviẹn ọnrẹn ne irẹn mu igho* na, ọ na suẹn gha nọ iran, ere ne iran miẹn vbe ẹki ne iran do. 16 Nokaro keghi khian bu ẹre, ọ na tama rẹn wẹẹ, ‘Enọyaẹnmwẹ, ere nọ ladian vbe emaina ne u mu mẹ kegha re emaina igbe.’ 17 Arowa ẹre keghi tama rẹn wẹẹ, ‘Ọbevbaru, ọviẹn nọ mwẹ ekhọe esi! Rhunmwuda, u rhie ẹre ma wẹẹ, ọmwa nọ gia mu ẹtin yan ẹre u khin vbe emwi nekherhe na; vbene ọ ghi ye na, I gha mu ẹvbo igbe nuẹn, ne u gha khaevbisẹ yan.’ 18 Nogieva na vbe rre, ọ na wẹẹ, ‘Enọyaẹnmwẹ, ere nọ ladian vbe emaina ne u mu mẹ kegha re emaina isẹn.’ 19 Arowa ẹre na vbe tama rẹn wẹẹ, ‘Wẹ gha gbaroghe ẹvbo isẹn.’ 20 Sokpan, ọvbehe na vbe rre, ọ na wẹẹ, ‘Enọyaẹnmwẹ, emaina ne u mu mẹ na khin, te I ya muẹn lẹre ye uwu ukpọn. 21 Ne I wa tama ruẹ, ohan ruẹ ẹre ọ ghaa mu mwẹ, rhunmwuda, u khọọ gbe. Emwi nẹi re ọghuẹ, ẹre u viọ; emwi ne u ma kọ, ẹre u vbe rhọ.’ 22 Arowa ẹre na ghi tama rẹn wẹẹ, ‘Ọviẹn dan ẹre u khin! Ẹmwẹ ne unu ruẹ ẹre I khian ya bu ohiẹn gbuẹ. Ugbẹnvbe u ghi rẹn wẹẹ, ọmwa nọ khọọ ẹre I khin, u vbe rẹn wẹẹ, emwi nẹi re ọghomwẹ ẹre I viọ, kevbe wẹẹ, I vbe rhọ emwi ne I ma kọ, 23 vbọ ghi zẹ ne u ma na ya mu igho mwẹ* ye aza, nọ gha biẹ ba egbe vba, ẹghẹ nii, I gha ghi rre, I ghi fẹko ya mu igho mwẹ?’

24 “Ẹre ọ na ghi tama emwa ni mudia vba wẹẹ, ‘Wa miẹn ọnrẹn emaina nii, ne uwa mu ne ọviẹn nọ mwẹ emaina igbe.’ 25 Sokpan, iran na tama rẹn wẹẹ, ‘Enọyaẹnmwa, ọ ka mwẹ emaina igbe nẹ nian!’— 26 ‘Ne I tama uwa, ọmwaikọmwa nọ ka mwẹ, a ghi viọ ba ẹre nẹẹn, ẹghẹ nii, ọ ghi do gha mwẹ nọ bun; sokpan, ọmwaikọmwa nẹi ka mwẹ, uhiẹn, ekherhe nọ te mwẹ, a ghi miẹn ọnrẹn ẹre. 27 Yevbesọni, wa viọ avbe eghian mwẹ nii, ni ma hoo ne I rri ọba yan iran gha die emwa na, ne uwa sirra mwẹ gbele iran rua.’”

28 Jesu ghi ta ẹmwẹ na hia nẹ, ọ na werriegbe suẹn okhian, ọ na zẹ odẹ e Jerusalẹm. 29 Ọ ghi sẹ ọkpẹn e Bẹtfagi kevbe Bẹtani ni rre oke na tie ẹre Oke Ọliv, ọ na gie erhuanegbe ẹre eva uhunmwu, 30 ọ na tama iran wẹẹ: “Wa gha rrie igue nọ rre odaro vba; wa gha wa la igue nii, wa gha bẹghe ovbi ekẹtẹkẹtẹ na dee re, ne ọmwa rhọkpa ma he ka hin. Wa rhan rẹn, ne uwa muẹn gha die emwa. 31 Sokpan, adeghẹ ọmwa rhọkpa na nọ uwa wẹẹ, ‘Vbọzẹ ne uwa na rhan rẹn?’ wa ghi wẹẹ, ‘Enọyaẹnmwa ẹre ọ khian loo ẹre.’” 32 Emwa nọ gie ẹre uhunmwu nii na gele gha khian, iran na wa miẹn ọnrẹn, zẹvbe nọ wa ya gie ẹre. 33 Sokpan, vbe iran ghi wa rhan ovbi ekẹtẹkẹtẹ nii, emwa ni yan rẹn na nọ iran wẹẹ: “Vbọzẹ ne uwa na rhan ovbi ekẹtẹkẹtẹ nii?” 34 Iran na wẹẹ: “Enọyaẹnmwa ẹre ọ khian loo ẹre.” 35 Iran na ghi mu ovbi ekẹtẹkẹtẹ nii gie Jesu, iran na waa ukpọn ne iran yọ ke odukhunmwu yan rẹn, ẹre Jesu na hin ẹnrẹn.

36 Zẹvbe ne ovbi ekẹtẹkẹtẹ nii ya muẹn khian, iran na gha waa ukpọn ne iran yọ ke odukhunmwu lele odẹ. 37 Zẹvbe nọ wa ya sẹ ọkpẹn odẹ na la tuorre vbe uhunmwu Oke Ọliv, avbe erhuanegbe ni bi lelẹe khian na suẹn gha ghọghọ, iran na gha ya urhu nọ la rhie urhomwẹ ne Osanobua, rhunmwuda iwinna ọyunnuan hia ne iran ya aro iran miẹn, 38 iran na gha kha wẹẹ: “Afiangbe nọ ne Ọba nii nọ dee vbe eni e Jehova!* Ọfunmwegbe rre ẹrinmwi, uyi vbe nọ ne Osanobua nọ rre ehe nọ yo sẹ!” 39 Sokpan, avbe Farisi eso ni rre uwu ẹbu nii, na tama e Jesu wẹẹ: “Ọmamwaemwi, tama erhuanegbe ruẹ ne iran hunwan.” 40 Sokpan, Jesu na wanniẹn iran wẹẹ: “Ne I tama uwa, adeghẹ iran na hunwan, avbe okuta gha datu.”

41 Ọ ghi sẹ ọkpẹn e Jerusalẹm nẹ, ọ na ghee ẹre, ọ na viẹ ọre rua. 42 Ọ na wẹẹ: “Akpawẹ u rẹn emwi nọ gha te ya ruẹ gha mwẹ ọfunmwegbe nian, ọ gha te maan gbe! Sokpan, banbanna nian, a viọ ehia lẹre nuẹn nẹ. 43 Rhunmwuda, ẹdẹ dee, ne eghian ruẹ khian ya ya erhan nọ ru ukpẹ sioro gbe odin lẹga ruẹ, iran ghi lẹga ruẹ* vbe ehe ughughan, u i ghi miẹn eke rhie aro daa. 44 Iran gha rhie uwẹ vbe ivbuẹ fianmwẹ otọ, iran i khian vbe sẹ okuta ọkpa rae ye uhunmwu okuta ọvbehe vbe ẹvbo ruẹ, rhunmwuda, u ma rẹn ẹghẹ na ya do ghee ruẹ ghee.”

45 Ọ ghi la ọgua Osa, ọ na suẹn gha khulo emwa ni khiẹnnẹ emwi vbe uwu ẹre ladian, 46 ọ na ghi tama iran wẹẹ: “A gbẹn ọnrẹn yotọ wẹẹ, ‘Owa erhunmwu ẹre owa mwẹ khian gha khin,’ sokpan, wa yae khian ẹgun oyi.”*

47 Jesu na ye gha ma emwa emwi vbe uwu ọgua Osa vbe ẹdẹgbegbe. Sokpan, avbe ọkaolotu ohẹn, avbe skraib* kevbe avbe ọkaolotu ni rre ẹvbo kegha hoo ne iran gbe ẹre rua; 48 sokpan, ẹkpotọ ma kie ne iran ya ru vberriọ, rhunmwuda, te emwa hia wa gha sikan lelẹe, ne iran mieke na danmwehọ ọre.

20 Vbe Jesu ghi rre ọgua Osa vbe ẹdẹ ọkpa, ọ na gha ma emwa emwi, ọ na vbe gha kporhu iyẹn nọ maan. Avbe ọkaolotu ohẹn, avbe skraib* kevbe avbe ediọn keghi rre, 2 iran na nọ rẹn wẹẹ: “Tama ima, de asẹ ne u mwẹ ne u ya ru avbe emwi na hia? De ọmwa nọ rhie asẹ na nuẹn?” 3 Ọ na wanniẹn iran wẹẹ: “I gha vbe nọ uwa ọta ọkpa. Wa tama mwẹ: 4 Ẹrinmwi* ẹre Jọn na miẹn asẹ nọ ya gha dinmwi emwa ye amẹ ra, ra obọ emwa nagbọn?” 5 Iran na ghi koko zẹ iro, iran na wẹẹ: “Adeghẹ ima na kha wẹẹ, ‘Ẹrinmwi* nọ,’ ọ ghi nọ ima wẹẹ, ‘Vbọ ghi zẹ ne uwa ma na yaeyi?’ 6 Sokpan, deghẹ ima na kha wẹẹ, ‘Obọ emwa nagbọn nọ,’ emwa hia ni rre emwa ghi filo okuta gbe ima, rhunmwuda, te iran wa yayi wẹẹ, akhasẹ ẹre Jọn ghaa khin.” 7 Ẹre iran na ghi tama rẹn wẹẹ, iran ma rẹn ọmwa nọ rhie asẹ nẹẹn. 8 Ẹre Jesu na ghi tama iran wẹẹ: “Mẹ i khian vbe tama uwa, asẹ ne I mwẹ ne I ya ru avbe emwi na hia.”

9 Ọ na ghi suẹn gha zẹ erre na ma iran, ọ na wẹẹ: “Okpia ọkpa keghi mu ugbo e vaẹn, ọ na mu ugbo nii ne avbe ọgbugbo vbe agbeghae.* Ọ na ghi kpa gha rrie isi, ọ na ya gbe ẹghẹ eso vbe odọ. 10 Ẹghẹ ghi sẹ, ọ na gie ọviẹn ọnrẹn bu avbe ọgbugbo nii, nọ ya miẹn iran emwiokọ eso nọ rre ugbo e vaẹn nii. Sokpan, avbe ọgbugbo nii na muẹn, iran na ya ugbemwẹ yan rẹn. Iran ghi gbe ẹre fo nẹ, iran na khu ẹre fua, ọ na fi abọ gha rrie. 11 Sokpan, ọ na werriegbe gie ọviẹn ọvbehe bu iran. Iran na vbe ya ugbemwẹ yan ọviẹn nii, iran na ru ẹre emwi oya, iran na khu ẹre fua, ọ na fi abọ gha rrie. 12 Sokpan, ọ na vbe gie nogieha bu iran; iran ghi vbe gbe ẹre, iran na yi ẹre ama, iran na sua ẹre fua. 13 Ẹre nọ yan ugbo na ghi wẹẹ, ‘De emwi ne I khian ghi ru nian? I gha gie ovbi mwẹ ne I hoẹmwẹ ọnrẹn bu iran. Ẹ i mwẹ iran ma daa nẹẹn.’ 14 Avbe ọgbugbo nii ghi bẹghe ovbi ẹre, iran keghi koko zẹ iro, iran na wẹẹ, ‘Ọna ẹre ọ khian rri ukhu erhae. Wa gia gbe ẹre rua, ne ukhu ọghẹe mieke na khian ọghe ima.’ 15 Iran na ghi si ẹre ladian vbe ugbo e vaẹn nii, iran na gbe ẹre rua. Nọnaghiyerriọ, de emwi ne ọmwa nọ yan ugbo e vaẹn nii khian ghi ru avbe ọgbugbo nii re? 16 Ọ ghi rre do gbele avbe ọgbugbo nii rua, ọ ghi vbe mu ugbo e vaẹn nii ne emwa ọvbehe.”

