EBE MATIU
1 Ebe okha* ọghe Jesu Kristi,* nọ re ovbi e Devid, ne ovbi Ebraham:
2 Ebraham ẹre ọ ghaa re erha Aizik;
Aizik ẹre ọ ghaa re erha e Jekọb;
e Jekọb ẹre ọ ghaa re erha e Juda kevbe etiọnrẹn nikpia;
3 e Juda ẹre ọ ghaa re erha e Pirẹz kevbe Zira, e Tema ẹre ọ biẹ iran nẹẹn;
e Pirẹz ẹre ọ ghaa re erha e Hẹzrọn;
e Hẹzrọn ẹre ọ ghaa re erha e Ram;
4 e Ram ẹre ọ ghaa re erha Aminadab;
Aminadab ẹre ọ ghaa re erha e Nasiọn;
e Nasiọn ẹre ọ ghaa re erha e Salmọn;
5 e Salmọn ẹre ọ ghaa re erha e Boaz, e Rehab ẹre ọ biẹ ọre nẹẹn;
e Boaz ẹre ọ ghaa re erha Obẹd, e Rut ẹre ọ biẹ ọre nẹẹn;
Obẹd ẹre ọ ghaa re erha e Jẹsi;
6 e Jẹsi ẹre ọ ghaa re erha e Devid ne ọba.
E Devid ẹre ọ ghaa re erha e Sọlomọn, ọvbokhan Uraia ẹre ọ biẹ ọre nẹẹn;
7 e Sọlomọn ẹre ọ ghaa re erha e Rehoboam;
e Rehoboam ẹre ọ ghaa re erha Abaija;
Abaija ẹre ọ ghaa re erha Esa;
8 Esa ẹre ọ ghaa re erha e Jẹhosiafat;
e Jẹhosiafat ẹre ọ ghaa re erha e Jẹhoram;
e Jẹhoram ẹre ọ ghaa re erha Uzaia;
9 Uzaia ẹre ọ ghaa re erha e Jotam;
e Jotam ẹre ọ ghaa re erha Ehaz;
Ehaz ẹre ọ ghaa re erha e Hẹzẹkaia;
10 e Hẹzẹkaia ẹre ọ ghaa re erha e Manasẹ;
e Manasẹ ẹre ọ ghaa re erha Emọn;
Emọn ẹre ọ ghaa re erha e Josaia;
11 e Josaia ẹre ọ ghaa re erha e Jẹkonaia kevbe etiọnrẹn nikpia, vbe ẹghẹ na ya viọ Ivbi e Ju gha rrie Babilọn.
12 Vbe iran ghi rre Babilọn, e Jẹkonaia na biẹ e Sie-atiẹl;
e Sie-atiẹl ẹre ọ ghaa re erha e Zẹrubabẹl;
13 e Zẹrubabẹl ẹre ọ ghaa re erha Abaiyọd;
Abaiyọd ẹre ọ ghaa re erha Ẹlaiakim;
Ẹlaiakim ẹre ọ ghaa re erha Ezọ;
14 Ezọ ẹre ọ ghaa re erha e Zedọk;
e Zedọk ẹre ọ ghaa re erha Ekim;
Ekim ẹre ọ ghaa re erha Ẹlaiyọd;
15 Ẹlaiyọd ẹre ọ ghaa re erha Ẹlieza;
Ẹlieza ẹre ọ ghaa re erha e Matan;
e Matan ẹre ọ ghaa re erha e Jekọb;
16 e Jekọb ẹre ọ ghaa re erha e Josẹf, ne ọdafẹn e Meri. E Meri ẹre ọ biẹ e Jesu, na tie ẹre Kristi.
17 Ke egbe Ebraham ya sẹ egbe Devid, ehia kegha re orre iwenẹ (14); ke egbe Devid ya sẹ ẹghẹ na ya viọ Ivbi e Ju gha rrie Babilọn, kegha re orre iwenẹ (14); ke ẹghẹ na ya viọ Ivbi e Ju gha rrie Babilọn ya sẹ ẹghẹ e Kristi, kegha re orre iwenẹ (14).
18 Sokpan, vbene a ya biẹ e Jesu Kristi na khin. E Meri ẹre ọ biẹ e Jesu. E Josẹf ẹre a ya e Meri na vbe ẹghẹ nii. Sokpan, vbene Josẹf te rhie ẹre la owa, a keghi miẹn wẹẹ ọ hanmwa, lekpa orhiọn nọhuanrẹn.* 19 Vbọrhirhighayehẹ, rhunmwuda ne ọdafẹn ọnrẹn ighẹ e Josẹf na gha re ọmwa esi, kevbe wẹẹ, ọ ma hoo nọ fa e Meri rua sirra emwa hia, ọ na ghi zẹ ọre vbe iro wẹẹ, irẹn gha sẹrae, vbene ọmwa rhọkpa i na rẹn. 20 Sokpan, vbe ọ ghi wa tae nẹ vbe ekhọe ọre wẹẹ, erriọ ẹre irẹn khian ru ẹre, odibo e Jehova* keghi rhiegbe ma rẹn vbe imina, ọ na tama rẹn wẹẹ: “E Josẹf ne ovbi e Devid, ghẹ gi ohan mu ruẹ, ne u rhie ọvbokhan ruẹ ighẹ e Meri la owa, rhunmwuda, ọmọ nọ hanmwa, orhiọn nọhuanrẹn ẹre Osanobua loo ro ya rhie ẹre ye ọre ẹko. 21 Ọ gha biẹ ọmokpia; u ghi gha tie ẹre Jesu,* rhunmwuda, irẹn ẹre ọ khian miẹn emwa rẹn fan vbe obọ orukhọ ọghe iran.” 22 Te ena hia sunu, ne ẹmwẹ ne Jehova* loo akhasẹ ọghẹe ya ta mieke na sẹ, nọ khare wẹẹ: 23 “Ghee oo! Okhuo nọ ma rẹn okpia gha hanmwa, ọ ghi biẹ ọmokpia, a ghi gha tie ọmọ nii Imanuẹl.” Emwi na ya eni nii kha vbe a gha zedu ẹre, ọre “Osanobua Gu Ima Rrọọ.”
24 Ẹre Josẹf na ghi rhiọrre vbe ovbe, ọ na wa ru vbene odibo e Jehova* khare, ọ na ghi rhie ọvbokhan rẹn la owa. 25 Sokpan, ọ ma gu ẹre ru emwi ọdọ vbe amwẹ, a te miẹn wẹẹ ọ biẹ ọmọ nii; ọ ghi biẹ ọre nẹ, e Josẹf keghi he ẹre Jesu.
2 Vbe a ghi biẹ e Jesu nẹ vbe Bẹtlẹhẹm ọghe Judia, vbe ẹghẹ ọghe Hẹrọd* ne ọba, ọbo eso ni tie orhọnmwẹ,* keghi ke odẹ Ekẹn* gha die Jerusalẹm, 2 iran na gha nọ wẹẹ: “De eke na na biẹ ọba ọghe Ivbi e Ju? Rhunmwuda, ma bẹghe orhọnmwẹ ọghẹe vbe ẹghẹ ne ima na gha rre odẹ Ekẹn,* ọna ẹre ọ ya ima rre do gbe uhunmwu kotọ nẹẹn.” 3 Vbe Ọba e Hẹrọd kevbe emwa hia ni rre Jerusalẹm ghi họn ẹmwẹ na, afianma kegha fian iran. 4 Hẹrọd keghi si avbe ọkaolotu ohẹn kevbe avbe skraib* koko, ọ na nọ iran eke na wẹẹ a khian na biẹ e Kristi.* 5 Iran na tama rẹn wẹẹ: “E Bẹtlẹhẹm ọghe Judia nọ, erriọ ẹre akhasẹ ọkpa gbẹn ọnrẹn yotọ, ọ wẹẹ: 6 ‘Nọ ne uwẹ ne Bẹtlẹhẹm nọ rre otọ e Juda, ẹ i re uwẹ ẹre ọ ghi kanmwa sẹ hiehie, vbe uwu avbe ẹvbo ne avbe gọvinọ ọghe Juda khaevbisẹ yan, rhunmwuda, otọ ruẹ ẹre ọmwa nọ khaevbisẹ khian na ladian, irẹn ẹre ọ khian gha su Izrẹl ne emwa mwẹ.’”
7 Iyeke ọni, Hẹrọd keghi tie avbe ọbo nii, ni tie orhọnmwẹ, vbene emwa ma na rẹn; ọ na fẹko nọ iran, ẹghẹ ne orhọnmwẹ nii ya rhiegbe ma. 8 Vbe ọ khian ghi gie iran kpa gha rrie Bẹtlẹhẹm, ọ na tama iran wẹẹ: “Wa ya gbarokotọ gualọ ọmọ nii, wa gha miẹn ọnrẹn, wa do tama mwẹ, ne imẹ tobọ imẹ vbe ya gbe uhunmwu kotọ nẹẹn.” 9 Iran ghi họn ẹmwẹ ne ọba ta nẹ, iran na kpa. Iran ghi ghee, orhọnmwẹ ne iran ka miẹn vbe ẹghẹ ne iran na gha rre odẹ Ekẹn,* keghi ke odaro ne iran, iran na gha lelẹe khian; orhọnmwẹ nii ghi sẹ eke ne ọmọ nii ye, ọ na mudia ye odukhunmwu vba. 10 Iran ghi bẹghe orhọnmwẹ nii, ọyẹnmwẹ na gha sẹ iran ẹsẹsẹmwẹse. 11 Iran ghi la owa, iran na miẹn ọmọ nii kevbe iyẹe ighẹ e Meri, ẹre iran na fan fi iguẹ, iran na gbe uhunmwu kotọ nẹẹn. Iran na vbe kie ẹkpẹti ne iran viọ emwi ighobioye yi, iran na ya emwi eso nẹẹn. Emwi ne iran ya nẹẹn ọre, igoru, eturari nọfua* kevbe oziya.* 12 Vbọrhirhighayehẹ, rhunmwuda ne Osanobua na ya obọ sekhae ne iran vbe imina, ne iran ghẹ werriegbe bu e Hẹrọd, iran na ghi la odẹ ọvbehe gha rrie ẹvbo iran.
13 Iran ghi kpa nẹ, odibo e Jehova* na wa rhiegbe ma e Josẹf vbe imina, ọ na tama rẹn wẹẹ: “Kpaegbe, mu ọmọ na kevbe iyẹe lẹẹ gha rrie Igipt, wa ghi gha rre evba, a te miẹn wẹẹ I tama ruẹ emwi ne u gha ru, rhunmwuda, Hẹrọd khian suẹn gha gualọ ọmọ na, nọ gbe ẹre rua.” 14 Ẹre Josẹf na kpaegbe vbe ogiasọn nii, ọ na mu ọmọ nii kevbe iyẹe gha rrie Igipt. 15 Iran kegha rre evba, a te miẹn wẹẹ e Hẹrọd wu. Ọna keghi yae sẹ, ighẹ ẹmwẹ ne Jehova* loo akhasẹ ọghẹe ya ta, nọ khare wẹẹ: “Vbe uwu Igipt ẹre I na tie ovbi mwẹ ladian.”
16 Vbe Hẹrọd ghi bẹghe ẹre wẹẹ, te avbe ọbo nii, ni tie orhọnmwẹ rẹrẹ irẹn, ohu keghi muẹn ẹsẹsẹmwẹse, ọ na we na gbele emọ ikpia hia ni rre ukpo eva gha die otọ, vbe Bẹtlẹhẹm kevbe ikinkin nii hia. Ẹmwẹ ne avbe ọbo nii, ni tie orhọnmwẹ tama rẹn, ẹre ọ ya rẹn odẹ ukpo ne ọmọ nii khian gha ye. 17 Ẹghẹ nii, ẹre ẹmwẹ ne Osanobua loo e Jerimaia ne akhasẹ ya ta yotọ ghi ya sẹ, ọ khare wẹẹ: 18 “A họn urhu ọkpa vbe Rema, ọ gha khiẹ, ọ na gha so. E Rekiẹl ghaa nọ, te ọ ghaa khiẹ ye ẹmwẹ ivbi ẹre, ọ ma gia bọọ, rhunmwuda, ivbi ẹre i ghi rrọọ.”
19 Hẹrọd ghi wu nẹ, odibo e Jehova* keghi rhiegbe ma e Josẹf vbe imina vbe otọ Igipt, 20 ọ na tama rẹn wẹẹ: “Kpaegbe, mu ọmọ na kevbe iyẹe, ne uwa gha rrie otọ Izrẹl, rhunmwuda, iran ni hoo ne iran gbe ọmọ na rua, wu nẹ.” 21 Ẹre ọ na ghi kpaegbe, ọ na mu ọmọ nii kevbe iyẹe, iran na gha rrie otọ Izrẹl. 22 Sokpan, e Josẹf ghi họn wẹẹ, Akeleọs ẹre ọ ghi rri ọba lele erhae ighẹ e Hẹrọd vbe otọ e Judia, ohan ma ghi gi ẹre yo evba. Yevbesọni, Osanobua keghi ya obọ sekhae nẹẹn vbe imina, rhunmwuda ọni, ọ na gha rrie otọ e Galili. 23 Ọ ghi sẹ evba, ọ na ghi dia ẹvbo ọkpa na tie ẹre Nazarẹt ya, ne ẹmwẹ ne avbe akhasẹ tae mieke na sẹ, nọ khare wẹẹ: “A gha tie ẹre Ovbi e Nazarẹt.”*
3 Vbe ẹghẹ nii, e Jọn ne Ọ Dinmwi Ọmwa Ye Amẹ na suẹn gha kporhu vbe uwu ato ọghe Judia, 2 ọ na gha kha wẹẹ: “Wa ro iro fi uyinmwẹ werriẹ, rhunmwuda, Arriọba ẹrinmwi sotọ nẹ.” 3 Vbene ẹmwata, ọmwa na ẹre Aizaia ne akhasẹ ghaa guan kaẹn, vbe ọ khare wẹẹ: “A keghi họn urhu ọghe orhunmwu ọkpa vbe uwu ato, nọ ghaa datu wẹẹ: ‘Wa dọlọ odẹ ọghe Jehova* yi! Wa ya avbe odẹ ọghẹe khian enọ diae.’” 4 E Jọn keghi yọ ukpọn na ya eto e kamẹl do, ọ na vbe ya ugbẹkun ọghe ohian gba ẹkun. Evbare nọ ghaa re kegha re irhiso kevbe owọn na miẹn vbe oha. 5 Ẹghẹ nii, emwa ni rre Jerusalẹm kevbe otọ e Judia hia, kevbe emwa ni rre ikinkin hia ni lẹga e Jọdan kegha bu ẹre rre, 6 ọ na gha dinmwi iran ye amẹ vbe Ẹzẹ e Jọdan, iran na gha miẹn orukhọ ọghe iran kue vbe idagbo.
7 Vbe ọ ghi bẹghe ẹre wẹẹ, avbe Farisi kevbe avbe Sadusi nibun die eke ne irẹn na dinmwi emwa ye amẹ, ọ na tama iran wẹẹ: “Wa ne ivbi ivbiẹkpo,* a ghi tama uwa, emwi ne uwa gha ru, ne uwa mieke na miẹn uhunmwu vbe izohu nọ dee? 8 Nọnaghiyerriọ, wa gi uyinmwẹ uwa rhie ẹre ma wẹẹ, wa gele zobọ vbe orukhọ na ru. 9 Wa ghẹ zẹdẹ tama egbe uwa wẹẹ, ‘Ivbi Ebraham ẹre ima khin.’ Ne I tama uwa, Osanobua gha sẹtin viọ emọ ladian vbe avbe okuta na ne Ebraham. 10 A viọ ughanmwa lele dọmwadẹ ẹzi erhan nẹ. Nọnaghiyerriọ, erhan ke erhan nẹi mọ ọmọ nọ maan, a gha tọn ọnrẹn gbe otọ, a ghi fi ẹre fi uwu erhẹn. 11 Nọ ne imẹ, amẹ ẹre I dinmwi uwa yi, rhunmwuda ne uwa na ro iro fi uyinmwẹ werriẹ. Sokpan, ọmwa nii nọ dee vbe I gha ghi ru ọghomwẹ gberra nẹ, wegbe sẹ mwẹ, I ma vbe sẹ nọ gha kie ibata hin ọnrẹn owẹ rre. Nọ ne ọmwa nọ dee nii, irẹn gha dinmwi uwa ye uwu orhiọn nọhuanrẹn kevbe erhẹn. 12 Esọbiri nọ ya khan emwiokọ rre ọre obọ, te ọ khian kpe eke nọ na khan emwiokọ huan sẹsẹsẹ, ọ ghi koko e wit ọghẹe viọ la aza. Sokpan, nọ ne ibobo ẹre, ọ ghi ya erhẹn nai khian sẹtin dọyọ giẹn ọnrẹn rua.”
13 Ẹghẹ nii, Jesu keghi ke Galili bu e Jọn gha die Ẹzẹ e Jọdan, ne Jọn mieke na dinmwi irẹn ye amẹ. 14 Sokpan, e Jọn ma te kue, ọ na tama e Jesu wẹẹ: “Vbọzẹ ne u na bu mwẹ gha dee ne I dinmwi ruẹ ye amẹ? Ẹ i re uwẹ ẹre ọ khẹke nọ dinmwi imẹ ye amẹ ra?” 15 Jesu keghi wanniẹn ọnrẹn wẹẹ: “Gia he ka ru ẹre vbenian nẹ, ne ima mieke na ru emwi hia nọ khẹke vbe odaro Osanobua.” E Jọn na ghi kue ye ọre. 16 Jesu ghi dinmwiamẹ nẹ, ọ na ladian vbe uwu amẹ vbe ọwara ọkpa nii; a ghi ghee, ẹrinmwi kie yotọ, Jesu keghi bẹghe orhiọn Osanobua vbe ọ tuorre dee, ọ yevbe na ghee idu, ọ khian do rhuẹ yan rẹn. 17 A ghi vbe ghee, urhu ọkpa guan ke ẹrinmwi rre, ọ wẹẹ: “Ọna ọre Ovbi mwẹ, ne I hoẹmwẹ ọnrẹn, ọmọ ne I miẹn yi.”
4 Iyeke ọni, orhiọn nọhuanrẹn keghi dia e Jesu gha rrie uwu ato, evba nii ẹre Esu na danmwẹ ọnrẹn ghee. 2 Vbe ọ ghi ya ikpẹdẹ iyeva (40) kevbe asọn iyeva (40) mu awẹ nẹ, ohanmwẹ na gha gbe ẹre. 3 Ọmwa nii Nọ Danmwẹ Ọmwa keghi bu ẹre gha dee, ọ na tama rẹn wẹẹ: “Adeghẹ ovbi Osanobua ẹre u khin, tama avbe okuta na, ne iran khian ebrẹd.” 4 Sokpan, Jesu keghi wanniẹn wẹẹ: “A gbẹn ọnrẹn yotọ wẹẹ: ‘Ebrẹd ọkpa i khian sẹtin ya ọmwa gha rrọọ, sokpan, ẹmwẹ hia nọ ke unu e Jehova* ladian, ẹre ọ khian ya ọmwa gha rrọọ.’”
5 Iyeke ọni, Esu keghi rhie ẹre gha rrie ẹvbo nọhuanrẹn nii, ọ na muẹn mudia ye eke nọ ghi yo sẹ vbe ọgua Osa, 6 ọ na tama rẹn wẹẹ: “Adeghẹ ovbi Osanobua ẹre u khin, san fi otọ, rhunmwuda, a gbẹn ọnrẹn yotọ wẹẹ: ‘Ọ gha tama avbe odibo ẹre ne iran gbaroghe ruẹ,’ kevbe wẹẹ, ‘Iran gha ya obọ rra ruẹ, ne u ghẹ mieke na mu owẹ gbe okuta.’” 7 Jesu keghi tama rẹn wẹẹ: “A vbe gbẹn ọnrẹn yotọ wẹẹ: ‘Ghẹ zẹdẹ danmwẹ e Jehova* ne Osanobua ruẹ ghee.’”
8 Iyeke ọni, Esu keghi rhie ẹre gha rrie uhunmwu oke nọ wa kakabọ yo, ọ na ma ẹre arriọba hia ni rre agbọn na, kevbe uyi ọghe iran. 9 Ọ na tama rẹn wẹẹ: “I gha viọ ena hia nuẹn, deghẹ u na fan fi iguẹ, ne u ga mwẹ vbe uhukpa kẹkan.” 10 Ẹre Jesu na ghi tama rẹn wẹẹ: “Ladian mwa, Setan! Rhunmwuda, a gbẹn ọnrẹn yotọ wẹẹ: ‘E Jehova* ne Osanobua ruẹ, ẹre u gha ga, irẹn ọkpa ẹre u gha vbe rhie ugamwẹ nọhuanrẹn na.’” 11 Iyeke ọni, Esu keghi kpa sẹrae, ẹre avbe odibosa na wa rre, do gha ru iyobọ nẹẹn.
12 Vbe Jesu ghi họn wẹẹ a mu e Jọn khui, ọ na ghi kpa gha rrie Galili. 13 Ọ ghi vbe kpa vbe Nazarẹt, ọ na ya dia e Kapaniọm ya, vbe ọkpẹn okun nọ rre ikinkin e Zẹbulọn kevbe Naftalai, 14 ne ẹmwẹ ne Osanobua loo Aizaia ne akhasẹ ya ta mieke na sẹ, nọ khare wẹẹ: 15 “Wa ni rre otọ e Zẹbulọn kevbe otọ e Naftalai, ni rre odẹ nọ rrie okun vbe obọ nọkpa ọghe Jọdan; e Galili ọghe agbẹnvbo! 16 Emwa ni tota ye uwu ebiebi keghi bẹghe ukpa nọ kakabọ baa. Nọ ne iran ni rre ikinkin ne aghọnghọn ọghe uwu degue, ukpa keghi baa yan iran.” 17 Ke ẹghẹ nii kpa, Jesu keghi suẹn gha kporhu, ọ na gha kha wẹẹ: “Wa ro iro fi uyinmwẹ werriẹ, rhunmwuda, Arriọba ẹrinmwi sotọ nẹ.”
18 Ọ ghi khian lele ọkpẹn Okun e Galili, ọ na bẹghe etẹn nikpia eva, ọkpa ọre Saimọn, na vbe tie ẹre Pita, kevbe Andru ne ọtiọnrẹn, iran kegha fi ọga ye uwu okun, rhunmwuda, ọgbehẹn ẹre iran ghaa khin. 19 Ọ na tama iran wẹẹ: “Wa lele mwẹ, I gha ma uwa vbene a ya munọ emwa nagbọn hẹ, vbene uwa vbe munọ ehẹn.” 20 Vbe ọwara ọkpa nii, iran keghi sẹ ọga ne iran ya gbe ehẹn rae, iran na lelẹe. 21 Ọ ghi ke evba kpa, ọ keghi bẹghe etẹn nikpia eva ọvbehe, e Jems ne ovbi e Zẹbẹdi kevbe ọtiọnrẹn ighẹ e Jọn. Iran kevbe erha iran ighẹ e Zẹbẹdi kegha rre uwu okọ, iran na gha dọlọ ọga ne iran ya gbe ehẹn yi, ẹre ọ na ghi tie iran. 22 Vbe ọwara ọkpa nii, iran keghi sẹ okọ nii kevbe erha iran rae, iran na lelẹe.
23 Iyeke ọni, ọ kegha lele otọ e Galili hia khian, ọ na gha ma emwa emwi vbe avbe sinagọg* ọghe iran, ọ na gha kporhu iyẹn nọ maan ọghe Arriọba, ọ na vbe gha mu emwa hia ni khuọnmwi emianmwẹ ughughan kevbe ni huẹhuẹ egbe rran. 24 Emwa kegha ta ẹmwẹ ọnrẹn khian vbe otọ e Siria hia, iran na gha viọ emwa hia ni khuọnmwi emianmwẹ ughughan kevbe ni rre uwu obalọ bu ẹre rre, ya sẹ egbe emwa ne orhiọn dan loo, emwa ni de,* kevbe iran nẹi sẹtin khian,* ọ na mu iran egbe rran. 25 Rhunmwuda ọni, emwa ni ke Galili, e Dikapolis,* e Jerusalẹm, e Judia kevbe obọ nọkpa ọghe Jọdan rre, kegha bi lelẹe khian.
5 Vbe Jesu ghi miẹn emwa ni gbẹbu, ọ na gha rrie uhunmwu oke; vbe ọ ghi tota nẹ, erhuanegbe ẹre keghi bu ẹre gha dee. 2 Iyeke ọni, ọ keghi suẹn gha ma iran emwi, ọ wẹẹ:
3 “Oghọghọ nọ ne iran ni rẹnrẹn wẹẹ, te ọ khẹke ne iran rẹn Osanobua,* rhunmwuda, iran ẹre ọ yan Arriọba ẹrinmwi.
4 “Oghọghọ nọ ne iran ni khiẹ, rhunmwuda, a gha fu iran ẹko rre.
5 “Oghọghọ nọ ne iran ni fu,* rhunmwuda, iran gha yin agbọn na.
6 “Oghọghọ nọ ne iran ne ohanmwẹ kevbe ovbamẹ emwi esi na ru gbe, rhunmwuda, a gha ya ẹko ẹre vuọn iran.
7 “Oghọghọ nọ ne iran ni tohan emwa, rhunmwuda, a gha vbe tohan iran.
8 “Oghọghọ nọ ne iran ne ekhọe iran huanrẹn, rhunmwuda, iran gha bẹghe Osanobua.
9 “Oghọghọ nọ ne iran ni gualọ ọfunmwegbe,* rhunmwuda, a gha tie iran ivbi Osanobua.
10 “Oghọghọ nọ ne iran na zẹ kpokpo ba ẹmwẹ emwi esi ne iran ru, rhunmwuda, iran ẹre ọ yan Arriọba ẹrinmwi.
11 “Oghọghọ nọ ne uwa, adeghẹ emwa na rhunmwuda mwẹ gha zaan uwa, iran na gha zẹ uwa kpokpo, iran na vbe gha ta ẹmwẹ dan lele uwa, vbene uwa ma na rẹn ọkpa rẹn eva. 12 Wa gha sọyẹnmwẹ, ne uwa gi ekhọe uwa vuọn ne oghọghọ, rhunmwuda, ere nọkhua rre otọ khẹ uwa vbe ẹrinmwi; erriọ ẹre iran vbe ya kpokpo avbe akhasẹ ni karo ne uwa.
13 “Wa ọre umwẹ ọghe agbọn na, sokpan, deghẹ umwẹ i ghi fian, ọmwa gha sẹtin ru ẹre nọ dọlegbe gha fian ra? Ẹ i ghi gia loo ye emwi rhọkpa; na ghi ya hihiẹ ẹre kua ghi nọ, ne emwa gha ya owẹ mamaẹn ginna otọ.
14 “Wa ọre ukpa ọghe agbọn na. Ẹvbo nọ rre uhunmwu oke i khian sẹtin lẹre. 15 Emwa i khian rhu ukpa, ne iran ya okhuae* gue ẹre ginna otọ, sokpan, te iran gha muẹn yan erhan ọmukpa, ne emwa hia ni rre owa mieke na yae gha bẹghe odẹ. 16 Erriọ vbe ye, wa gi ukpa ọghe uwa gha baa vbe odaro emwa, ne iran mieke na bẹghe iwinna esi ọghe uwa, ẹghẹ nii, iran ghi gha rhie uyi gie Erha uwa nọ rre ẹrinmwi.
17 “Wa ghẹ roro ẹre wẹẹ, te I rre do wabọ ọre rua, ighẹ Uhi ra ẹmwẹ ne avbe Akhasẹ tae, I ma rre do wabọ ọre rua, sokpan, te I do muẹn sẹ. 18 Ne I ta ẹmwata ma uwa, ọ gha khuẹrhẹ sẹ, ne ẹrinmwi kevbe agbọn khian ena ho bẹkun, na khian ya miẹn wẹẹ, ikpẹmwẹ nọ ghi kanmwa sẹ, ra ikpẹmwẹ ọkpa vbe nene Uhi de fua, a te miẹn wẹẹ ehia do sunu vbene a ya gbẹn ọnrẹn yotọ. 19 Nọnaghiyerriọ, ọmwaikọmwa nọ rra ọkpa vbe avbe uhi na ni ghi kanmwa sẹ, ọ na vbe gha ma emwa ẹre, ne iran gha ru vberriọ, ọmwa nii ẹre ọ khian kanmwa sẹ vbe Arriọba ẹrinmwi. Sokpan, ọmwaikọmwa nọ lele avbe uhi na, ọ na vbe gha ma emwa ẹre, ne iran gha lelẹe, okpọmwa ẹre ọmwa nii khian gha khin vbe Arriọba ẹrinmwi. 20 Ne I tama uwa, adeghẹ iruemwiẹse ọghe uwa ma sẹ ọghe avbe skraib* kevbe ọghe avbe Farisi, wa i khian la Arriọba ẹrinmwi hiehie.
21 “Wa họn wẹẹ, a tama emwa ni ghaa rrọọ vbe ẹghẹ nẹdẹ wẹẹ: ‘Ghẹ do izigha, sokpan, ọmwaikọmwa nọ do izigha, a ghi si ẹre gha rrie ekọtu.’ 22 Vbọrhirhighayehẹ, I tama uwa nian wẹẹ, ọmwaikọmwa nọ mu ohu ọtiọnrẹn vbene ọ ma na mu yotọ, a ghi si ẹre gha rrie ekọtu; ọmwaikọmwa nọ ta ẹmwẹ dan, nọ ya mu ọtiọnrẹn gbe otọ, a ghi si ẹre gha rrie Ekọtu Nọ Yo; sokpan, ọmwaikọmwa nọ tama ọmwa wẹẹ: ‘Wẹ ne akpa vbe abobo!’ e Gẹhẹna* ne ogidi erhẹn, ẹre ọ mu egbe khẹ.
23 “Nọnaghiyerriọ, adeghẹ u viọ emwi ne u khian ya ru izọhẹ die ogiukpo, u na ghi yerre vbe evba wẹẹ, ọtuẹn mu ohu ruẹ, 24 sẹ emwi ne u khian ya ru izọhẹ rae ye odaro ogiukpo vba, ne u werriegbe. Ka ya gu ọtuẹn ru adọlọ nẹ, iyeke ọni, u ghi gha dee do ru izọhẹ ruẹ.