Emwa ghi họn ẹmwẹ na, iran na wẹẹ: “Osa wua emwi dan!” 17 Sokpan, ọ keghi ziẹn aro ye iran aro, ọ na tama iran wẹẹ: “Vbe a ghi yae kha ighẹ ẹmwẹ na gbẹn yotọ na, nọ khare wẹẹ: ‘Okuta ne iran ni bọ owa he, ẹre ọ ghi do khian okuta a ma miẹn a i ru’?* 18 Ọmwaikọmwa nọ de gbe okuta nii ghi guọghua. Nọ ne ọmwa ne okuta nii de gbe, okuta nii ghi rẹnkhẹn ọnrẹn rua.”

19 Avbe skraib* kevbe avbe ọkaolotu ohẹn kegha hoo ne obọ iran vba ẹre vbe ẹghẹ nọ ya gha guan nii, rhunmwuda, iran rẹnrẹn wẹẹ, iran ẹre ọ ya erre nii fi itan gie; sokpan, iran kegha mu ohan emwa ni rre evba. 20 Iran ghi zẹ rhie aro sotọ vbe egbe ẹre, iran na ghi rhie igho ne emwa eso vbe ẹkhokho, ne iran ba mu akpa ọmwa ata yọ, ne iran bu e Jesu gha khian, ne iran mieke na ya ẹmwẹ ne unu ẹnrẹn gbalọe. Ẹghẹ nii, iran ghi sẹtin muẹn ye obọ arriọba kevbe obọ e gọvinọ. 21 Iran keghi do nọ rẹn ọta, iran na wẹẹ: “Ọmamwaemwi, ma rẹnrẹn wẹẹ u ta ẹmwata, ẹmwata ẹre u vbe ma emwa ẹre. U i vbe gbe ewanmwẹ ghee obọ ọkpa, sokpan, ẹmwata nọ dekaẹn Osanobua ẹre u ma emwa ẹre: 22 Ọ khẹke ne ima gha ha igho uhunmwu gie Siza ra, ra ọ ma khẹke?” 23 Sokpan, ọ keghi bẹghe ẹre wẹẹ, emwa ero ẹre iran khin, ẹre ọ na ghi tama iran wẹẹ: 24 “Wa rhie dinariọs* ọkpa mẹ. De uhunmwu ọmwa kevbe eni ọmwa nọ rre igho na?” Iran na wẹẹ: “Ọghe Siza nọ.” 25 Ọ na ghi tama iran wẹẹ: “Nọnaghiyerriọ, wa ghẹ mwẹ uwa ma rhie emwi e Siza ne Siza, sokpan, wa ghi vbe rhie ọghe Osanobua ne Osanobua.” 26 Iran ghi miẹn ewanniẹn nọ rhie ne iran, egbe na wọọ iran, iran na ghi rhie unu re. Iran ma ghi sẹtin ya ẹmwẹ ne unu ẹnrẹn gbalọe, sirra emwa ni rre evba.

27 Sokpan, eso vbe uwu avbe Sadusi ni kha wẹẹ arhiọkpaegbe i rrọọ, keghi bu ẹre gha dee do nọ rẹn wẹẹ: 28 “Ọmamwaemwi, e Mozis gbẹn ọnrẹn yotọ ne ima wẹẹ, ‘Adeghẹ ọmwa nọ mwẹ ọtẹn nokpia na wu sẹ ọvbokhan rẹn rae, vbene ọ ma na biẹ, ọtiọnrẹn nokpia ghi rhie ọvbokhan rẹn rọnmwẹ, nọ mieke na biẹ ne ọtiọnrẹn nọ wu nii.’ 29 Etẹn nikpia ihinrọn kegha rrọọ. Nọdiọn keghi rhie okhuo, sokpan, ọ na wu, vbene ọ ma na biẹ. 30 Erriọ ẹre nogieva 31 kevbe nogieha vbe rhie ẹre rọnmwẹ. Iran ihinrọn na wa rhie ẹre gba obọ; erriọ ẹre iran hia ya wulo, vbene iran rhọkpa ma na biẹ. 32 Vbe okiekie, okhuo nii na vbe wu. 33 Ọ gha ghi sẹ ẹghẹ arhiọkpaegbe, de amwẹ ọmwa nọ khian ghi gha khin, ugbẹnvbe a miẹn wẹẹ, te iran ihinrọn wa rhie ẹre gba obọ?”

34 Jesu keghi tama iran wẹẹ: “Emwa ni rre uwu agbọn* keghi rhie okhuo, a vbe ya ikhuo ni rrọọ ne ọdọ, 35 sokpan, nọ ne emwa na kie ẹkpotọ na, ne iran la agbọn ọgbọn nọ dee kevbe ne iran rhiọ kpaegbe, iran i khian ghi gha rhie okhuo, a i khian vbe gha ya ikhuo ni rrọọ ne ọdọ. 36 Vbene ẹmwata, iran i khian ghi wu hiehie, rhunmwuda, te iran yevbe avbe odibosa. Ivbi Osanobua ẹre iran vbe khin, rhunmwuda ne iran na re emọ ọghe arhiọkpaegbe. 37 Sokpan, e Mozis wa vbe so igiẹ ye ẹmwẹ arhiọkpaegbe na, vbe ẹghẹ nọ ya ta okha ọghe oha* ne erhẹn na gha baa. Vbe ọ ghi ta okha nii, ọ na tie Jehova* ‘Osanobua ọghe Ebraham, Osanobua ọghe Aizik kevbe Osanobua ọghe Jekọb.’ 38 Osa ọghe iran ni rrọọ ẹre irẹn khin, ẹ i re ọghe iran ni wulo nẹ, rhunmwuda, emwa ni rre agbọn ẹre ehia khin vbe odaro ọre.” 39 Avbe skraib eso* na ghi kha wẹẹ: “Ọmamwaemwi, u wa guan ẹse.” 40 Ohan ma ghi gi iran werriegbe nọ rẹn ọta.

41 Ọ na ghi nọ iran wẹẹ: “Vbọzẹ ne emwa na kha wẹẹ, ovbi e Devid ẹre Kristi khin? 42 E Devid tobọre ẹre ọ tae vbe ebe Psalm wẹẹ, ‘E Jehova* keghi tama Enọyaẹnmwẹ wẹẹ: “Tota ye obọ erha ọmwa mwẹ, 43 a te miẹn wẹẹ, I ya avbe eghian ruẹ ru ukhuerhe* ne u viọ owẹ yan.”’ 44 Ugbẹnvbe a miẹn wẹẹ, e Devid tie ẹre Enọyaẹnmwa, vbe ọ ghi ya re ovbi ẹre hẹ?”

45 Vbe uwu ẹghẹ ne emwa hia ni rre evba ya gha danmwehọ ọre, ọ na tama erhuanegbe ẹre wẹẹ: 46 “Wa gha begbe vbe egbe avbe skraib,* ni hoo ne iran gha khian yo khian rre, ke iran ke ẹwu ne guọrọ ne iran mu yọ, iran ghi gha hoo ne emwa gha kpee tuẹ iran vbe adesẹ ẹki. Avbe aga ni rre odaro* vbe sinagọg* kevbe ehe nọ ghi maan sẹ vbe eke ne emwa na gbẹbu gha rri evbare ota, ẹre ọ yẹẹ iran na tota yi. 47 Iran gha miẹn ikhuo ni dẹgbẹe, iran ghi gbe iran miẹn iran owa,* iran ghi vbe gha na erhunmwu nọ taẹn vbe otọ, ọghe na ba bẹghe mwẹ.* Ohiẹn na khian bu gbe iran, ẹre ọ khian wegbe* sẹ.”

21 Jesu ghi tọn aro mu, ọ na bẹghe avbe ọdafẹn, vbe iran viọ izọhẹ ọghe iran ye uwu avbe ẹkpẹti na viọ igho yi. 2 Ọ na vbe bẹghe okhuo ọkpa nọ dẹgbẹe ne ovbiogue; okhuo nii keghi viọ agiẹghẹ* eva ne giẹrẹ, ni ma sẹ emwi rhọkpa* yọ. 3 Jesu na ghi kha wẹẹ: “Ne I ta ẹmwata ma uwa, igho ne okhuo na nọ dẹgbẹe ne ovbiogue viọ ye ẹkpẹti, ẹre ọ sẹ ọghe iran nikẹre. 4 Rhunmwuda, vbe uwu ọrhẹnrhẹn ne iran mwẹ, ẹre iran hia na viọ ye uwu ẹkpẹti, sokpan, nọ ne okhuo na, egbe nọ rhe ya re ovbiogue, emwi hia nọ mwẹ, nọ khian ya gaga egbe, ẹre ọ viọ yọ.”

5 Vbọ ghi zẹ kpẹẹ, emwa eso kegha ta ẹmwẹ ọgua Osa, iran na gha guan kaẹn vbene ọ mose hẹ kevbe avbe okuta ne mose mose ni rrọọ, deba emwi na ya fiohan gie Osanobua. 6 Jesu na ghi tama iran wẹẹ: “Wa ma miẹn emwi na hia ne uwa ghee na, ẹdẹ dee nai khian ya sẹ okuta ọkpa rae ye uhunmwu okuta ọvbehe vbe emwa na, te a khian guọghọ ehia sotọ.” 7 Iran na ghi nọ rẹn wẹẹ: “Ọmamwaemwi, de ẹghẹ ne avbe emwi na khian ya gele sunu? De ama nọ khian rhie ẹre ma wẹẹ, ẹghẹ sẹ nẹ, ne iran khian ya sunu?” 8 Jesu na ghi wẹẹ: “Wa gha begbe, ne ọmwa rhọkpa ghẹ mu uwa rẹrẹ. Rhunmwuda, emwa nibun gha rre, iran ghi mu eni mwẹ gue aro, iran ghi gha kha wẹẹ, ‘Mẹ nọ,’ iran ghi vbe wẹẹ, ‘Ẹghẹ nii sotọ nẹ.’ Sokpan, wa ghẹ lele iran. 9 Yevbesọni, deghẹ uwa na họn vbe emwa ghaa khọn okuo, wa na vbe họn ẹmwẹ olighi,* wa ghẹ fian afianma. Rhunmwuda, ẹ i mwẹ ena hia ma ka sunu, sokpan, ọni ma rhie ma wẹẹ, ufomwẹ gha wa rre vbobọvbobọ.”