25 “Adeghẹ ẹzọ na de rre ne uwẹ vbe ọmwa, ọ na si ruẹ gha rrie ekọtu, u ghi rherhe gu ẹre ru adọlọ vbe odẹ, vbene uwa te sẹ ekọtu. Vbe ẹ i re erriọ, ọ sẹtin sẹ ruẹ rae ye obọ ọbuohiẹn, ẹghẹ nii, ọbuohiẹn ghi mu ruẹ ye obọ ukọ nọ winna vbe ekọtu, ukọ nii ghi mu ruẹ fi eghan. 26 Ne I wa ta ẹmwata ma ruẹ, u i khian ladian vbe eghan nii hiehie, vbe ẹ i re te u zẹ igho hia fẹẹrẹ* ne u mwẹ fo nẹ.
27 “Wa họn wẹẹ, a tae wẹẹ: ‘Ghẹ ghẹẹ.’* 28 Sokpan, I tama uwa nian wẹẹ, ọmwaikọmwa nọ ghee okhuo sẹrriọ wẹẹ, ọ na gha hoo nọ lovbiẹ kẹ, ọ gu okhuo nii ru oghẹ nẹ vbe ekhọe ọre. 29 Adeghẹ aro ruẹ nọ rre obọ erha ọmwa ya ruẹ rrua owẹ, wọlọe, ne u fi ẹre fua. Rhunmwuda, ọ gha maan sẹ, ne u khian ọmwa ne egbe ma gba na, na khian ya miẹn wẹẹ, a mu ikun ruẹ fi e Gẹhẹna.* 30 Deba ọni, adeghẹ obọ erha ọmwa ruẹ ya ruẹ rrua owẹ, fiaẹn rhie fua. Rhunmwuda, ọ gha maan sẹ, ne u khian ọmwa ne egbe ma gba na, na khian ya miẹn wẹẹ, ikun ruẹ ya mu omẹ vbe Gẹhẹna.*
31 “Yevbesọni, a tae wẹẹ: ‘Ọmwaikọmwa gha khu ọvbokhan rẹn fua,* te ọ khẹke nọ gbẹn ebe rhie nẹẹn, nọ ya rhie ẹre ma wẹẹ irẹn i ghi rhie.’ 32 Vbọrhirhighayehẹ, I tama uwa nian wẹẹ, ọmwaikọmwa gha khu ọvbokhan rẹn fua,* vbene okhuo nii ma na ghẹẹ,* te ọ kie ẹkpotọ yọ, ne okhuo nii ya ghẹẹ vberriọ; ọmwaikọmwa nọ vbe ya rhie okhuo ne ọdọ ẹre khu fua, vbe ru oghẹ.
33 “Wa vbe họn wẹẹ, a tama emwa ni ghaa rrọọ vbe ẹghẹ nẹdẹ wẹẹ: ‘U gha vẹn ihẹn nẹ wẹẹ, u gha ru emwi, ghẹ gia miẹn wẹẹ, u ma ghi ru emwi nii. Vbọrhirhighayehẹ, ọ gha de ọghe eyan ne u yan rẹn ma e Jehova,* ghẹ mwẹ u ma muẹn sẹ.’ 34 Sokpan, I tama uwa nian wẹẹ: Wa ghẹ zẹdẹ vẹn ihẹn hiehie, amaiwẹ te uwa khian ya ẹrinmwi vẹn ihẹn, rhunmwuda, ọni ọre ẹkete ọghe Osanobua; 35 wa ghẹ ya agbọn na vẹn ihẹn, rhunmwuda, ọni ọre ukhuerhe* nọ viọ owẹ yan; wa ghẹ vbe ya e Jerusalẹm vẹn ihẹn, rhunmwuda, ọni ọre ẹvbo ọghe Ọba nii nọ kpọlọ. 36 Ghẹ ya uhunmwu ruẹ vẹn ihẹn, ugbẹnvbe a miẹn wẹẹ, u i khian sẹtin ya ikpẹ eto ọkpa khian nọfua ra nekhui. 37 Wa gi ‘Ẹẹn’ ọghe uwa gha re ẹẹn, ‘Ẹo’ ọghe uwa ghi vbe gha re ẹo, rhunmwuda, emwi nọ ghi gberra enena, obọ ọmwa dan nii ẹre ọ ke rre.
38 “Wa họn wẹẹ, a tae wẹẹ: ‘Ọmwa gha rhu ọmwa aro, a ghi vbe rhu ọghẹe ya ha osa; ọmwa gha kpan ọmwa akọn, a ghi vbe kpan ọghẹe ya ha osa.’ 39 Vbọrhirhighayehẹ, I tama uwa nian wẹẹ: Wa ghẹ gu ọmwa dan khọn, sokpan, ọmwaikọmwa gha gbe ubi ye uwa aro,* wa ghi vbe mu obọ nọkpa nẹẹn nọ gbe yọ. 40 Adeghẹ ọmwa hoo nọ mu ruẹ gha rrie ekọtu, nọ miẹn ruẹ ẹwu ne u yọ ke otọ, u ghi vbe kie ne u yọ ke odukhunmwu nẹẹn; 41 adeghẹ ọmwa nọ rre asẹ, na ya ẹtin vbe iwegbe kpikpi ruẹ ne u gu irẹn mu ihẹ* la ibiriki* ọkpa, u ghi gu ẹre muẹn la ibiriki eva. 42 Ọmwa gha nọ ruẹ emwi, rhie nẹẹn, ghẹ vbe fi iyeke gbe ọmwa nọ hoo nọ mọmọ emwi* vbe obọ ruẹ.
43 “Wa họn wẹẹ, a tae wẹẹ: ‘Te u gha hoẹmwẹ ogieva ruẹ, u ghi gha khẹko oghian ruẹ.’ 44 Vbọrhirhighayehẹ, I tama uwa nian wẹẹ: Wa ye gha hoẹmwẹ eghian uwa, ne uwa vbe gha na erhunmwu ne enọ kpokpo uwa, 45 ne uwa mieke na rhie ẹre ma wẹẹ, ivbi Erha uwa nọ rre ẹrinmwi, ẹre uwa khin, rhunmwuda, ọ gi ovẹn ọnrẹn yunmwu yan emwa dan kevbe emwa esi, ọ vbe gi amẹ rhọọ yan emwa ni ru emwi esi kevbe ni ru emwi dan. 46 Adeghẹ uwa na hoẹmwẹ emwa ni hoẹmwẹ uwa ọkpa, de ere ne uwa khian miẹn vbọ? Ẹ i re erriọ ẹre emwa ni koko igho uhunmwu vbe ru ẹre ra? 47 Adeghẹ ọtẹn uwa ọkpa ẹre uwa tuẹ, de emwi agbọn ne uwa ghi ru vba? Ẹ i re erriọ ẹre emwa ni rre uwu agbọn vbe ru ẹre ra? 48 Wa ghi gha re nọ gbae vbe odẹ vbenian, zẹvbe ne Erha uwa nọ rre ẹrinmwi vbe ya re nọ gbae.
6 “Wa gha begbe, ne uwa ghẹ do gha ru emwi esi vbe odaro emwa, ne iran mieke na gha bẹghe uwa; rhunmwuda, wa ghaa ru vberriọ, Erha uwa nọ rre ẹrinmwi i khian san uwa ẹse. 2 Rhunmwuda ọni, u gha khian ru ẹse ne emwa ne obọ ma sẹ ọre,* ghẹ yae khian ọghe uwa do ghee,* zẹvbe ne emwa okeke ru ẹre vbe sinagọg* kevbe abọ idunmwu, ne emwa mieke na gha tian iran. Ne I ta ẹmwata ma uwa, a san iran ẹse nẹ vberriọ. 3 Sokpan, adeghẹ u khian ru ẹse ne emwa ne obọ ma sẹ ọre, ghẹ gi obọ iye ọmwa ruẹ rẹn emwi ne obọ erha ọmwa ruẹ khian ru, 4 ne ẹse* ne u ru mieke na gha re na ru vbe ẹkhokho. Ẹghẹ nii, Erhaa nọ ke ẹkhokho bẹghe emwi hia nọ sunu ghi san ruẹ ẹse.
5 “Deba ọni, wa ghaa na erhunmwu, wa ghẹ gha ru vbene emwa okeke vbe ru ẹre, rhunmwuda, iran gha khian na erhunmwu, iran ghi ya mudia ye sinagọg* kevbe abọ odẹ vbe avbe idunmwu ni rre adesẹ orere ẹvbo, ne emwa mieke na gha bẹghe iran. Ne I ta ẹmwata ma uwa, a san iran ẹse nẹ vberriọ. 6 Sokpan, u gha khian na erhunmwu, u ghi la ughugha ruẹ, ne u bi ẹkhu gbe, u ghi na erhunmwu gie Erhaa nai bẹghe.* Ẹghẹ nii, Erhaa nọ ke ẹkhokho bẹghe emwi hia nọ sunu ghi san ruẹ ẹse. 7 U ghaa na erhunmwu, ghẹ gha ta ẹmwẹ ọkpa yan egbe yan egbe, vbene emwa ni rre uwu agbọn ru ẹre, rhunmwuda, iran roro ẹre wẹẹ, Osanobua gha họn erhunmwu iran vbe iran ghaa talọ ẹmwẹ nọ bun. 8 Rhunmwuda ọni, wa ghẹ ya egbe taa iran, rhunmwuda, Erha uwa nọ rre ẹrinmwi rẹn emwi ne uwa gualọ, wa ke nọ rẹn.
9 “Nọnaghiyerriọ, wa ghi gha na erhunmwu vbenian:
“‘Erha mwa nọ rre ẹrinmwi, gi eni ruẹ gha re na kpe huan.* 10 Gi Arriọba ruẹ rre. Gia gha ru emwi ne u hoo vbe agbọn na, zẹvbe na vbe ru ẹre vbe ẹrinmwi. 11 Rhie evbare* ẹdẹnẹrẹ na ne ima; 12 ya orukhọ ọghe ima* bọ ima, zẹvbe ne ima vbe yabọ emwa ni ru ima khọọ.* 13 Ghẹ vbe gi ima de ye edanmwẹ,* sokpan, miẹn ima fan vbe obọ ọmwa dan nii.’
14 “Adeghẹ uwa na yabọ emwa ni ru uwa khọọ, Erha uwa nọ rre ẹrinmwi gha vbe yabọ uwa; 15 sokpan, adeghẹ uwa ma yabọ emwa ni ru uwa khọọ, Erha uwa nọ rre ẹrinmwi i khian vbe yabọ uwa.
16 “Wa ghaa mu awẹ, wa ghẹ ghi suku aro ye uhunmwu, vbene emwa okeke ru ẹre, rhunmwuda, te iran mu ugbaro ọghe iran rhia,* ne emwa mieke na rẹn we te iran mu awẹ. Ne I ta ẹmwata ma uwa, a san iran ẹse nẹ vberriọ. 17 Sokpan, u ghaa mu awẹ, ya ori wuo uhunmwu ruẹ, ne u kpe ugbaro ruẹ huan, 18 ne ọmwa rhọkpa ghẹ rẹn we te u mu awẹ, vbọ gberra Erhaa nai bẹghe. Ẹghẹ nii, Erhaa nọ ke ẹkhokho bẹghe emwi hia nọ sunu ghi san ruẹ ẹse.
19 “Wa ghẹ ghi si ẹfe* koko ne egbe uwa ye agbọn na, ehe ne arriukpa* kevbe ọtọn na sẹtin muẹn rhia, kevbe ehe ne avbe oyi na gbe urho, iran ghi ya do emwi viọ. 20 Nọghayayerriọ, wa si ẹfe* koko ye ẹrinmwi, rhunmwuda, arriukpa* ra ọtọn i khian sẹtin muẹn rhia, oyi i khian vbe sẹtin gbe urho la evba ya do emwi viọ. 21 Rhunmwuda, eke ne ẹfe* ruẹ ye, ẹre ekhọe ruẹ khian vbe gha ye.
22 “Aro ọre ukpa ọghe egbe. Adeghẹ u na rhie aro ye efọnkpa,* egbe ruẹ hia ghi ye wannawanna.* 23 Sokpan, adeghẹ aro ruẹ na gha wu ye emwi,* egbe ruẹ hia ghi so ebiebi. Adeghẹ awanwan nọ rrọ ruẹ egbe na gha re ebiebi, u miẹn vbene ebiebi nii khian so hẹ kankankan!
24 “Orhunmwu ọkpa nọ gha sẹtin ga arowa eva i rrọọ; ọ ghaa khẹko ọkpa, ọ ghi hoẹmwẹ enọkpa, ọ gha rhikhan mu ọkpa, ọ ghi tila enọkpa rua. Wa i khian sẹtin gha ga Osanobua, ne uwa vbe gha ga Ẹfe.
25 “Nọnaghiyerriọ, I tama uwa nian wẹẹ: Wa ghẹ ghi si osi ye ẹmwẹ ẹdagbọn uwa, vbe nọ dekaẹn ẹmwẹ evba gha re, ra evba gha da, ra ukpọn ne uwa gha yọ ye egbe. Arrọọ* ma hin usi sẹ evbare ra? Egbe ma vbe hin usi sẹ ukpọn ra? 26 Wa gbarokotọ ghee avbe ahianmwẹ ni tin vbe orere iso; iran i kọ, iran i rhọ, iran i vbe mwẹ aza ne iran viọ emwi yi, sokpan, Erha uwa nọ rre ẹrinmwi ye koko iran. Wa ma hin usi sẹ iran ra? 27 Gha nọ vbe uwu uwa, nọ gha si osi sẹrriọ wẹẹ, ọ ghi sẹtin rhie ekiubit* ọkpa ba ẹdagbọn rẹn? 28 Vbọsiẹ ne uwa na si osi ba ẹmwẹ ukpọn? Wa gbarokotọ ghee avbe obobo ni rre oha, vbene iran ya waan hẹ; iran i miẹn ẹsọn, iran i vbe do ukpọn; 29 sokpan, I tama uwa nian wẹẹ, vbene Sọlomọn ghi vbe hin usi sẹ, ukpọn nọ ghaa yọ ma mose vba ọkpa vbe uwu avbe obobo na. 30 Adeghẹ erriọ ẹre Osanobua ya yọ avbe irunmwu ni rre oha ukpọn, irunmwu na miẹn wẹẹ, iran ghaa rrọọ vbe ẹrẹna, akhuẹ, a hẹ iran ku uwu erhẹn nẹ, wa ma ghi la evba rẹn wẹẹ, ọ gha vbe yọ uwa ukpọn ra? Amuẹtinyan ọghe uwa kanmwa gbe! 31 Rhunmwuda ọni, wa ghẹ gha si osi, ne uwa gha kha wẹẹ, ‘Vbe ima khian re?’ ra ‘Vbe ima khian da?’ ra ‘De ukpọn ne ima khian yọ?’ 32 Ena hia ẹre emwa ni rre uwu agbọn ya egbe hia khu khian. Erha uwa nọ rre ẹrinmwi rẹnrẹn wẹẹ, te ọ khẹke ne uwa gha mwẹ ena hia.
33 “Nọnaghiyerriọ, wa gha mu ẹmwẹ Arriọba Osanobua karo kevbe emwi hia ne Osanobua hoo ne ima gha ru,* wa gha ru vberriọ, a gha viọ avbe emwi na hia ni ghi dekẹe ba ẹre ne uwa. 34 Rhunmwuda ọni, wa ghẹ gha si osi ba ẹmwẹ ẹdẹ nakhuẹ, rhunmwuda, akhuẹ mwẹ oyanghan ọghe obọ ẹre. Dọmwadẹ ẹdẹ mwẹ ọlọghọmwa ọghe obọ iran nẹ.
7 “Wa ghẹ ghi bu ohiẹn ẹrrẹe, na ghẹ vbe bu ohiẹn uwa; 2 rhunmwuda, vbene uwa ya bu ohiẹn ẹrrẹe, erriọ ẹre a khian vbe ya bu ohiẹn uwa; omwa ne uwa ya mwa ne emwa, ẹre iran khian vbe ya mwa ne uwa. 3 Vbọ ghi zẹ ne u na ghee iku erhan nọ rre ọtuẹn aro, vbene u ma na bẹghe ike erhan nọ rre uwẹ aro? 4 Ra, vbua khian ya sẹtin tama ọtuẹn hẹ wẹẹ, ‘Gu mwẹ rhie iku erhan nọ rrọ ruẹ aro hin,’ vbene ike erhan na rre uwẹ aro? 5 Wẹ ne ọmwa okeke! Ka mu ike erhan nọ rrọ ruẹ aro hin, ẹghẹ nii, u ghi bẹghe odẹ ẹse, ne u ya rhie iku erhan nọ rre ọtuẹn aro hin.
6 “Wa ghẹ rhie emwi nọhuanrẹn ne ekita, wa ghẹ vbe fi okuta ighobioye* yotọ ne elẹdẹ. Wa gha ru vberriọ, iran ghi ya owẹ mamaẹn ginna otọ, ẹghẹ nii, iran ghi zẹ aro daa uwa, iran ghi vbe zanzan uwa yotọ.
7 “Wa ye gha nọ, ọ gha sẹ uwa obọ; wa ye gha gualọ, wa gha miẹn; wa ye gha sobọ, a gha kie ne uwa; 8 rhunmwuda, adeghẹ ọmwaikọmwa na gha nọ, a gha rhie nẹẹn, ọmwaikọmwa ghaa gualọ, ọ gha miẹn, ọmwaikọmwa gha vbe gha sobọ, a gha kie nẹẹn. 9 Ọghe ne ẹmwata, gha nọ vbe uwu uwa, ne ovbi ẹre gha nọ re ebrẹd, nọ gha mu okuta ye ọre obọ? 10 Adeghẹ ovbi ẹre na vbe nọ re ehẹn, ọ gha mu ẹyẹn nẹẹn ra? 11 Nọnaghiyerriọ, adeghẹ uwa rẹn vbene a ya viọ emwi nọ maan ne ivbi uwa hẹ, agharhemiẹn wẹẹ emwa dan ẹre uwa khin, inu ghi nọ ne Erha uwa nọ rre ẹrinmwi? Ẹ i re te irẹn gha vbe viọ emwi nọ maan ne emwa ni nọ rẹn ra?
12 “Nọnaghiyerriọ, emwi hia ne uwa hoo ne emwa ru ne uwa, ọ khẹke ne uwa vbe ru ẹre ne iran. Vbene ẹmwata, ọna ẹre a yae kha ighẹ nene Uhi kevbe ẹmwẹ ne avbe Akhasẹ tae.
13 “Wa la onurho ne huẹnrẹn la owa, rhunmwuda, te onurho ọfuan wa vbẹẹ, erriọ ẹre odẹ nọ rrie ọfuan ye gbodoo, emwa nibun ẹre ọ bi lae khian; 14 sokpan, te odẹ nọ rrie arrọọ ye huẹnrẹn, erriọ ẹre a vbe ya piẹnpiẹn egbe la onurho ẹre, ibozẹghẹ emwa ẹre ọ vbe lae.
15 “Wa gha begbe vbe egbe avbe akhasẹ ohoghe, ni mu akpa ọghe ohuan yọ bu uwa gha dee, sokpan, ekita oha* ne ohanmwẹ gbe, ẹre iran khin vbe uwu egbe. 16 Ọmọ ne iran mọ,* ẹre uwa khian ya rẹn iran. Wa he miẹn ọmwa nọ ya gha kọlọ egrep vbe uhunmwu igban ra? Wa he vbe miẹn ọnrẹn ẹdẹ wẹẹ, ọmwa na ya gha kọlọ e fig vbe akọsọ ra? 17 Erriọ vbe ye, erhan nọ maan ẹre ọ mọ ọmọ nọ maan, sokpan, ọmọ ne erhan nọ kẹkẹ mọ i mwẹ emwi nọ gia ya ru. 18 Erhan nọ maan i khian sẹtin mọ ọmọ nẹi mwẹ emwi nọ gia ya ru, erhan nọ kẹkẹ i khian vbe sẹtin mọ ọmọ nọ maan. 19 Erhan ke erhan nẹi mọ ọmọ nọ maan, a gha tọn ọnrẹn gbe otọ, a ghi fi ẹre fi uwu erhẹn. 20 Nọnaghiyerriọ, ọmọ ne iran mọ,* ẹre uwa khian ya rẹn iran nii.
21 “Ẹ i re emwa hia ni tie mwẹ ‘Enọyaẹnmwa, Enọyaẹnmwa,’ ẹre ọ khian la Arriọba ẹrinmwi, sokpan, iran ni ru emwi ne Erha mwẹ nọ rre ẹrinmwi hoo, ẹre ọ khian laọ. 22 Emwa nibun gha tama mwẹ vbe ẹdẹ ne ẹdẹrriọ wẹẹ: ‘Enọyaẹnmwa, Enọyaẹnmwa, ma ma ya eni ruẹ ta ẹmwẹ akhasẹ ra? Ma ma ya eni ruẹ khulo orhiọn dan ra? Ma ma vbe ya eni ruẹ ru iwinna ọyunnuan nibun ra?’ 23 Ẹghẹ nii, I ghi tama iran wẹẹ: ‘I ma rẹn uwa ẹdẹ! Wa kpa hin eke ne I ye rre, wa ne emwa nẹi lele uhi!’
24 “Rhunmwuda ọni, ọmwaikọmwa nọ họn ẹmwẹ ne I ta na, ọ na vbe yae ru emwi, ọ ghi yevbe okpia nọ mwẹ ẹwaẹn, nọ ya bọ owa ẹre yan okuta. 25 Okpamẹ keghi da, amẹ na ro gba ehe hia, okpẹhoho na vbe la, sokpan, emwi rhọkpa ma ru owa nii, rhunmwuda, okuta ẹre a bọe yan. 26 Sokpan, ọmwaikọmwa nọ họn ẹmwẹ ne I ta na, nọ ma yae ru emwi, te ọ yevbe okpia nọ kọẹn, nọ ya bọ owa ẹre yan uzekhae. 27 Okpamẹ keghi da, amẹ na ro gba ehe hia, okpẹhoho na vbe la, owa nii na guo, ọ na rẹnkhuan.”
28 Vbe Jesu ghi ta ẹmwẹ na hia nẹ, emwa ni gbẹbu gha danmwehọ ọre keghi yan unu ruan, rhunmwuda vbene ọ ya gha ma emwa emwi, 29 te ọ ghaa ma iran emwi vbe na ghee ọmwa nọ mwẹ asẹ, ọ ma yevbe avbe skraib ọghe iran.*
8 Ọ ghi tuorre nẹ vbe uhunmwu oke, emwa kegha bi lelẹe. 2 Ọkhọnmwọ oti ọkpa na wa bu ẹre gha dee, ọ na gbe uhunmwu kotọ nẹẹn, ọ na tama rẹn wẹẹ: “Enọyaẹnmwa, adeghẹ u hoo, u gha sẹtin ya mwẹ khian nọhuanrẹn.” 3 Ẹre Jesu na ghi niẹn obọ, ọ na yae kaan rẹn, ọ na wẹẹ: “I wa hoo! Khian nọhuanrẹn.” Vbe ọwara ọkpa nii, emianmwẹ oti nii keghi lahin ọnrẹn egbe rre. 4 Jesu na ghi tama rẹn wẹẹ: “Ghẹ tama ọmwa rhọkpa, sokpan, bu ohẹn gha khian nọ ghee ruẹ egbe, u ghi vbe zọ ese ne Mozis we na gha zọ, nọ mieke na gha re osẹ ne iran.”*
5 Ọ ghi la e Kapaniọm, ọkaokuo ọkpa keghi bu ẹre gha dee, ọ na gha rinmwiaẹn, 6 ọ na wẹẹ: “Enọwanrẹn, ọguọmwadia mwẹ ọkpa khuọnmwi vbe owa, ẹ i sẹtin kpaegbe, obọ wa dae.” 7 Jesu keghi tama rẹn wẹẹ: “I gha sẹ evba, I gha mu ẹre egbe rran.” 8 Ọkaokuo nii keghi wanniẹn wẹẹ: “Enọwanrẹn, I ma sẹ ne u gha rrie owa ẹre, sokpan, wa ke emwa na guan, egbe gha rran ọguọmwadia mwẹ. 9 Rhunmwuda, emwa rrọọ ni mwẹ asẹ yan mwẹ, mẹ vbe mwẹ ivbiyokuo ni rre ototọ mwẹ. I gha tama ọkpa wẹẹ, ‘Gha khian!’ ọ ghi gha khian, I gha tama ọvbehe wẹẹ, ‘Gha dee!’ ọ ghi gha dee, I gha vbe tama ọviẹn mwẹ wẹẹ, ‘Ru ọna!’ ọ ghi gele ru ẹre.” 10 Vbe Jesu ghi họn ẹmwẹ na, ọ na wa kpa ẹre odin, ọ na ghi tama emwa ni lelẹe khian wẹẹ: “Ne I ta ẹmwata ma uwa, I ma he miẹn ọmwa nọ mwẹ egbe amuẹtinyan nọ wegbe vbenian ẹdẹ, vbe otọ Izrẹl. 11 Sokpan, I tama uwa nian wẹẹ, emwa nibun gha ke odẹ ekẹn kevbe orrie* rre, iran ghi do deba Ebraham, Aizik kevbe Jekọb tota gha rri evbare vbe eteburu vbe Arriọba ẹrinmwi; 12 sokpan, nọ ne emwa ni wa re ivbi Arriọba na, a ghi fi iran fi uwu ebiebi vbe orere. Iran ghi gha viẹ egbe iran vba, iran ghi vbe gha rri akọn vba.” 13 Ẹre Jesu na ghi tama ọkaokuo nii wẹẹ: “Gha khian. Ugbẹnvbe a miẹn wẹẹ u mwẹ amuẹtinyan, gi ẹre gha ye vbene u gualọe yi.” Ọwara ọkpa nii, egbe keghi rran ọguọmwadia ẹre.
14 Vbe Jesu ghi la owa e Pita, ọ keghi miẹn wẹẹ iye ọvbokhan e Pita rre ilovbiẹ, rhunmwuda, evbirraro ru ẹre.* 15 Jesu keghi ya obọ kaan rẹn obọ, iyeke ọni, evbirraro* nii na fo vbe egbe ẹre, ọ na ghi kpaegbe, ọ na suẹn gha ru emwi, nọ ya mu ọghọ ye Jesu egbe. 16 Sokpan, vbọ ghi sẹ ẹghẹ ota, emwa keghi viọ emwa nibun ne orhiọn dan loo bu ẹre gha dee; ẹmwẹ ọkpa kẹkan ẹre Jesu tae ya khulo avbe orhiọn dan nii hin iran egbe rre, ọ na mu iran egbe rran ighẹ emwa hia ne obọ emianmwẹ wa da, 17 ne ẹmwẹ ne Osanobua loo Aizaia ne akhasẹ ya ta yotọ mieke na sẹ, nọ khare wẹẹ: “Irẹn tobọ irẹn keghi viọ emianmwẹ kevbe obalọ ọghe ima gha rrie.”
18 Vbe Jesu ghi bẹghe emwa ni gbẹbu lẹga ẹre, ọ na we ne irẹn vbe erhuanegbe ẹre gberra ghee obọ nọkpa. 19 Ẹre skraib ọkpa* na wa bu ẹre gha dee do tama rẹn wẹẹ: “Ọmamwaemwi, I gha leluẹ gha rrie ehe ne u rhirhi gha rrie.” 20 Sokpan, Jesu keghi tama rẹn wẹẹ: “Avbe umuọkhọkhọ* mwẹ uvun ne iran dia, avbe ahianmwẹ ni tin vbe orere iso, vbe mwẹ oko ọghe iran, sokpan, Ovbi ọmwa i mwẹ ehe rhọkpa nọ rhie uhunmwu lẹre yi.” 21 Ọrhuanegbe ẹre ọvbehe keghi tama rẹn wẹẹ: “Enọyaẹnmwa, gu mwẹ ka ya ree erha mwẹ nẹ.” 22 Jesu keghi tama rẹn wẹẹ: “Ye gha lele mwẹ, ne u gi avbe orinmwi tobọ iran ree emwa iran ni wulo.”
23 Vbe Jesu ghi la okọ, erhuanegbe ẹre na vbe lelẹe. 24 Vbe udomwurri, okpẹhoho na suẹn gha la vbe okun nii, sẹrriọ wẹẹ, amẹ na gha vẹ la uwu okọ; sokpan, na kha na, Jesu wa vbiẹ. 25 Ẹre iran na ya huẹn ọnrẹn, iran na tama rẹn wẹẹ: “Enọyaẹnmwa, miẹn ima fan, te ima khian wulo na!” 26 Sokpan, ọ keghi tama iran wẹẹ: “Vbọzẹ ne ohan na mu uwa vbenian yi? Amuẹtinyan ọghe uwa kanmwa gbe!” Ẹre ọ na ghi kpaegbe, ọ na we ne ẹhoho kevbe okun nii wa dobọ yi, ehe hia na do ye hii. 27 Erhuanegbe ẹre na yan unu ruan, iran na gha kha wẹẹ: “De aro ọmwa ne ọna khin, ne ẹhoho kevbe okun wa họn ẹmwẹ na?”
28 Vbe Jesu ghi sẹ obọ nọkpa vbe ikinkin ọghe Gadara, ikpia eva ne orhiọn dan loo, ni ladian vbe ọkpẹn avbe uvun okuta ni rre itẹ, keghi vba e Jesu. Iran khọọ sẹrriọ wẹẹ, ohan i gi ọmwa rhọkpa la odẹ nii. 29 Iran ghi bẹghe Jesu, iran na rhie so, iran na wẹẹ: “Ovbi Osanobua, vbọ kaan ima kaan ruẹ? Te u rre do rri ima oya, ọ te sẹ ẹghẹ na bu yọ ra?” 30 Na kha na, oghẹn elẹdẹ kegha rri evbare vbe urria vba. 31 Ẹre avbe orhiọn dan nii na suẹn gha rinmwiaẹn, iran na tama rẹn wẹẹ: “Adeghẹ u khian khulo ima, gi ima la uwu avbe elẹdẹ nii.” 32 Ọ keghi tama iran wẹẹ: “Wa gha khian!” Avbe orhiọn dan nii na ghi ladian, iran na la uwu avbe elẹdẹ nii, ẹre oghẹn elẹdẹ nii hia na ghi khọn gha rrie eke ne oke na han, iran na ke evba kharha ku uwu okun, erriọ ẹre iran ya wulo ye uwu amẹ. 33 Sokpan, emwa ni gbaroghe avbe elẹdẹ nii keghi lẹẹ fua, iran na gha rrie orere ẹvbo, iran na ya na iyẹn emwi hia nọ sunu, ya sẹ egbe emwi nọ sunu daa ikpia ne orhiọn dan ghaa loo. 34 Ẹre emwa hia ni rre ẹvbo nii na bu e Jesu gha dee, iran ghi miẹn ọnrẹn, iran na rinmwiaẹn nọ kpa hin ikinkin ọghe iran rre.