10 Ọ na ghi tama iran wẹẹ: “Agbẹnvbo ghi gha gu agbẹnvbo khọn, arriọba ghi vbe gha gu arriọba khọn. 11 Igbohiotọ ni wegbe ghi gha sunu, ukhunmwu ghi gha fi* vbe ehe ughughan, okpe emianmwẹ* ghi vbe gba ehe hia; emwa gha bẹghe emwi ni gbe orrirri, ama nikhua ghi vbe gha rhiegbe ma vbe orere iso.*

12 “Sokpan, a te miẹn wẹẹ, ena hia sunu, emwa gha munọ uwa, iran ghi gha zẹ uwa kpokpo, iran ghi silo uwa gha rrie sinagọg,* iran ghi vbe munọ uwa ye eghan. A gha vbe silo uwa gha die odaro avbe ọba kevbe avbe gọvinọ rhunmwuda mwẹ.* 13 Ọna gha kie ẹkpotọ ne uwa ya sẹ osẹ ma iran. 14 Nọnaghiyerriọ, wa ta mu olọ yan rẹn vbe ekhọe uwa wẹẹ, wa i khian gha muẹn roro, vbene uwa khian ya zẹ enunu uwa hẹ vbe uwa gha sẹ evba, 15 rhunmwuda, I gha rhie ẹmwẹ ne uwa gha ta ye uwa unu, I ghi vbe rhie ẹwaẹn ne uwa, sẹrriọ wẹẹ, eghian uwa rhọkpa nọ gha sẹtin gu uwa muan ẹmwẹ, ra nọ gha sẹtin gbe uwa odan, ẹ i rrọọ. 16 Uhiẹn, evbibiẹ uwa, etiẹn uwa, ẹgbẹe uwa kevbe avbe ọsie uwa gha silo uwa ladian,* a ghi kue gbele uwa eso rua. 17 Emwa hia ghi vbe gha khẹko uwa rhunmwuda mwẹ.* 18 Sokpan, emwi rhọkpa i khian ru ikpẹ eto ọkpa vbe uhunmwu uwa. 19 Adeghẹ uwa na zin egbe, wa gha miẹn uhunmwu.

20 “Vbọrhirhighayehẹ, wa gha ghi miẹn wẹẹ ivbiyokuo lẹga e Jerusalẹm, wa ghi rẹn wẹẹ, ẹghẹ na khian ya fuẹn ọnrẹn rua sotọ nẹ. 21 Ẹghẹ nii, gi emwa ni rre Judia wa lẹẹ gha rrie uhunmwu oke, we ne iran ni rre Jerusalẹm lẹẹ ladian, we ne iran ni vbe rre ẹvbo ni lẹga evba ghẹ la uwu ẹre. 22 Rhunmwuda, ẹdẹ irriaikhi ẹre khian gha nọ, ne emwi hia na gbẹnnẹ yotọ mieke na sẹ. 23 U miẹn vbene ọ gha baa so ikhuo ni hanmwa hẹ kevbe ikhuo ni mwẹ emobọ vbe ẹghẹ nii! Rhunmwuda, emwi gha wegbe mu iran gbe vbe ẹvbo nii; a gha vbe kakabọ rri iran oya. 24 A gha ya umozo gbele iran rua, a ghi vbe viọ iran gha rrie imu vbe agbẹnvbo hia; te avbe agbẹnvbo* khian gha ya owẹ rhilo e Jerusalẹm ginna otọ. Erriọ ẹre ọ khian gha ye khian, a te miẹn wẹẹ, ẹghẹ na rhie ne avbe agbẹnvbo* do gba.

25 “Ama gha vbe rhiegbe ma vbe ovẹn, uki kevbe avbe orhọnmwẹ. Te afianma khian gha fian emwa ni rre agbọn na,* iran i ghi rẹn emwi ne iran khian ru, rhunmwuda, te okun khian lughu, ọ ghi gha vba yo vba rre. 26 Rhunmwuda na khian na mu avbe ẹtin ni rre ideghedeghe iso rueghe, ẹtin ghi fo emwa nagbọn, rhunmwuda ohan nọ khian gha mu iran kevbe osi nọ khian gha si iran, ba ẹmwẹ emwi nọ khian rruan agbọn na. 27 Ẹghẹ nii, iran ghi bẹghe Ovbi ọmwa, vbe ọ ghaa ke okuku dee, ke irẹn kevbe ẹtin kevbe uyi nọkhua nọ mwẹ. 28 Sokpan, avbe emwi na gha suẹn gha sunu, wa ghi mudia kpasi, ne uwa tọn uhunmwu uwa mu, rhunmwuda, ẹghẹ na khian ya miẹn uwa fan sotọ fo nẹ.”

29 Ẹre Jesu na ghi ru igiemwi ma iran, ọ na wẹẹ: “Wa ghee erhan e fig kevbe erhan nikẹre. 30 Wa gha miẹn wẹẹ iran suẹn gha họọn ebe ladian, wa ghi rẹn wẹẹ ẹghẹ uyunmwu* bu otọ nẹ. 31 Erriọ vbe ye, wa gha bẹghe ẹre wẹẹ avbe emwi na sunu nẹ, wa ghi rẹn wẹẹ Arriọba Osanobua sotọ nẹ. 32 Ne I ta ẹmwata ma uwa, orre na i khian wulo fo,* a te miẹn wẹẹ ena hia sunu. 33 Ẹrinmwi kevbe agbọn gha khian ena ho bẹkun, sokpan, ẹmwẹ ne I tae i khian de fua hiehie.

34 “Sokpan, wa gha begbe, ne uwa ghẹ gi ẹmwẹ oregbe, ra ayọn na da gbe egbe kevbe osi ẹmwẹ agbọn na mu uwa,* sẹrriọ wẹẹ, ẹdẹ ne ẹdẹrriọ ghi do do uwa mu vbe udomwurri 35 vbe na ghee ifi. Rhunmwuda, emwa hia ni rre uhunmwu otagbọn na, ẹre ọ khian họẹn vbe egbe vbe ẹdẹ ne ẹdẹrriọ. 36 Nọnaghiyerriọ, wa gha bodẹ, wa ghi vbe gha ya ekhọe hia rinmwian Osanobua vbe ẹghẹ hia nọ ru iyobọ ne uwa, ne uwa mieke na miẹn uhunmwu vbe emwi na hia ni khian sunu, ne uwa vbe sẹtin mudia vbe odaro Ovbi ọmwa.”

37 Ẹdẹ gha gbe, Jesu ghi gha ma emwa emwi vbe ọgua Osa. Sokpan, ẹdẹ gha mu, ọ ghi gha rrie uhunmwu oke na tie ẹre Oke Ọliv, ọ ghi ya dia evba ya. 38 Ọ ghaa rre owiẹ fioro, emwa ghi bu ẹre gha die ọgua Osa do gha danmwehọ ọre.

22 Vbe ẹghẹ nii, Ugie Ebrẹd Na Ma Ya Eyist Ru bu otọ nẹ. Ugie na, ẹre a tie ẹre ugie Alagberra. 2 Avbe ọkaolotu ohẹn kevbe avbe skraib* kegha gualọ odẹ nọ maan sẹ ne iran khian ya gbe Jesu rua, rhunmwuda, te ohan emwa ghaa mu iran. 3 Setan keghi la uwu e Judas, na tie ẹre Iskariọt; ọkpa vbe uwu iran Iweva nii ghaa nọ. 4 Ẹre Judas na ghi kpa, ọ na ya gu avbe ọkaolotu ohẹn kevbe avbe olotu ni rre ọgua Osa zẹ iro, vbe nọ dekaẹn vbene ọ khian ya mu e Jesu ye iran obọ hẹ. 5 Iran keghi ghọghua, iran na wẹẹ iran gha viọ igho esiliva nẹẹn. 6 Judas keghi kue ye iran re, ọ na suẹn gha gualọ ẹghẹ nọ gha maan sẹ nọ khian ya mu e Jesu ye iran obọ, sokpan, ọ ma hoo nọ ru ẹre vbe eke ne emwa ye.

7 Ọ keghi sẹ ẹdẹ na ya do ugie Ebrẹd Na Ma Ya Eyist Ru, ẹdẹrriọ ẹre a zọ ese ugie Alagberra. 8 Jesu keghi gie Pita vbe Jọn uhunmwu, ọ na tama iran wẹẹ: “Wa ya ru emwamwa evbare Alagberra yotọ khẹ ima, ne ima re.” 9 Iran na ghi nọ rẹn wẹẹ: “De eke ne u hoo ne ima na mwamwaẹn?” 10 Ọ na tama iran wẹẹ: “Ghee ẹre! Wa gha la orere ẹvbo, okpia ọkpa nọ mu akhe amẹ mwẹ gha do vba uwa. Wa ghi lelẹe la owa nọ la re. 11 Wa ghi tama enọ yan owa nii wẹẹ, ‘Ọmamwaemwi we ne ima nọ ruẹ wẹẹ: “De eke ne ughugha ne erhunmwuyẹn dia ye, ne imẹ vbe erhuanegbe mwẹ mieke na rri evbare Alagberra vba?”’ 12 Okpia nii gha ma uwa ughugha nọkhua ọkpa nọ rre odukhunmwu vbe egedege, a mwamwaẹn yotọ nẹ. Wa ru emwamwa evbare Alagberra yotọ khẹ ima vbe evba.” 13 Iran kegha khian, iran na wa miẹn emwi hia vbene Jesu wa ya tama iran, ẹre iran na ghi mu egbe yotọ khẹ ugie Alagberra.

14 Ẹghẹ ghi sẹ, irẹn kevbe avbe ukọ ọghẹe keghi tota ga eteburu. 15 Ọ na ghi tama iran wẹẹ: “Ọ kpẹẹ re ne I ke hoo ne I deba uwa rri evbare Alagberra na, a te miẹn wẹẹ I rri oya; 16 ne I tama uwa, I i khian ghi dọlegbe rriọẹ, a te miẹn wẹẹ, emwi hia nọ demu do sẹ vbe Arriọba Osanobua.” 17 Jesu ghi miẹn iran ukpu, ọ na kpọnmwẹ Osanobua, ọ na wẹẹ: “Wa miẹn, ne uwa muẹn lẹga, ne uwa hia wọn vbọ. 18 Ne I tama uwa, ke ẹghẹ na kpa, I i khian ghi dọlegbe da vbe ayọn na, a te miẹn wẹẹ Arriọba Osanobua rre.”

19 Ọ na vbe mu ebrẹd ọkpa, ọ na kpọnmwẹ Osanobua, ọ na vbe bunnọ ọnrẹn. Ọ keghi viọ ọre ne iran, ọ na wẹẹ: “Ọna mudia ye ihe egbe mwẹ, na khian ya zọ ese ne uwa. Wa gha ru ọna ya ye mwẹ rre.” 20 Erriọ ẹre ọ vbe ru ukpu nii vbe iran ghi rri evbare ota nẹ, ọ na wẹẹ: “Ukpu na mudia ye ihe ile ọghe ọgbọn, na ya esagiẹn mwẹ mu olọ gbe. Ọni ọre esagiẹn na khian da kua ne uwa.

21 “Sokpan, wa ghee ẹre, ọmwa* nọ khian ya mwẹ dẹ, wa gu mwẹ rre eteburu mwa. 22 Ẹmwata nọ wẹẹ, Ovbi ọmwa gha wu, zẹvbe na wẹẹ ọ gha sunu; sokpan, ọ da mwẹ ne okpia nii nọ khian yae dẹ!” 23 Ẹre iran na ghi suẹn gha gu egbe zẹ iro, iran na gha nọ egbe iran, ọmwa nọ khian do egbe ẹki vberriọ vbe uwu ẹbu iran.

24 Sokpan, imuanẹmwẹ nọkhua keghi de rre vbe uwu ẹbu iran, iran na gha muan ẹmwẹ ye ọmwa nọ kpọlọ sẹ vbe uwu ẹbu iran. 25 Sokpan, ọ keghi tama iran wẹẹ: “Avbe ọba ni rre agbọn na, ẹre ọ ta ẹmwẹ nọ sẹ vbe egbe emwa ne iran kha yan; emwa ni khaevbisẹ yan emwa, ẹre a rẹn ye emwa ni zẹ emwi obọ ne ẹvbo.* 26 Vbọrhirhighayehẹ, ọ ma khẹke ne uwa gha yin vberriọ. Sokpan, gi ọmwa nọ kpọlọ sẹ vbe uwu ẹbu uwa, gha re nọ ru ọvbokhan sẹ; gi ọmwa nọ mu asanikaro vbe uwu ẹbu uwa, gha re nọ winna ne uwa. 27 Ke ọmwa nọ rri evbare* kevbe nọ ghae evbare,* de nọ kpọlọ sẹ? Ẹ i re nọ rri evbare* nọ? Sokpan, te imẹ yevbe ọmwa nọ ghae evbare* vbe uwu ẹbu uwa.

28 “Vbọrhirhighayehẹ, wa ọre emwa ni mudia ke mwẹ vbe uwu edanmwẹ hia ne I ya egbe miẹn; 29 rhunmwuda ọni, I gu uwa ta ile, zẹvbe ne Erha mwẹ vbe gu mwẹ ta ile ọghe arriọba nọ khian mu mẹ, 30 ne uwa mieke na deba mwẹ rri evbare vbe eteburu vbe Arriọba mwẹ, wa ghi vbe da; wa ghi vbe tota ye ẹkete gha bu ohiẹn uniẹn iweva (12) ọghe Izrẹl.

31 “Saimọn, Saimọn, ghee ẹre! Setan we na rhie ẹghẹ ne irẹn, ne irẹn ya khan uwa hia vbene a khan e wit. 32 Sokpan, I mu ẹmwẹ ruẹ ye erhunmwu nẹ,* ne amuẹtinyan ọghuẹ ghẹ wii ruẹ; wẹ gha ghi kie werriegbe nẹ, u ghi rhie igiọdu ne etuẹn.” 33 Ẹre Pita na ghi tama rẹn wẹẹ: “Enọyaẹnmwa, mẹ mu egbe ne I ya leluẹ la eghan, ne I vbe wu leluẹ.” 34 Sokpan, Jesu na kha wẹẹ: “Ne I tama ruẹ e Pita, ẹ i kẹ ọkpa ya viẹ vbe ẹrẹna, u ke siẹn mwẹ igba eha.”

35 Ọ na vbe tama iran wẹẹ: “Ẹghẹ ne I ya gie uwa ladian, ne I na we ne uwa ghẹ mu ẹkpo igho, ra ẹkpo na mu evbare yi, ra ibata, emwi rhọkpa ma vbee uwa?” Iran na wẹẹ: “Ẹo!” 36 Ọ na ghi tama iran wẹẹ: “Sokpan, vbene ọ ghi ye na, we ne ọmwa nọ mwẹ ẹkpo igho kevbe ẹkpo na mu evbare yi, muẹn lele egbe; we ne ọmwa nẹi mwẹ umozo ya khiẹn ẹwu nọ yọ ke odukhunmwu, nọ ya dẹ ọkpa. 37 Ne I tama uwa, emwi na gbẹn yotọ nọ khare wẹẹ, ‘A kae ba emwa nẹi lele uhi,’ gha sẹ vbe egbe mwẹ. Ọna wa sunu nẹ vbe egbe mwẹ nian.” 38 Iran na ghi tama rẹn wẹẹ: “Enọyaẹnmwa, ghee umozo eva vbe emwa na.” Ọ na ghi tama iran wẹẹ: “Eva na sẹ.”

39 Ọ na ghi kpa gha rrie uhunmwu Oke Ọliv, zẹvbe nọ ka ru ẹre dee yi; ẹre erhuanegbe ẹre na vbe lelẹe. 40 Iran ghi sẹ evba, ọ na tama iran wẹẹ: “Wa gha na erhunmwu, ne uwa ghẹ mieke na de ye edanmwẹ.” 41 Ọ ghi kpa hin eke ne iran ye rre, ọ na khian ghee odaro kherhe, ọ na viọ iguẹ ye otọ, ọ na suẹn gha na erhunmwu, 42 ọ na wẹẹ: “Evbavba, adeghẹ u hoo, lahọ miẹn mwẹ ukpu na. Ọrheyerriọ, gi ẹre gha ye vbene u hoo, ẹ i re vbene imẹ hoo.” 43 Ẹre odibosa ọkpa na ke ẹrinmwi rre do rhiegbe ma rẹn, ọ na rhie orhiọn ye ọre iwu. 44 Sokpan, rhunmwuda obalọ nọ ghaa ye, ọ keghi kakabọ gha na erhunmwu; ọfọ nọ ghaa siẹn vbe egbe ẹre, na ghi yevbe esagiẹn, ọ na gha nọnọ ku otọ. 45 Vbe ọ ghi kpaegbe vbe eke nọ na ya na erhunmwu, ọ na bu erhuanegbe ẹre; ọ na do vba iran vbe iran vbiẹ, rhunmwuda, egbe wọọ iran nẹ, ne iran ya gha khiẹ. 46 Ọ na ghi tama iran wẹẹ: “Vbọzẹ ne uwa na vbiẹ? Wa kpaegbe, ne uwa ye gha na erhunmwu, ne uwa ghẹ mieke na de ye edanmwẹ.”

47 Vbe ọ ye guan nii, a ghi ghee! emwa bi dee. E Judas nọ re ọkpa vbe uwu iran ne Iweva, ẹre ọ ghaa viọ iran dee. Ọ keghi khian bu e Jesu, nọ do mu unu soso ẹre. 48 Sokpan, Jesu keghi nọ rẹn wẹẹ: “Judas, te uwẹ khian mu unu soso Ovbi ọmwa, ne u miehe na yae dẹ ra?” 49 Emwa ni gu e Jesu rre evba ghi bẹghe emwi nọ khian sunu, iran na ghi nọ rẹn wẹẹ: “Enọyaẹnmwa, ne ima ya umozo yan iran ra?” 50 Uhiẹn, ọkpa vbe uwu iran na wa fian ehọ nọ rre obọ erha ọmwa ọghe ọviẹn ọghe ogie ohẹn fua. 51 Ẹre Jesu na ghi wẹẹ: “Ọni sẹ.” Ọ na ghi ya obọ kaan ehọ ọghe ọviẹn nii, ọ keghi mu ẹre egbe rran. 52 Jesu na ghi tama avbe ọkaolotu ohẹn, avbe olotu ni rre ọgua Osa, kevbe avbe ediọn ni rre do muẹn wẹẹ: “Oyi ẹre imẹ khin ra, ne uwa na viọ umozo kevbe ukpokpo mwẹ, ne uwa khian ya do mu mwẹ? 53 Ẹdẹgbegbe ẹre I ya gha gu uwa rre ọgua Osa, sokpan, wa ma ya obọ kaan mwẹ vbe ẹghẹ nii. Vbọrhirhighayehẹ, ẹghẹ uwa na khin, kevbe ẹghẹ ọghe ẹtin ebiebi.”

54 Ẹre iran na ghi muẹn, iran na rhie ẹre kpa gha rrie owa ogie ohẹn; sokpan, e Pita na fẹko gha lelẹe khian vbe iyeke, sokpan, ọ ma sikẹ ọre gbe. 55 Vbe iran ghi hie erhẹn ye adesẹneva ẹghodo nii, emwa na tota ga ẹre; e Pita na vbe deba iran tota. 56 Sokpan, ọvbokhan okhuo ọkpa nọ re ọguọmwadia ghi bẹghe Pita vbe ọ tota ye ọkpẹn erhẹn nii, ọ na ghee ẹre ẹse, ọ na wẹẹ: “Okpia na vbe gha lele Jesu khian.” 57 Sokpan, ọ keghi siẹn, ọ na wẹẹ: “Okhuo na, I ma rẹn ọnrẹn oo.” 58 Vbọ ma he kpẹẹ vba, ọmwa ọvbehe na vbe miẹn ọnrẹn, ọ na tama rẹn wẹẹ: “Ọkpa vbe uwu iran ẹre uwẹ vbe khin.” Ẹre Pita na wẹẹ: “Okpia na, I i re ọre oo.” 59 Ọ ghi rre odẹ ughaẹdẹ* ọkpa vba, okpia ọvbehe na wa tua unu muẹn wẹẹ: “Vbene ẹmwata, okpia na vbe gha lele Jesu, rhunmwuda, Ovbi e Galili wa nọ, a i vbe muan rẹn!” 60 Sokpan, e Pita keghi tama rẹn wẹẹ: “Okpia na, I ma zẹdẹ rẹn emwi ne u guan kaẹn.” Vbe ọ wa ye guan nii, ọkpa keghi viẹ. 61 Ẹre Enọyaẹnmwa na ghee iyeke, aro ọre kevbe ọghe Pita keghi dekaẹn egbe. Ẹre Pita na ya yerre, emwi ne Enọyaẹnmwa khare vbe ọ tama rẹn wẹẹ: “A te miẹn wẹẹ ọkpa viẹ vbe ẹrẹna, u gha siẹn mwẹ igba eha.” 62 Ọ na ghi ladian, ọ na ya viẹ egbe ẹre rua.

63 Ikpia na we nọ gha ghee Jesu nẹ ghẹ lẹẹ, na suẹn gha yae gbogiẹ, iran na gha fi ẹre emwi; 64 iran ghi gue ẹre aro nẹ, iran na gha nọ rẹn wẹẹ: “Adeghẹ akhasẹ ẹre u khin, tama ima, de ọmwa nọ fi ruẹ emwi?” 65 Iran na gha ya unu kpamisikan ku ọre, iran na vbe gha fi unu gie Osanobua.

66 Ẹdẹ ghi gbe, avbe ediọn ni rre ẹvbo keghi si egbe koko, ọni ọre avbe ọkaolotu ohẹn kevbe avbe skraib.* Iran na rhie Jesu gha rrie Sanhẹdrin* ọghe iran, iran na tama rẹn wẹẹ: 67 “Adeghẹ uwẹ ọre Kristi, tama ima.” Sokpan, Jesu na tama iran wẹẹ: “Adeghẹ I na dobọ tama uwa, wa i khian yayi hiehie. 68 I gha vbe nọ uwa ọta, wa i khian khuẹnniẹn. 69 Vbọrhirhighayehẹ, ke ẹghẹ na kpa, Ovbi ọmwa gha tota ye obọ erha ọmwa ọghe Osanobua ne olẹtin.” 70 Ẹre iran hia na ghi nọ rẹn wẹẹ: “Te uwẹ ghi ya ọna kha wẹẹ, Ovbi Osanobua ẹre uwẹ khin ra?” Ọ na ghi tama iran wẹẹ: “Wa tobọ uwa ẹre ọ tae na.” 71 Iran na wẹẹ: “De osẹ ọvbehe ne ima ye gualọ? Ma hia rre emwa na nian, vbe ọ ya unu ẹnrẹn tae.”

23 Ọkhọngborrie emwa ẹre ọ ghaa rre evba; iran hia keghi kpaegbe, iran na rhie Jesu gha rrie ọghe Pailet. 2 Iran na ghi suẹn gha ba ẹre ifiẹzọ, iran na wẹẹ: “Ma mu okpia na, vbe ọ ruẹn ẹmwẹ ye emwa ima ẹko, ne iran sọtẹ daa arriọba; ọ we ne iran ghẹ ghi ha igho uhunmwu gie Siza. Ọ wẹẹ irẹn, ẹre ọ vbe re Kristi ne ọba.” 3 E Pailet na ghi nọ rẹn wẹẹ: “Wẹ ọre Ọba ọghe Ivbi e Ju ra?” Jesu na wanniẹn ọnrẹn wẹẹ: “Wẹ tobọ ruẹ ẹre ọ tae na.” 4 Ẹre Pailet na ghi tama avbe ọkaolotu ohẹn kevbe emwa ni gbẹbu wẹẹ: “I ma miẹn emwi dan rhọkpa ne okpia na ru.” 5 Sokpan, iran na ye tua unu muẹn wẹẹ: “Ọ ya imamwaemwi ọghẹe bọ ọkhọ ye emwa ẹko. Obọ ẹre wa da otọ vbe otọ e Judia hia; e Galili ẹre ọ ke suẹn, ọ kue vbe sẹ ediran nẹ.” 6 E Pailet ghi họn ẹmwẹ na, ọ na nọ iran deghẹ Ovbi e Galili ẹre Jesu khin. 7 Ọ ghi rẹn nẹ wẹẹ, ẹdogbo ne Hẹrọd kha yan ẹre Jesu ke rre, ọ na we ne iran rhie ẹre bu e Hẹrọd. Na kha na, e Jerusalẹm ẹre Hẹrọd vbe gha ye vbe ẹghẹ nii.