9 Jesu ghi la okọ, ọ na fian okun rra gha rrie ẹvbo ẹre. 2 Ọ ghi sẹ evba, iran na wa dada okpia ọkpa nẹi sẹtin khian* nọ lovbiẹ ye ebẹdi* bu ẹre gha dee. Jesu ghi bẹghe vbene iran mwẹ amuẹtinyan hẹ, ọ na ghi tama okpia nii nẹi sẹtin khian* wẹẹ: “Ghẹ gi ohan mu ruẹ,* ovbi mwẹ! A ya orukhọ ruẹ bọ ruẹ nẹ.” 3 Ẹre avbe skraib eso* na gha gu egbe iran guan wẹẹ: “Te oko na rhooro* na!” 4 Jesu rẹn emwi ne iran roro vbe ekhọe, ọ na ghi tama iran wẹẹ: “Vbọzẹ ne uwa na roro emwi dan vbe ekhọe uwa? 5 Vbe igiemwi, de nọ khuẹrhẹ sẹ na ta? Ne ọmwa kha wẹẹ, ‘A ya orukhọ ruẹ bọ ruẹ nẹ’ nọ ra, ra nọ kha wẹẹ, ‘Kpaegbe, ne u suẹn gha khian’? 6 Vbọrhirhighayehẹ, ne uwa mieke na rẹn wẹẹ, Ovbi ọmwa mwẹ asẹ vbe agbọn na, nọ ya ya orukhọ bọ emwa—” ẹre Jesu na ghi tama okpia nii nẹi sẹtin khian* wẹẹ: “Kpaegbe, mu ebẹdi* ruẹ, ne u gha rrie owa.” 7 Ẹre ọ na gele kpaegbe, ọ na gha rrie owa. 8 Vbe emwa ni gbẹbu ghi bẹghe emwi nọ sunu na, orrirri na gbe ku iran, iran na gha rhie uyi ne Osanobua, nọ na rhie asẹ vbenian ne emwa nagbọn.
9 Jesu ghi vbe kpa hin evba rre, ọ na bẹghe okpia ọkpa na tie ẹre Matiu, nọ tota ye ehe na na koko igho uhunmwu, ọ na tama rẹn wẹẹ: “Do gha lele mwẹ khian.” Ọwara ọkpa nii, ọ na kpaegbe, ọ na lelẹe. 10 Vbọ ghi zẹ kpẹẹ, Jesu na gha rri evbare* vbe owa e Matiu. Iran nibun ni koko igho uhunmwu kevbe emwa orukhọ keghi rre, iran na deba e Jesu vbe erhuanegbe ẹre gha rri evbare.* 11 Avbe Farisi ghi bẹghe ọnọna, iran na nọ erhuanegbe ẹre wẹẹ: “Vbọzẹ ne ọmamwaemwi ọghe uwa, na gu iran ni koko igho uhunmwu kevbe emwa orukhọ rri evbare yi?” 12 Vbe Jesu ghi họn ẹmwẹ ne iran tae, ọ na kha wẹẹ: “Emwa ne egbe rran rẹn i gualọ ọbo nọ khian sinmwi iran, sokpan iran ni khuọnmwi. 13 Nọnaghiyerriọ, wa gha khian ne uwa ya gualọ otọ emwi na ya ẹmwẹ na kha: ‘Itohan ẹre I gualọ, ẹ i re ese na zọ.’ Emwa orukhọ ẹre I rre do tie, ẹ i re emwa ni lele uhi.”
14 Ẹre erhuanegbe Jọn na ghi bu e Jesu gha dee, iran na nọ rẹn wẹẹ: “Vbọzẹ ne ima kevbe avbe Farisi na mu awẹ, sokpan, erhuanegbe ruẹ i mu awẹ?” 15 Ẹre Jesu na tama iran wẹẹ: “Esa rrọọ ra, ne avbe ọsie ọdafẹn ọha ya gha khiẹ, vbene ọdafẹn ọha na gu iran rre evba ra? Sokpan, ẹdẹ dee na gha ya rhie ọdafẹn ọha hin eke ne iran ye rre, ẹghẹ nii, iran ghi gha mu awẹ.* 16 Ọmwa rhọkpa i rrọọ nọ khian se ukpọn ọgbọn kevbe ukpọn ọwiẹyi kugbe, ọ gha ru vberriọ, ukpọn ọgbọn nii ghi yuo fua vbọ, ẹghẹ nii, ukpọn nii ghi yanghan sayọ. 17 Erriọ vbe ye, emwa i sa ayọn ọgbọn ye ẹkpo ohian nọ wiẹn nẹ, adeghẹ iran na ru vberriọ, ẹkpo ohian nii ghi mu sa, ẹghẹ nii, ayọn ni rrọọ ghi tue kua, ẹkpo ohian nii ghi vbe rhia. Sokpan, ẹkpo ohian ọghe ọgbọn, ẹre emwa sa ayọn ọgbọn yi, ẹghẹ nii, emwi rhọkpa i khian ru ẹkpo nii kevbe ayọn nii.”
18 Vbe Jesu wa ye gu iran guan, okpia ọkpa nọ rre asẹ, na wa rre, ọ na gbe uhunmwu kotọ nẹẹn, ọ na tama rẹn wẹẹ: “Vbene a wa guan na, egbọre ovbi mwẹ nokhuo gha wu nẹ, sokpan, gha dee ne u do ya obọ kaan rẹn, nọ mieke na dọlegbe gha rre agbọn.”
19 Ẹre Jesu na kpaegbe, irẹn vbe erhuanegbe ẹre na ghi lele okpia nii gha khian. 20 Ẹre okhuo ọkpa ne esagiẹn tue, na wa la iyeke rre, ọ na ya obọ kaan ehọ ukpọn ne Jesu yọ ke odukhunmwu; ukpo iweva (12) ẹre ọ ye, ne okhuo na ke khuọnmwi emianmwẹ na. 21 Okhuo na kegha tama egbe ẹre wẹẹ: “Ọ ghaa re ukpọn nọ yọ ke odukhunmwu ọkpa kẹkan, ẹre I wa sẹtin ya obọ kaan, egbe gha rran mwẹ.” 22 Vbe Jesu ghi ghee iyeke, ọ na bẹghe okhuo nii, ọ na tama rẹn wẹẹ: “Ghẹ gi ohan mu ruẹ,* ovbi mwẹ! Amuẹtinyan ruẹ mu ruẹ egbe rran nẹ.” Ke ẹghẹ nii kpa, egbe na wa rran okhuo nii.
23 Vbe ọ ghi sẹ owa okpia nii nọ rre asẹ, ọ na miẹn iran ni kpee ẹrere* kevbe ẹbu emwa ni gbe owogho. 24 Jesu keghi kha wẹẹ: “Wa kpa hin emwa rre, rhunmwuda, ọmokhuo na ma wu, sokpan, te ọ vbiẹ.” Vbe ọ ghi ta ẹmwẹ na, iran na suẹn gha giẹ ọre. 25 Emwa ni gbẹbu nii ghi ladian nẹ, Jesu na la owa, ọ na rhie ọmokhuo nii obọ, ẹre ọmokhuo nii na ghi kpaegbe. 26 Emwa kegha ta emwi nọ sunu nii khian vbe ikinkin nii hia.
27 Jesu ghi kpa vba rre, arhuaro eva kegha lelẹe khian, iran na gha go wẹẹ: “Ovbi e Devid, tohan ima.” 28 Jesu ghi la uwu owa nẹ, avbe arhuaro nii na bu ẹre gha dee, Jesu na ghi nọ iran wẹẹ: “Wa yayi* wẹẹ I gha sẹtin ru ẹre ra?” Iran na wanniẹn ọnrẹn wẹẹ: “Ẹẹn, Enọyaẹnmwa.” 29 Ẹre Jesu na ghi ya obọ kaan iran aro, ọ na tama iran wẹẹ: “Ugbẹnvbe a miẹn wẹẹ uwa yayi,* gi ẹre gha ye vberriọ ne uwa.” 30 Iran na ghi suẹn gha bẹghe. Ẹre Jesu na ghi kakabọ kan rẹn ye iran ehọ wẹẹ: “Wa ghẹ gi ọmwa rhọkpa rẹn emwi nọ sunu na.” 31 Sokpan, iran ghi ladian vba, iran na gha ta ẹmwẹ ọnrẹn khian vbe ikinkin nii hia.
32 Iran khian ghi kpa, emwa na mu odin ọkpa ne orhiọn dan loo bu e Jesu gha dee; 33 vbe Jesu ghi khu orhiọn dan nii hin ọnrẹn egbe rre nẹ, okpia nii nẹi te guan na suẹn gha guan. Emwa ni gbẹbu keghi yan unu ruan, iran na kha wẹẹ: “A ma he miẹn egbe emwi vbenian ẹdẹ vbe otọ Izrẹl.” 34 Sokpan, avbe Farisi kegha kha wẹẹ: “Ẹtin ọkaolotu ọghe avbe orhiọn dan, ẹre ọ ya khulo avbe orhiọn dan kua.”
35 Jesu kegha lele avbe ẹvbo nii hia khian, kẹ kevbe avbe igue ni rrọọ, ọ na gha ma emwa emwi vbe avbe sinagọg* ọghe iran, ọ na gha kporhu iyẹn nọ maan ọghe Arriọba, ọ na vbe gha mu emwa hia ni khuọnmwi emianmwẹ ughughan kevbe ni huẹhuẹ egbe rran. 36 Vbe ọ ghi bẹghe emwa ni gbẹbu, ohan iran kegha to ẹre, rhunmwuda, te iran yevbe ohuan na zẹ ọre ohian, nọ hẹ yo hẹ rre, nẹi mwẹ nọ su ẹre. 37 Ẹre ọ na ghi tama erhuanegbe ẹre wẹẹ: “Ọghe ne ẹmwata, emwiokọ na khian rhọ wa bun, sokpan, emwa ni khian rhọ ẹre, ibozẹghẹ ẹre iran khin. 38 Nọnaghiyerriọ, wa rinmwian enọ yan iwinna emwiokọ na rhọ, nọ gie emwa, ne iran ya rhọ emwiokọ ọghẹe.”
10 Ẹre ọ na ghi tie erhuanegbe ẹre iweva (12), ọ na rhie asẹ ne iran, ne iran ya gha khulo avbe orhiọn dan,* kevbe ne iran sẹtin gha mu emwa hia ni khuọnmwi emianmwẹ ughughan kevbe ni huẹhuẹ egbe rran.
2 Eni ọghe ukọ iweva (12) nọ ghaa mwẹ na khin: Okaro, e Saimọn, na vbe tie ẹre Pita, kevbe Andru ne ọtiọnrẹn; e Jems ne ovbi e Zẹbẹdi kevbe Jọn ne ọtiọnrẹn; 3 e Filip kevbe Batọlomio; e Tọmọs kevbe Matiu nọ koko igho uhunmwu; e Jems ne ovbi Alfiọs; e Tadiọs; 4 e Saimọn ne ọmwa oyaya* kevbe Judas Iskariọt, nọ ghi yae dẹ vbe okiekie.
5 Iran iweva (12) na, ẹre Jesu gie, ọ na tama iran wẹẹ: “Wa ghẹ la ikinkin ọghe agbẹnvbo ọvbehe, wa ghẹ vbe fi owẹ la ẹvbo Ivbi e Sameria rhọkpa; 6 sokpan, wa ye gha gualọ avbe ohuan ni wiri, ni rre igiowa ọghe Izrẹl. 7 Zẹvbe ne uwa ya khian, wa gha kporhu, wa ghi gha kha wẹẹ: ‘Arriọba ẹrinmwi sotọ nẹ.’ 8 Wa mu eni khuọnmwi egbe rran, wa huẹn eni wulo kpaegbe, wa ya avbe ọkhọnmwọ oti khian eni huanrẹn, wa khulo avbe orhiọn dan ladian. Te a rhie ne uwa ọghe ọhẹ, wa vbe gha rhie ne emwa ọvbehe ọghe ọhẹ. 9 Wa ghẹ viọ igoru ra esiliva ra ekọpa ye ẹsiso ọghe uwa, 10 wa ghẹ mu ẹkpo na mu evbare yi, wa ghẹ viọ ẹwu eva* lele egbe, ra ibata, ra ọkpọ, rhunmwuda, te ọ khẹke ne ọmwa nọ winna rri evbare.
11 “Wa gha la ẹvbo ke ẹvbo ra igue nọ rhirhi gha khin, wa gualọ ọmwa nọ rre evba, nọ mu egbe nọ ya miẹn uwa yi, wa ghi dia evba ya, rhinrin, wa te do kpa. 12 Wa gha la owa nii, wa ghi tuẹ emwa ni rre igiowa nii. 13 Adeghẹ emwa ni rre owa nii miẹn uwa yi, wa gi ọfunmwegbe ne uwa rhie rre gu iran gha rrọọ, sokpan, adeghẹ iran ma miẹn uwa yi, ọfunmwegbe nọ lele uwa rre, ghi vbe lele uwa kpa. 14 Ehe ke ehe ne emwa ma na miẹn uwa yi, ra ne iran ma na danmwehọ uwa, wa ghi bọnmwẹ ebubẹ nọ rre uwa owẹ ye otọ, vbe uwa gha khian kpa vbe owa nii ra vbe ẹvbo nii rre. 15 Ne I ta ẹmwata ma uwa, emwi nọ khian rruan ẹvbo nii vbe Ẹdẹ Ibuohiẹn, ẹre ọ khian khọọ sẹ emwi nọ khian rruan e Sọdọm vbe Gomorra.
16 “Ghee ẹre! Te I gie uwa ladian, zẹvbe ohuan ni rre uwu ẹbu ekita oha;* rhunmwuda ọni, wa gha begbe vbe na ghee ẹyẹn, wa ghi vbe fẹko gha ru ọghe uwa khian vbe na ghee idu. 17 Wa gha begbe, rhunmwuda, emwa gha silo uwa gha rrie ekọtu, iran ghi vbe ya asan bolo uwa egbe vbe avbe sinagọg* ọghe iran. 18 A gha vbe silo uwa gha die odaro avbe gọvinọ kevbe avbe ọba rhunmwuda mwẹ, nọ gha re osẹ ne iran kevbe avbe agbẹnvbo. 19 Vbọrhirhighayehẹ, iran gha viọ uwa sẹ evba, wa ghẹ si osi ye ẹmwẹ ne uwa gha ta, ra vbene uwa khian ya tae hẹ, rhunmwuda, ọ gha sẹ ẹghẹ nii, a gha rhie ẹmwẹ ne uwa gha ta ye uwa unu; 20 ẹ i re uwa tobọ uwa, ẹre ọ khian gha guan vbe ẹghẹ nii, sokpan, orhiọn ọghe Erha uwa nọ rre ẹrinmwi, ẹre ọ khian gha loo uwa ya ta ẹmwẹ ne uwa ta. 21 Yevbesọni, ọtẹn gha mu ọtiọnrẹn ladian na gbe ẹre rua, erha gha vbe mu ovbi ẹre ladian na gbe ẹre rua, emọ ghi gha gu evbibiẹ iran khọn, iran ghi vbe silo iran ladian na gbele iran rua. 22 Emwa hia ghi vbe gha khẹko uwa rhunmwuda mwẹ,* sokpan, ọmwa nọ zin egbe sẹ ufomwẹ, ẹre ọ khian miẹn fan. 23 Iran ghaa zẹ uwa kpokpo vbe ẹvbo ọkpa, wa ghi lẹẹ gha rrie ẹvbo ọvbehe; ne I ta ẹmwata ma uwa, wa i khian kporhu la otọ Izrẹl hia fo, a te miẹn wẹẹ Ovbi ọmwa rre.
24 “Ọmwa na ma ẹre emwi ma kpọlọ sẹ ọmamwaemwi ọghẹe, ọviẹn ma vbe kpọlọ sẹ enarẹn. 25 Adeghẹ ọmwa na ma ẹre emwi, na sẹtin gha yevbe ọmamwaemwi ọghẹe, ọ khẹke nọ sẹ ọre ọkẹn; adeghẹ ọviẹn na vbe sẹtin gha yevbe enarẹn, ọ khẹke nọ sẹ ọre ọkẹn. Adeghẹ emwa tie ọdafẹn nọ yan owa, e Biẹlzibọb,* inu ghi nọ ne iran ni rre igiowa ẹre? 26 Rhunmwuda ọni, wa ghẹ mu ohan iran, rhunmwuda, emwi ọkpa i rrọọ na guere, nai khian wee rua, emwi ọkpa i vbe rrọọ na ru vbe ẹkhokho, nai khian rẹn vbe okiekie. 27 Emwi ne I tama uwa vbe uwu ebiebi, wa ghi ya tae ladian vbe idagbo,* emwi ne I ta ye uwa ehọ, wa ya ke uhunmwu owa wewe ẹre. 28 Wa ghẹ gha mu ohan emwa ni sẹtin gbe ikinnegbe, sokpan, nẹi khian sẹtin fuẹn arrọọ* rua fẹfẹfẹ;* nọghayayerriọ, wa gha mu ohan ọmwa nii nọ gha sẹtin fuẹn arrọọ* kevbe ikinnegbe rua fẹfẹfẹ vbe Gẹhẹna.* 29 Agiẹghẹ ọkpa nọ ma sẹ emwi,* ẹre a ya dẹ ahianmwẹ ne giẹrẹ eva na tie ẹre sparro, ra ẹ i re erriọ? Ọrheyerriọ, ọkpa i rrọọ vbe uwu iran nọ gha de fi otọ, vbene Erha uwa nọ rre ẹrinmwi i na rẹn. 30 Uhiẹn, ọ rẹn inu eto nọ rre uwa uhunmwu. 31 Nọnaghiyerriọ, wa ghẹ gi ohan mu uwa; wa hin usi sẹ e sparro nibun.
32 “Ọmwaikọmwa nọ tae sirra emwa wẹẹ, irẹn rẹn mwẹ, I gha vbe sirra Erha mwẹ nọ rre ẹrinmwi tae wẹẹ, I rẹn ọnrẹn. 33 Sokpan, ọmwaikọmwa nọ siẹn mwẹ sirra emwa, I gha vbe sirra Erha mwẹ nọ rre ẹrinmwi siẹn wẹẹ, I ma rẹn ọnrẹn. 34 Wa ghẹ roro ẹre wẹẹ, te I rhie ọfunmwegbe gha die agbọn na; I ma rhie ọfunmwegbe rre, sokpan, umozo ẹre I rhie rre. 35 Te I rre do si iwannegbe, ọmokpia ghi gha gu erhae khọn, ọmokhuo ghi gha gu iyẹe khọn, amwẹ ọmọ ghi gha gu iye ọdọ ẹre khọn. 36 Vbene ẹmwata, eghian ne ọmwa khian gha mwẹ, igiowa ẹre, ẹre ọ khian ke rre. 37 Ọmwaikọmwa nọ hoẹmwẹ erhae, ra iyẹe sẹ mwẹ, ma sẹ nọ khian gha re ọrhuanegbe mwẹ; ọmwaikọmwa nọ vbe hoẹmwẹ ovbi ẹre nokpia ra ovbi ẹre nokhuo sẹ mwẹ, ma sẹ nọ khian gha re ọrhuanegbe mwẹ. 38 Ọmwaikọmwa nọ ma vbe mu erhan irrioya* ọghẹe, nọ gha lele mwẹ khian, ma sẹ nọ khian gha re ọrhuanegbe mwẹ. 39 Ọmwaikọmwa nọ hoo nọ sinmwi arrọọ* ọghẹe, arrọọ* ọghẹe ghi wii ẹre, sokpan, ọmwaikọmwa nọ mu arrọọ* ọghẹe fua rhunmwuda mwẹ, ọ ghi miẹn ọnrẹn werriegbe.
40 “Ọmwa nọ rhirhi miẹn uwa yi, vbe miẹn mwẹ yi; ọmwa nọ rhirhi miẹn mwẹ yi, vbe miẹn ọnrẹn yi ighẹ Ọmwa nii nọ gie mwẹ rre. 41 Ọmwaikọmwa nọ miẹn akhasẹ yi rhunmwuda nọ na re akhasẹ, emwi na khian ya san akhasẹ ẹse, ẹre a khian vbe ya san rẹn ẹse; ọmwaikọmwa nọ miẹn ọmwa nọ lele uhi Osanobua yi, rhunmwuda nọ na lele uhi Osanobua, emwi na khian ya san rẹn ẹse ighẹ ọmwa nii nọ lele uhi Osanobua, ẹre a khian vbe ya san irẹn ẹse. 42 Deba ọni, ọmwaikọmwa nọ sa amẹ nọ furre ne ọkpa vbe uwu iran ne giẹrẹ na, rhunmwuda nọ na re ọrhuanegbe, a gha wẹẹ ukpu ọkpa kẹkan nọ, ne I ta ẹmwata ma uwa, ẹ i mwẹ a ma san ọmwa vberriọ ẹse.”
11 Vbe Jesu ghi tama erhuanegbe ẹre iweva (12) nẹ, emwi nọ khẹke ne iran ru, ọ keghi ke evba kpa, ọ na ya gha kporhu vbe avbe ẹvbo ni lẹga ikinkin nii, ọ na vbe gha ma emwa emwi.
2 Sokpan, vbe Jọn ghi họn vbe uwu eghan nọ ye, vbene Kristi ya gha winna hẹ, ọ na ghi gie erhuanegbe ẹre, 3 ne iran ya nọ rẹn wẹẹ: “Wẹ ọre Ọmwa Nii Na Wẹẹ Ọ Dee ra, ra ne ima ye gha khẹ ọmwa ọvbehe?” 4 Ẹre Jesu na ghi tama iran wẹẹ: “Wa gha khian, ne uwa ya tama e Jọn, emwi ne uwa wa họn nian kevbe emwi ne aro uwa vbe sẹ nian: 5 Te avbe arhuaro ghi bẹghe, te avbe uke ghi khian, te a ghi ya avbe ọkhọnmwọ oti khian eni huanrẹn, te avbe ayenhọ ghi họn ẹmwẹ, a huẹn emwa ni wulo kpaegbe, a vbe kporhu iyẹn nọ maan ma ivbiogue. 6 Oghọghọ nọ ne ọmwa nii nọ ma rrua owẹ rhunmwuda mwẹ.”
7 Vbe iran ghi kpa nẹ, Jesu na suẹn gha ta ẹmwẹ e Jọn ma emwa ni gbẹbu, ọ na wẹẹ: “De emwi ne uwa ya ghee vbe uwu ato? Irunmwu ne ẹhoho bi yo bi rre nọ ra? 8 Deghẹ ẹ i re ọni, de emwi ne uwa ghi ya ghee? Okpia nọ yọ ukpọn ighobioye* nọ ra? Sokpan, ẹguae ọba ẹre a na miẹn emwa ni yọ egbe ukpọn vberriọ. 9 Deghẹ ẹ i re ọni, de emwi ne uwa gele ya ghee? Te uwa ya ghee akhasẹ ra? Akhasẹ gele nọ, sokpan, I tama uwa nian wẹẹ, ọ sẹ akhasẹ ẹsẹse. 10 Ọna ọre ọmwa na ghaa guan kaẹn vbe ẹmwẹ na gbẹn yotọ, nọ khare wẹẹ: ‘Ghee oo! I gha gie ukọ mwẹ ke odaro nuẹn, nọ ya dọlọ odẹ yi khẹ ruẹ!’ 11 Ne I ta ẹmwata ma uwa, vbe uwu emwa hia ne ikhuo he biẹ, nọ sẹ e Jọn ne Ọ Dinmwi Ọmwa Ye Amẹ i rrọọ, sokpan, ọmwa nọ kanmwa sẹ vbe Arriọba ẹrinmwi kpọlọ sẹ ọre. 12 Ke ẹghẹ e Jọn ne Ọ Dinmwi Ọmwa Ye Amẹ gha dee, do sẹ ẹghẹ na, ẹre emwa ke ya egbe hia gualọ Arriọba ẹrinmwi; emwa ni ya egbe hia gualọe, ẹre ọ vbe sẹ ọre obọ. 13 Rhunmwuda, vbene ọ te sẹ ẹghẹ e Jọn, avbe Akhasẹ kevbe Uhi e Mozis tae yotọ nẹ, emwi nọ gha sunu; 14 ọ gha khọnrẹn wẹẹ uwa yayi, ra uwa ma yayi, irẹn ọre ‘Ẹlaija na wẹẹ ọ dee.’ 15 Ọmwa nọ mwẹ ehọ, gi ẹre họn.
16 “De emwa ne I gha ya ivbi orre na gie? Te iran yevbe ibiẹka ni tota ye adesẹ ẹki, ni datie ihua iran ne iran gba ku, 17 iran na wẹẹ: ‘Ma kpee ẹrere* ne uwa, sokpan, wa ma gbe yọ; ma so, sokpan, wa ma viẹ.’* 18 Erriọ vbe ye, vbe Jọn rre, ọ ma re, ọ ma da, sokpan, emwa na gha kha wẹẹ, ‘Orhiọn dan ẹre ọ loo ẹre.’ 19 Ovbi ọmwa ghi rre, ọ na gha re, ọ na gha da, sokpan, emwa ghi ra kha, iran na wẹẹ, ‘U ghee ẹre ighẹ ọmwa oregbe kevbe ọdayọn! Iran ni koko igho uhunmwu kevbe emwa orukhọ ẹre ọ gu ru ọse!’ Vbọrhirhighayehẹ, deghẹ emwi esi ẹre ẹwaẹn gele khin, iwinna rẹn* ẹre ọ khian rhie ẹre ma.”*
20 Ẹre ọ na ghi suẹn gha ta ku avbe ẹvbo nọ na winna iwinna ọyunnuan nibun, rhunmwuda ne iran ma na fi werriẹ, ọ na wẹẹ: 21 “Ọ gha baa suẹ gbe, Kọrezin! Ọ gha baa suẹ gbe, Bẹtse-ada! rhunmwuda, akpawẹ te a winna iwinna ọyunnuan vbe Taia kevbe Saidọn, zẹvbe na winnaẹn vbe ẹvbo uwa, ọ gha te kpẹẹ ne iran gha te fi werriẹ, iran ghi silo ukpọn akhiẹ ye egbe, iran ghi vbe tota ye emuẹn. 22 Sokpan, I tama uwa nian wẹẹ, emwi nọ khian rruan uwa vbe Ẹdẹ Ibuohiẹn, ẹre ọ khian khọọ sẹ emwi nọ khian rruan e Taia kevbe Saidọn. 23 Wẹ ne Kapaniọm, te uwẹ te roro ẹre wẹẹ, a gha tọn ruẹ mu ya sẹ ẹrinmwi ra? Idin* ẹre u rrie! Rhunmwuda, akpawẹ egbe iwinna ọyunnuan na winnaẹn vbe ẹvbo ruẹ, ẹre a winnaẹn vbe Sọdọm, te Sọdọm gha te ye gha rrọọ do sẹ ẹdẹnẹrẹ. 24 Sokpan, I tama uwa nian wẹẹ, emwi nọ khian rruan uwa vbe Ẹdẹ Ibuohiẹn, ẹre ọ khian khọọ sẹ emwi nọ khian rruan otọ e Sọdọm.”
25 Ẹghẹ nii, Jesu na ghi kha wẹẹ: “Evbavba nọ yan ẹrinmwi kevbe agbọn, I rhie urhomwẹ nuẹn sirra emwa hia, rhunmwuda, u viọ avbe emwi na lẹre ne iran ni mwẹ ẹwaẹn kevbe ni mwẹ irẹnmwi, u na muẹn ma ibiẹka ne giẹrẹ. 26 Vbene ẹmwata, Evbavba, emwi ne uwẹ gualọ na khin. 27 Erha mwẹ viọ emwi hia mẹ nẹ, ọmwa rhọkpa i rrọọ nọ gele rẹn imẹ ne Ọmọ, vbọ gberra Evbavba; ọmwa rhọkpa i vbe rrọọ nọ gele rẹn Evbavba, vbọ gberra imẹ ne Ọmọ, kevbe ọmwaikọmwa ne imẹ ne Ọmọ hoo ne I gie Evbavba ma. 28 Wa bu mwẹ gha dee, wa hia ni miẹn ẹsọn kevbe ne egbe wọọ re rhunmwuda ihẹ nọkhua ne uwa mu, I gha ya egbe rọkhọ uwa. 29 Wa rhie urọnghọn* mwẹ, ne uwa ruẹ emwi vbe obọ mwẹ, rhunmwuda, ọmwa nọ fu kevbe nọ ya ekhọe hia mu egbe rriotọ ẹre I khin, wa gha ru vberriọ, egbe gha rọkhọ uwa. 30 Rhunmwuda, te urọnghọn* mwẹ ye rọkhọọ,* te ihẹ mwẹ vbe ye hoghaa.”
12 Vbe ẹghẹ nii, Jesu na gha la ugbo ọkpa khian vbe Ẹdẹ Ikẹtin. Ohanmwẹ na gha gbe erhuanegbe ẹre, iran na ghi suẹn gha ya obọ khuọn emwiokọ* eso vbe ugbo nii, iran na gha rriọẹ. 2 Avbe Farisi ghi bẹghe ọnọna, iran na tama e Jesu wẹẹ: “Ghee oo! Erhuanegbe ruẹ gha ru emwi na wua vbe Ẹdẹ Ikẹtin.” 3 Jesu na ghi tama iran wẹẹ: “Wa ma he tie vbekpa emwi ne Devid ru, vbe ẹghẹ ne ohanmwẹ na gha gbe irẹn vbe ikpia ni ghaa lelẹe khian ra? 4 Ọ na la owa Osanobua, iran na ya rri ebrẹd na ya zọ ese gie Osanobua.* Ọ ma te khẹke ne Devid kevbe iran ni ghaa lelẹe khian rri ebrẹd vberriọ, rhunmwuda, avbe ohẹn ọkpa ẹre ọ sẹtin rriọẹ. 5 Wa ma he vbe tie ẹre vbe ebe Uhi wẹẹ, vbe Ẹdẹ Ikẹtin, te avbe ohẹn ni rre ọgua Osa rra uhi Ẹdẹ Ikẹtin ra? Ọrheyerriọ, a i kha wẹẹ iran rra uhi. 6 Sokpan, I tama uwa nian wẹẹ, emwi nọ sẹ ọgua Osa, rre emwa na. 7 Vbọrhirhighayehẹ, akpawẹ uwa rẹn emwi na ya ẹmwẹ na kha, ‘Itohan ẹre I gualọ, ẹ i re ese na zọ,’ wa i ghẹ te gha bu ohiẹn gbe emwa ni ma rẹn ọkpa rẹn eva. 8 Rhunmwuda, Ovbi ọmwa ọre Arowa ọghe Ẹdẹ Ikẹtin.”
9 Ọ ghi kpa hin evba rre nẹ, ọ na la e sinagọg* ọghe iran. 10 Okpia ọkpa ne obọ ẹre ọkpa sikuẹn* kegha rre evba! Ẹre iran na ghi nọ e Jesu wẹẹ, “Ọ khẹke na mu ọmwa egbe rran vbe Ẹdẹ Ikẹtin ra?” Te iran nọ rẹn ọta na, ne iran mieke na ya ẹmwẹ gbalọe. 11 Ọ na tama iran wẹẹ: “Adeghẹ uwa mwẹ ohuan ọkpa, a na ghi miẹn wẹẹ, ohuan nii de ye uwu uvun vbe Ẹdẹ Ikẹtin, gha nọ vbe uwu uwa, nẹi khian dobọ muẹn, nọ si ẹre ladian vbe uwu uvun nii? 12 Sokpan, ọmwa nagbọn ẹre ọ hin usi sẹ ohuan. Rhunmwuda ọni, adeghẹ ọmwa na ru emwi nọ maan vbe Ẹdẹ Ikẹtin, ọ ma rra uhi hiehie.” 13 Ọ na ghi tama okpia nii wẹẹ: “Niẹn obọ ruẹ.” Ọ na niẹn ọnrẹn, ẹre obọ ẹre nii na do gha maan, vbene nọkpa vbe ye. 14 Sokpan, avbe Farisi na ghi ladian, iran na ya so uma ne iran khian ya gbe ẹre rua. 15 Vbe Jesu ghi rẹn emwamwa ne iran mwamwa, ọ na kpa hin evba rre, emwa nibun na vbe bi lelẹe, ọ na vbe mu iran hia egbe rran, 16 sokpan, ọ keghi kakabọ kan rẹn ye iran ehọ, ne iran ghẹ gi emwa rẹn aro ọmwa ne irẹn khin, 17 ne ẹmwẹ ne Osanobua loo Aizaia ne akhasẹ ya ta yotọ mieke na sẹ, nọ khare wẹẹ:
18 “Ghee oo! Ọguọmwadia mwẹ ne I zẹ, ne I hoẹmwẹ ọnrẹn, kevbe ne I miẹn yi! I gha rhie orhiọn mwẹ nẹẹn, ọ ghi vbe gi avbe agbẹnvbo rẹn odẹ nọ khẹke na ya gha ru emwi. 19 Ẹ i khian gu ọmwa rhọkpa gui ẹzọ, ra nọ gha go, amaiwẹ te ọmwa rhọkpa khian họn urhu ẹre vbe avbe idunmwu ni rre adesẹ orere ẹvbo. 20 Ẹ i khian bun ẹnrẹn fo ighẹ irunmwu nọ vbokho nẹ, ẹ i khian vbe dọ ukpa nọ baa muẹnmuẹn yọ, a te miẹn wẹẹ, ọ do dia emwi hia ye odẹ, vbene ọ khẹke. 21 Vbene ẹmwata, eni ẹnrẹn, ẹre avbe agbẹnvbo khian mu ẹtin yan.”
22 Iyeke ọni, iran keghi mu okpia ọkpa ne orhiọn dan loo bu ẹre gha dee, ọ rhu aro, ẹ i vbe guan.* Jesu na ghi mu ẹre egbe rran, ọ na ghi suẹn gha guan, ọ na vbe gha bẹghe. 23 Emwa hia ni gbẹbu vba, na ghi yan unu ruan, iran na gha kha wẹẹ: “Wa yayi wẹẹ ọna i re Ovbi e Devid?” 24 Avbe Farisi ghi họn ẹmwẹ na, iran na kha wẹẹ: “Ẹtin e Biẹlzibọb* nọ re ọkaolotu ọghe avbe orhiọn dan, ẹre oko na ya khulo avbe orhiọn dan kua, ẹ i re ẹtin ọmwa ọvbehe.” 25 Jesu rẹn emwi nọ rre iran ekhọe, rhunmwuda ọni, ọ na tama iran wẹẹ: “Arriọba ne iwannegbe rhirhi gha ye, te ọ de; ẹvbo ke ẹvbo, ra owa ke owa ne iwannegbe vbe ye, te ọ khian zagha. 26 Erriọ vbe ye, adeghẹ e Setan na vbe gha khu e Setan, ọni rhie ma wẹẹ, te ọ ghi gu egbe ẹre khọn; ẹ i re te arriọba ọghẹe khian ghi de vberriọ? 27 Yevbesọni, adeghẹ ẹtin e Biẹlzibọb ẹre I ya khulo avbe orhiọn dan, de ẹtin ne ivbi uwa* ghi loo ya khulo iran? Ọna ẹre ọ si ẹre ne iran khian na bu ohiẹn uwa. 28 Sokpan, adeghẹ orhiọn Osanobua ẹre I ya khulo avbe orhiọn dan, ọni rhie ma wẹẹ, Arriọba Osanobua gele la uwa ban nẹ. 29 Ọmwa gha sẹtin gbe urho la owa olẹtin, nọ ya viọ ọre emwi ra, vbe ẹ i re te ọ ka gbalọ olẹtin nii yotọ ra? Ọ gha ghi gbae rhie fi otọ nẹ, ọ ke sẹtin viọ ọre emwi. 30 Ọmwaikọmwa nẹi rre obọ ọghomwẹ, oghian mwẹ nọ, ọmwaikọmwa nọ ma vbe deba mwẹ si emwa koko, te ọ zagha iran.
31 “Rhunmwuda ọni, I tama uwa nian wẹẹ, orukhọ hia ne ọmwa rhirhi ru, ra ẹmwẹ dan* ne ọmwa rhirhi ta, a gha yabọe, sokpan, ọmwaikọmwa nọ fi unu gie orhiọn nọhuanrẹn, a i khian yabọe. 32 Vbe igiemwi, ọmwaikọmwa nọ fi unu gie Ovbi ọmwa, a gha yabọe; sokpan, ọmwaikọmwa nọ fi unu gie orhiọn nọhuanrẹn, a i khian yabọe hiehie, a i khian yabọe vbe ẹghẹ na,* a i khian vbe yabọe vbe odaro.
33 “Adeghẹ uwa na gbaroghe erhan ẹse, ọ ghi mọ ọmọ nọ maan, adeghẹ uwa ma gbaroghe ẹre ẹse, ọmọ rẹn ghi kẹkẹ; ọmọ ne erhan mọ, ẹre a khian ya rẹn deghẹ erhan nọ maan nọ, ra nẹi maan. 34 Wa ne ivbi ivbiẹkpo,* de vbene emwi esi khian ya ke uwa unu ladian hẹ, vbene uwa na re emwa dan? Rhunmwuda, emwi nọ vuọn ọmwa ekhọe, ẹre unu ta ladian. 35 Vbe uwu aza ọghe emwi esi ne ọmwa esi mwẹ, ẹre ọ ke viọ emwi esi ladian, sokpan, vbe uwu aza ọghe emwi dan ne ọmwa dan mwẹ, ẹre ọ ke viọ emwi dan ladian. 36 Ne I tama uwa, ọ gha sẹ Ẹdẹ Ibuohiẹn, a gha bu ohiẹn emwa ye ẹmwẹ dan hia ni ke iran unu ladian; 37 rhunmwuda, ẹmwẹ nọ ke unu uwa ladian, ẹre a khian ya ka uwa ba emwa esi, ẹmwẹ nọ vbe ke unu uwa ladian, ẹre a khian vbe ya bu ohiẹn gbe uwa.”
38 Avbe skraib eso* kevbe avbe Farisi eso khian ghi zẹ ẹmwẹ wanniẹn ọnrẹn, iran na wẹẹ: “Ọmamwaemwi, ru emwi eso ye ima aro, nọ gha re ama ne ima khian ya rẹn wẹẹ, Osanobua ẹre ọ gie ruẹ rre.” 39 Ọ keghi tama iran wẹẹ: “Orre dan na ma gba ẹko ẹre gha gualọ ama, sokpan, iran i khian miẹn ama rhọkpa, vbọ gberra ama ọghe Jona ne akhasẹ. 40 Zẹvbe ne Jona ya gha rre uwu ẹko ehẹn nọkhua vbe ọwara ikpẹdẹ eha kevbe asọn eha, erriọ ẹre Ovbi ọmwa khian vbe ya gha rre uwu idin* vbe ọwara ikpẹdẹ eha kevbe asọn eha. 41 Ivbi e Nenivẹ gha deba orre na rhiọ kpaegbe vbe ẹghẹ ibuohiẹn, iran ghi bu ohiẹn gbe orre na, rhunmwuda, vbe Jona kporhu ma iran, iran na fi werriẹ. Sokpan, emwi nọ sẹ e Jona rre emwa na. 42 Oloi ọghe odẹ ahọ* gha deba orre na rhiọ kpaegbe vbe ẹghẹ ibuohiẹn; ọ ghi bu ohiẹn gbe orre na, rhunmwuda, ọ ke ehe nọ rree gha dee, do danmwehọ ẹmwẹ ẹwaẹn nọ ke unu e Sọlomọn ladian. Sokpan, emwi nọ sẹ e Sọlomọn rre emwa na.
43 “Orhiọn dan* gha kpa hin egbe ọmwa rre, ọ ghi zozo lele eke ne amẹ i ye, nọ ya gualọ eke nọ gha dia, sokpan, ẹ i miẹn. 44 Ẹghẹ nii, ọ ghi kha wẹẹ, ‘I werriegbe rrie owa ne I na kpa.’ Ọ gha ghi sẹ evba, ọ na miẹn wẹẹ ọmwa rhọkpa i rre evba, kevbe wẹẹ, a kpolo ẹre sẹsẹsẹ, a vbe dọlọe yi, 45 ọ ghi werriegbe kpa, ya viọ ihua ẹre ihinrọn ni khọọ sẹ irẹn ba egbe, iran ghi gha dee. Iran gha ghi la owa nẹ, iran ghi miẹn agba dia vba; ẹghẹ nii, ẹdagbọn ọmwa nii ghi do kulo sẹ vbene ọ ka gha ye. Erriọ ẹre ọ khian vbe gha ye ne orre dan na.”
46 Vbe ọ ye gu emwa ni gbẹbu guan, iyẹe kevbe etiọnrẹn nikpia na mudia ye orere, iran na gha hoo ne iran gu ẹre guan. 47 Ẹre orhunmwu ọkpa na tama rẹn wẹẹ: “Ya ghee iyuẹ kevbe etuẹn nikpia mudia ye orere, iran hoo ne iran gu ruẹ guan.” 48 Ẹre ọ na ghi wanniẹn ọmwa nọ gu ẹre guan wẹẹ: “De ọmwa nọ re iye mwẹ? De emwa ni re etẹn mwẹ?” 49 Ọ keghi niẹn obọ daa avbe erhuanegbe ẹre, ọ na kha wẹẹ: “Iran na, ọre iye mwẹ kevbe etẹn mwẹ. 50 Rhunmwuda, ọmwaikọmwa nọ ru emwi ne Erha mwẹ nọ rre ẹrinmwi hoo, ọmwa nii ọre ọtẹn mwẹ nokpia kevbe ọtẹn mwẹ nokhuo kevbe iye mwẹ.”
13 Vbe ẹdẹrriọ, Jesu keghi kpa hin owa nii rre, ọ na ya tota ye ọkpẹn okun. 2 Emwa keghi gbẹbu vbe ehe nọ ye, rhunmwuda ọni, ọ keghi la okọ, ọ na tota; emwa hia ni gbẹbu keghi mudia ye ọkpẹn okun nii. 3 Ọ na suẹn gha zẹ erre, nọ ya ma iran emwi nibun, ọ na wẹẹ: “Ọkemwiokọ ọkpa keghi ya kọ emwiokọ. 4 Zẹvbe nọ ya kọ emwiokọ nii, ikpẹ eso na kharha ku abọ odẹ, ẹre avbe ahianmwẹ na do rhọ iran re. 5 Eso na kharha ye otọ okuta, ne ekẹn i mobọ ye, iran na wa rherhe zọọ, rhunmwuda, eke ne iran kharha yi ma dinmwi gbe. 6 Sokpan, ovẹn ghi yunmwu, ọ na giẹn iran, iran na ghi luẹlua rhunmwuda, iran i mwẹ inian vbe uwu otọ. 7 Eso na kharha ye uwu igban; avbe igban nii ghi waan rre, iran na khuakhua iran gbua. 8 Ọrheyerriọ, eso na kharha ye otọ nọ maan, iran na suẹn gha mọ; ọmọ ne iran mọ, na bun sẹ na ya kọ, ọkpa na ya iyisẹn (100) bun sẹ, ọvbehe na ya iyeha (60) bun sẹ, nọkpa na ya ọgban (30) bun sẹ. 9 Ọmwa nọ mwẹ ehọ, gi ẹre họn.”
10 Ẹre erhuanegbe ẹre na bu ẹre gha dee, iran na nọ rẹn wẹẹ: “Vbọzẹ ne u na zẹ erre ya gu iran guan?” 11 Ọ keghi wanniẹn iran wẹẹ: “Nọ ne uwa, a kue yọ ne uwa rẹn otọ ẹmwẹ oro nọhuanrẹn ọghe Arriọba ẹrinmwi, sokpan, nọ ne iran, a ma kue yọ, ne iran rẹn otọ re. 12 Ọmwaikọmwa nọ ka mwẹ, a ghi viọ ba ẹre nẹẹn, ẹghẹ nii, ọ ghi do gha mwẹ nọ bun; sokpan, ọmwaikọmwa nẹi ka mwẹ, uhiẹn, ekherhe nọ te mwẹ, a ghi miẹn ọnrẹn ẹre. 13 Ọni ẹre ọ si ẹre, ne I na zẹ erre ya gu iran guan, rhunmwuda, iran rhan aro yotọ, sokpan, iran i bẹghe emwi rhọkpa; iran te họn ẹmwẹ, sokpan, te iran wa họẹn kua kẹkan, iran ma rẹn emwi na yae kha. 14 Ọna ẹre ọ ghi ya ẹmwẹ ne Aizaia ta yotọ sẹ vbe egbe iran. Ọ wẹẹ: ‘Wa gha họn ẹmwẹ, sokpan, wa i khian rẹn emwi na yae kha hiehie. Wa gha vbe rhan aro yotọ, sokpan, wa i khian bẹghe emwi rhọkpa. 15 Te ekhọe iran ghi gbin; iran te ya ehọ ọghe iran họn ẹmwẹ, sokpan, iran ma yae ru emwi. Iran vbe mimi aro iran, ne iran ghẹ mieke na dọlegbe yae bẹghe. Iran na vbe khiọ ehọ ọghe iran gbua, ne iran ghẹ mieke na yae họn ẹmwẹ, amaiwẹ te iran khian rẹn otọ ẹmwẹ na ta. Ẹghẹ nii, ẹmwẹ na ta i ghi mu iran ekhọe, ne iran kie werriegbe, ne I mieke na mu iran egbe rran.’
16 “Vbọrhirhighayehẹ, oghọghọ nọ ne uwa, rhunmwuda, wa ya aro uwa bẹghe, wa vbe ya ehọ ọghe uwa họn ẹmwẹ.* 17 Ne I ta ẹmwata ma uwa, avbe akhasẹ nibun kevbe emwa esi te gha hoo ne iran bẹghe emwi ne uwa bẹghe na, sokpan, iran ma bẹghe ẹre. Iran te vbe gha hoo ne iran họn ẹmwẹ ne uwa họn na, sokpan, iran ma họẹn.
18 “Nian, wa danmwehọ erre ọghe okpia nii nọ ya kọ emwiokọ. 19 Adeghẹ ọmwaikọmwa na họn ẹmwẹ Arriọba, sokpan, ọ ma na rẹn otọ re, ọmwa dan nii ghi rre do guae rhie vbe ekhọe ọre ighẹ ikpẹ na te kọ yọ; ọnọna ọre ikpẹ nii ni kharha ku abọ odẹ. 20 Nọ ne ikpẹ ni kharha ye otọ okuta, ọna ọre ọmwa nọ họn ẹmwẹ nii, nọ wa ya oghọghọ miẹn ọnrẹn yi vbobọvbobọ. 21 Ọrheyerriọ, ẹmwẹ nii ma gbọzinian vbe ekhọe ọre, sokpan, ọ na fẹko yae gha gaga khian vbe ovbi ẹghẹ kherhe. Orueghe ra ukpokpo ghi rre rhunmwuda ẹmwẹ nii, ọmwa nii na de fua. 22 Nọ ne ikpẹ ni kharha ye uwu igban, ọna ọre ọmwa nọ họn ẹmwẹ nii, sokpan, osi ẹmwẹ agbọn na kevbe erẹrẹ nọ lele ẹfe khian,* na khuakhua ẹre gbua, ọ ma ghi mọ. 23 Nọ ne ikpẹ ni kharha ye otọ nọ maan, ọna ọre iran ni họn ẹmwẹ nii, iran na rẹn otọ re, iran na vbe mọ ọmọ nibun; ọmọ ne iran mọ, na bun sẹ na ya kọ. Ọkpa na ya iyisẹn (100) bun sẹ, ọvbehe na ya iyeha (60) bun sẹ, nọkpa na ya ọgban (30) bun sẹ.”
24 Ọ na vbe zẹ erre ọvbehe ma iran, ọ wẹẹ: “Te Arriọba ẹrinmwi yevbe okpia ọkpa nọ ya kọ ikpẹ emwiokọ nọ maan ye ugbo ọghẹe. 25 Vbe emwa ghi vbiẹ, oghian okpia nii na rre do kọ irunmwu lele wit ne okpia nii kọe, ọ na kpa. 26 Vbe ẹghẹ ne emwiokọ nii ghi ya waan, ọ na mọ, irunmwu nii na vbe rhiegbe ma. 27 Ẹre eviẹn okpia nii na bu ẹre gha dee do tama rẹn wẹẹ, ‘Enọwanrẹn, ẹ i re ikpẹ emwiokọ nọ maan ẹre u kọ ye ugbo ruẹ? Vbọ ghi zẹ ne irunmwu na gba ẹre?’ 28 Ọ na tama iran wẹẹ: ‘Oghian mwẹ* ẹre ọ wa do ẹki na.’ Eviẹn nii na ghi nọ arowa iran wẹẹ, ‘Ma i ghi wa gha khian khekherriọ, ne ima ya vbọlọ avbe irunmwu nii kua?’ 29 Ọ na tama iran wẹẹ, ‘Ẹo, rhunmwuda, wa sẹtin do vbọlọ e wit ni rrọọ ba irunmwu. 30 Wa gi eveva waan kugbe, ọ te sẹ ẹghẹ na ya rhọ emwiokọ. Ọ gha ghi sẹ ẹghẹ na ya rhọ emwiokọ, I ghi tama emwa ni rhọ emwiokọ wẹẹ: Wa ka vbọlọ irunmwu ni rrọọ, ne uwa gbalọ iran kugbe, na ya giẹn ọnrẹn; iyeke ọni, wa ghi si e wit ni rrọọ koko ye aza mwẹ.’”
31 Ọ na vbe zẹ erre ọvbehe ma iran, ọ wẹẹ: “Te Arriọba ẹrinmwi yevbe ikpẹ e mọstad ne okpia ọkpa rhie re, ọ na ya kọe ye ugbo ọghẹe. 32 Ikpẹ na, keghi re ikpẹ nọ ghi tuẹin sẹ vbe uwu avbe ikpẹ emwiokọ hia, sokpan, ọ gha ghi waan nẹ, ọ ghi do khian emwiokọ nọ ghi kpọlọ sẹ vbe uwu avbe emwiokọ hia ni ghi mwẹ ebe na re nẹ, ọ ghi vbe de okperhan. Ẹghẹ nii, avbe ahianmwẹ ni tin vbe orere iso ghi rre do gha bọlọ oko ye abọ ọre.”
33 Ọ na vbe zẹ erre ọvbehe ma iran, ọ wẹẹ: “Te Arriọba ẹrinmwi yevbe eyist ne okhuo ọkpa rhie re, ọ na yae gua omwa nọkhua eha ọghe eflawa,* a te miẹn wẹẹ ehia do hue.”
34 Erre ẹre Jesu zẹ, ya ta ẹmwẹ na hia ma iran. Vbene ẹmwata, ẹ i ta ẹmwẹ ọkpa ma iran, vbene ọ ma na zẹ erre, 35 ne ẹmwẹ ne Osanobua loo akhasẹ ya ta yotọ mieke na sẹ, nọ khare wẹẹ: “I gha rhan unu mwẹ rua ya zẹ erre nibun; I gha yae wewe ighẹ emwi na rhie lẹre ke ẹghẹ omuhẹn gha dee.”*
36 Jesu ghi gi emwa ni gbẹbu kpa nẹ, ọ na la uwu owa. Erhuanegbe ẹre na bu ẹre gha dee, iran na tama rẹn wẹẹ: “Rhan otọ erre ọghe irunmwu na kọ ye uwu ugbo ma ima.” 37 Ọ keghi wanniẹn iran wẹẹ: “Ọkemwiokọ nii nọ kọ ikpẹ emwiokọ nọ maan, ọre Ovbi ọmwa; 38 ugbo nọ rrọọ, ọre agbọn na. Ikpẹ emwiokọ nọ maan nọ kọe, ọre ivbi Arriọba, sokpan, irunmwu nọ rrọọ, ọre ivbi ọmwa dan nii, 39 oghian nọ do kọ irunmwu lele ugbo nii, ọre Esu. Ẹghẹ na ya rhọ emwiokọ, ọre ufomwẹ agbọn,* iran ni rhọ emwiokọ, ọre avbe odibosa. 40 Nọnaghiyerriọ, zẹvbe na si avbe irunmwu nii koko, a na ya giẹn ọnrẹn, erriọ ẹre ọ khian vbe gha ye vbe ẹghẹ ufomwẹ agbọn.* 41 Ovbi ọmwa gha gie avbe odibo ẹre, ne iran ya silo ehia ladian vbe Arriọba ọghẹe, ighẹ emwi hia ni ya emwa rrua owẹ, kevbe emwa nẹi lele uhi, 42 iran ghi filo iran ye uwu ogidi erhẹn. Iran ghi gha viẹ egbe iran vba, iran ghi vbe gha rri akọn vba. 43 Ẹghẹ nii, emwa ni họn ẹmwẹ ne Osanobua ghi gha fi wainwain vbe na ghee ovẹn vbe Arriọba Erha iran. Ọmwa nọ mwẹ ehọ, gi ẹre họn.
44 “Te Arriọba ẹrinmwi yevbe emwi ighobioye na rhie lẹre ye ugbo ọkpa; okpia ọkpa ghi miẹn ọnrẹn, ọ na werriegbe rhie ẹre lẹre. Vbene ọ ghi ghọghọ sẹ, ọ na kpa ya khiẹnnẹ emwi hia nọ mwẹ, ọ na ya dẹ otọ nii.
45 “Te Arriọba ẹrinmwi vbe yevbe na ghee ọduẹki ọkpa nọ gualọ avbe okuta ighobioye* khian. 46 Ọ ghi miẹn okuta ighobioye* ọkpa, ọ na kpa, ọ na ya zẹgiẹ khiẹnnẹ emwi hia nọ mwẹ, ọ na do dẹ ọre.
47 “Te Arriọba ẹrinmwi vbe yevbe ọga na ya gbe ehẹn, na fi ye uwu okun, nọ munọ ehẹn ughughan. 48 Ọ ghi vuọn ne ehẹn nẹ, iran na si ẹre gha die oke, iran na tota; iran na hannọ ni maan vbọ ye uwu okhuae, sokpan, nẹi maan nọ rrọọ, iran na filo ẹre kua. 49 Erriọ ẹre ọ khian vbe gha ye vbe ufomwẹ agbọn.* Avbe odibosa ghi ladian, iran ghi koko emwa dan hin uwu ẹbu emwa esi rre, 50 iran ghi filo iran ye uwu ogidi erhẹn. Iran ghi gha viẹ egbe iran vba, iran ghi vbe gha rri akọn vba.”
51 Jesu na nọ iran wẹẹ: “Wa rẹn otọ ẹmwẹ na ra?” Iran na wanniẹn ọnrẹn wẹẹ: “Ẹẹn.” 52 Ọ na ghi tama iran wẹẹ: “Nọnaghiyerriọ, te ọmamwaemwi na ghi ma ẹre emwi nẹ vbekpa Arriọba ẹrinmwi, yevbe okpia ọkpa nọ re ọdafẹn nọ yan owa, nọ viọ emwi ọgbọn kevbe emwi ọwiẹyi ladian vbe aza nọ viọ emwi ighobioye yi.”
53 Jesu ghi zẹ avbe erre na nẹ, ọ na kpa hin evba rre. 54 Vbe ọ ghi sẹ ẹdogbo nọ na waan, ọ na suẹn gha ma iran emwi vbe sinagọg* ọghe iran. Ọna keghi yan iran unu ruan, iran na gha kha wẹẹ: “De ehe ne okpia na, na miẹn ẹwaẹn na kevbe ẹtin nọ ya winna avbe iwinna ọyunnuan na? 55 Ọna i re ovbi ekabita? Ẹ i re Meri ẹre ọ biẹ ọre? Ẹ i re ọtiẹn e Jems, e Josẹf, e Saimọn kevbe Judas nọ? 56 Ẹ i re etiọnrẹn nikhuo hia ẹre ọ gu ima rre emwa na? Vbe ọ ghi na miẹn ẹwaẹn nọ mwẹ, kevbe ẹtin nọ ya ru ena hia?” 57 Rhunmwuda ọni, iran ma ghi yaeyi.* Sokpan, Jesu keghi tama iran wẹẹ: “A i miẹn ehe ne akhasẹ rhirhi yo, nai na rhie uyi nẹẹn, vbọ gberra ẹvbo ẹre kevbe owa ẹre.” 58 Ọ ghi bẹghe ẹre wẹẹ, iran i mwẹ amuẹtinyan, ọ ma ghi ru iwinna ọyunnuan nibun vba.
14 Vbe ẹghẹ nii, Hẹrọd nọ ghaa khaevbisẹ,* keghi họn vbekpa e Jesu, 2 ọ na ghi tama eguọmwadia ẹre wẹẹ: “Ọna ọre Jọn ne Ọ Dinmwi Ọmwa Ye Amẹ. Te ọ rhiọ kpaegbe vbe idin, ọni ẹre ọ si ẹre nọ na sẹtin winna avbe iwinna ọyunnuan na.” 3 Vbene ọ te sẹ ẹghẹ na, Hẹrọd* na we na mu e Jọn, na gbae mu fi eghan, ba ẹmwẹ Hẹrodias ne amwẹ ọtiọnrẹn ighẹ e Filip. 4 Rhunmwuda, ẹghẹ hia ẹre Jọn ya gha tama e Hẹrọd wẹẹ: “Ọ ma khẹke ne u rhie ẹre rọnmwẹ, rhunmwuda, awua nọ.” 5 Vbọrhirhighayehẹ, Hẹrọd te gha hoo nọ gbe Jọn rua, sokpan, ohan emwa na gha muẹn, rhunmwuda, te iran ka e Jọn ye akhasẹ. 6 Sokpan, vbe uwu ẹghẹ ne Hẹrọd ya gha do ugie ẹdẹ ubiẹmwẹ ọghẹe, ovbi e Hẹrodias nokhuo keghi gbe vbe ugie nii; odẹ nọ ya gbe na wa yẹẹ Hẹrọd ẹsẹsẹmwẹse, 7 sẹrriọ wẹẹ, Hẹrọd na ghi vẹn ihẹn ya yan ma rẹn wẹẹ, emwi ke emwi nọ nọ rẹn, irẹn gha rhie nẹẹn. 8 Iye ọmokhuo nii ghi tama rẹn nẹ, emwi nọ gha nọ, ọmokhuo nii na ghi tama e Hẹrọd wẹẹ: “Uhunmwu e Jọn ne Ọ Dinmwi Ọmwa Ye Amẹ ẹre I gualọ, a ghi muẹn ye ọkpan gu mwẹ mwa.” 9 Agharhemiẹn wẹẹ, emwi ne ọmokhuo na nọ rẹn, wa gbe Hẹrọd egbe, ọ na ye gie emwa, ne iran ya ru vbene ọmokhuo nii khare, rhunmwuda ihẹn nọ ya unu ẹnrẹn vẹn, kevbe rhunmwuda emwa ni gbẹbu, ni gu ẹre gha rri evbare* vbe ugie nii. 10 Ẹre ọ na ghi gie emwa gha rrie eghan, ne iran ya fian uhunmwu e Jọn mu rre. 11 Iran keghi mu uhunmwu e Jọn ye ọkpan rre, iran na muẹn ne ọmokhuo nii, ẹre ọ na mu gie iyẹe. 12 Iyeke ọni, erhuanegbe ẹre keghi rre, iran na mu ikun ẹnrẹn ya ree ẹre; ẹre iran na bu e Jesu gha dee, do tama rẹn emwi nọ sunu. 13 Vbe Jesu ghi họn ẹmwẹ na, ọ keghi la okọ kpa hin evba rre, ọ na gha rrie ehe nọ divbiẹ. Sokpan, vbe emwa nibun ghi họn, iran na kpa vbe ẹvbo iran, iran na wa vbe lelẹe, iran na ya owẹ gha khian.
14 Vbe Jesu ghi tuorre vbe okọ, ọ keghi miẹn emwa nibun ni gbẹbu, ohan iran kegha to ẹre, ọ na vbe mu eni khuọnmwi vbọ egbe rran. 15 Sokpan, vbọ ghi sẹ ẹghẹ ota, erhuanegbe ẹre keghi bu ẹre gha dee, iran na tama rẹn wẹẹ: “Ehe nọ divbiẹ ẹre ima ye na, ẹghẹ vbe khian buan nẹ; tama emwa ni gbẹbu, ne iran gha khian, ne iran mieke na gha rrie avbe igue, ne iran ya dẹlẹ evbare re.” 16 Vbọrhirhighayehẹ, Jesu keghi tama iran wẹẹ: “Esa i rrọọ ne iran khian ya kpa; wa rhie evbare ne iran, ne iran re.” 17 Iran keghi tama rẹn wẹẹ: “Ebrẹd isẹn kevbe ehẹn eva kẹkan ẹre ima mwẹ, ma i mwẹ ọvbehe.” 18 Ọ na tama iran wẹẹ: “Wa viọ ọre gu mwẹ.” 19 Ọ keghi tama emwa ni gbẹbu, ne iran tota lele irunmwu. Ọ na viọ ebrẹd isẹn nii kevbe ehẹn eva nii, ọ na tọn aro mu ghee iso, ọ na na erhunmwu yọ;* ọ ghi bunnọ ebrẹd nii nẹ, ọ na viọ ọre ne erhuanegbe ẹre, ẹre erhuanegbe ẹre na ghae ẹre ne emwa ni gbẹbu. 20 Iran hia keghi re, ẹko na vuọn iran; ẹre iran na ghi si eni ghi dekẹe koko, ọ na vuọn okhuae iweva (12). 21 Ikpia hia ni rri evbare nii kegha re odẹ orhunmwu arriaisẹn vbe ihe isẹn (5,000), sokpan, a ma ka ikhuo kevbe ibiẹka ba ẹre. 22 Iyeke ọni, ọ keghi zẹgiẹ tama erhuanegbe ẹre, ne iran la okọ gha rrie obọ nọkpa vbene irẹn te rre, sokpan, irẹn keghi ye mudia vba, nọ mieke na gi emwa ni gbẹbu kpa nẹ.