8 Hẹrọd ghi miẹn e Jesu, ọ na ghọghua. Rhunmwuda, ọ kpẹẹ re nọ ke hoo nọ miẹn e Jesu; ẹ i re avbiẹ emwi ẹre ọ he họn vbekpa ẹre, ọ na vbe ya aro yọ wẹẹ Jesu gha ru emwi ọyunnuan eso ye irẹn aro. 9 Ẹre Hẹrọd na suẹn gha nọ rẹn ọta ughughan, sokpan, Jesu ma zẹ ẹmwẹ ọkpa wanniẹn ọnrẹn. 10 Sokpan, avbe ọkaolotu ohẹn kevbe avbe skraib* na ye mudia vba, iran na gha ba ẹre ifiẹzọ, iran na gha si ukankan yọ. 11 Ẹre Hẹrọd vbe ivbiyokuo ẹre na ghi ru ẹre emwi oya, ọ na rhuan ẹre ukpọn ne mose mose, nọ mieke na yae gbogiẹ. Iyeke ọni, ọ na we ne iran dọlegbe rhie ẹre bu e Pailet. 12 Ẹdẹrriọ ẹre Hẹrọd vbe Pailet ghi khian ọse; vbene ọ te sẹ ẹghẹ nii, oghian egbe ẹre iran te gha khin.

13 Ẹre Pailet na ghi si avbe ọkaolotu ohẹn, iran ni khaevbisẹ kevbe emwa ni rre ẹvbo koko, 14 ọ na tama iran wẹẹ: “Wa ẹre ọ mu okpia na rre, wa na wẹẹ, te ọ ruẹn ẹmwẹ ye emwa ẹko, ne iran sọtẹ daa arriọba. Sokpan, sirra uwa ẹre I na nọ rẹn ọta sin; I ghee ẹre yo ghee ẹre rre, I ma miẹn eke nọ na rriabe vbe ifiẹzọ hia ne uwa ba ẹre na. 15 Uhiẹn, Hẹrọd tobọre ma vbe miẹn eke nọ na rriabe, ọni ẹre ọ si ẹre nọ na werriegbe rhie ẹre gie ima. Ọ ma mwẹ emwi rhọkpa nọ ru, na gha gbe ẹre rua ba. 16 Rhunmwuda ọni, I gha rri ọre oya, ne I zẹ ọre obọ.” 17* —— 18 Sokpan, emwa hia ni gbẹbu kegha go, iran na wẹẹ: “Gbe okpia na rua,* ne u fan e Barabas ne ima!” 19 (Te a mu e Barabas na ye eghan, rhunmwuda ne irẹn vbe emwa eso na sọtẹ daa arriọba, ọ na vbe do izigha.) 20 Rhunmwuda ne Pailet na gha hoo nọ fan e Jesu, ọ na dọlegbe gu iran guan. 21 Sokpan, iran na suẹn gha go wẹẹ: “Kan rẹn mu erhan! Kan rẹn mu erhan!”* 22 Ọ na werriegbe tama iran vbe ukpogieha wẹẹ: “Vbọzẹ? De emwi dan ne okpia na ru? I ma miẹn emwi rhọkpa nọ ru, na khian gbe ẹre rua ba; rhunmwuda ọni, I gha rri ọre oya, ne I zẹ ọre obọ.” 23 Iran na kakabọ gha si ukankan yọ, iran na tọn urhu mu, iran na we nọ gbe ẹre rua.* Urhu ọghe iran keghi de yan ọghe Pailet. 24 Ẹre Pailet na ghi ru emwi ne iran gualọ ne iran. 25 Ọ keghi fan e Barabas, ne iran we nọ fan ne iran; ọni ọre okpia nii na mu ye eghan rhunmwuda nọ na sọtẹ daa arriọba kevbe nọ na do izigha. Sokpan, ọ na mu e Jesu ye iran obọ, ne iran ru ẹre vbene ọ khọn iran.

26 Vbe iran ghi rhie ẹre khian, iran na mu okpia ọkpa na tie ẹre Saimọn ne Ovbi e Sairini, nọ ghaa ke igue dee. Iran na mu erhan irrioya* nii yan rẹn, iran na we nọ muẹn lele Jesu. 27 Emwa nibun kegha bi lelẹe khian, ya sẹ egbe ikhuo ni ghaa viẹ,* iran na gha go lelẹe khian. 28 Jesu na ghi ghee ikhuo nii, ọ na tama iran wẹẹ: “Emọ ikhuo ọghe Jerusalẹm, wa ghẹ ghi viẹ mwẹ. Wa gha viẹ egbe uwa kevbe ivbi uwa; 29 rhunmwuda, ẹdẹ dee ne emwa gha ya kha wẹẹ, ‘Oghọghọ nọ ne avbe agan, ikhuo ne ako ọmọ ọghe iran ma mu ọmọ kevbe ikhuo ni ma ya ne ọmọ wẹn!’* 30 Ẹghẹ nii, iran ghi gha tama avbe oke nikhua wẹẹ, ‘Wa de rhu ima!’ iran ghi vbe gha tama avbe oke nekherhe wẹẹ, ‘Wa gue ima ginna otọ!’ 31 Adeghẹ iran na gha ru avbe emwi na vbe erhan ye mwẹ amẹ, inu ghi nọ vbọ gha kaka nẹ?”

32 Iran keghi viọ ikpia eva ọvbehe ni re izigan, ne iran ya gbele iran rua ba e Jesu. 33 Iran ghi sẹ eke ọkpa na tie ẹre Ugboloko Uhunmwu, iran keghi kan rẹn mu erhan; iran na vbe si avbe izigan nii rrọ ye erhan vba, ọkpa na gha rre ọre obọ erha ọmwa, nọkpa na gha rre ọre obọ iye ọmwa. 34 Sokpan, Jesu na gha kha wẹẹ: “Evbavba, yabọ iran, rhunmwuda, iran ma rẹn emwi ne iran ru.” Ẹre iran na yan uta ye ukpọn ọghẹe, ne iran mieke na ghae ẹre. 35 Emwa ni rre evba keghi mudia gha ghee ẹre. Sokpan, avbe ọkaolotu kegha vin ihue daa ẹre, iran na gha kha wẹẹ: “Ọ miẹn emwa ọvbehe fan; we nọ miẹn egbe ẹre fan nian, deghẹ irẹn ọre Kristi ọghe Osanobua, Na Hannọ Zẹ!” 36 Uhiẹn, avbe ivbiyokuo kegha yae gbogiẹ, iran na bu ẹre gha dee, iran na do gha mu ayọn nọ kaẹn nẹẹn, 37 iran na gha kha wẹẹ: “Adeghẹ uwẹ ọre Ọba ọghe Ivbi e Ju, miẹn egbuẹ fan.” 38 Ọ ghaa mwẹ emwi na gbẹn ye odukhunmwu erhan na kan rẹn yi, emwi na gbẹn yọ ọre: “Ọna ọre Ọba ọghe Ivbi e Ju.”

39 Ẹre ọkpa vbe izigan na si rrọ ye erhan vba, na suẹn gha gu ẹre guan vbene ọ rhirhi miẹn, ọ na wẹẹ: “Ẹ i re uwẹ ọre Kristi, ra ẹ i re uwẹ? Miẹn egbuẹ fan, ne u vbe miẹn ima fan nian!” 40 Ẹre nọkpa na gha gu ẹre gui, ọ na wẹẹ: “Wẹ kue zẹdẹ mu ohan Osanobua? Wẹ ma bẹghe ẹre wẹẹ, ohiẹn na bu gbuẹ, ẹre a vbe bu gbe okpia na ra? 41 Ohiẹn na bu gbe ima, wa khẹke ima, rhunmwuda, emwi ne ima ru, ẹre ima rri oya yi na; sokpan, okpia na ma ru emwi dan rhọkpa.” 42 Ọ na ghi wẹẹ: “Jesu, lahọ ye mwẹ rre vbe u gha sẹ Arriọba ruẹ.” 43 Jesu na tama rẹn wẹẹ: “Vbene ẹmwata, I tama ruẹ vbe ẹrẹna, u gha gu mwẹ gha rre Paradais.”

44 Vbe ẹghẹ na kha na, odẹ ughaẹdẹ* nogie ehan* ẹre ẹghẹ ghaa ye. Ebiebi keghi so gba otọ nii hia, ọ te ya sẹ ughaẹdẹ* nogie ihinrin,* 45 rhunmwuda ne ovẹn ma na yunmwu; iyeke ọni, ekọtin nọ rre ọgua Osa keghi sọọ vbe adesẹneva, ọ na wa sọọ sotọ. 46 Ẹre Jesu na ghi rhie so, ọ na wẹẹ: “Evbavba, obọ ruẹ ẹre I mu orhiọn* mwẹ yi.” Ọ ghi ta ẹmwẹ na nẹ, ọ na kpan udu.* 47 Ọkaokuo nọ rre evba ghi bẹghe emwi nọ sunu, ọ na suẹn gha rhie uyi ne Osanobua, ọ na wẹẹ: “Vbene ẹmwata, ọmwa esi ẹre okpia na ghaa khin.” 48 Emwa hia ni gbẹbu gha ghee ughe vbe evba, ghi bẹghe emwi nọ sunu, iran na gha rrie owa, iran na gha kinmwi ẹwẹ. 49 Emwa hia ni rẹn ọnrẹn keghi mudia vbe urria. Ikhuo ni vbe lelẹe ke Galili rre, vbe gha rre evba; aro iran keghi sẹ avbe emwi nọ sunu na.

50 Ọ ghaa mwẹ okpia ọkpa na tie ẹre Josẹf, nọ ghaa re ọkpa vbe usun iran ni rre Ekọtu Ọghe Ivbi E Ju. Ọmwa esi ghaa nọ, ọ vbe gha lele uhi Osanobua. 51 (Okpia na ma ya egbe ba iran vbe uma ọghe iran, kevbe emwi ne iran ru.) Ẹvbo ọkpa na tie ẹre Arimatia vbe otọ e Judia, ẹre ọ ke rre; te ọ wa gha mudia khẹ Arriọba Osanobua. 52 Okpia na keghi bu e Pailet, ọ na we nọ mu ikun e Jesu ne irẹn. 53 Ọ na ya mu ikun e Jesu tuorre, ọ na ya ukpọn e linẹn ọghe ighobioye* vbuọ ọre, ọ na muẹn ye idin na fian ye uwu okuta, na ma he ka mu ọmwa rhọkpa yi. 54 Na kha na, ẹdẹrriọ ọre ẹdẹ Imuegbeyotọ, te ọ khian ghi sẹ Ẹdẹ Ikẹtin. 55 Sokpan, avbe ikhuo ni lele Jesu ke Galili rre, keghi lele Josẹf, iran na ya ghee idin okuta nii, aro iran na vbe sẹ vbene a ya mu ikun e Jesu yọ hẹ. 56 Iyeke ọni, iran na werriegbe, iran na ya ru avbe ori ni winhin kevbe emwi ni winhin* ọvbehe. Sokpan, ọ ghi sẹ Ẹdẹ Ikẹtin, iran na hẹwẹ, zẹvbe ne uhi we na gha ru ẹre.