23 Emwa ni gbẹbu ghi kpa nẹ, irẹn ọkpa keghi kpa gha rrie uhunmwu oke, ọ na ya na erhunmwu vba. Ebi ghi ro nẹ, irẹn ọkpa na ye gha rre evba. 24 Vbe ẹghẹ na kha na, iran khian buan nẹ vbe uwu okun,* sokpan, ẹhoho kegha bi amẹ yo, bi amẹ rre, rhunmwuda ọni, okọ nii kegha lọghọ iran na gua, rhunmwuda ẹhoho nọ ghaa bi iran ghee iyeke. 25 Sokpan, ọ ghi bu ẹghẹ ne ẹdẹ khian ya gbe,* Jesu keghi bu iran gha dee, ọ na gha ya owẹ khian lele uhunmwu amẹ. 26 Vbe erhuanegbe ẹre ghi miẹn ọnrẹn, vbe ọ ya owẹ khian lele uhunmwu amẹ dee, orrirri na gbe ku iran, iran na gha kha wẹẹ: “Umian ẹre ima wa miẹn na!” Ẹre iran na gha so. 27 Vbe ọwara ọkpa nii, Jesu keghi tama iran wẹẹ: “Wa ghẹ fian afianma!* Mẹ nọ; wa ghẹ gi ohan mu uwa.” 28 E Pita keghi wanniẹn ọnrẹn wẹẹ: “Enọyaẹnmwa, deghẹ uwẹ gele nọ, tama mwẹ, ne I ya owẹ khian lele uhunmwu amẹ na bu ruẹ gha dee.” 29 Jesu na wẹẹ: “Larre!” Ẹre Pita na ladian vbe uwu okọ, ọ na suẹn gha ya owẹ khian vbe uhunmwu amẹ bu e Jesu khian. 30 Sokpan, e Pita ghi ghee vbene ẹhoho la hẹ, ohan na suẹn gha muẹn. Vbe ọ ghi suẹn gha dinmwi ye uwu amẹ, ọ na rhie so wẹẹ: “Enọyaẹnmwa, miẹn mwẹ fan!” 31 Vbe ọwara ọkpa nii, Jesu keghi niẹn obọ ladian, ọ na da e Pita yi, ọ na tama rẹn wẹẹ: “Amuẹtinyan ruẹ kanmwa gbe! Vbọsiẹ ne u na suẹn gha gbe awawẹ?” 32 Vbe iran ghi la okọ nẹ, ẹhoho nii keghi dobọ yi. 33 Ẹre emwa ni rre uwu okọ na gbe uhunmwu kotọ nẹẹn, iran na wẹẹ: “Ovbi Osanobua ẹre u gele khin.” 34 Iran ghi fian okun rra nẹ, iran na tuorre vbe Gẹnẹsarẹt.
35 Emwa ni rre evba keghi yẹrẹro, iran na gha ta ẹmwẹ ọnrẹn khian vbe avbe ẹvbo hia ni rre ikinkin nii, ẹre emwa na gha viọ emwa hia ne egbe ma rran bu ẹre rre. 36 Iran na rinmwiaẹn, ne iran wa ya obọ kaan ehọ ukpọn nọ yọ ke odukhunmwu; egbe keghi wa rran emwa hia ni ya obọ kaan rẹn.
15 Avbe Farisi kevbe avbe skraib,* keghi ke Jerusalẹm bu e Jesu gha dee, iran na wẹẹ: 2 “Vbọzẹ ne erhuanegbe ruẹ na rhie owẹ gberra ilele ọghe emwa ni ghaa rrọọ vbe ẹghẹ nẹdẹ? Vbe igiemwi, iran i kpe obọ,* iran ke rri evbare.”
3 Jesu keghi wanniẹn iran wẹẹ: “Vbọzẹ ne uwa na rhie owẹ gberra uhi ọghe Osanobua, rhunmwuda ilele ọghe uwa? 4 Vbe igiemwi, Osanobua wẹẹ, ‘Rhie ọghọ ne erhaa kevbe iyuẹ,’ ọ vbe kha wẹẹ, ‘Ọmwaikọmwa nọ rhovbiẹ erhae ra iyẹe,* a ghi gbe ẹre rua.’ 5 Sokpan, wa khian ghi kha, wa na wẹẹ, ‘Ọmwaikọmwa nọ tama erhae ra iyẹe wẹẹ: “Emwi ke emwi ne I mwẹ, ne I gha te ya ru iyobọ nuẹn, I yae fiohan ne Osanobua nẹ,” 6 esa i ghi rrọọ, nọ ya mu ọghọ ye erhae egbe hiehie.’ Ọni rhie ma wẹẹ, wa ma ghi ka ẹmwẹ Osanobua yọ, rhunmwuda ilele ọghe uwa. 7 Wa ne emwa okeke, wa ẹre Aizaia ne akhasẹ wa gha guan kaẹn, vbe ọ khare wẹẹ: 8 ‘Okpunu ẹre iran na ya rhie ọghọ mẹ, sokpan, te ekhọe iran wa khian rree mẹ ẹsẹse. 9 Ugamwẹ ne iran rhie mẹ i mwẹ esa, rhunmwuda, uhi emwa nagbọn ẹre iran ma emwa ẹre.’” 10 Ẹre ọ na ghi tie emwa ni gbẹbu sikẹ egbe, ọ na tama iran wẹẹ: “Wa danmwehọ, ne uwa rẹn emwi na ya ẹmwẹ na kha: 11 Ẹ i re emwi nọ la ọmwa unu, ẹre ọ yae khian enọ ma huan, sokpan, emwi nọ ke unu ẹnrẹn ladian, ẹre ọ yae khian enọ ma huan.”
12 Ẹre erhuanegbe ẹre na rre do tama rẹn wẹẹ: “Wẹ kue rẹn wẹẹ, ẹko ma zẹdẹ rhiẹnrhiẹn avbe Farisi, vbe iran họn ẹmwẹ ne u tae?”* 13 Ọ na ghi wanniẹn iran wẹẹ: “Emwiokọ hia ne Erha mwẹ nọ rre ẹrinmwi ma kọ, te a khian vbọlọ ehia kua. 14 Wa ghẹ zẹyọ iran re. Arhuaro ni ma emwa odẹ, ẹre iran khin. Adeghẹ arhuaro na gha rhie arhuaro ọvbehe khian, uye* ẹre iran eva khian dele yi.” 15 E Pita na wanniẹn ọnrẹn wẹẹ: “Tama ima, emwi ne u ya ẹmwẹ* nii kha.” 16 Ẹre Jesu na ghi kha wẹẹ: “Te uwa ghi vbe yevbe iran nii, ni ma rẹn otọ emwi na ma iran ẹre ra? 17 Wa ma rẹn wẹẹ, emwi ke emwi nọ la unu nẹ, ẹko ẹre ọ rrie ra? Ọ gha ghi vbe sẹ ẹko nẹ, ọ ghi ke evba la egbowa. 18 Vbọrhirhighayehẹ, emwi ke emwi ne ọmwa ya unu ẹnrẹn ta, uwu ekhọe ọre, ẹre ọ ke rre; avbe emwi nii ẹre ọ ya ọmwa khian enọ ma huan. 19 Vbe igiemwi, uwu ekhọe, ẹre iziro dan ke rre: izigha, oghẹ,* alama oghẹ,* oyi, ohoghe* kevbe ẹmwẹ awua.* 20 Ena ẹre ọ ya ọmwa khian enọ ma huan; sokpan, ọghe wẹẹ ọmwa ma kpe obọ,* ọ ke rri evbare, ẹ i re ọni ẹre ọ ya ọmwa khian enọ ma huan.”
21 Jesu ghi kpa vba rre, ọ na gha rrie ikinkin ọghe Taia kevbe Saidọn. 22 Ẹre okhuo e Fonisia ọkpa, nọ ke ikinkin nii rre, na bu e Jesu gha dee, ọ na gha rinmwiaẹn, ọ na wẹẹ: “Tohan mwẹ Enọyaẹnmwa, Ovbi e Devid. Orhiọn dan wa loo ovbi mwẹ nokhuo, obọ wa dae.” 23 Sokpan, Jesu ma vbe zẹ ẹmwẹ ọkpa wanniẹn ọnrẹn. Ẹre erhuanegbe ẹre na bu ẹre gha dee, iran na tama rẹn wẹẹ: “Tama okhuo na nọ kpa, rhunmwuda, ọ wa go lele ima khian.” 24 Jesu na ghi kha wẹẹ: “A ma gie mwẹ bu emwa ọvbehe, vbọ gberra avbe ohuan ni wiri, ni rre igiowa ọghe Izrẹl.” 25 Sokpan, okhuo nii keghi bu ẹre gha dee, ọ na gbe uhunmwu kotọ nẹẹn, ọ na wẹẹ: “Lahọ Enọyaẹnmwa, ru iyobọ mẹ!” 26 Jesu na wanniẹn ọnrẹn wẹẹ: “Evbare nọ khẹke ne emọ re, ọ ma khẹke na filo ẹre ne ivbiakota.”* 27 Okhuo nii na kha wẹẹ: “Ẹmwata ẹre u tae Enọyaẹnmwa, sokpan, iku evbare gha kharha ku otọ, vbe eteburu ne ọdafẹn nọ yan owa na rri evbare, ivbiakota* ghi vbe rhọ ẹre re.” 28 Ẹre Jesu na ghi wanniẹn okhuo nii wẹẹ: “Okhuo na, amuẹtinyan ruẹ wa wegbe ẹsẹse; gi ẹre gha ye vbene u gualọe yi.” Vbe ọwara ọkpa nii, egbe na wa rran ovbi ẹre.
29 Jesu ghi ke evba kpa, ọ na gha rrie ọkpẹn Okun e Galili; iyeke ọni, ọ na gha rrie uhunmwu oke, ọ ghi sẹ evba, ọ na tota. 30 Emwa nibun keghi bu ẹre gha dee, iran na viọ avbe uke, emwa ne egbe ma gba na, avbe arhuaro, avbe odin, kevbe emwa nibun ọvbehe lele egbe rre, iran na do viọ ehia ye odaro ọre, ẹre ọ na mu iran egbe rran. 31 Emwa ni gbẹbu keghi yan unu ruan, vbe iran ghi bẹghe ẹre wẹẹ, te avbe odin ghi guan, emwa ne egbe ma gba na, khian ne egbe ghi gba na, te avbe uke ghi khian, te avbe arhuaro ghi vbe bẹghe; ẹre iran na suẹn gha rhie urhomwẹ ne Osanobua Izrẹl.
32 Sokpan, Jesu keghi tie erhuanegbe ẹre, ọ na tama iran wẹẹ: “Ohan emwa ni gbẹbu wa to mwẹ, rhunmwuda, ikpẹdẹ eha ẹre ọ ghi ye na, ne iran ke gu mwẹ rre emwa, sokpan, iran i mwẹ emwi rhọkpa ne iran khian re. I ma hoo ne iran ya ẹko ohanmwẹ kpa, ne iran ghẹ ya kuọ vbe odẹ.” 33 Sokpan, erhuanegbe ẹre keghi tama rẹn wẹẹ: “De eke ne ima khian na miẹn evbare vbe ehe nọ divbiẹ na, nọ gha sẹ emwa ọrhẹnrhẹn na re?” 34 Ẹre Jesu na ghi nọ iran wẹẹ: “Inu ebrẹd ẹre uwa mwẹ?” Iran na wẹẹ: “Ihinrọn, kevbe ehẹn eso ne giẹrẹ.” 35 Ọ ghi tama emwa ni gbẹbu nẹ, ne iran tota lele otọ, 36 ọ na viọ ebrẹd ihinrọn nii kevbe avbe ehẹn nii; vbe ọ ghi kpọnmwẹ Osanobua nẹ, ọ na bunnọ ọnrẹn, ẹre ọ na ghi viọ ne erhuanegbe ẹre, erhuanegbe ẹre na ghi ghae ẹre ne emwa ni gbẹbu. 37 Iran hia ghi re, ẹko na vuọn iran; iran ghi si eni ghi dekẹe koko, ọ na vuọn okhuae ihinrọn nikhua. 38 Ikpia hia ni rri evbare nii kegha re arriaisẹn vbe ihe enẹ (4,000), sokpan, a ma ka ikhuo kevbe ibiẹka ba ẹre. 39 Ọ ghi gi emwa ni gbẹbu kpa nẹ, ọ na ghi la okọ, ọ na gha rrie ikinkin ọghe Magadan.
16 Avbe Farisi kevbe avbe Sadusi keghi bu ẹre gha dee, iran kegha hoo ne iran danmwẹ ọnrẹn ghee, ẹre iran na we nọ ru emwi ọyunnuan ye iran aro, nọ gha re ama ne iran khian ya rẹn wẹẹ Osanobua ẹre ọ gie ẹre rre. 2 Jesu keghi wanniẹn iran wẹẹ: “Ọ gha sẹ ẹghẹ ota,* wa ghi gha kha wẹẹ, ‘Amẹ i khian rhọọ, rhunmwuda, iso hia wa baa kpoo,’ 3 ọ gha sẹ ẹghẹ owiẹ, wa ghi wẹẹ, ‘Oni gha wa fi vbe ẹrẹna, erriọ ẹre amẹ khian vbe ya rhọọ, rhunmwuda, amẹ wa bi, agharhemiẹn wẹẹ iso baa kpoo.’ Wa gha ghee iso, wa ghi sẹtin ta vbene ẹdẹrriọ khian gha ye hẹ, sokpan, wa ma ghi sẹtin rhan otọ ama ne uwa bẹghe vbe ẹghẹ na nian. 4 Orre dan na ma gba ẹko ẹre gha gualọ ama, sokpan, iran i khian miẹn ama rhọkpa, vbọ gberra ama ọghe Jona.” Ọ ghi ta ẹmwẹ na nẹ, ọ na kpa sẹ iran rae.
5 Vbe erhuanegbe ẹre ghi fian okun rra ghee obọ nọkpa, iran ma yerre ya viọ ebrẹd lele egbe. 6 Jesu keghi tama iran wẹẹ: “Wa ghẹ fi aro rua, sokpan, wa gha begbe vbe egbe eyist ọghe avbe Farisi kevbe avbe Sadusi.” 7 Ẹre iran na suẹn gha gu egbe zẹ iro, iran na gha kha wẹẹ: “Ma ma viọ ebrẹd rhọkpa lele egbe.” 8 Jesu ghi rẹn iro ne iran zẹ, ọ na tama iran wẹẹ: “Vbọzẹ ne uwa na kha wẹẹ, wa ma viọ ebrẹd lele egbe? Amuẹtinyan ọghe uwa kanmwa gbe! 9 Wa ma he ye rẹn eke ne ẹmwẹ rrie? Ra te uwa ghi mianmian vbene I ya loo ebrẹd isẹn ya koko ikpia arriaisẹn vbe ihe isẹn (5,000), kevbe inu okhuae ne uwa si koko vbe ẹdẹrriọ? 10 Te uwa ghi vbe mianmian vbene I ya loo ebrẹd ihinrọn ya koko ikpia arriaisẹn vbe ihe enẹ (4,000) ra, kevbe okhuae nikhua ne uwa vbe si koko vbọ ra? 11 Vbọzẹ ne uwa ma na ghi rẹn wẹẹ, ẹ i wa re ebrẹd kẹkan ẹre I guan kaẹn? Sokpan, te I we ne uwa gha begbe vbe egbe eyist ọghe avbe Farisi kevbe avbe Sadusi.” 12 Ẹre iran na ghi do rẹn wẹẹ, ẹ i re eyist na ya ru ebrẹd ẹre ọ guan kaẹn, sokpan, imamwaemwi ọghe avbe Farisi kevbe avbe Sadusi ẹre ọ guan kaẹn.
13 Vbe Jesu ghi sẹ ikinkin ọghe Sẹseria-Filipai, ọ na nọ erhuanegbe ẹre wẹẹ: “De ọmwa ne emwa kha wẹẹ Ovbi ọmwa khin?” 14 Iran na wẹẹ: “Eso wẹẹ, wẹ ọre Jọn ne Ọ Dinmwi Ọmwa Ye Amẹ, eso wẹẹ, wẹ ọre Ẹlaija, eso vbe kha wẹẹ, wẹ ọre Jerimaia ra akhasẹ ọvbehe.” 15 Ọ na ghi nọ iran wẹẹ: “Wa vbe vbo? De ọmwa ne uwa roro wẹẹ imẹ khin?” 16 Ẹre Saimọn Pita na wanniẹn wẹẹ: “Wẹ ọre Kristi, Ovbi Osanobua nọ rrọọ.” 17 Jesu na ghi tama rẹn wẹẹ: “Gha ghọghọ, Saimọn ne ovbi e Jona, rhunmwuda, ẹ i re ọmwa nagbọn* ẹre ọ ya ruẹ rẹn ẹmwẹ na, sokpan, Erha mwẹ nọ rre ẹrinmwi, ẹre ọ ya ruẹ rẹn ọnrẹn. 18 I vbe tama ruẹ nian wẹẹ: Wẹ ọre Pita, kevbe wẹẹ, uhunmwu okuta na ẹre I khian bọ iko mwẹ yan, urho ọghe Idin* i khian sẹtin khọnmiotọ yan rẹn. 19 I gha viọ isanhẹn ọghe Arriọba ẹrinmwi nuẹn. Emwi ke emwi ne u mu gba vbe agbọn na, a muẹn gba nẹ vbe ẹrinmwi, emwi ke emwi ne u vbe rhan vbe agbọn na, a vbe rhan rẹn nẹ vbe ẹrinmwi.” 20 Iyeke ọni, ọ na kakabọ kan rẹn ye erhuanegbe ẹre ehọ, ne iran ghẹ tama ọmwa rhọkpa wẹẹ, irẹn ọre Kristi.
21 Ke ẹghẹ nii kpa, Jesu keghi suẹn gha tama erhuanegbe ẹre wẹẹ, ẹ i mwẹ irẹn ma yo e Jerusalẹm kevbe wẹẹ, irẹn gha kakabọ rri oya vbe obọ avbe ediọn, avbe ọkaolotu ohẹn kevbe avbe skraib,* iran ghi vbe gbe irẹn rua, kevbe wẹẹ, ọ ghaa rre ikpẹdẹ nogieha, a ghi huẹn irẹn kpaegbe. 22 Ẹre Pita na rhie ẹre ghee okhiẹ, ọ na suẹn gha gu ẹre gui, ọ na tama rẹn wẹẹ: “Wẹ vbe gha tohan egbuẹ, Enọyaẹnmwa; a wa wua, egbe emwi vbenian i khian sunu vbe egbuẹ.” 23 Sokpan, Jesu keghi mu iyeke daa e Pita, ọ na tama rẹn wẹẹ: “Gberra ghee iyeke mwẹ, Setan! Idobo* ẹre u khin mwẹ re, rhunmwuda, iro ne u zẹ, ọghe emwa nagbọn nọ, ẹ i re ọghe Osanobua.”
24 Ẹre Jesu na ghi tama erhuanegbe ẹre wẹẹ: “Adeghẹ ọmwaikọmwa hoo nọ lele mwẹ, we nọ mianmian enegbe ẹre, nọ mu erhan irrioya* ọghẹe, nọ gha lele mwẹ khian. 25 Rhunmwuda, ọmwaikọmwa nọ hoo nọ sinmwi arrọọ* ọghẹe, arrọọ* ọghẹe ghi wii ẹre, sokpan, ọmwaikọmwa nọ mu arrọọ* ọghẹe fua rhunmwuda mwẹ, ọ ghi miẹn ọnrẹn werriegbe. 26 Ọghe ne ẹmwata, de ere ne ọmwa khian lae miẹn, deghẹ agbọn na hia na sẹ ọre obọ, vbene arrọọ* ọghẹe na wii ẹre? Ra, de emwi ne ọmwa gha ya sẹtin dẹ arrọọ* ọghẹe werriegbe? 27 Ovbi ọmwa gha ya uyi ọghe Erhae rre, ke irẹn kevbe avbe odibo ẹre. Ẹghẹ nii, ọ ghi bu ohiẹn edọmwadẹ ọghẹe zẹvbe ne iran ya yin. 28 Ne I ta ẹmwata ma uwa, emwa eso ni mudia vbe emwa na nian i khian wu hiehie, vbe ẹ i re te iran ka bẹghe Ovbi ọmwa nẹ, vbe ọ ghaa dee vbe Arriọba ọghẹe.”
17 Ikpẹdẹ ehan ghi gberra nẹ, Jesu keghi rhie Pita, e Jems kevbe ọtiọnrẹn ighẹ e Jọn lele egbe, iran ọkpa na hin uhunmwu oke nọ kakabọ yo. 2 Egbe Jesu keghi fi werriẹ sirra iran; ugbaro ọre na gha fi wainwain vbe na ghee ovẹn, ẹwu nọ yọ ke odukhunmwu, na vbe ye wannawanna* vbe na ghee ukpa. 3 Iran ghi ghee, e Mozis kevbe Ẹlaija rhiegbe ma, iran na gha gu e Jesu guan. 4 Ẹre Pita na ghi tama e Jesu wẹẹ: “Enọyaẹnmwa, ọ wa maan ne ima na rre emwa. Adeghẹ u hoo, I gha bọ ibọkpọ eha ye emwa, ọkpa ọghuẹ, ọkpa ọghe Mozis, nọkpa ọghe Ẹlaija.” 5 Vbe ọ ye guan nii, okuku nọ fi wainwain na wa rhu gue iran. Iran keghi họn urhu ọkpa vbe uwu okuku nii, nọ khare wẹẹ: “Ọna ọre Ovbi mwẹ, ne I hoẹmwẹ ọnrẹn, ọmọ ne I miẹn yi. Wa danmwehọ ọre.” 6 Erhuanegbe ẹre ghi họn ẹmwẹ na, iran na dele viọ aro rhu otọ, ohan na kakabọ gha mu iran. 7 Ẹre Jesu na ghi sikẹ iran, ọ na ya obọ kaan iran, ọ na tama iran wẹẹ: “Wa kpaegbe. Wa ghẹ gi ohan mu uwa.” 8 Iran ghi tọn aro mu, iran ma ghi miẹn ọmwa rhọkpa, vbọ gberra e Jesu. 9 Vbe iran ghi tuorre dee vbe uhunmwu oke, Jesu keghi tama iran wẹẹ: “Wa ghẹ ta umian na ma ọmwa rhọkpa, a te miẹn wẹẹ, a huẹn Ovbi ọmwa kpaegbe vbe idin.”
10 Vbọrhirhighayehẹ, avbe erhuanegbe ẹre keghi nọ rẹn wẹẹ: “Vbọ ghi zẹ ne avbe skraib* na kha wẹẹ, Ẹlaija ẹre ọ khian ka rre?” 11 Ọ na wanniẹn iran wẹẹ: “Ọghe ne ẹmwata, Ẹlaija gha rre, nọ do mwamwa emwi hia vbene ọ khẹke nọ gha ye. 12 Vbọrhirhighayehẹ, I tama uwa nian wẹẹ, Ẹlaija rre nẹ, sokpan, emwa ma rẹn ọnrẹn, iran na kue gha ru ẹre vbene ọ rhirhi khọn iran. Erriọ ẹre Ovbi ọmwa khian vbe ya rri oya vbe obọ iran.” 13 Erhuanegbe ẹre na ghi la evba rẹn wẹẹ, e Jọn ne Ọ Dinmwi Ọmwa Ye Amẹ ẹre ọ guan kaẹn.
14 Iran ghi die eke ne emwa ni gbẹbu ye, okpia ọkpa keghi bu ẹre gha dee, ọ na diguẹ nẹẹn, ọ na tama rẹn wẹẹ: 15 “Enọyaẹnmwa, lahọ tohan ovbi mwẹ nokpia, rhunmwuda, egbe ma rran rẹn. Ọwa* ẹre ọ muẹn, ẹghẹ hia ẹre ọ ya de ye erhẹn kevbe uwu amẹ. 16 I te muẹn gie erhuanegbe ruẹ, sokpan, iran ma sẹtin mu ẹre egbe rran.” 17 Jesu na ghi kha wẹẹ: “Eo, orre nẹi mwẹ amuẹtinyan kevbe ni ba odẹ ku! Inu ẹghẹ ẹre I khian ya gu uwa gha rrọọ? Inu ẹghẹ ẹre I khian vbe zin egbe lele uwa sẹ? Wa muẹn bu mwẹ gha die emwa.” 18 Jesu keghi zaro mu orhiọn dan nii, ọ na we nọ ladian, ẹre ọ na gele ladian hin egbe ọmọ nii rre; vbe ọwara ọkpa nii, egbe na rran ọmọ nii. 19 Ẹre erhuanegbe Jesu na bu e Jesu rre vbe ẹkhokho, iran na nọ rẹn wẹẹ: “Vbọzẹ ne ima ma na sẹtin khu orhiọn dan nii?” 20 Ọ na wanniẹn iran wẹẹ: “Rhunmwuda, amuẹtinyan ọghe uwa kanmwa gbe. Ne I ta ẹmwata ma uwa, adeghẹ uwa na gha mwẹ amuẹtinyan nọ yevbe na ghee ikpẹ e mọstad, wa gha sẹtin tama oke na wẹẹ, ‘Kpa hin emwa rre, ne u gha rrie obọ nọkpa,’ ọ ghi gele kpa; a i miẹn emwi ne uwa i khian sẹtin ru.” 21* ——
22 Iran ghi si egbe koko vbe Galili, Jesu na ghi tama iran wẹẹ: “A gha ya Ovbi ọmwa dẹ, a ghi muẹn ye obọ emwa, 23 iran ghi vbe gbe ẹre rua, ọ ghaa rre ikpẹdẹ nogieha, a ghi huẹn ọnrẹn kpaegbe.” Ẹmwẹ na, keghi wa gbe erhuanegbe ẹre egbe.
24 Vbe iran ghi sẹ e Kapaniọm, ikpia ni koko igho uhunmwu keghi bu e Pita gha dee; edrakma* eva ẹre iran miẹn emwa re. Iran na nọ e Pita wẹẹ: “Ọmamwaemwi ọghe uwa kue ha edrakma* eva, na ya zẹ igho uhunmwu?” 25 Ẹre Pita na wẹẹ: “Ẹẹn.” Vbọrhirhighayehẹ, ọ ghi la uwu owa, Jesu na ka mu ẹmwẹ nii rre, ọ na wẹẹ: “Saimọn, vbua ghee ẹre hẹ? De emwa ne avbe ọba ni rre agbọn na miẹn ọnrẹn igho uhunmwu hia na ghi zẹ nẹ? Ivbi iran nọ ra, ra emwa ọvbehe?” 26 Vbe Pita ghi kha wẹẹ: “Emwa ọvbehe nọ,” Jesu na tama rẹn wẹẹ: “Ọni rhie ma wẹẹ, ọ ma khẹke ne ivbi ọba gha zẹ igho uhunmwu. 27 Sokpan, ne ima ghẹ zẹdẹ hoo iran ẹmwẹ, gha rrie okun, u gha sẹ evba, u ghi fi ẹghọe* ye uwu ẹre, u ghi si ehẹn nọ rhirhi ka mu ladian; u gha rhan unu ẹnrẹn, u gha miẹn igho esiliva* ọkpa. U ghi rhie gie iran, ne u ya zẹ igho uhunmwu ọghe imẹ vbe ruẹ.”
18 Vbe ẹghẹ nii, erhuanegbe Jesu keghi bu ẹre gha dee, iran na nọ rẹn wẹẹ: “De ọmwa nọ gele kpọlọ sẹ vbe Arriọba ẹrinmwi?” 2 Ẹre Jesu na ghi tie ọvbokhan ọkpa rre, ọ na rhie ẹre mudia ye uwu ẹbu iran, 3 ọ na tama iran wẹẹ: “Ne I ta ẹmwata ma uwa, vbe ẹ i re te uwa fi uyinmwẹ uwa werriẹ, ne uwa do gha yevbe ibiẹka, wa i khian sẹtin la Arriọba ẹrinmwi hiehie. 4 Nọnaghiyerriọ, ọmwaikọmwa nọ mu egbe rriotọ vbe na ghee ọvbokhan na, ọmwa nii ọre nọ kpọlọ sẹ vbe Arriọba ẹrinmwi; 5 ọmwaikọmwa nọ vbe rhunmwuda mwẹ* rhan obọ miẹn iran yi, ighẹ emwa ni yevbe ọvbokhan vbenian, te ọmwa nii vbe rhan obọ miẹn mwẹ yi. 6 Sokpan, ọmwaikọmwa nọ ya ọkpa vbe uwu iran ne giẹrẹ na, ni mu ẹtin yan mwẹ rrua owẹ, ọ gha maan sẹ, na dee olọ nọkhua ne ekẹtẹkẹtẹ fi lẹga ye ọre urhu, na ya muẹn fi uwu okun.