24 Sokpan, ọ ghi rre ikpẹdẹ nokaro vbe uzọla, iran kegha die idin ọghe Jesu vbe owiẹ fioro, iran na viọ emwi ni winhin* ne iran ru lele egbe rre. 2 Sokpan, iran ghi sẹ evba, iran na bẹghe ẹre wẹẹ, a werriẹ okuta na ya gue idin nii hin evba rre nẹ. 3 Iran ghi la uwu ẹre, iran ma miẹn ikun Enọyaẹnmwa e Jesu. 4 Ọna keghi wa kpa iran odin. Vbe ọwara ọkpa nii, ikpia eva ni yọ ukpọn nọ fi wainwain na wa mudia ke iran. 5 Orrirri keghi gbe ku ikhuo nii, iran na ghi mu aro daa otọ. Ẹre ikpia nii na ghi tama iran wẹẹ: “Vbọzẹ ne uwa na gualọ ọmwa nọ rre agbọn, vbe eke na ree orinmwi yi? 6 Ẹ i rre emwa; a huẹn ọnrẹn kpaegbe nẹ. Te uwa ghi mianmian emwi nọ tama uwa, vbe ẹghẹ nọ na gha rre Galili ra? 7 Nọ na wẹẹ, a gha mu Ovbi ọmwa ye obọ emwa orukhọ, a ghi kan rẹn mu erhan. Ọ ghaa rre ikpẹdẹ nogieha, ọ ghi rhiọ kpaegbe.” 8 Ẹre iran na ghi ye ẹmwẹ ne Jesu tae rre. 9 Iran na ghi kpa hin idin nii rre, iran na ya na iyẹn na ma iran Owọrọ nii, kevbe erhuanegbe ẹre hia nikẹre. 10 Avbe ikhuo na keghi re Meri Magdalin, Joana kevbe Meri ne iye Jems. Ikhuo ọvbehe ni vbe lele iran rre, vbe gha na iyẹn na ma avbe ukọ. 11 Sokpan, iyẹn ọwiẹghẹrẹ ẹre iran ka ẹmwẹ ne ikhuo na tae yi, iran ma ya iran yi.

12 Sokpan, e Pita keghi kpaegbe, ọ na rhulẹ gha rrie idin nii. Ọ ghi yọn ghee uwu ẹre, ukpọn e linẹn na ya vbuọ ikun e Jesu, ẹre ọ ghi miẹn vba. Ẹre ọ na ghi kpa. Emwi nọ sunu nii ma gi ẹre wa rẹn otọ re, ọ na gha muẹn roro.

13 Sokpan, vbe ẹdẹ ne ẹdẹrriọ, erhuanegbe Jesu eva kegha rrie igue ọkpa na tie ẹre Ẹmeyọs. Ke Jerusalẹm gha rrie igue na, keghi re odẹ ibiriki ihinrọn.* 14 Iran na gha guan vbekpa avbe emwi na hia ni sunu.

15 Zẹvbe ne iran ya guan khian, Jesu keghi khian vba iran, ọ na suẹn gha lele iran khian. 16 Sokpan, iran ma sẹtin yẹrẹro. 17 Ọ na ghi nọ iran wẹẹ: “De ẹmwẹ ne uwa gbe yo gbe rre, ne uwa wa ta khian vbe odẹ na?” Iran na ghi mudia, iran na suku aro rua ye uhunmwu. 18 Na tie ẹre Kliopas vbọ, na ghi nọ rẹn wẹẹ: “Orhunmwuyẹn ne irẹn ọkpa wa ru ọghẹe khian ẹre uwẹ khin vbe Jerusalẹm ra, na na miẹn wẹẹ, u ma rẹn* emwi hia nọ he sunu vba, vbọ ma he kpẹẹ gbe na?” 19 Ọ na ghi nọ iran wẹẹ: “De emwi ne ọni khin?” Iran na tama rẹn wẹẹ: “Emwi nọ sunu daa e Jesu ne Ovbi e Nazarẹt ẹre ima guan kaẹn na. Akhasẹ ọghe Osanobua ghaa nọ; aro vberriọ ẹre emwa vbe ya gha ghee ẹre. Ọ wa ru iwinna ọyunnuan nibun, ọmwa ne ẹmwẹ maan ẹre unu vbe gha nọ. 20 Avbe ọkaolotu ohẹn ọghe ima kevbe iran ni khaevbisẹ keghi rhie ẹre ladian na bu ohiẹn uwu gbe ẹre; iran na ghi kan rẹn mu erhan. 21 Sokpan, irẹn ẹre ima te wa gha roro wẹẹ, ọ khian do miẹn Izrẹl fan. Na kha na nian, ẹrẹna ẹre ọ gba vbe ikpẹdẹ eha, ne avbe emwi na sunu. 22 Deba ọni, ikhuo eso vbe uwu ẹbu ima, keghi rre do ta ẹmwẹ eso nọ kpa ima odin, vbe iran ke idin nii rre vbe owiẹ na. 23 Vbe iran sẹ evba, iran ma ghi miẹn ikun ẹnrẹn. Iran wẹẹ iran miẹn emwi eso nọ gbe orrirri, ọni ọre avbe odibosa ni tama iran wẹẹ, ọ rre agbọn nẹ. 24 Ẹre eso vbe uwu ima na gha rrie idin nii, iran na gele do miẹn wẹẹ, ikun e Jesu i ghi rre evba, zẹvbe ne ikhuo nii tae.”

25 Ọ na ghi tama iran wẹẹ: “Ẹwaẹn i zẹdẹ gu uwa! U miẹn vbene ọ lọghọ hẹ, ne ekhọe uwa ya miẹn ọnrẹn yi ighẹ ẹmwẹ hia ne avbe akhasẹ tae! 26 Wa ma rẹn wẹẹ, te ọ khẹke ne Kristi rri egbe oya vbenian, na vbe mu uyi nọ khẹke ye ọre egbe* ra?” 27 Ọ na ghi rhan otọ emwi hia ne Ebe Nọhuanrẹn tae vbekpa irẹn ma iran; ọ na suẹn vbe ẹmwẹ ne Mozis kevbe avbe Akhasẹ hia gbẹnnẹ.

28 Iran keghi do sẹ ọkpẹn igue ne iran ghaa rrie. Ẹre ọ na ba ru vbene a miẹn wẹẹ, irẹn ma he sẹ eke ne irẹn rrie. 29 Sokpan, iran na gha tama rẹn nẹ ghẹ kpa, iran na wẹẹ: “Wa deba ima vbiẹ emwa, rhunmwuda, ẹghẹ khian buan nẹ, ẹdẹ gha mu ban.” Ọ na ghi lele iran la owa. 30 Vbe iran ghi gba rri evbare,* ọ na mu ebrẹd, ọ na fiangbe ẹre,* ọ na bunnọ ọnrẹn, ọ na suẹn gha viọ ọre ne iran. 31 Ẹre aro iran na ghi rhan, iran na ghi yẹrẹro; sokpan, ọ keghi ru gbẹnnẹ, iran ma ghi miẹn ọnrẹn. 32 Iran na ghi tama egbe iran wẹẹ: “Ẹ i re te ọ yevbe na miẹn wẹẹ, te erhẹn ghaa giẹn vbe ekhọe ima, zẹvbe nọ ya gha rhan otọ Ebe Nọhuanrẹn* ma ima vbe odẹ?” 33 Iran na wa kpaegbe vbe ọwara ọkpa nii, iran na werriegbe gha rrie Jerusalẹm; iran ghi sẹ evba, iran na miẹn iran Owọrọ nii kevbe emwa ni deba iran si egbe koko vba. 34 Emwa ne iran do vba na wẹẹ: “Enọyaẹnmwa gele rhiọ kpaegbe nẹ, ọ rhiegbe ma e Saimọn!” 35 Ẹre iran eva nii na ghi vbe tama iran, emwi nọ sunu vbe odẹ. Iran na vbe tama iran, vbene iran ghi ya yẹrẹro hẹ vbe ọ ghi bunnọ ebrẹd.

36 Vbe iran wa ye ta ẹmwẹ na, irẹn tobọre na wa mudia vbe uwu ẹbu iran, ọ na tama iran wẹẹ: “Ọfunmwegbe gu uwa rrọọ.” 37 Sokpan, orrirri keghi gbe ku iran, ohan na gha mu iran; iran na gha roro ẹre wẹẹ, orhiọn* ẹre iran bẹghe na. 38 Ẹre ọ na ghi tama iran wẹẹ: “Vbọzẹ ne ohan na mu uwa? Vbọzẹ ne ekhọe uwa na suẹn gha bọ iro eveva? 39 Wa ghee obọ mwẹ kevbe owẹ mwẹ, mẹ nọ nian; wa ya obọ kaan mwẹ, ne uwa ghee ẹre. Orhiọn* i mwẹ ikpakpa* kevbe ugboloko, zẹvbe ne uwa miẹn ighẹ imẹ mwẹ na.” 40 Ọ ghi ta ẹmwẹ na nẹ, ọ na mu obọ ẹre kevbe owẹ ọre ma iran. 41 Sokpan, rhunmwuda ne ẹmwẹ na na kpa iran odin kevbe ne ekhọe iran na vuọn ne oghọghọ, iran ma ye sẹtin yaeyi ighẹ emwi ne iran ya aro iran bẹghe. Ẹre ọ na ghi nọ iran wẹẹ: “Wa mwẹ evbare rhọkpa vba ra?” 42 Iran na ghi mu ehẹn ọkpa na ka re nẹẹn. 43 Ọ na miẹn iran re, ọ na sirra iran rriọẹ.

44 Ọ na ghi tama iran wẹẹ: “Ena ọre ẹmwẹ ne I ghaa tama uwa vbe ẹghẹ ne I ya gha gu uwa rrọọ, I na wẹẹ, emwi hia na gbẹnnẹ yotọ vbekpa mwẹ vbe Uhi e Mozis, vbe avbe ebe ne avbe Akhasẹ gbẹnnẹ kevbe ebe Psalm, ẹ i mwẹ ehia ma sunu.” 45 Ẹre ọ na ghi ru iyobọ ne iran,* ne iran ya rẹn otọ ẹmwẹ ni rre Ebe Nọhuanrẹn ẹse. 46 Ọ na tama iran wẹẹ, “Ẹmwẹ na gbẹn yotọ na khin: e Kristi gha rri oya, ọ ghi vbe rhiọ kpaegbe vbe idin vbe ikpẹdẹ nogieha. 47 A gha vbe ya eni ẹnrẹn kporhu vbe agbẹnvbo hia, ne emwa ro iro fi uyinmwẹ werriẹ, na mieke na ya orukhọ iran bọ iran; e Jerusalẹm ẹre a khian ke suẹn. 48 Wa ẹre ọ khian gha re osẹ ọghe avbe emwi na hia. 49 Wa ghee ẹre! I gha rhie emwi ne Erha mwẹ yan rẹn wẹẹ, irẹn gha rhie ne uwa, ne uwa. Sokpan, wa ghi dia orere ẹvbo ya, a te miẹn wẹẹ ẹtin ke odukhunmwu rre do hin yan uwa.”

50 Ọ keghi su iran ladian vbe orere ẹvbo nii, ọ na lele iran wa ya sẹ e Bẹtani. Ẹre ọ na ghi tọn obọ ẹre mu, ọ na fiangbe iran. 51 Zẹvbe nọ wa ya fiangbe iran nii, ọ na wa kpa sẹ iran rae. A keghi muẹn kpa gha rrie ẹrinmwi. 52 Iran keghi gbe uhunmwu kotọ nẹẹn, ẹre iran na werriegbe gha rrie Jerusalẹm. Ọyẹnmwẹ nọ ghaa sẹ iran i re nekherhe. 53 Iran ma gha fo vbe ọgua Osa, iran na gha rhie urhomwẹ ne Osanobua.

Ya ghee Glọsrri.

Ya ghee Apẹndis A5.

Ya ghee Apẹndis A5.

Ya ghee Apẹndis A5.

Ra “erhunmwu.”

Ya ghee Apẹndis A5.

Ra “vbe ọ ghaa ye rre uwu ako ọmọ ọghe iyẹe.”

Ya ghee Apẹndis A5.

Ra “ọ ghi werriegbe viọ ekhọe ọghe avbe erha emọ gie ivbi iran.”

Ya ghee Apẹndis A5.

Ra “te ọ miẹn umian vbe uwu ọgua Osa.”

Ra “iwinna nọ ru iyobọ ne emwa.”

Ya ghee Apẹndis A5.

Ya ghee Apẹndis A5.

Ya ghee Apẹndis A5.

Ra “emwi ọkpa i rrọọ ne Osanobua i khian sẹtin ru.”

Ya ghee Apẹndis A5.

Ya ghee Apẹndis A5.

Ra “Ẹdagbọn mwẹ hia.”

Ya ghee Apẹndis A5.

Vbe Grik, “ikpẹ ọghẹe.”

Ya ghee Apẹndis A5.

Vbe Grik, “unu ẹnrẹn keghi rhan.”

Ya ghee Apẹndis A5.

Ya ghee Apẹndis A5.

Ra “ọmiọnmwafan nọ wegbe.” Ya ghee Glọsrri, “Igho.”

Ya ghee Apẹndis A5.

Vbe Grik, “emwa ni rre uhunmwu otagbọn hia.”

Ọni ọre, Registration.

Ya ghee Apẹndis A5.

Ya ghee Apẹndis A5.

Ra “emwa ne irẹn miẹn yi.”

Ya ghee Apẹndis A5.

Ya ghee Apẹndis A5.

Ya ghee Apẹndis A5.

Vbe Grik, “Emọ ikpia hia ni kie ako ọmọ ọghe iye iran.”

Ya ghee Apẹndis A5.

Ya ghee Apẹndis A5.

Ya ghee Apẹndis A5.

Vbe Grik, “e Kristi ọghe Jehova.”

Vbe Grik, “ke ẹghẹ na ya vba ẹre vbe owa gha dee.”

Ya ghee Apẹndis A5.

Ọni ọre, Hẹrọd Antipas. Ya ghee Glọsrri.

Vbe Grik, “na vbe gha re tẹtrak.” Ọni ọre, ọmwa ne ọba ọghe Rom zẹ, nọ gha khaevbisẹ yan ako eso vbe arriọba ọghẹe.

Vbe Grik, “ẹmwẹ Osanobua keghi bu e Jọn ne ovbi e Zẹkaraia rre.”

Ya ghee Apẹndis A5.

Vbe Grik, “efun.”

Ra “odẹ ne Osanobua ya miẹn emwa fan.”

Ra “ẹyẹn.”

Ra “ẹwu ọvbehe.”

Ra “Wa ghẹ gbe ọmwa rhọkpa rhu.”

Ra “emwi na ha uwa ẹre.”

Ya ghee Apẹndis A5.

Ya ghee Apẹndis A5.

Ọni ọre, owa ugamwẹ ọghe Ivbi e Ju.

Ra “emwa hia kegha tian rẹn.”

Ọni ọre, owa ugamwẹ ọghe Ivbi e Ju.

Ya ghee Apẹndis A5.

Ya ghee Apẹndis A5.

Ra “ukpo ọghe itohan ọghe Jehova.”

Ọni ọre, owa ugamwẹ ọghe Ivbi e Ju.

Vbe Grik, “ne ẹrinmwi ya khui.”

Ra “kpe huan.”

Ọni ọre, owa ugamwẹ ọghe Ivbi e Ju.

Ọni ọre, owa ugamwẹ ọghe Ivbi e Ju.

Vbe Grik, “orhiọn dan nọ ma huan.”

Vbe Grik, “avbe orhiọn ni ma huan.”

Ọni ọre, owa ugamwẹ ọghe Ivbi e Ju.

Ra “iye ọvbokhan e Saimọn ghaa khuọnmwi e fiva nọ wegbe (high fever).”

Ra “e fiva.”

Ra “fie gualọe khian.”

Ọni ọre, owa ugamwẹ ọghe Ivbi e Ju.

Ọni ọre, Okun e Galili.

Vbe Grik, “ya ọga gue ehẹn ọrhẹnrhẹn.”

Ra “nọ mieke na gha re osẹ nọ rhie ẹre ma wẹẹ, egbe rran ruẹ nẹ.”

Ya ghee Apẹndis A5.

Ọni ọre, ebẹdi nekherhe na ya mu ọmwa nọ khuọnmwi.

Ra “ne arọ kinmwi.”

Ra “e taiz na ya gue owa nii.”

Ra “Iran ni ma emwa Uhi.”

Ra “ne arọ kinmwi.”

Ọni ọre, ebẹdi nekherhe na ya mu ọmwa nọ khuọnmwi.

Ra “tota ga eteburu.”

Ra “iran ni ma emwa Uhi.”

Ra “ya ohanmwẹ rri egbe iran.”

Ọni ọre, emwiokọ na ya ru ebrẹd, na ghaa miẹn vbe avbe otọ ne Baibol guan kaẹn.

Ra “ebrẹd ughe.”

Ọni ọre, owa ugamwẹ ọghe Ivbi e Ju.

Ra “ne obọ erha ọmwa ọghẹe i winna.”

Ra “Iran ni ma emwa Uhi.”

Ra “ne obọ ẹre ọkpa i winna.”

Ra “ohu ọzuọ.”

Ọni ọre, ẹvbo nọ sikẹ ọkpẹn ẹzẹ.

Vbe Grik, “avbe orhiọn ni ma huan.”

Ra “mu eni uwa rhia.”

Ra “wa gha na erhunmwu ne emwa.”

Ọni ọre, ne ọmwa mọmọ emwi vbene ẹ i na su ẹre.

Ra “fannọ emwa.”

Ra “fannọ uwa.”

Ra “uvun.”

Ra “Ọrhuanegbe.”

Ọni ọre, owa ugamwẹ ọghe Ivbi e Ju.

Ra “ebẹdi na ya mu orinmwi.”

Vbe Grik, “rhie ẹse ọhẹ na ya bẹghe ne avbe arhuaro nibun.”

Ra “ukpọn ne khuẹrhẹ; ukpọn nọ mose.”

Ọni ọre, flute.

Ra “evba lae miẹn.”

Ra “sinmwi oseghe nẹẹn.”

Ra “tota gha rri evbare vbe eteburu.”

Ọna i wa re akhe na ya obuẹ ma, sokpan, okuta na miẹn vbe ọkpẹn Alabastrọn vbe Igipt, ẹre a ya ru ẹre.

Ya ghee Apẹndis B14.

Ya ghee Apẹndis B14.

Ra “orukhọ nọkhua ẹre okhuo na ru.”

Ra “biẹ ọmọ esi.”

Ra “okhiẹ ẹzẹ.”

Vbe Grik, “orhiọn nọ ma huan.”

Ọ sẹtin vbe gha re, “Ọ kpẹẹ re ne orhiọn dan nii ghi ya muẹn gba.”

Ọni ọre, fetters.

Ra “Ligiọn.” Ọni ọre, oka ọghe ivbiyokuo e Rom nẹdẹ. Sokpan, evba yae kha vbe ako na ọre oghẹn.

Vbe Grik, “abis.”

Ọni ọre, owa ugamwẹ ọghe Ivbi e Ju.

Ra “de gbe otọ.”

Vbe Grik, “ukpọmọkpa.”

Ra “de gbe otọ.”

Ọni ọre, owa ugamwẹ ọghe Ivbi e Ju.

Ra “Ghẹ gi ohan mu ruẹ.”

Ra “Ẹtin nọ da arrọọ ọghẹe yi.”

Vbe Grik, “esiliva.”

Ra “ẹwu ọvbehe.”

Ọni ọre, Hẹrọd Antipas. Ya ghee Glọsrri.

Vbe Grik, “ne tẹtrak.” Ọni ọre, ọmwa ne ọba ọghe Rom zẹ, nọ gha khaevbisẹ yan ako eso vbe arriọba ọghẹe.

Ra “ọ na na erhunmwu yọ.”

Vbe Grik, “Kristi ọghe Osanobua.”

Ra “iran ni ma emwa Uhi.”

Ya ghee Glọsrri.

Ra “e soul.”

Ra “e soul.”

Ra “e soul.”

Ra “e soul.”

Vbe Grik, “keghi rhiegbe ma vbe uyi.”

Ra “uyi.”

Ọni ọre, ne asẹn na hu ladian vbe unu ọmwa pọpọpọ.

Vbe Grik, “orhiọn nọ ma huan.”

Ra “rhunmwuda eni mwẹ.”

Ra “ẹrinmwi.”

Vbe Grik, “aro ọre rre Jerusalẹm nẹ.”

Ọni ọre, fox.

Ọni ọre, aranmwẹ ne Ebo tie ẹre wolf.

Ra “wa ghẹ vbe mu ọmwa rhọkpa dede wẹẹ te uwa khian tuẹ ọre.”

Ra “Hedis,” ọni ọre, idin ne emwa hia ni wulo rrie. Ya ghee Glọsrri.

Vbe Grik, “Oghọghọ nọ ne aro ni bẹghe emwi ne uwa bẹghe na.”

Ra “ẹdagbọn.”

Ya ghee Apẹndis A5.

Ra “ẹwẹn ọghẹe.”

Ra “e hotẹl nekherhe.”

Ya ghee Apẹndis B14.

Ra “gia ya ọghọ ye eni ruẹ; gia gha ghee eni ruẹ zẹvbe emwi nọhuanrẹn.”

Vbe Grik, “ebrẹd.”

Vbe Grik, “emwa hia ni mwẹ ima osa.”

Vbe Grik, “ghẹ vbe viọ ima la edanmwẹ.”

Ra “orhiọn dan nọ ya ọmwa khian odin.”

Ọni ọre, ovan na tie Setan re.

Ra “ekpayẹ ọghe uwa.”

Vbe Grik, “Orhiọn nọ ma huan.”

Ọni ọre, south.

Ra “okhuae na ya mwa emwi.”

Ra “Adeghẹ aro ruẹ hianrẹn.” Vbe Grik, “Adeghẹ aro ruẹ ye khuẹrhẹ.”

Ra “egbe ruẹ hia ghi gha baa vbe na ghee ukpa.”

Vbe Grik, “aro ruẹ na gha re ọghe dan.”

Ra “ọ na tota nọ rri evbare vbe eteburu.”

Ọna i wa re obọ na kpe kẹkan, sokpan, ọ keghi re obọ na kpe, na ya lele ilele ọghe Ivbi e Ju nọ rre otọ.

Vbe Grik, “ẹse ọghe itohan ne uwa ru.” Ya ghee Glọsrri.

E mint kevbe rhuu keghi re emwi na ya le evbare, nọ ya evbare rhiẹnrhiẹn kevbe nọ yae winhin.

Ra “aga ni ghi maan sẹ.”

Ọni ọre, owa ugamwẹ ọghe Ivbi e Ju.

Ra “na ma yi ama yi.”