7 “Ọ gha baa su agbọn na gbe, rhunmwuda avbe okuta ni rrua ọmwa owẹ, ne iran viọ lele odẹ! Ẹmwata nọ wẹẹ, ẹ i mwẹ na ghẹ miẹn avbe okuta ni rrua ọmwa owẹ, sokpan, ọ gha baa so ọmwa nii nọ ya emwa ọvbehe rrua owẹ! 8 Nọnaghiyerriọ, adeghẹ obọ ruẹ ra owẹ ruẹ ya ruẹ rrua owẹ, fiaẹn rhie fua. Ọ gha maan sẹ ne arrọọ sẹ ruẹ obọ, ọ gha khọnrẹn wẹẹ egbe ma gba nuẹn ra uke ẹre u khin, na khian ya miẹn wẹẹ, obọ ruẹ eveva ra owẹ ruẹ eveva ye gba nuẹn, sokpan, a na fi ruẹ fi uwu erhẹn etẹbitẹ. 9 Deba ọni, adeghẹ aro ruẹ na gha ya ruẹ rrua owẹ, wọlọe rhie fua. Ọ gha maan sẹ, ne arrọọ sẹ ruẹ obọ, ọ gha khọnrẹn wẹẹ aro ọkpa ẹre u mwẹ, na khian ya miẹn wẹẹ, aro ruẹ eveva ye gba nuẹn, sokpan, a na fi ruẹ fi e Gẹhẹna* ne ogidi erhẹn. 10 Wa ghẹ gia miẹn wẹẹ, wa ya aro tila ọkpa vbe uwu iran ne giẹrẹ na rua, rhunmwuda, I tama uwa nian wẹẹ, ẹghẹ hia ẹre avbe odibosa ọghe iran vbe ẹrinmwi ya ghee aro Erha mwẹ nọ rre ẹrinmwi. 11* ——
12 “Vbe uwa ghee ẹre hẹ? Adeghẹ okpia ọkpa na gha mwẹ ohuan iyisẹn (100), a na miẹn wẹẹ, ọkpa wiri vbọ, ẹ i re te ọ khian sẹ ọkpairrọvbiyisẹn (99) ni dekẹe rae ye uhunmwu oke, nọ ya gualọ ọkpa nii nọ wiri ra? 13 Ne I ta ẹmwata ma uwa, ọ gha miẹn ohuan nii, ọ ghi ghọghọ ye ẹmwẹ ọnrẹn sẹ ẹmwẹ ọkpairrọvbiyisẹn (99) ni ma wii ni rrọọ. 14 Erriọ vbe ye, Erha mwẹ* nọ rre ẹrinmwi i zẹdẹ hoo ne ọkpa vbe iran ne giẹrẹ na fuan.
15 “Yevbesọni, adeghẹ ọtuẹn na ru orukhọ, bu ẹre ne u ya tama rẹn emwi nọ ru,* sokpan, wẹ vbe ọre ọkpa ghi gba tae ọghe uwu owa. Adeghẹ ọ na danmwehọ ruẹ, ọni rhie ma wẹẹ, u ma ghi gi ọtuẹn wii. 16 Sokpan, adeghẹ ọ ma danmwehọ ruẹ, rhie orhunmwu ọkpa ra orhunmwu eva ba egbe gha khian, rhunmwuda, ẹmwẹ ne orhunmwu eva ra orhunmwu eha ghi sẹ osẹ yi nẹ,* a i ghi muan rẹn. 17 Adeghẹ ọ ma na vbe danmwehọ iran, u ghi gu iko guan. Adeghẹ ọ ma na ghi vbe danmwehọ iko, u ghi kae ba emwa ni rre uwu agbọn kevbe iran ni koko igho uhunmwu.
18 “Ne I ta ẹmwata ma uwa, emwi ke emwi ne uwa mu gba vbe agbọn na, a muẹn gba nẹ vbe ẹrinmwi, emwi ke emwi ne uwa vbe rhan vbe agbọn na, a vbe rhan rẹn nẹ vbe ẹrinmwi. 19 Deba ọni, I vbe tama uwa nian wẹẹ, adeghẹ orhunmwu eva vbe uwu uwa vbe agbọn na, na kue yọ wẹẹ, wa gha nọ Erha mwẹ nọ rre ẹrinmwi, nọ ru emwi kpataki ne uwa, ọ gha ru ẹre ne uwa. 20 Rhunmwuda, eke ne orhunmwu eva ra orhunmwu eha na si egbe koko vbe eni mwẹ, I gu iran rre evba.”
21 Ẹre Pita na bu ẹre gha dee do nọ rẹn wẹẹ: “Enọyaẹnmwa, inugba ẹre ọ khẹke ne I yabọ ọtẹn mwẹ, vbe ọ gha ru mwẹ khọọ? Ọ gha sẹ igba ihinrọn ra?” 22 Jesu na ghi tama rẹn wẹẹ: “Ne I tama ruẹ, ẹ i re igba ihinrọn ẹre ọ khẹke ne u yabọe, sokpan, igba ehairrọvbiyenẹ (77).
23 “Ọni ẹre ọ si ẹre na gha na sẹtin ya Arriọba ẹrinmwi gie ọba ọkpa, nọ tie eviẹn ọnrẹn, ne iran do ha osa nọ rre iran urhu. 24 Vbe uwu ẹghẹ nii, iran na mu okpia ọkpa rre, nọ mwẹ ọnrẹn etalẹnt arriaisẹn igbe (10,000).* 25 Sokpan, rhunmwuda nọ ma na miẹn igho ya ha osa, arowa ẹre na we na ya khiẹn okpia nii, ke irẹn kevbe ọvbokhan rẹn, ke emọ hia nọ biẹlẹ kevbe emwi hia nọ ghi mwẹ nẹ, na mieke na sẹtin yae ha osa. 26 Ọviẹn nii na ghi fan fi iguẹ, ọ na gbe uhunmwu kotọ nẹẹn, ọ na tama rẹn wẹẹ: ‘Lahọ, zin egbe mẹ kherhe, I gha ha ehia werriegbe nuẹn.’ 27 Arowa ẹre keghi tohan rẹn ẹsẹse, ọ na we nọ gha khian, nẹ ghẹ ghi hae.* 28 Sokpan, ọviẹn nii ghi ladian, ọ na miẹn ọviẹn ne ihua ẹre, nọ mwẹ ọre dinariọs* iyisẹn (100), ọ na dobọ muẹn, ọ na gha wọ ọre* ẹho, ọ na tama rẹn wẹẹ, ‘Ha mwẹ osa ne u rriọ mwẹ re.’ 29 Ẹre ọviẹn ne ihua ẹre nii na ghi fan fi iguẹ, ọ na gha rinmwiaẹn, ọ na wẹẹ, ‘Lahọ zin egbe mẹ kherhe, I gha ha ruẹ osa.’ 30 Sokpan, vbene ọ rinmwiaẹn sẹ, ọ ma kue, ọ na ya muẹn khui ye eghan, nọ gha rre evba, a te miẹn wẹẹ, ọ ha irẹn osa. 31 Eviẹn ne ihua ẹre ghi bẹghe emwi nọ sunu, ọ na kakabọ da iran; ẹre iran na ghi kpa ya tama arowa iran, emwi hia nọ sunu. 32 Ẹre arowa ẹre na we na ya tie ẹre rre, ọ ghi rre, ọ na tama rẹn wẹẹ: ‘Ọmwa dan ẹre u khin! Vbene osa ne u rriọ mwẹ re kpọlọ sẹ, I na we ne u ghẹ ghi hae,* vbe u ghi rinmwian mwẹ. 33 Ẹ i re te ọ te vbe khẹke, ne uwẹ tohan ọviẹn ne ihua, vbene imẹ vbe tohan ruẹ ra?’ 34 Rhunmwuda ọni, ohu keghi mu arowa ẹre, ọ na ghi fi ẹre fi eghan, ọ na we nọ gha rre evba, a te miẹn wẹẹ, ọ ha osa hia nọ mwẹ vbe urhu fo. 35 Obọ vberriọ ẹre Erha mwẹ nọ rre ẹrinmwi khian vbe ya mu uwa, deghẹ uwa ma na ya ekhọe hia yabọ ọtiẹn uwa.”
19 Vbe Jesu ghi guan fo nẹ, ọ na kpa vbe Galili, ọ na fian Ẹzẹ e Jọdan rra gha rrie eke ne uwu ọghe Judia lae. 2 Emwa nibun na vbe bi lelẹe, ọ na mu iran egbe rran vba.
3 Avbe Farisi keghi bu ẹre gha dee, ne iran do gualọ ọre ẹmwẹ ne unu, iran na nọ rẹn wẹẹ: “Uhi ima kue yọ, ne okpia gha khu ọvbokhan rẹn fua,* ba ẹmwẹ emwi nọ rhirhi khọn rẹn ra?” 4 Jesu keghi wanniẹn iran wẹẹ: “Wa ma he ka tie ẹre wẹẹ, Ayi nọ yi iran vbe ẹghẹ omuhẹn, keghi yi iran okpia vbe okhuo ra? 5 Ọ na wẹẹ: ‘Ọna ẹre ọ si ẹre ne okpia gha na sẹ erhae kevbe iyẹe rae, ọ ghi rhikhan mu ọvbokhan rẹn, iran eva ghi do gha re ọkpa.’* 6 Rhunmwuda ọni, iran i ghi re eva, sokpan, ọkpa ẹre iran ghi khin. Nọnaghiyerriọ, emwi ne Osanobua kukugbe nẹ, we ne ọmwa rhọkpa ghẹ wannọẹn.” 7 Iran na ghi nọ rẹn wẹẹ: “Vbọ ghi zẹ ne Mozis na kha wẹẹ, ne okpia gha gbẹn ebe rhie ne ọvbokhan rẹn vbe ọ gha khian khu ẹre fua,* ọ ghi wẹẹ irẹn i ghi rhie?” 8 Jesu na ghi tama iran wẹẹ: “Rhunmwuda ekhọe nọ wegbe ne uwa mwẹ, ẹre ọ si ẹre ne Mozis na fan obọ ẹre ne uwa, ne uwa gha khulo ọvbokhan uwa,* sokpan, ẹ i re erriọ ẹre ọ ye ke otọ gha dee. 9 I tama uwa nian wẹẹ, ọmwaikọmwa gha khu ọvbokhan rẹn fua,* vbene okhuo nii ma na ghẹẹ,* ọ na ya rhie okhuo ọvbehe, te ọmwa vberriọ ghẹẹ re.”
10 Erhuanegbe ẹre na ghi tama rẹn wẹẹ: “Adeghẹ erriọ ẹre ẹmwẹ ọdọ vbe amwẹ ye, ọ gha wa maan sẹ deghẹ ọmwa ma na zẹdẹ rhie okhuo.”* 11 Ọ na tama iran wẹẹ: “Ẹ i re emwa* hia ẹre ọ khian sẹtin ru vberriọ, vbọ gberra emwa ni mwẹ ẹse ọhẹ nii. 12 Emwa eso rrọọ ni re ọghẹrriẹnoguan,* rhunmwuda, erriọ ẹre a wa ya biẹ iran. Eso rrọọ ne emwa ya khian vberriọ. Eso vbe rrọọ ni ya egbe iran khian vberriọ rhunmwuda ẹmwẹ Arriọba ẹrinmwi. Ọmwa nọ rẹnrẹn wẹẹ irẹn gha sẹtin gha rrọọ vberriọ, we nọ ru vberriọ.”
13 Ẹre emwa na viọ ibiẹka eso gie ẹre, nọ viọ obọ yan iran, nọ na erhunmwu ne iran, sokpan, erhuanegbe ẹre na gha gu iran gui. 14 Vbọrhirhighayehẹ, Jesu keghi tama iran wẹẹ: “Wa sẹ ibiẹka nii rae, ne iran bu mwẹ gha dee, wa ghẹ da iran obọ yi, rhunmwuda, egbe emwa vberriọ, ẹre ọ yan Arriọba ẹrinmwi.” 15 Ọ ghi viọ obọ yan iran nẹ, ọ na kpa vba rre.
16 Ẹre orhunmwu ọkpa na wa bu ẹre gha dee, ọ na nọ rẹn wẹẹ: “Ọmamwaemwi, de emwi esi ne I gha ru, ne arrọọ ọghe etẹbitẹ mieke na sẹ mwẹ obọ?” 17 Ọ na tama rẹn wẹẹ: “Vbọzẹ ne u na nọ mwẹ vbekpa emwi esi na ru yi? Orhunmwu ọkpa kẹkan ọre ọmwa esi. Adeghẹ u hoo ne arrọọ sẹ ruẹ obọ, u ghi gha lele uhi vbe ẹghẹ hia.” 18 Ọ na ghi nọ e Jesu wẹẹ: “De uhi ne ọni khin yi?” Jesu na tama rẹn wẹẹ: “Ghẹ do izigha, ghẹ ghẹẹ,* ghẹ rhaa, ghẹ sẹ osẹ ohoghe, 19 rhie ọghọ ne erhaa kevbe iyuẹ; te u gha vbe hoẹmwẹ ogieva ruẹ zẹvbe ne u hoẹmwẹ egbuẹ.” 20 Igbama* nii na ghi tama rẹn wẹẹ: “I wa lele avbe uhi na hia; de emwi ọvbehe nọ ghi khẹke ne I ru?” 21 Jesu na tama rẹn wẹẹ: “Adeghẹ u hoo nọ wa gba nuẹn fo, ya khiẹnnẹ emwi ne u mwẹ, u ghi ghae igho ne u miẹn vbọ ne ivbiogue, ẹghẹ nii, u ghi gha mwẹ ẹfe vbe ẹrinmwi; iyeke ọni, u ghi bu mwẹ gha dee, ne u do gha lele mwẹ khian.” 22 Igbama* nii ghi họn ẹmwẹ na, ọ na gele dae, ẹre ọ na ghi kpa, rhunmwuda, ẹfe nọ mwẹ i re nekherhe. 23 Ẹre Jesu na ghi tama erhuanegbe ẹre wẹẹ: “Ne I ta ẹmwata ma uwa, ọ gha lọghọ, ọmwa nọ fe ke sẹtin la Arriọba ẹrinmwi. 24 Ne I werriegbe tama uwa, ọ gha khuẹrhẹ sẹ, ne kamẹl la uvun olodẹ gberra, ne ọmwa nọ fe sẹtin la Arriọba Osanobua.”
25 Erhuanegbe ẹre ghi họn ẹmwẹ na, ọ na wa kpa iran odin, iran na ghi kha wẹẹ: “A gha kue miẹn ọmwa nọ gha sẹtin miẹn fan?” 26 Jesu keghi ghee iran aro, ọ na tama iran wẹẹ: “Vbe odaro emwa nagbọn, emwi nẹi khian sẹtin sunu ẹre ọna khin, sokpan, a i miẹn emwi nẹi gi Osanobua ru.”
27 E Pita na ghi kha wẹẹ: “Ghee ima nian, ma sẹ emwi hia ne ima mwẹ rae, ẹre ima na leluẹ. De emwi nọ khian ghi sẹ ima obọ?” 28 Jesu na ghi tama iran wẹẹ: “Ne I ta ẹmwata ma uwa, vbe ẹghẹ na gha ya ya emwi hia khian ọghe ọgbọn, vbe Ovbi ọmwa gha tota ye ẹkete ọghẹe nọ vuọn ne uyi, wa ni lele mwẹ na, ghi vbe tota ye ẹkete iweva (12), wa ghi gha bu ohiẹn uniẹn iweva (12) ọghe Izrẹl. 29 Deba ọni, ọmwaikọmwa nọ sẹ owa rae, ra etẹn nikpia, ra etẹn nikhuo, ra erha, ra iye, ra emọ, ra otọ rhunmwuda mwẹ,* ọ gha miẹn ọnrẹn werriegbe igba iyisẹn, arrọọ ọghe etẹbitẹ ghi vbe sẹ ọre obọ.
30 “Sokpan, emwa nibun ni te ke odaro gha ke iyeke, ni te ke iyeke ghi do ke odaro.
20 “Te Arriọba ẹrinmwi yevbe ọdafẹn nọ yan owa, nọ ladian vbe owiẹ fioro, ọ na ya gualọ emwa ni khian winna vbe ugbo e vaẹn ẹnrẹn. 2 Emwa ni khian winna vbe ugbo e vaẹn ẹnrẹn ghi kue yọ nẹ wẹẹ, e dinariọs* ọkpa, ẹre iran khian miẹn vbe ẹdẹ, ọ na ghi we ne iran ya suẹn iwinna vbe nene ugbo. 3 Ọ ghi vbe ladian vbe odẹ ughaẹdẹ* nogieha,* ọ na miẹn emwa eso nẹi mwẹ iwinna, ni mudia vbe adesẹ ẹki; 4 ọ na tama iran wẹẹ, ‘Wa vbe gha rrie ugbo e vaẹn mwẹ, I gha ha uwa osa vbene ọ khẹke.’ 5 Ẹre iran na gha khian. Erriọ ẹre ọ vbe ru ẹre, vbe ọ ladian vbe odẹ ughaẹdẹ* nogie ehan* kevbe ughaẹdẹ* nogie ihinrin.* 6 Vbe ọ ghi vbe ladian vbe odẹ ughaẹdẹ* nogie owọrọ,* ọ na miẹn emwa eso ni mudia, ọ na nọ iran wẹẹ, ‘Vbọzẹ ne uwa na mudia mwa, ke ne owiẹrẹ gha dee, vbene uwa ma na winna?’ 7 Iran na wanniẹn wẹẹ, ‘Ma ma miẹn ọmwa nọ viọ ima vbe iwinna.’ Ọ na ghi tama iran wẹẹ, ‘Wa vbe gha rrie ugbo e vaẹn mwẹ.’
8 “Vbọ ghi rre ẹghẹ ota, nọ yan ugbo* keghi tama okpia nọ zẹ yọ nọ gha gbaroghe ugbo* nii wẹẹ, ‘Ya tie emwa ni winna rre, ne u ha osa ne iran, u ghi ke egbe emwa ni kiekie rre suẹn, u ke ha osa ne emwa ni ka rre.’ 9 Ikpia ni suẹn iwinna vbe ughaẹdẹ* nogie owọrọ ghi rre, ọ na ha iran e dinariọs* ọkpọkpa. 10 Iran ni ka suẹn iwinna ghi rre, iran na wa gha roro ẹre wẹẹ, igho na khian ha iran re, ẹre ọ khian kpọlọ sẹ; sokpan, e dinariọs* ọkpọkpa, ẹre a vbe ha iran re. 11 Iran ghi miẹn igho iran nẹ, iran na suẹn gha vian rhunmwuda emwi ne okpia nii nọ yan ugbo* ru, 12 iran na wẹẹ, ‘Ughaẹdẹ* ọkpa kẹkan ẹre iran ni kiekie rre na, ya winna; ọrheyerriọ, igho ọkpa ẹre u ye ha ima re, agharhemiẹn wẹẹ, ke ne owiẹrẹ gha dee sin ẹre ima ke miẹn ẹsọn, ma ẹre ọ vbe ya uhunmwu gbe ovẹn!’ 13 Sokpan, ọ na ghi tama ọkpa vbe uwu iran wẹẹ, ‘Wẹ vbo? I ma mu ruẹ ru* hiehie. Ẹ i re dinariọs* ọkpa ẹre ima gba ve ra? 14 Wẹ rhie igho ruẹ, ne u kpa. Igho ne I ha ruẹ re, ẹre I vbe hoo ne I hae ne iran na, ni kiekie rre. 15 Ẹ i re imẹ ẹre ọ rẹn vbene I khian ya loo emwi mwẹ hẹ ra? Ra, ekhọe esi ne I mwẹ* ẹre ọ ya ruẹ gbọvo?’* 16 Odẹ vbenian, ẹre emwa ni ke iyeke khian ya ke odaro, emwa ni te ke odaro ghi do ke iyeke.”
17 Jesu vbe erhuanegbe ẹre ghi rre odẹ, vbe iran rrie Jerusalẹm, ọ na viọ erhuanegbe ẹre iweva (12) ghee efọnkpa, ọ na tama iran wẹẹ: 18 “Ghee ẹre! Te ima rrie Jerusalẹm na; ma gha sẹ evba, a gha mu Ovbi ọmwa gie avbe ọkaolotu ohẹn kevbe avbe skraib.* Iran ghi bu ohiẹn uwu gbe ẹre, 19 iran ghi vbe rhie ẹre ne emwa nẹi re Ivbi e Ju ne iran yae gbogiẹ, iran ghi vbe ya asan bolo ẹre egbe, iyeke ọni, iran ghi kan rẹn mu erhan; ọ ghaa rre ikpẹdẹ nogieha, a ghi huẹn ọnrẹn kpaegbe.”
20 Iye ivbi e Zẹbẹdi keghi bu e Jesu gha dee, ke irẹn ke ivbi ẹre. Ọ ghi sẹ eke ne Jesu ye, ọ na gbe uhunmwu kotọ nẹẹn; te ọ rre do nọ emwi vbe obọ ẹre. 21 Jesu na nọ rẹn wẹẹ: “De emwi ne u gualọ?” Okhuo nii na tama rẹn wẹẹ: “I hoo ne ivbi mwẹ eva na tota ke ruẹ vbe Arriọba ruẹ; ọkpa ghi gha rre obọ erha ọmwa ruẹ, ọkpa ghi vbe gha rre obọ iye ọmwa ruẹ. Lahọ, wa tama mwẹ ighẹ u kue yọ.” 22 Jesu na wanniẹn wẹẹ: “Wa ma rẹn emwi ne uwa nọ na. Wa gha sẹtin wọn vbe ukpu ne imẹ khian na wọn na ra?”* Iran na wẹẹ: “Ma gha sẹtin.” 23 Jesu na tama iran wẹẹ: “Ẹmwata nọ wẹẹ, wa gha wọn vbe ukpu* mwẹ, sokpan, ọghe na tota ye obọ erha ọmwa mwẹ, ra obọ iye ọmwa mwẹ, ẹ i re imẹ ẹre ọ tae; emwa ne Erha mwẹ mwamwaẹn khẹ, ẹre ọ khian tota yọ.”
24 Iran igbe ni dekẹe ghi họn ẹmwẹ na, iran na gha mu ohu etẹn eva nii. 25 Sokpan, Jesu keghi tie erhuanegbe ẹre, ọ na tama iran wẹẹ: “Wa rẹnrẹn wẹẹ, emwa ni khaevbisẹ vbe uwu agbọn, ẹre ọ ta ẹmwẹ nọ sẹ vbe egbe emwa ne iran kha yan, erriọ ẹre emwa ni rre ukpo ọdakha vbe ya obọ yẹnyẹn emwa ni rre ototọ iran mu otọ. 26 Ọ ma khẹke ne uwa gha yin vberriọ; sokpan, ọmwaikọmwa nọ hoo nọ gha re nọ kpọlọ vbe uwu ẹbu uwa, we nọ gha re ọguọmwadia uwa, 27 ọmwaikọmwa nọ vbe hoo nọ gha re okaro vbe uwu ẹbu uwa, we nọ gha re ọviẹn uwa. 28 Erriọ ẹre Ovbi ọmwa vbe ru ẹre vbe ọ rre; ọ ma rre na do gha gae, sokpan, te irẹn rre do ga emwa, nọ vbe ya arrọọ* ọghẹe dẹ emwa nibun werriegbe.”
29 Iran khian ghi ladian vbe Jẹriko, emwa nibun keghi bi lelẹe. 30 Arhuaro eva ni tota ye ọkpẹn odẹ ghi họn wẹẹ Jesu la evba gberra, iran na suẹn gha go tie ẹre, iran na wẹẹ: “Enọyaẹnmwa, ne Ovbi e Devid, tohan ima!” 31 Sokpan, emwa ni rre evba kegha gu iran gui, iran na we ne iran gue unu iran; ọrheyerriọ, iran na werriegbe kakabọ gha go wẹẹ: “Enọyaẹnmwa, ne Ovbi e Devid, tohan ima!” 32 Jesu keghi mudia, ọ na tie iran, ọ na nọ iran wẹẹ: “De emwi ne uwa hoo ne I ru ne uwa?” 33 Iran na tama rẹn wẹẹ: “Enọyaẹnmwa, lahọ rhan ima aro.” 34 Jesu keghi tohan iran ẹsẹse, ọ na ya obọ kaan iran aro; vbe ọwara ọkpa nii, iran na suẹn gha bẹghe, ẹre iran na suẹn gha lelẹe khian.
21 Ọ ghi kẹ ekherhe ne iran sẹ e Jerusalẹm, iran na do sẹ e Bẹtfagi vbe Oke Ọliv, ẹre Jesu na ghi gie erhuanegbe ẹre eva uhunmwu, 2 ọ na tama iran wẹẹ: “Wa gha rrie igue nọ rre odaro vba; wa gha wa la igue nii, wa gha bẹghe ekẹtẹkẹtẹ na dee re kevbe ovbi ẹre. Wa rhan iran, ne uwa viọ iran gu mwẹ. 3 Adeghẹ ọmwa rhọkpa na nọ uwa ọta, wa ghi wẹẹ, ‘Enọyaẹnmwa mwẹ emwi nọ khian ya iran ru.’ Wa gha tama rẹn vberriọ, uhukpa ẹre ọ khian ya kue yọ ne uwa viọ iran.”
4 Te ọna sunu, ne ẹmwẹ ne Osanobua loo akhasẹ ya ta yotọ, mieke na sẹ, nọ khare wẹẹ: 5 “Wa tama ovbi e Zaiọn nokhuo wẹẹ: ‘Ghee oo! Ọba ruẹ bu ruẹ dee, ọmwa nọ fu nọ; ọ hin ekẹtẹkẹtẹ, vbene ẹmwata, ovbi ekẹtẹkẹtẹ ẹre ọ hinrin, nọ re ovbi aranmwẹ na ya mu ihẹ.’”
6 Ẹre erhuanegbe eva nii na gele gha khian, iran na ru emwi hia ne Jesu tama iran. 7 Iran keghi mu ekẹtẹkẹtẹ nii vbe ovbi ẹre rre, iran na waa ukpọn ne iran yọ ke odukhunmwu yan iran, ẹre Jesu na tota yọ. 8 Emwa nibun keghi waa ukpọn ne iran yọ ke odukhunmwu lele odẹ, vbene eso na giagia abọ erhan, iran na vbe gha viọ ọre lele odẹ. 9 Yevbesọni, emwa nibun ni ke odaro nẹẹn kevbe ni lelẹe dee vbe iyeke kegha wee, iran na gha kha wẹẹ: “Lahọ, miẹn Ovbi e Devid fan! Afiangbe nọ ne ọmwa nii nọ rre vbe eni e Jehova!* Lahọ, miẹn ọnrẹn fan, wẹ nọ rre ehe nọ yo sẹ!”
10 Vbe Jesu ghi la e Jerusalẹm, ẹvbo nii hia na gha mu rueghe, iran na gha kha wẹẹ: “A na khin na?” 11 Emwa ni bi lelẹe khian kegha kha wẹẹ: “Ọna ọre Jesu ne akhasẹ, nọ ke Nazarẹt ọghe Galili rre!”
12 Jesu ghi la uwu ọgua Osa, ọ na khulo emwa hia ni do ẹki vbe uwu ọgua Osa ladian, ke ni khiẹn, ke ni dẹ. Ọ keghi ya eteburu ọghe iran ni fian igho* kevbe aga ọghe iran ni khiẹnnẹ idu uhunmwu rhu. 13 Ọ keghi tama iran wẹẹ: “A gbẹn ọnrẹn yotọ wẹẹ, ‘Owa erhunmwu, ẹre a khian gha tie owa mwẹ re,’ sokpan, wa yae khian ẹgun oyi.”* 14 Deba ọni, avbe arhuaro kevbe avbe uke na bu ẹre gha die uwu ọgua Osa, ọ na mu iran egbe rran.
15 Avbe ọkaolotu ohẹn kevbe avbe skraib,* ghi bẹghe emwi ọyunnuan nọ ru, kevbe avbe ibiẹka ikpia ni ghaa wee vbe uwu ọgua Osa wẹẹ: “Lahọ, miẹn Ovbi e Devid fan!” ohu na suẹn gha mu iran, 16 iran na nọ rẹn wẹẹ: “Wẹ kue họn emwi ne iran na ta na?” Jesu na ghi tama iran wẹẹ: “I wa họn. Wa ma he ka tie ẹre wẹẹ, ‘U gua avbe ibiẹka kevbe emobọ kpa, ne urhomwẹ gha ke iran unu ladian’?” 17 Jesu ghi kpa sẹ iran rae, ọ na ladian vbe ẹvbo nii gha rrie Bẹtani, ọ na ya ẹdẹgbe vba.
18 Ọ ghi werriegbe rrie orere ẹvbo nii vbe owiẹ fioro, ohanmwẹ na gha gbe ẹre. 19 Ọ keghi bẹghe erhan e fig ọkpa vbe odẹ, ọ na khian sikẹ ọre, sokpan, ọ ma miẹn emwi rhọkpa vbe uhunmwu ẹnrẹn, vbọ gberra ebe. Ọ na ghi tama erhan e fig nii wẹẹ: “U i khian ghi werriegbe mọ.” Vbe ọwara ọkpa nii, erhan e fig nii na wa kaka. 20 Erhuanegbe ẹre ghi bẹghe emwi nọ sunu na, ọ na wa yan iran unu ruan, iran na ghi kha wẹẹ: “Vbọzẹ ne erhan e fig nii, na wa ya uhukpa kaka vberriọ?” 21 Ẹre Jesu na wanniẹn iran wẹẹ: “Ne I ta ẹmwata ma uwa, adeghẹ uwa na gha mwẹ amuẹtinyan, vbene uwa ma na gbe awawẹ, ẹ i re emwi ne I ru daa erhan e fig na ọkpa, ẹre uwa khian sẹtin ru, sokpan, deghẹ uwa na kue tama oke na wẹẹ, ‘Kpa hin emwa na rre, ne u ya de ye uwu okun,’ ọ ghi gele gha yerriọ. 22 Adeghẹ uwa na gha mwẹ amuẹtinyan, emwi ke emwi ne uwa nọ Osanobua re, ọ gha sẹ uwa obọ.”
23 Ọ ghi la uwu ọgua Osa nẹ, avbe ọkaolotu ohẹn kevbe ediọn ni rre ẹvbo, keghi bu ẹre gha dee vbe ọ ma emwa emwi, iran na nọ rẹn wẹẹ: “De asẹ ne u mwẹ ne u ya ru avbe emwi na hia? De ọmwa nọ rhie asẹ na nuẹn?” 24 Jesu na ghi tama iran wẹẹ: “I gha vbe nọ uwa ọta ọkpa. Adeghẹ uwa na rhie ewanniẹn mẹ, I gha vbe tama uwa, asẹ ne I mwẹ ne I ya ru avbe emwi na hia: 25 De eke ne Jọn na miẹn asẹ, nọ ya gha dinmwi emwa ye amẹ? Ẹrinmwi* nọ ra, ra obọ emwa nagbọn?” Iran na ghi suẹn gha gu egbe zẹ iro, iran na wẹẹ: “Adeghẹ ima na kha wẹẹ, ‘Ẹrinmwi* nọ,’ ọ ghi nọ ima wẹẹ, ‘Vbọ ghi zẹ ne uwa ma na yaeyi?’ 26 Sokpan, deghẹ ima na kha wẹẹ, ‘Obọ emwa nagbọn nọ,’ ma ma rẹn emwi ne emwa ni gbẹbu gha ru, rhunmwuda, te iran hia ka e Jọn ye akhasẹ.” 27 Iran na ghi wanniẹn e Jesu wẹẹ: “Ma ma rẹn.” Ọ na ghi tama iran wẹẹ: “Mẹ i khian vbe tama uwa, asẹ ne I mwẹ ne I ya ru avbe emwi na hia.