Vbe Grik, “ẹwaẹn ọghe Osanobua.”

Ra “ọgua Osa.”

Ra “a gha nọ esagiẹn iran vbe obọ orre na.”

Ra “iran ni ma emwa Uhi.”

Ra “vbe eke ne ukpa ye.”

Ya ghee Glọsrri.

Ra “Ekọẹn (coin) eva nọ ma sẹ emwi.” Vbe Grik, “Asarriọn ọkpa.” Ya ghee Apẹndis B14.

Ra “rhie aro gberra.”

Ọ sẹtin vbe gha re, “odaro e sinagọg.”

Ra “arrọọ.”

Ra “e soul.”

Ya ghee Apẹndis B14.

Vbe Grik, “ẹse ọghe itohan.” Ya ghee Glọsrri.

Te arriukpa na yevbe elabalaba.

Vbe Grik, “wa rhie ukugba gba.”

Ra “winna ne iran.”

Vbe Grik, “ẹghẹ nogieva na ya khẹ odẹ.” Ọna ọre ẹghẹ ne emwa ya khẹ odẹ vbe asọn, vbe odẹ ẹgogo ihinrin vbe asọn ya sẹ ẹgogo iweva vbe ogiasọn.

Vbe Grik, “vbe ẹghẹ nogieha na ya khẹ odẹ.” Ọna ọre ẹghẹ ne emwa ya khẹ odẹ vbe asọn, vbe odẹ ẹgogo iweva vbe ogiasọn ya sẹ ẹgogo eha vbe asọn.

Ra “ọmwa nọ gbaroghe owa.”

Ra “nọ waan.”

Ra “emwa na ma gba ẹko ẹre.”

Ra “emwi ne arowa ẹre we nọ ru.”

Ọni ọre, west.

Ọni ọre, south.

Ra “ekọẹn (coin) hia fẹẹrẹ.” Vbe Grik, “e lẹptọn nokiekie.” Ya ghee Apẹndis B14.

Vbe Grik, “ne Pailet ya esagiẹn iran gua izọese ọghe iran.”

Ra “e fertilizer.”

Ọni ọre, owa ugamwẹ ọghe Ivbi e Ju.

Ra “orhiọn dan nọ ya ọmwa khian ne egbe ma gba na.”

Ra “vbokho rre.”

Ra “emianmwẹ.”

Ọni ọre, owa ugamwẹ ọghe Ivbi e Ju.

Ra “ugbo.”

Vbe Grik, “omwa ọghe sia.” E sia ọkpa ọre elita 7.33 (6.66 dry qt). Ya ghee Apẹndis B14.

Ọni ọre, eflawa na ya ru ebrẹd ra emwi ọvbehe vberriọ.

Ra “a sẹ uwa rae ye orere.”

Ọni ọre, east, west, north kevbe south.

Ọni ọre, fox.

Ra “ẹ i sẹtin sunu wẹẹ, a gbe akhasẹ rua.”

Ya ghee Apẹndis A5.

Ọni ọre, emianmwẹ na tie ẹre dropsy ra edema. Ọni ọre, emianmwẹ ne amẹ na rẹnrẹn ye ọmwa egbe.

Ra “odẹ iyeke gbaan.”

Vbe Grik, “rri ebrẹd.”

Ra “ẹmila igbe na ya urọnghọn dee kugbe eveva.”

Ra “hoẹmwẹ mwẹ sẹ.”

Ra “soul.”

Ya ghee Glọsrri.

Ra “nọ ma sẹ emwi hia nọ mwẹ rae.”

Ra “maniọ.”

Ra “iran ni ma emwa Uhi.”

Ra “ekọẹn edrakma.” Ya ghee Apẹndis B14.

Ya ghee Apẹndis B14.

Ra “avbe ọsiọre nikhuo.”

Ra “ekọẹn edrakma.” Ya ghee Apẹndis B14.

Ra “rhunmwuda nọ na gha yin uyinmwẹ ọmwa nọ fuẹn emwi nọ mwẹ; rhunmwuda nọ na gha yin pirhipirhi.”

Evbare na ẹre Ebo tie ẹre carob pods. Te ọ yevbe na ghee ikpakpalọ.

Vbe Grik, “ebrẹd.”

Ra “Osanobua.”

Ra “Osanobua.”

Ra “ya egberranmwẹ sẹ owa.”

Ra “Omwa ọghe ebat.” Ebat ọkpa ọre elita 22 (e galọn 5.81). Ya ghee Apẹndis B14.

Ra “Omwa ọghe kọr iyisẹn (100).” E kọr ọkpa ọre elita 220 (200 dry qt). Ya ghee Apẹndis B14.

Ra “emwa ni rrọọ vbe ẹghẹ ne ima ye na.” Ya ghee Glọsrri.

Ra “gha re eviẹn.”

Ra “gha re eviẹn.”

Emwi na guan kaẹn vbe emwa, ọre na wa so orọnmwẹ gọ fẹfẹfẹ (divorce), ẹ i re na khu ọmwa fua kẹkan.

Ukpọn nọ baa na guan kaẹn mwa, ọre ukpọn nọ mwẹ ẹmu ne Ebo tie ẹre purple.

Vbe Grik, “ye ekuabọ ọghe Ebraham.”

Ra “Hedis,” ọni ọre, idin ne emwa hia ni wulo rrie. Ya ghee Glọsrri.

Vbe Grik, “e Lazarọs na gha rre ekuabọ ọre.”

Ra “iya.”

Ọni ọre, apron.

Ra “egbe keghi rran iran.”

Ọni ọre, okuta nọ kakabọ tọn vbe na ghee erhẹn.

Ra “ẹrhunrhunmwu owa.”

Ra “e soul.”

Ra “e soul.”

Ra “e soul.”

Ra “e soul.”

Ya ghee Apẹndis A3.

Oghohọn eso rrọọ ni rri emwi nọ wu.

Ra “rhie ọghọ.”

Ra “rhie ọghọ.”

Ra “nẹ ghẹ ya gbe mwẹ ruan.”

Ra “amuẹtinyan na.” Vbe Grik, “nene amuẹtinyan.”

Ra “ni fi owẹ ye oha.”

Ra “ya lekhue mwẹ.”

Ra “Ghẹ fi owẹ ye oha.”

Ra “olodẹ na ya se emwi.”

Ra “ẹ i lọghọ Osa urumwẹ.”

Ra “etiọnrẹn.”

Ra “emwamwa nọ dee; ẹghẹ nọ dee.” Ya ghee Glọsrri.

Ra “sẹ.”

Ra “erhan na tie ẹre fig-mọlbẹrri.”

Ra “ru ero.”

Ra “irẹn.”

A gha mu emaina ọkpa ọghe Ivbi e Grik ye esikel, ọ ghi gha re egram 340 (10.9 oz t). A gha fian emaina ọkpa, ọ ghi gha re edrakma 100. Ya ghee Apẹndis B14.

Vbe Grik, “esiliva.”

Vbe Grik, “esiliva mwẹ.”

Ya ghee Apẹndis A5.

Ra “ya agbọn lọghọ ruẹ.”

Ra “eke ne avbe oyi dia.”

Ra “iran ni ma emwa Uhi.”

Ra “iran ni ma emwa Uhi.”

Ra “Obọ Osanobua.”

Ra “Obọ Osanobua.”

Ra “ehaya.”

Ra “nọ da igiekẹn ọghe owa yi.”

Ra “Iran ni ma emwa Uhi.”

Ya ghee Apẹndis B14.

Ra “Emwa ni rrọọ vbe ẹghẹ ne ima ye na.” Ya ghee Glọsrri.

Ra “oha igban.”

Ya ghee Apẹndis A5.

Ra “Eso vbe uwu iran ni ma emwa Uhi.”

Ya ghee Apẹndis A5.

Ọni ọre, ovbi aga na viọ owẹ yan.

Ra “iran ni ma emwa Uhi.”

Ra “aga ni ghi maan sẹ.”

Ọni ọre, owa ugamwẹ ọghe Ivbi e Ju.

Ra “emwi ne iran mwẹ.”

Ra “ọghe abawẹ.”

Ra “khọọ.”

Ra “ekọẹn.”

Vbe Grik, “e lẹptọn eva.” Ya ghee Apẹndis B14.

Ra “oyanghan; isọtẹ.”

Ra “evbare ghi gha vbee.”

Ra “egboghogbogho.”

Ra “vbe ẹrinmwi.”

Ọni ọre, owa ugamwẹ ọghe Ivbi e Ju.

Ra “rhunmwuda eni mwẹ.”

Ra “ya uwa dẹ.”

Ra “rhunmwuda eni mwẹ.”

Ra “emwa nẹi re Ju.”

Ra “emwa nẹi re Ju.”

Ra “Egbe i khian rọkhọ emwa ni rre agbọn na.”

Vbe otọ Izrẹl, ọna ọre ẹghẹ ne emwiokọ ya zọọ, ra nọ ya gbe ighọn.

Ra “orre na i khian gberra.”

Ra “gha re emwi nọ rre uwa ekhọe vbe ẹghẹ hia.”

Ra “iran ni ma emwa Uhi.”

Vbe Grik, “obọ ọmwa.”

Ra “ẹre a tie ẹre ọdọlẹvbo.”

Ra “tota gha rri evbare vbe eteburu.”

Ra “nọ winna.”

Ra “tota gha rri evbare vbe eteburu.”

Ra “nọ winna.”

Ra “I rinmwian Osanobua nẹ.”

Ra “awa.”

Ra “iran ni ma emwa Uhi.”

Ọni ọre, ekọtu ọghe Ivbi e Ju.

Ra “iran ni ma emwa Uhi.”

Ya ghee Apẹndis A3.

Vbe Grik, “Rhie ọna hin emwa rre.”

Ra “Gbe ẹre rua! Gbe ẹre rua!”

Ra “nọ kan rẹn mu erhan.”

Ya ghee Glọsrri.

Ra “ni ghaa kinmwi ẹwẹ ọghe iran zẹvbe ne iran ya khiẹ.”

Vbe Grik, “ako ọmọ ni ma biẹ kevbe ewẹn ni ma koko ọmọ.”

Ra “awa.”

Ọni ọre, odẹ ẹgogo iweva vbe avan.

Ra “awa.”

Ọni ọre, odẹ ẹgogo eha vbe avan.

Ra “arrọọ.”

Ra “ọ na hiọnrọn uhiọnrọnmwẹ nokiekie.”

Vbe Grik, “ukpọn e linẹn nọ mose.”

Ọni ọre, spice.

Ọni ọre, spice.

Ọni ọre, odẹ ekilomita 11. Vbe Grik, “e stediọm 60.” E stediọm ọkpa ọre emita 185 (ibata 606.95). Ya ghee Apẹndis B14.

Ọ sẹtin vbe gha re, “Wẹ ọkpa ọre orhunmwuyẹn vbe Jerusalẹm nọ ma rẹn.”

Vbe Grik, “nọ vbe la uwu uyi ẹre.”

Ra “tota ga eteburu.”

Ra “ọ na na erhunmwu yọ.”

Vbe Grik, “fannọ Ebe Nọhuanrẹn yotọ.”

Ọni ọre, spirit.

Ọni ọre, spirit.

Ra “efun.”

Vbe Grik, “rhan iran ekhọe rua.”

    Ebe Edo Hia (2001-2026)
    Lọg Out
    Lọgin
    • Edo
    • Share
    • Vbene Ne U Gualọe Yi
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Vbene A Ya Loo Ẹre Hẹ
    • Uhi Nọ Dia Ayahọmwaehọ Ọghe Emwa Ni Loo E Wẹbsait Na
    • Privacy Settings
    • JW.ORG
    • Lọgin
    Share