28 “Vbe uwa ghee ẹre hẹ? Okpia ọkpa kegha mwẹ emọ eva. Ọ na tama enokaro wẹẹ, ‘Ovbi mwẹ, ya winna vbe ugbo e vaẹn vbe ẹrẹna.’ 29 Ọ na wanniẹn erhae wẹẹ, ‘I i yo,’ sokpan, vbe okiekie, ekhọe ọre na gha gu ẹre gui, ọ na ghi gha khian. 30 Ọ na bu enogieva, ọ na vbe tama rẹn emwi nọ tama enokaro. Nogieva na wẹẹ, ‘I gha yo Baba,’ sokpan, ọ ma ghi yo. 31 Vbe uwu iran eva na, de nọ ru emwi ne erhae gualọ?” Iran na wanniẹn wẹẹ: “Nokaro.” Jesu na ghi tama iran wẹẹ: “Ne I ta ẹmwata ma uwa, iran ni koko igho uhunmwu kevbe avbe igbiragia, ẹre ọ karo ne uwa, vbe odẹ nọ rrie Arriọba Osanobua. 32 Rhunmwuda, e Jọn rre do gie odẹ ẹmwata* ma uwa, sokpan, wa ma yaeyi. Vbọrhirhighayehẹ, iran ni koko igho uhunmwu kevbe avbe igbiragia na yaeyi. Agharhemiẹn wẹẹ, aro uwa sẹ ena hia, wa ma ye fi ekhọe werriẹ, ne uwa vbe do yaeyi.
33 “Wa danmwehọ erre ọvbehe ne I khian zẹ na: Okpia ọkpa kegha rrọọ nọ mwẹ otọ, ọ na yae mu ugbo e vaẹn, ọ na vbe gbogba ga ẹre, ọ na vbe fian ako na na ru ayọn yọ, deba ọni, ọ na bọ owa ọbodẹ* yọ; ọ ghi mu ugbo nii ne avbe ọgbugbo nẹ vbe agbeghae,* ọ na kpa gha rrie isi. 34 Ọ ghi sẹ ẹghẹ na ya rhọ emwiokọ, ọ na gie eviẹn ọnrẹn bu avbe ọgbugbo nii, ne iran ya viọ emwiokọ na ghae sẹ irẹn egbe rre. 35 Sokpan, avbe ọgbugbo nii keghi munọ eviẹn okpia nii, iran na ya ugbemwẹ yan ọkpa vbọ, iran na gbe ọkpa rua vbọ, iran na vbe filo okuta gbe nọkpa. 36 Ọ na werriegbe gie eviẹn ọvbehe nibun sẹ nọ ka gie, sokpan, obọ ne iran ya mu eviẹn nọ ka gie, ẹre iran vbe ya mu iran na. 37 Vbe okiekie, ọ na gie ovbi ẹre bu iran, ọ na wẹẹ, ‘Ẹ i mwẹ iran ma daa ne ovbi mwẹ.’ 38 Avbe ọgbugbo nii ghi bẹghe ovbi ẹre, iran keghi koko zẹ iro, iran na wẹẹ, ‘Ọna ẹre ọ khian rri ukhu erhae. Wa larre, ne uwa gia gbe ẹre rua, ne ukhu ọghẹe mieke na khian ọghe ima!’ 39 Iran na ghi muẹn, iran na si ẹre ladian vbe ugbo e vaẹn nii, iran na gbe ẹre rua. 40 Nọnaghiyerriọ, ọmwa nọ yan ugbo e vaẹn nii gha ghi rre, vbe ọ khian ru avbe ọgbugbo nii re?” 41 Iran na tama rẹn wẹẹ: “Rhunmwuda ne iran na re emwa dan, ọ ghi wabọ iran rua fẹfẹfẹ, ọ ghi mu ugbo e vaẹn nii ne avbe ọgbugbo ọvbehe vbe agbeghae,* emwa ni khian gha viọ emwiokọ ọghẹe nẹẹn vbe ẹghẹ nọ khẹke.”
42 Jesu keghi tama iran wẹẹ: “Wa ma he ka tie ẹmwẹ na vbe Ebe Nọhuanrẹn ẹdẹ, nọ khare wẹẹ, ‘Okuta ne iran ni bọ owa he, ẹre ọ ghi do khian okuta a ma miẹn a i ru’?* Wa ma he vbe tie ẹre wẹẹ, ‘Obọ e Jehova* ẹre ọna ke rre, kevbe wẹẹ, ọyunnuan nọ vbe aro ima’ ra? 43 Ọna ẹre ọ si ẹre ne I na tama uwa nian wẹẹ, a gha miẹn uwa Arriọba Osanobua, a ghi mu ne agbẹnvbo ni mọ ọmọ rẹn. 44 Deba ọni, ọmwa nọ de gbe okuta na ghi guọghua. Nọ ne ọmwa ne okuta na de gbe, okuta na ghi rẹnkhẹn ọnrẹn rua.”
45 Avbe ọkaolotu ohẹn kevbe avbe Farisi ghi họn avbe erre nọ zẹ, iran na wa rẹn wẹẹ, iran ẹre ọ kha. 46 Iran na te gha hoo ne iran muẹn, sokpan, iran na gha mu ohan emwa ni gbẹbu, rhunmwuda, te emwa ni gbẹbu kae ye akhasẹ.
22 Jesu na werriegbe suẹn gha zẹ erre ma iran, ọ na wẹẹ: 2 “A gha sẹtin ya Arriọba ẹrinmwi gie ọba ọkpa, nọ le evbare nọ bun, na khian ya do ugie orọnmwẹ ọghe ovbi ẹre nokpia. 3 Ọ keghi gie eviẹn ọnrẹn, ne iran ya tie emwa hia na gie na tie gha die ugie orọnmwẹ nii, sokpan, emwa na gie na tie ma hoo ne iran rre. 4 Ọ na werriegbe gie eviẹn ọvbehe, ọ na tama iran wẹẹ, ‘Wa tama emwa na gie na tie wẹẹ: “I le evbare nẹ, I gbele ẹmila kevbe avbe aranmwẹ ni kọnkọn ne I mwẹ nẹ, a mwamwa emwi hia yotọ nẹ. Wa gha dee, ne uwa do bọbọ ugie orọnmwẹ na.”’ 5 Sokpan, iran ma zẹyọ, eso na zẹ odẹ ugbo, eso na zẹ odẹ ẹki; 6 sokpan, nikẹre na mu eviẹn ọba nii, iran na ru iran emwi oya, iran na vbe gbele iran rua.
7 “Ohu keghi mu ọba nii, ẹre ọ na ghi gie ivbiyokuo ẹre, ne iran ya gbele avbe izigha nii rua, iran na vbe giẹn ẹvbo iran mu otọ. 8 Ọ na ghi tama eviẹn ọnrẹn wẹẹ, ‘A te le evbare na khian ya do ugie orọnmwẹ nẹ, sokpan, emwa na te gie na tie, emwa oya ẹre iran khin. 9 Nọnaghiyerriọ, wa gha rrie avbe odẹ na la ladian vbe orere ẹvbo, ọmwaikọmwa ne uwa miẹn, wa tie ẹre gha die ugie orọnmwẹ na.’ 10 Eviẹn ọba nii keghi ru vbene arowa iran khare, iran na gha rrie dọmwadẹ odẹ, iran na ya koko emwa hia ne iran miẹn, ke emwa dan, ke emwa esi; ughugha na na do ugie orọnmwẹ nii keghi vuọn ne ẹvbo, iran na gha rri evbare.*
11 “Ọba nii ghi rre do ghee emwa ni rrie ugie orọnmwẹ nii, ọ na bẹghe okpia ọkpa nọ ma yọ ukpọn orọnmwẹ. 12 Ọba nii keghi nọ rẹn wẹẹ, ‘Ọse mwẹ, vbua ya la emwa na hẹ, vbene u ma na yọ ukpọn orọnmwẹ?’ Okpia nii ma miẹn ẹmwẹ ta. 13 Ẹre ọba nii na ghi tama eguọmwadia ẹre wẹẹ, ‘Wa gba ẹre obọ, gba ẹre owẹ, ne uwa ya fi ẹre fi uwu ebiebi vbe orere. Ọ ghi gha viẹ egbe ẹre vba, ọ ghi vbe gha rri akọn vba.’
14 “Emwa nibun ẹre a gie na tie, sokpan, ibozẹghẹ ẹre a hannọ zẹ.”
15 Ẹre avbe Farisi na kpa, iran na ya so uma, ne iran mieke na ya ẹmwẹ ne unu ẹnrẹn gbalọe. 16 Iran na gie erhuanegbe iran kevbe ekpayẹ e Hẹrọd bu ẹre gha khian, iran na wẹẹ: “Ọmamwaemwi, ọmwa ẹmwata ẹre ima rẹn ruẹ yi kevbe wẹẹ, ẹmwata nọ dekaẹn Osanobua ẹre u ma emwa ẹre, u i vbe ghee ikpanro ọmwa rhọkpa; u i gbe ewanmwẹ ghee obọ ọkpa. 17 Vbe uwẹ a vbe ghee ẹre hẹ? Ọ khẹke na gha ha igho uhunmwu gie Siza ra, ra ọ ma khẹke?” 18 Sokpan, Jesu rẹnrẹn wẹẹ, emwa dan ẹre iran khin, ọ na tama iran wẹẹ: “Vbọzẹ ne uwa na danmwẹ mwẹ ghee, wa ne emwa okeke? 19 Wa rhie igho* na ya zẹ igho uhunmwu gu mwẹ.” Ẹre iran na rhie dinariọs* ọkpa gie ẹre. 20 Ọ na nọ iran wẹẹ: “De uhunmwu ọmwa kevbe eni ọmwa nọ rre igho na?” 21 Iran na wẹẹ: “Ọghe Siza nọ.” Ọ na ghi tama iran wẹẹ: “Nọnaghiyerriọ, wa rhie emwi e Siza ne Siza, sokpan, wa ghi vbe rhie ọghe Osanobua ne Osanobua.” 22 Iran ghi họn ẹmwẹ na, ọ na wa kpa iran odin, ẹre iran na ghi kpa sẹrae.
23 Ẹdẹrriọ, avbe Sadusi ni kha wẹẹ arhiọkpaegbe i rrọọ, keghi bu ẹre gha dee do nọ rẹn wẹẹ: 24 “Ọmamwaemwi, e Mozis khare wẹẹ: ‘Adeghẹ okpia na wu, vbene ọ ma na biẹ, ọtiọnrẹn nokpia ghi rhie ọvbokhan rẹn rọnmwẹ, nọ mieke na biẹ ne ọtiọnrẹn nọ wu nii.’ 25 Etẹn nikpia ihinrọn kegha rrọọ. Nọdiọn keghi rhie okhuo, sokpan, ọ na wu, vbene ọ ma na biẹ, ẹre ọtiọnrẹn na rhie ọvbokhan rẹn rọnmwẹ. 26 Egbe emwi vbenian ẹre ọ vbe sunu daa nogieva kevbe nogieha, ya sẹ egbe nogie ihinrọn. 27 Vbe okiekie, okhuo nii na vbe wu. 28 Ọ gha ghi sẹ ẹghẹ arhiọkpaegbe, vbe uwu iran ihinrọn na, de amwẹ ọmwa nọ khian ghi gha khin, ugbẹnvbe a miẹn wẹẹ, te ehia wa rhie ẹre gba obọ?”
29 Jesu na wanniẹn iran wẹẹ: “Evba nii ẹre uwa na baeku, rhunmwuda, wa ma rẹn Ebe Nọhuanrẹn, amaiwẹ te uwa khian rẹn vbene Osanobua mwẹ ẹtin hẹ; 30 rhunmwuda, vbe ẹghẹ arhiọkpaegbe, ikpia i khian ghi gha rhie okhuo, a i khian ghi vbe gha ya ikhuo ne ọdọ, sokpan, iran ghi yevbe avbe odibosa ni rre ẹrinmwi. 31 Vbe nọ dekaẹn arhiọkpaegbe ọghe emwa ni wulo, wa ma he tie ẹmwẹ ne Osanobua tama uwa, nọ na wẹẹ: 32 ‘Mẹ ọre Osanobua ọghe Ebraham, Osanobua ọghe Aizik kevbe Osanobua ọghe Jekọb’? Osa ọghe iran ni rrọọ ẹre irẹn khin, ẹ i re ọghe iran ni wulo nẹ.” 33 Emwa ni gbẹbu ghi họn ẹmwẹ na, iran keghi yan unu ruan, rhunmwuda vbene ọ ya ma emwa emwi.
34 Avbe Farisi ghi họn wẹẹ, avbe Sadusi ma ghi miẹn ẹmwẹ zẹ wanniẹn e Jesu, ẹbu eva na, na ghi si uhunmwu koko, iran na bu e Jesu gha dee. 35 Ọkpa vbe uwu iran, nọ wa rẹn Uhi ẹsẹse, kegha hoo nọ ya ẹmwẹ gbalọe, ọ na wẹẹ: 36 “Ọmamwaemwi, de uhi nọ ghi hin usi sẹ vbe uwu avbe uhi hia?” 37 Jesu na tama rẹn wẹẹ: “‘Te u gha ya otọ ẹko ruẹ hia, arrọọ* ruẹ hia kevbe ekhọe ruẹ hia hoẹmwẹ e Jehova* ne Osanobua ruẹ.’ 38 Ọna ọre uhi nokaro, nọ ghi hin usi sẹ. 39 Nogieva nọ vbe yevbe ọna ọre: ‘Te u gha hoẹmwẹ ogieva ruẹ zẹvbe ne u hoẹmwẹ egbuẹ.’ 40 Uhi eva na, ọre ẹzi ọghe avbe Uhi hia kevbe ọghe ẹmwẹ ne avbe Akhasẹ tae.”
41 Avbe Farisi ghi si egbe koko, Jesu na nọ iran wẹẹ: 42 “De aro ọmwa ne uwa yayi wẹẹ e Kristi khin? De ovbi ọmwa nọ khin?” Iran na tama rẹn wẹẹ: “Ovbi e Devid.” 43 Ọ na ghi nọ iran wẹẹ: “Vbọ ghi zẹ ne orhiọn nọhuanrẹn na loo e Devid ya tie ẹre Enọyaẹnmwa, vbe ọ khare wẹẹ, 44 ‘E Jehova* keghi tama Enọyaẹnmwẹ wẹẹ: “Tota ye obọ erha ọmwa mwẹ, a te miẹn wẹẹ, I viọ avbe eghian ruẹ ye ototọ owẹ ruẹ”’? 45 Adeghẹ e Devid tie ẹre Enọyaẹnmwa, vbe ọ ghi ya re ovbi ẹre hẹ?” 46 A ma miẹn ọmwa rhọkpa nọ sẹtin zẹ ẹmwẹ wanniẹn ọnrẹn; ke ẹdẹrriọ kpa, ohan ma ghi gi ọmwa rhọkpa werriegbe nọ rẹn ọta.
23 Jesu keghi tama emwa ni gbẹbu kevbe erhuanegbe ẹre wẹẹ: 2 “Avbe skraib* kevbe avbe Farisi mu egbe iran ye ukpo ọghe Mozis. 3 Nọnaghiyerriọ, wa gha ru emwi hia ne iran we ne uwa ru, wa ghi vbe gha lele ẹmwẹ ne iran ta, sokpan, wa ghẹ ya egbe taa uyinmwẹ iran, rhunmwuda, iran te ma emwa emwi, sokpan, iran i ru emwi ne iran ta. 4 Iran gha ghi kun ihẹ nọkhua, iran ghi muẹn yan emwa ọvbehe izabọ, sokpan, iran tobọ iran ma mu egbe, ne iran khian ya ya ikpianbọ iran kaan ihẹ nii. 5 Emwi hia ne iran ru, ọghe na ba bẹghe mwẹ nọ. Iran gha ghi ya ovbi ẹkpẹti ọghe Ebe Nọhuanrẹn khian nọkhua, iran ghi gbalọe ginna egbe, ne iran ya gbogba ga egbe iran; iran ghi vbe ru ẹre, ne ehọ ukpọn ọghe iran kakabọ tuo. 6 Ehe nọ ghi maan sẹ vbe eke ne emwa na gbẹbu gha rri evbare ota kevbe avbe aga ni rre odaro* vbe sinagọg,* ẹre ọ yẹẹ iran na tota yi. 7 Iran hoo ne emwa gha kpee tuẹ iran vbe adesẹ ẹki, kevbe ne emwa gha tie iran Rabai.* 8 Sokpan, wa ghẹ gi ọmwa rhọkpa tie uwa Rabai, rhunmwuda, Ọmamwaemwi ọkpa ẹre uwa mwẹ, etẹn ẹre uwa hia khin. 9 Yevbesọni, wa ghẹ tie ọmwa rhọkpa evbavba vbe agbọn na, rhunmwuda, Evbavba ọkpa ẹre uwa mwẹ, ẹrinmwi ẹre ọ ye. 10 Wa ghẹ vbe gi ọmwa rhọkpa tie uwa ọkaolotu, rhunmwuda, Ọkaolotu ọkpa ẹre uwa mwẹ, ọni ọre Kristi. 11 Sokpan, ọmwa nọ ghi kpọlọ sẹ vbe uwu ẹbu uwa, we nọ gha re ọguọmwadia uwa. 12 Ọmwaikọmwa nọ tọn egbe ẹre mu, a gha muẹn rriotọ, ọmwaikọmwa nọ mu egbe ẹre rriotọ, a ghi tọẹn mu.
13 “Ọ gha baa so uwa gbe, wa ne avbe skraib* kevbe avbe Farisi! Emwa okeke! rhunmwuda, wa khui urho ọghe Arriọba ẹrinmwi ke emwa yi; wa tobọ uwa ma laọ, wa ma vbe gi enọ gha laọ, laọ. 14* ——
15 “Ọ gha baa so uwa gbe, wa ne avbe skraib* kevbe avbe Farisi! Emwa okeke! rhunmwuda, wa ghi mu okhian lele ehe ughughan, wa ghi kue vbe fian okun rra, ne uwa mieke na sẹtin ya orhunmwu ọkpa khian ovbi iyayi;* ọmwa nii gha ghi do khian ovbi iyayi nẹ, wa ghi vbe ya ọmwa nii khian nọ khọọ sẹ uwa igba eva, na gha mu fi e Gẹhẹna,* vbene uwa vbe ye.
16 “Ọ gha baa so uwa gbe, wa ne arhuaro ni ma emwa odẹ! Wa khare wẹẹ, ‘Adeghẹ ọmwaikọmwa na ya ọgua Osa vẹn ihẹn, esa i rrọọ nọ ya mu emwi nọ tae sẹ; sokpan, adeghẹ ọmwaikọmwa na ya igoru nọ rre ọgua Osa vẹn ihẹn, te ọ khẹke nọ mu emwi nọ tae sẹ.’ 17 Wa ne akpa vbe abobo kevbe arhuaro! A gha we na ghee ẹre, de nọ hin usi sẹ vbọ? Igoru nọ ra, ra ọgua Osa nọ ya igoru nii khian nọhuanrẹn? 18 Wa vbe kha wẹẹ, ‘Adeghẹ ọmwaikọmwa na ya ogiukpo vẹn ihẹn, esa i rrọọ nọ ya mu emwi nọ tae sẹ; sokpan, adeghẹ ọmwaikọmwa na ya izọhẹ nọ rre uhunmwu ogiukpo vẹn ihẹn, te ọ khẹke nọ mu emwi nọ tae sẹ.’ 19 Te uwa wa rhu aro! A gha we na ghee ẹre, de nọ hin usi sẹ vbọ? Izọhẹ nọ rre uhunmwu ogiukpo nọ ra, ra nene ogiukpo, nọ ya izọhẹ nii khian nọhuanrẹn? 20 Nọnaghiyerriọ, ọmwaikọmwa nọ ya ogiukpo vẹn ihẹn, ogiukpo nii kevbe emwi hia ni rre uhunmwu ẹnrẹn, ẹre ọ ya vẹn ihẹn; 21 ọmwaikọmwa nọ vbe ya ọgua Osa vẹn ihẹn, ọgua Osa nii kevbe Ọmwa nii nọ dia evba ya, ẹre ọ ya vẹn ihẹn; 22 ọmwaikọmwa nọ vbe ya ẹrinmwi vẹn ihẹn, ẹkete Osanobua kevbe Ọmwa nii nọ tota yọ, ẹre ọ ya vẹn ihẹn.
23 “Ọ gha baa so uwa gbe, wa ne avbe skraib* kevbe avbe Farisi! Emwa okeke! rhunmwuda, wa gua gha zẹ obọ ọkpa ọghe emwiokọ na tie ẹre mint, e dil, kevbe kọmin,* vbe a gha ghae ẹre ye ihe igbe, sokpan, ọ gha de ọghe emwi ni ru ekpataki ne Uhi we na gha ru, ọni ọre, na gha ya obọ nọ khẹke mu emwa, na gha tohan emwa kevbe na mudia ẹse, wa ghi bizugbe ẹre. Ọ te gele khẹke ne uwa ru avbe izọhẹ nii, sokpan, ọni ma rhie ma wẹẹ, ne uwa bizugbe avbe emwi nikẹre. 24 Wa ne arhuaro ni ma emwa odẹ, wa gha khan ẹkhunkhun hin ayọn ọghe uwa rre, wa ghi mi e kamẹl re!
25 “Ọ gha baa so uwa gbe, wa ne avbe skraib* kevbe avbe Farisi! Emwa okeke! rhunmwuda, wa ghi kpe iyeke ukpu kevbe iyeke ọkpan huan sẹsẹsẹ, sokpan, uwu ẹre ghi vuọn ne iruẹn, rhunmwuda ne uwa na re emwa arovbẹmwẹ* kevbe ni rẹn ọghe enegbe iran ọkpa. 26 E Farisi ne arhuaro, ka kpe uwu ukpu kevbe uwu ọkpan huan nẹ, ẹghẹ nii, iyeke ẹre ghi vbe do huan.
27 “Ọ gha baa so uwa gbe, wa ne avbe skraib* kevbe avbe Farisi! Emwa okeke! rhunmwuda, te uwa yevbe idin na ya ẹmu nọfua dọlọ. Emwa gha bẹghe ẹre, ọ ghi ye mose mose, sokpan, uwu ẹre ghi vuọn ne ugboloko avbe orinmwi kevbe emwi hia ni ma huan. 28 Erriọ ẹre uwa wa vbe ye, emwa gha bẹghe uwa, iran ghi gha roro ẹre wẹẹ emwa esi ẹre uwa khin, sokpan, emwa okeke kevbe nẹi lele uhi, ẹre uwa khin.*
29 “Ọ gha baa so uwa gbe, wa ne avbe skraib* kevbe avbe Farisi! Emwa okeke! rhunmwuda, wa bọlọ idin ọghe avbe akhasẹ, wa na vbe ya idin emwa esi khian ne mose mose, 30 wa ghi vbe kha wẹẹ, ‘Akpawẹ ima ghaa rrọọ vbe ẹghẹ ọghe avbe erha ima odede, ma i ghẹ te deba iran gbele avbe akhasẹ rua vbe ẹghẹ nii.’ 31 Ọni rhie ma wẹẹ, te uwa ghi sẹ osẹ gbe egbe uwa wẹẹ, ivbi emwa ni gbele avbe akhasẹ rua, ẹre uwa khin. 32 Nọnaghiyerriọ, wa ru ẹre fo ighẹ iwinna ne avbe erha uwa odede suẹnrẹn.*
33 “Wa ne ẹyẹn, ivbi ivbiẹkpo, de vbene uwa khian ya miẹn uhunmwu hẹ vbe ibuohiẹn ọghe Gẹhẹna?* 34 Rhunmwuda ọna, I gha gie avbe akhasẹ, avbe umẹwaẹn kevbe avbe ọmamwaemwi gie uwa. Wa gha gbele eso rua, wa ghi vbe kan iran mu erhan. Wa ghi vbe ya asan bolo eso egbe vbe sinagọg* ọghe uwa, wa ghi gha zẹ iran kpokpo, ke ẹvbo ọkpa ya sẹ ọvbehe, 35 ne esagiẹn ọghe emwa esi hia na he gbele vbe agbọn na mieke na gha rre uwa uhunmwu. Ke egbe esagiẹn ọghe Ebẹl ne ọmwa esi kpa, ya sẹ egbe esagiẹn ọghe Zẹkaraia ne ovbi e Bẹrẹkaia, ne uwa gbua vbe ẹkpo ọgua Osa kevbe ogiukpo. 36 Ne I ta ẹmwata ma uwa, uhunmwu orre na, ẹre emwi na hia khian gha ye.
37 “Jerusalẹm, Jerusalẹm, wẹ nọ gbele avbe akhasẹ rua kevbe nọ filo okuta gbe emwa na gie bu ruẹ gha dee. Ẹ i re avbiẹ inugba ẹre I te gha hoo ne I si ivbuẹ koko, zẹvbe ne iye ọkhọkhọ si ivbi ẹre koko ye ototọ ifuẹn ọnrẹn! Sokpan, wa ma kue. 38 Banbanna nian, a bizugbe owa uwa nẹ!* 39 I tama uwa nian wẹẹ, ke ẹghẹ na kpa, wa i khian ghi dọlegbe miẹn mwẹ, a te miẹn wẹẹ uwa khare wẹẹ, ‘Afiangbe nọ ne ọmwa nii nọ rre vbe eni e Jehova!’”*
24 Vbe Jesu khian ghi ladian vbe ọgua Osa, avbe erhuanegbe ẹre keghi bu ẹre gha dee do gie ọgua Osa nii hia ma rẹn. 2 Jesu na ghi tama iran wẹẹ: “Wa ma bẹghe emwi na hia? Ne I ta ẹmwata ma uwa, okuta ọkpa i rrọọ na khian zẹdẹ sẹrae ye uhunmwu okuta ọvbehe vbe emwa na, te a khian guọghọ ehia sotọ.”
3 Vbe ọ ghi tota ye uhunmwu Oke Ọliv, erhuanegbe ẹre keghi bu ẹre gha dee vbe ẹkhokho, iran na nọ rẹn wẹẹ: “Tama ima, de ẹghẹ ne avbe emwi na khian ya sunu? De ama nọ khian rhie ẹre ma wẹẹ u rre nẹ,* kevbe wẹẹ, ẹghẹ ufomwẹ agbọn* sẹ nẹ?”
4 Jesu keghi wanniẹn iran wẹẹ: “Wa gha begbe, ne ọmwa rhọkpa ghẹ mu uwa rẹrẹ. 5 Rhunmwuda, emwa nibun gha rre, iran ghi mu eni mwẹ gue aro, iran ghi gha kha wẹẹ, ‘Mẹ ọre Kristi,’ iran ghi vbe mu emwa nibun rẹrẹ. 6 Wa gha họn vbe emwa ghaa khọn okuo, wa gha vbe họn iyẹn ọghe okuo ne emwa khọn vbe ihe ọvbehe. Wa ghẹ fian afianma, rhunmwuda, ẹ i mwẹ ena hia ma sunu, sokpan, ọni ma rhie ma wẹẹ, ufomwẹ rre nẹ.
7 “Agbẹnvbo ghi gha gu agbẹnvbo khọn, arriọba ghi vbe gha gu arriọba khọn, ukhunmwu ghi gha fi,* igbohiotọ ghi vbe gha sunu vbe ehe ughughan. 8 Ena hia ọre omuhẹn ọghe ẹghẹ ibavbaro.*
9 “Emwa gha vbe viọ uwa gie emwa ni gha zẹ uwa kpokpo,* iran ghi vbe gbele uwa rua, agbẹnvbo hia ghi vbe gha khẹko uwa rhunmwuda mwẹ.* 10 Deba ọni, emwa nibun gha rrua owẹ, iran ghi gha ya egbe dẹ, iran ghi vbe gha khẹko egbe. 11 Akhasẹ ohoghe nibun gha ladian, iran ghi mu emwa nibun rẹrẹ; 12 rhunmwuda ne ọkhọ khian na gha muan yọ, ahoẹmwọmwa ọghe emwa nibun ghi do worua. 13 Sokpan, ọmwa nọ zin egbe sẹ ufomwẹ, ẹre ọ khian miẹn fan. 14 A gha vbe kporhu iyẹn nọ maan ọghe Arriọba la uhunmwu otagbọn hia, nọ gha re osẹ ne agbẹnvbo hia, iyeke ọni, ufomwẹ ghi rre.
15 “Nọnaghiyerriọ, wa gha miẹn wẹẹ, emwi osọnnọ nọ si ọfuan, ne Daniẹl ne akhasẹ guan kaẹn, mudia ye ehe nọhuanrẹn (ọmwa nọ tie ẹmwẹ na, ghi hia nọ rẹn otọ re), 16 ẹghẹ nii, gi emwa ni rre Judia wa lẹẹ gha rrie uhunmwu oke. 17 We ne ọmwa nọ rre uhunmwu owa* ghẹ tuorre, do viọ emwi ladian vbe uwu owa, 18 we ne ọmwa nọ rre ugbo ghẹ vbe werriegbe gha dee, do mu ẹwu nọ yọ ke odukhunmwu. 19 U miẹn vbene ọ gha baa so ikhuo ni hanmwa hẹ kevbe ikhuo ni mwẹ emobọ vbe ẹghẹ nii! 20 Wa gha na erhunmwu, ne ẹghẹ ne uwa khian ya lẹẹ ghẹ de ye ẹghẹ oni,* ra Ẹdẹ Ikẹtin; 21 rhunmwuda, ẹghẹ orueghe nọkhua khian gha nọ, egbe na ma he miẹn ẹdẹ, ke na ya bu agbọn tu agbọn gha dee, a i khian ghi vbe dọlegbe miẹn egbọre. 22 Vbene ẹmwata, vbe ẹ i re te a fian ẹghẹ nii kanmwa, orhunmwu ọkpa i rrọọ nọ khian miẹn uhunmwu; sokpan, a gha rhunmwuda emwa na hannọ zẹ fian ẹghẹ nii kanmwa.
23 “Deba ọni, adeghẹ ọmwaikọmwa na tama uwa wẹẹ, ‘Do ghee Kristi mwa!’ ra, ‘Ya ghee ẹre vba!’ wa ghẹ yaeyi. 24 Rhunmwuda, avbe Kristi ọghe ohoghe kevbe avbe akhasẹ ohoghe gha rre, iran ghi gha winna iwinna ọyunnuan nọkhua ughughan, ne iran mieke na mu emwa rẹrẹ; deghẹ ọ gha gi iran ru, iran ghi kue mu emwa na hannọ zẹ rẹrẹ. 25 Ghee ẹre! I tama uwa yotọ nẹ. 26 Nọnaghiyerriọ, adeghẹ emwa na tama uwa wẹẹ, ‘Ọ rre uwu ato!’ wa ghẹ yo; adeghẹ iran na vbe kha wẹẹ, ‘Ọ rre ughugha nọ ke uwu ẹre!’ wa ghẹ ya iran yi. 27 Zẹvbe ne ayan ya rhiegbe ma vbe odẹ ekẹn,* ọ ghi ya baa sẹ odẹ orrie,* erriọ ẹre urremwẹ* ọghe Ovbi ọmwa khian gha ye. 28 Ehe ke ehe ne emwi nọ wu ye, ẹre avbe oghohọn* khian si koko yi.
29 “Orueghe na gha wa dobọ yi nẹ vbe ẹghẹ nii, ovẹn ghi wa so ebiebi, uki i khian ghi gha baa, avbe orhọnmwẹ ghi ke iso kharha kua, a ghi vbe mu avbe ẹtin ni rre ideghedeghe iso rueghe. 30 Ẹghẹ nii, ama ọghe Ovbi ọmwa ghi rhiegbe ma vbe ẹrinmwi, emwa hia ni ke ẹvbo ughughan rre vbe agbọn na, ghi gha khiẹ;* iran gha bẹghe Ovbi ọmwa, vbe ọ ghaa ke okuku nọ rre orere iso dee, ke irẹn kevbe ẹtin kevbe uyi nọkhua nọ mwẹ. 31 Okpe nọ wa kakabọ la, gha ghi tu, ọ ghi gie avbe odibo ẹre ladian, iran ghi ya si emwa rẹn na hannọ zẹ koko vbe igienenẹ ọghe agbọn na,* ke ehe ne ẹrinmwi sẹ, ya sẹ ehe nọ rhanmwẹ.
32 “Nian, wa ghee igiemwi ọghe erhan e fig: Ọ gha wa suẹn gha zẹlẹ abọ ne sọguọsọguọ nẹ, ọ na vbe suẹn gha họọn ebe ladian, wa ghi rẹn wẹẹ, ẹghẹ uyunmwu* bu otọ nẹ. 33 Erriọ vbe ye, wa gha bẹghe ẹre wẹẹ ena hia sunu nẹ, wa ghi rẹn wẹẹ, ọ sẹ ẹghẹ ne Ovbi ọmwa khian ya rre nẹ.* 34 Ne I ta ẹmwata ma uwa, orre na i khian wulo fo,* a te miẹn wẹẹ ena hia sunu. 35 Ẹrinmwi kevbe agbọn gha khian ena ho bẹkun, sokpan, ẹmwẹ ne I tae i khian de fua hiehie.
36 “Vbe nọ dekaẹn ẹdẹ ne ẹdẹrriọ, kevbe ẹghẹ nọ khin, ọmwa rhọkpa ma rẹn, avbe odibosa ni rre ẹrinmwi ma rẹn, Ọmọ ma vbe rẹn, vbọ gberra Evbavba ọkpa. 37 Zẹvbe nọ ghaa ye vbe ẹghẹ ọghe Noa, erriọ ẹre urremwẹ* ọghe Ovbi ọmwa khian vbe gha ye. 38 Zẹvbe nọ ghaa ye vbe ẹghẹ nii, a te miẹn wẹẹ Okpamẹ dae, emwa na gha re, iran na gha da, ikpia na gha viọ ikhuo rọnmwẹ, a na vbe gha ya ikhuo ne ọdọ, ọ te do sẹ ẹghẹ ne Noa ya la okọ, 39 sokpan, iran ma rẹn enaye, a te miẹn wẹẹ, Okpamẹ nii do kpolo iran hia gha rrie; erriọ ẹre ọ khian vbe gha ye, vbe Ovbi ọmwa gha rre. 40 Ẹghẹ nii, ikpia eva ghaa winna vbe ugbo, a ghi rhie ọkpa, a ghi sẹ enọkpa rae. 41 Ikhuo eva ghaa ya olọ lọ emwi, a ghi rhie ọkpa, a ghi sẹ enọkpa rae. 42 Nọnaghiyerriọ, wa gha bodẹ, rhunmwuda, wa ma rẹn ẹdẹ ne Arowa uwa gha rre.
43 “Sokpan, wa kọ ẹmwẹ na ye orhiọn: Akpawẹ enọ yan owa rẹn ẹghẹ ne oyi ya dee vbe asọn, ọ gha te kọn ovbe, ẹ i ghẹ te kue ne oyi nii gbe urho la owa ẹre. 44 Nọnaghiyerriọ, wa khẹ ye egbe, rhunmwuda, Ovbi ọmwa gha rre vbe ẹghẹ ne uwa ma ro, wa ma kọ.
45 “Gha gele re ọviẹn nọ gia mu ẹtin yan kevbe nọ mwẹ ẹwaẹn,* ne arowa ẹre zẹ nọ gha gbaroghe eguọmwadia ni rre igiowa ẹre, nọ vbe gha rhie evbare ne iran vbe ẹghẹ nọ khẹke? 46 U miẹn vbene ọviẹn nii gha ghọghọ hẹ, deghẹ arowa ẹre na do vba ẹre vbe ọ ru vberriọ! 47 Ne I ta ẹmwata ma uwa, arowa ẹre gha mu emwi hia fẹẹrẹ nọ mwẹ ye ọre obọ, nọ gha gbaroghe.
48 “Sokpan, adeghẹ ọviẹn nii na gha re ọmwa dan, ọ na tae vbe uwu ekhọe ọre wẹẹ, ‘Arowa mwẹ i khian he rre banbanna,’ 49 a na ghi miẹn wẹẹ, ọ suẹn gha gbe eviẹn ne ihua ẹre, ọ na vbe suẹn gha gu avbe ọdayọn diku rri evbare, ọ na vbe gu iran gha da, 50 arowa ẹre ghi rre vbe ẹdẹ nọ ma ya aro yi kevbe ẹghẹ nọ ma rẹn; 51 ẹghẹ nii, ọ ghi rri ọre oya ne udẹn, oya ne ẹvbi, ọ ghi ya fi ẹre fi eke ne emwa okeke ye. Ọ ghi gha viẹ egbe ẹre vba, ọ ghi vbe gha rri akọn vba.
25 “A gha sẹtin ya Arriọba ẹrinmwi gie uvbi igbe ni ma rẹn okpia, ni viọ urhukpa ọghe iran, iran na ladian ne iran ya miẹn ọdafẹn ọha. 2 Isẹn vbe uwu iran keghi kọn, isẹn nikẹre na gha mwẹ ẹwaẹn. 3 Ni kọẹn ni rrọọ keghi mu urhukpa ọghe iran, sokpan, iran ma sa ofigbọn ya gbe akhua, 4 sokpan, ni mwẹ ẹwaẹn ni rrọọ ghi mu urhukpa ọghe iran, iran na vbe sa ofigbọn mu ye emwi lele egbe. 5 Rhunmwuda ne ọdafẹn ọha ma na rherhe rre, ovbe na suẹn gha gbe iran hia, ẹre ovbe na ghi rhie iran. 6 Ọ ghi rre ogiasọn, emwa na rhie so wẹẹ: ‘Ọdafẹn ọha rre nẹ oo! Wa ladian ne uwa ya miẹn ọnrẹn.’ 7 Ẹre avbe uvbi nii hia na gua kpaegbe, iran na dọlọ urhukpa ọghe iran yi ẹse. 8 Ni kọẹn ni rrọọ na ghi tama ni mwẹ ẹwaẹn wẹẹ, ‘Wa sa ofigbọn kherhe ne ima, rhunmwuda, te urhukpa ima khian ghi dọyọ.’ 9 Ni mwẹ ẹwaẹn ni rrọọ na wanniẹn iran wẹẹ: ‘Ma ma yayi we ne ima mwẹ gha sẹ ima vbe uwa loo. Wa bu emwa ni khiẹn ọnrẹn, ne uwa ya dẹ ọghe obọ uwa.’ 10 Vbe iran ghi kpa ya dẹ ọghe obọ iran, ọdafẹn ọha na rre. Uvbi isẹn ni mu egbe yotọ ni rrọọ, keghi lelẹe la ehe na na do ugie orọnmwẹ nii, ẹre a na rhie urho khui. 11 Ọ ghi zẹ kpẹẹ, uvbi nikẹre na rre, iran na gha kha wẹẹ, ‘Enọwanrẹn, Enọwanrẹn, kie urho ne ima!’ 12 Ọ na ghi wanniẹn iran wẹẹ, ‘Ne I ta ẹmwata ma uwa, I ma rẹn uwa.’
13 “Nọnaghiyerriọ, wa gha bodẹ, rhunmwuda, wa ma rẹn ẹdẹ nọ khin, ra ẹghẹ nọ khin.
14 “Te ọ yevbe okpia ọkpa, nọ khian kpa gha rrie isi, nọ tie eviẹn ọnrẹn, ọ na viọ emwi nọ mwẹ ye iran obọ. 15 Ọ na mu etalẹnt* isẹn ne ọkpa, ọ na mu eva ne nọkpa, ọ na vbe mu ọkpa ne ọvbehe; vbene ẹtin iran sẹ, ẹre ọ ya ghae ẹre ne iran, iyeke ọni, ọ na kpa. 16 Vbe ọwara ọkpa nii, ọviẹn ne etalẹnt isẹn sẹ ọre obọ na kpa, ọ na ya ya etalẹnt isẹn nii do ẹki; ere nọ miẹn kegha re etalẹnt isẹn ọvbehe. 17 Erriọ ẹre ọviẹn ne etalẹnt eva sẹ ọre obọ vbe ru ẹre; ere nọ miẹn, na vbe gha re etalẹnt eva ọvbehe. 18 Sokpan, ọviẹn ne etalẹnt ọkpa sẹ ọre obọ keghi kpa, ọ na ya tọnnọ otọ, ọ na mu igho* arowa ẹre lẹre ye evba.
19 “Ọ ghi kpẹẹ fua, arowa eviẹn nii keghi rre, ọ na do nọ iran vbene iran ya loo igho nii hẹ. 20 Ọviẹn ne etalẹnt isẹn sẹ ọre obọ keghi khian bu ẹre, ọ na viọ etalẹnt isẹn ọvbehe rre, ọ na wẹẹ, ‘Arowa mwẹ, etalẹnt isẹn ẹre u mu mẹ; ghee, I vbe miẹn etalẹnt isẹn ọvbehe, vbe I yae do ẹki.’ 21 Arowa ẹre na tama rẹn wẹẹ: ‘Ọbevbaru, ọviẹn nọ mwẹ ekhọe esi kevbe nọ gia mu ẹtin yan! Ekhọe hia ẹre u ya gbaroghe emwi nekherhe na. I gha viọ emwi nibun nuẹn, ne u gha gbaroghe. Larre, ne u do deba arowa ruẹ ghọghọ.’ 22 Ọviẹn ne etalẹnt eva sẹ ọre obọ na vbe khian bu ẹre, ọ na kha wẹẹ, ‘Arowa mwẹ, etalẹnt eva ẹre u mu mẹ; ghee, I vbe miẹn etalẹnt eva ọvbehe, vbe I yae do ẹki.’ 23 Arowa ẹre na tama rẹn wẹẹ: ‘Ọbevbaru, ọviẹn nọ mwẹ ekhọe esi kevbe nọ gia mu ẹtin yan! Ekhọe hia ẹre u ya gbaroghe emwi nekherhe na. I gha viọ emwi nibun nuẹn, ne u gha gbaroghe. Larre, ne u do deba arowa ruẹ ghọghọ.’
24 “Vbe okiekie, ọviẹn ne etalẹnt ọkpa sẹ ọre obọ keghi bu arowa ẹre gha dee, ọ na wẹẹ: ‘Arowa mwẹ, I rẹnrẹn wẹẹ ẹmwẹ ruẹ lọghọ gbe; eke ne u ma na kọ, ẹre u hoo ne u na gha rhọ, eke ne u ma na bọnmwẹ emwiokọ, ẹre u hoo ne u na gha si iran koko. 25 Rhunmwuda ọni, ohan na gha mu mwẹ, ẹre I na ya mu igho ruẹ lẹre ye uwu otọ. Miẹn, igho ruẹ na khin.’ 26 Ẹre arowa ẹre na tama rẹn wẹẹ: ‘Ọviẹn dan ẹre u khin; obẹrure! Ugbẹnvbe u ghi rẹn wẹẹ, ọmwa nọ rhọ emwiokọ vbe eke nọ ma na kọ, kevbe ọmwa nọ si emwiokọ koko vbe eke nọ ma na bọnmwẹ emwiokọ ẹre I khin, 27 vbọ ghi zẹ ne u ma na ya mu igho* mwẹ ye aza, nọ gha biẹ ba egbe vba, ẹghẹ nii, I gha ghi rre, I ghi fẹko ya mu igho mwẹ?
28 “‘Banbanna nian, wa miẹn ọnrẹn etalẹnt nii, ne uwa mu ne ọviẹn nọ mwẹ etalẹnt igbe. 29 Rhunmwuda, ọmwaikọmwa nọ ka mwẹ, a ghi viọ ba ẹre nẹẹn, ẹghẹ nii, ọ ghi do gha mwẹ nọ bun. Sokpan, ọmwa nẹi ka mwẹ, uhiẹn, ekherhe nọ te mwẹ, a ghi miẹn ọnrẹn ẹre. 30 Wa si ọviẹn na, nẹi mwẹ emwi nọ gia ya ru ladian, ne uwa fi ẹre fi uwu ebiebi vbe orere. Ọ ghi gha viẹ egbe ẹre vba, ọ ghi vbe gha rri akọn vba.’
31 “Ovbi ọmwa gha ghi rre zẹvbe ọmwa nọ mwẹ uyi, ke irẹn kevbe avbe odibosa hia ni lelẹe khian, ọ ghi tota ye ẹkete ọghẹe nọ vuọn ne uyi. 32 Agbẹnvbo hia ghi si koko ye odaro ọre. Ọ ghi hannọ emwa ye ẹbu eva, zẹvbe ne ọsuohuan hannọ ohuan hin uwu ẹbu ẹwe rre. 33 Ọ ghi viọ ohuan ni rrọọ ye obọ erha ọmwa ọghẹe, ẹwe ni rrọọ ghi gha rre obọ iye ọmwa ọghẹe.
34 “Ẹghẹ nii, Ọba ghi tama iran ni rre obọ erha ọmwa ọghẹe wẹẹ: ‘Wa larre, wa ne Erha mwẹ fiangbe, ne uwa do yin Arriọba na mwamwa khẹ uwa, ke na ya bu agbọn tu agbọn gha dee. 35 Rhunmwuda, ẹghẹ ne ohanmwẹ ya gha gbe mwẹ, wa na rhie evbare mẹ re; vbe ovbamẹ gbe mwẹ, wa na sa amẹ mẹ wọn. Ẹghẹ ne I ya gha re orhunmwuyẹn, wa na mu ọghọ yọ mwẹ egbe; 36 ẹghẹ ne I na gha rre irhunmwirhun,* wa na rhie ukpọn rhuan mwẹ. Vbe I khuọnmwi, wa na gbaroghe mwẹ. Vbe I rre eghan, wa na do tuọ mwẹ.’ 37 Ẹghẹ nii, emwa esi* ghi wanniẹn ọnrẹn wẹẹ: ‘Enọyaẹnmwa, de ẹghẹ ne ohanmwẹ ya gha gbuẹ, ne ima na rhie evbare nuẹn re? De ẹghẹ ne ovbamẹ ya gha gbuẹ, ne ima ya sa amẹ nuẹn wọn? 38 De ẹghẹ ne ima ya miẹn wẹẹ orhunmwuyẹn ẹre u khin, ne ima na mu ọghọ yọ ruẹ egbe? Ra, de ẹghẹ ne ima ya miẹn wẹẹ u rre irhunmwirhun, ne ima na rhie ukpọn rhuan ruẹ? 39 De ẹghẹ ne ima ya miẹn wẹẹ u khuọnmwi, ra u rre uwu eghan, ne ima na do tuọ ruẹ?’ 40 Ọba ghi wanniẹn iran wẹẹ, ‘Ne I ta ẹmwata ma uwa, ugbẹnvbe a miẹn wẹẹ, wa ru avbe emwi na, ne ọkpa vbe uwu iran ni ghi kanmwa sẹ vbe uwu avbe etẹn mwẹ na, mẹ ẹre uwa ru ẹre na.’
41 “Iyeke ọni, ọ ghi tama iran ni rre obọ iye ọmwa ọghẹe wẹẹ: ‘Wa kpa hin eke ne I ye rre, wa na fi ẹre unu, ne uwa gha rrie uwu erhẹn etẹbitẹ na mwamwa khẹ Esu kevbe avbe odibo ẹre. 42 Rhunmwuda, vbe ẹghẹ ne ohanmwẹ na gha gbe mwẹ, wa ma rhie evbare mẹ re; vbe ovbamẹ gbe mwẹ, wa ma sa amẹ mẹ wọn. 43 Vbe ẹghẹ ne I na gha re orhunmwuyẹn, wa ma mu ọghọ yọ mwẹ egbe; vbe I rre irhunmwirhun, wa ma rhie ukpọn rhuan mwẹ; vbe ẹghẹ ne I na gha khuọnmwi kevbe ẹghẹ ne I na gha rre eghan, wa ma gbaroghe mwẹ.’ 44 Iran ghi wanniẹn ọnrẹn wẹẹ: ‘Enọyaẹnmwa, de ẹghẹ ne ima ya miẹn wẹẹ, ohanmwẹ ra ovbamẹ gbuẹ? De ẹghẹ ne u ya gha re orhunmwuyẹn, ra ne u ya gha rre irhunmwirhun? De ẹghẹ ne u vbe ya gha khuọnmwi, ra ne u ya gha rre eghan? De ẹghẹ ne ima ya miẹn ena hia, ne ima ma na ru iyobọ nuẹn?’ 45 Ẹghẹ nii, ọ ghi wanniẹn iran wẹẹ: ‘Ne I ta ẹmwata ma uwa, ugbẹnvbe a miẹn wẹẹ, wa ma ru avbe emwi na ne ọkpa vbe uwu iran na, ni ghi kanmwa sẹ, mẹ ẹre uwa ma ru ẹre na.’ 46 A ghi fuẹn iran na rua vbe etẹbitẹ,* sokpan, nọ ne emwa esi ni rrọọ, arrọọ ọghe etẹbitẹ ghi sẹ iran obọ.”
26 Jesu ghi ta ẹmwẹ na hia fo nẹ, ọ na tama erhuanegbe ẹre wẹẹ: 2 “Wa rẹnrẹn wẹẹ, irakhuẹ ọre ẹdẹ ugie Alagberra; a gha mu Ovbi ọmwa ye obọ emwa ni khian kan rẹn mu erhan.”
3 Ẹghẹ nii, avbe ọkaolotu ohẹn kevbe ediọn ni rre ẹvbo, keghi si egbe koko vbe otọ ẹghodo ọghe ogie ohẹn na ghaa tie ẹre Keyafas, 4 iran na koko so uma, ne iran ya ẹkẹ vbe ero* mu e Jesu, ne iran vbe gbe ẹre rua. 5 Vbọrhirhighayehẹ, iran na gha kha wẹẹ: “Ọ ma khẹke ne ima ru ẹre vbe ẹghẹ na ya do ugie, nẹ ghẹ mieke na si olighi ye ẹvbo.”
6 Vbe Jesu ghi rre owa e Saimọn ne ọkhọnmwọ oti vbe Bẹtani, 7 okhuo ọkpa nọ mu ovbi akhe alabasta,* ne ori ighobioye nọ winhin ye, keghi bu ẹre gha dee, ọ na suẹn gha tue ẹre yan rẹn uhunmwu vbe ọ rri evbare.* 8 Vbe erhuanegbe ẹre ghi bẹghe emwi ne okhuo na ru, ẹko ma rhiẹnrhiẹn iran yọ hiehie, iran na wẹẹ: “Vbọzẹ ne okhuo na, na wa mu ori na rhia vbenian? 9 Ori na gha te ya igho ọrhẹnrhẹn khiẹn, a ghi ghae igho na miẹn vbọ ne ivbiogue.” 10 Vbe Jesu ghi rẹn emwi ne iran ghaa ta, ọ na tama iran wẹẹ: “De emwi ne uwa ghi kpokpo okhuo na ba na? Emwi esi ẹre ọ ru mẹ. 11 Rhunmwuda, ẹghẹ hia ẹre ivbiogue khian ya gha rre uwu ẹbu uwa, sokpan, ẹ i re ẹghẹ hia, ẹre imẹ khian ya gha gu uwa rrọọ. 12 Te okhuo na tue ori nọ winhin na yọ mwẹ egbe, nọ ya mu mwẹ egbe khẹ irorinmwi mwẹ. 13 Ne I ta ẹmwata ma uwa, ehe ke ehe na na kporhu iyẹn nọ maan na vbe uhunmwu otagbọn hia, te a khian gha ta emwi ne okhuo na ru, na ya gha ye ẹre rre.”
14 Iyeke ọni, ọkpa vbe uwu iran Iweva nii, na tie ẹre Judas Iskariọt, keghi bu avbe ọkaolotu ohẹn, 15 ọ na wẹẹ: “De emwi ne uwa khian rhie mẹ, vbe I gha mu e Jesu ye uwa obọ?” Iran na wẹẹ iran gha viọ esiliva ọgban (30) nẹ. 16 Ke ẹghẹ nii kpa, ọ na suẹn gha gualọ ẹghẹ nọ gha maan sẹ nọ khian ya mu e Jesu ye iran obọ.
17 Vbe ikpẹdẹ nokaro ọghe ugie Ebrẹd Na Ma Ya Eyist Ru, erhuanegbe Jesu keghi bu ẹre gha dee, iran na nọ rẹn wẹẹ: “De eke ne u hoo ne ima mwamwa khẹ ruẹ, ne u khian na rri evbare Alagberra?” 18 Ọ na tama iran wẹẹ: “Wa gha rrie orere ẹvbo, wa gha sẹ evba, wa gha miẹn okpia ọkpa vberriọ, wa ghi tama rẹn wẹẹ, ‘Ọmamwaemwi khare wẹẹ: “Ẹghẹ mwẹ* sotọ fo nẹ; I gha gu erhuanegbe mwẹ do ugie Alagberra vbe owa ruẹ.”’” 19 Erhuanegbe ẹre keghi ru emwi hia ne Jesu we ne iran ru, ẹre iran na mu egbe yotọ khẹ ugie Alagberra.
20 Ọ ghi rre ẹghẹ ota, Jesu kevbe erhuanegbe ẹre iweva (12) na gba tota ga etuburu. 21 Vbe iran ghi rri evbare, Jesu na wẹẹ: “Ne I ta ẹmwata ma uwa, ọkpa vbe uwu uwa gha ya mwẹ dẹ.” 22 Ẹmwẹ na keghi kakabọ gbe iran egbe, dọmwadẹ ọghẹe vbe uwu iran na ghi suẹn gha nọ rẹn wẹẹ: “Enọyaẹnmwa, I yayi wẹẹ ẹ i re imẹ?” 23 Ọ na wanniẹn iran wẹẹ: “Ọmwa nii, ne ima gba fi obọ ye ọkpan ọkpa, ẹre ọ khian ya mwẹ dẹ. 24 Ẹmwata nọ wẹẹ, Ovbi ọmwa gha wu, zẹvbe na gbẹn ọnrẹn yotọ vbekpa ẹre, sokpan, ọ da mwẹ ne okpia nii nọ khian ya Ovbi ọmwa dẹ! Ọ gha te wa maan sẹ, akpawẹ a ma zẹdẹ biẹ ọre.” 25 E Judas nọ khian yae dẹ, na nọ rẹn wẹẹ: “Rabai, I yayi wẹẹ ẹ i re imẹ?” Jesu na ghi tama rẹn wẹẹ: “Wẹ tobọ ruẹ ẹre ọ tae.”
26 Vbe iran ye rri evbare, Jesu keghi mu ebrẹd ọkpa; vbe ọ ghi na erhunmwu nẹ,* ọ na bunnọ ọnrẹn. Ọ keghi viọ ọre ne erhuanegbe ẹre, ọ na wẹẹ: “Wa miẹn, ne uwa rriọẹ. Ọna mudia ye ihe egbe mwẹ.” 27 Ọ ghi vbe mu ukpu, ọ na kpọnmwẹ Osanobua, ọ na mu ne iran, ọ na wẹẹ: “Wa hia wọn vbọ, 28 rhunmwuda, ọna mudia ye ihe esagiẹn mwẹ, nọ re ‘esagiẹn ọghe ile,’ na khian da kua ne emwa nibun, na mieke na ya orukhọ iran bọ iran. 29 Sokpan, I tama uwa nian wẹẹ: I i khian ghi dọlegbe da vbe ayọn na hiehie, ọ te sẹ ẹdẹ ne ẹdẹrriọ, ne I khian ya gu uwa da ọghe ọgbọn vbe Arriọba Erha mwẹ.” 30 Vbe iran ghi so ihuan urhomwẹ* nẹ, iran na kpa gha rrie uhunmwu Oke Ọliv.
31 Jesu na ghi tama iran wẹẹ: “Vbe asọn na, wa hia fẹẹrẹ gha rrua owẹ,* rhunmwuda emwi nọ khian sunu daa mwẹ, rhunmwuda, a gbẹn ọnrẹn yotọ wẹẹ: ‘I gha gbe ọsuohuan rua, avbe ohuan ọghẹe ghi zagha kua.’ 32 Sokpan, a gha ghi huẹn mwẹ kpaegbe nẹ, I gha ke odaro ne uwa gha rrie Galili.” 33 Sokpan, e Pita keghi wanniẹn ọnrẹn wẹẹ: “Ọ gha khọnrẹn ne iran hia nikẹre rrua owẹ,* rhunmwuda emwi nọ khian sunu daa ruẹ, mẹ i khian rrua owẹ hiehie!” 34 Jesu na tama rẹn wẹẹ: “Ne I ta ẹmwata ma ruẹ, vbe asọn na, a te miẹn wẹẹ ọkpa viẹ, u gha siẹn mwẹ igba eha.” 35 E Pita na tama rẹn wẹẹ: “Ọ gha khọnrẹn wẹẹ te I khian wu leluẹ, I i khian siẹn ruẹ hiehie.” Ẹmwẹ na, ẹre erhuanegbe ẹre hia nikẹre vbe ta.
36 Iyeke ọni, Jesu kevbe erhuanegbe ẹre keghi sẹ eke ọkpa na tie ẹre Gẹtsẹmani, ọ na ghi tama iran wẹẹ: “Wa tota mwa na, mẹ khian sikẹ odaro, ne I ya na erhunmwu.” 37 Ọ keghi rhie Pita kevbe ivbi e Zẹbẹdi eva* lele egbe, sokpan, egbe hia na suẹn gha manọ ọnrẹn, orhiọn rẹn ma ghi sotọ. 38 Ọ na ghi tama iran wẹẹ: “Te iro khian ghi gbe mwẹ ruan. Wa gha rre emwa, ne uwa deba mwẹ gha bodẹ.” 39 Ọ ghi sikẹ odaro kherhe, ọ na diguẹ, ọ na mu uhunmwu rhu otọ, ọ na gha na erhunmwu wẹẹ: “Erha mwẹ, deghẹ ọ gha gia ru, lahọ miẹn mwẹ ukpu na. Ọrheyerriọ, ẹ i re vbene I hoo, sokpan, vbene uwẹ hoo.”
40 Ọ ghi werriegbe bu erhuanegbe ẹre, ọ na do vba iran vbe iran vbiẹ, ọ na ghi tama e Pita wẹẹ: “Wa ma vbe sẹtin deba mwẹ bodẹ la ughaẹdẹ* ọkpa kẹkan? 41 Wa gha bodẹ, ne uwa ye gha na erhunmwu, ne uwa ghẹ mieke na de ye edanmwẹ. Ẹmwata nọ rrọọ ọre wẹẹ, orhiọn te hoo, sokpan, egbe vburriẹ.” 42 Jesu na werriegbe gha khian vbe ukpogieva, ọ na ya na erhunmwu, ọ na wẹẹ: “Erha mwẹ, adeghẹ ukpu na ma gia miẹn mwẹ re, vbe ẹ i re te I wọẹn, gi ẹre gha ye vbene u hoo.” 43 Ọ ghi werriegbe rre, ọ na vbe do vba iran vbe iran vbiẹ, na kha na, ovbe wa ye rre iran aro. 44 Ọ ghi kpa sẹ iran rae, ọ na werriegbe gha khian ukpogieha, ọ na ya na erhunmwu; ọ na werriegbe na erhunmwu nọ ka na. 45 Ọ na ghi werriegbe bu erhuanegbe ẹre, ọ na tama iran wẹẹ: “Vbene ẹghẹ khare na, te uwa ye gbe ẹkun sotọ gha vbiẹ! Ghee ẹre! Ẹghẹ na gha ya mu Ovbi ọmwa ye obọ emwa orukhọ sotọ nẹ. 46 Wa kpaegbe, ne uwa gia kpa. Ghee ẹre! Ọmwa nọ khian ya mwẹ dẹ sikẹ ima nẹ.” 47 Vbe ọ ye guan nii, e Judas nọ re ọkpa vbe uwu iran ne Iweva, na wa rre, ke irẹn kevbe emwa nibun ni viọ umozo kevbe ukpokpo mwẹ; avbe ọkaolotu ohẹn kevbe ediọn ni rre ẹvbo, ẹre ọ gie iran na rre.
48 Na kha na, ọmwa nọ yae dẹ ka rhie ama ne iran nẹ wẹẹ: “Ọmwaikọmwa ne I mu unu soso, wa ghi rẹn wẹẹ irẹn nọ, wa ghi muẹn.” 49 Vbe ọwara ọkpa nii, ọ na wa khian bu e Jesu, ọ na wẹẹ: “Rabai, I tuẹre!” ọ na fẹko mu unu soso ẹre. 50 Sokpan, Jesu keghi nọ rẹn wẹẹ: “Oko, vbọ mu ruẹ rre?” Ẹre iran ni lelẹe rre na khian bu e Jesu, iran na muẹn. 51 Vbe ọwara ọkpa nii, ọkpa vbe uwu iran ni ghaa gu e Jesu rre evba, na wa yuo umozo ọghẹe ladian, ọ na fian ehọ ọviẹn ọghe ogie ohẹn fua. 52 Jesu na ghi tama rẹn wẹẹ: “Rhie umozo ruẹ ye ako ẹre, rhunmwuda, ọmwaikọmwa nọ tọn umozo mu, umozo ẹre a khian vbe ya gbe ẹre rua. 53 Ra, te uwẹ roro ẹre wẹẹ, I i khian sẹtin rinmwian Erha mwẹ, nọ gie oka iweva (12)* ọghe avbe odibosa gu mwẹ ra? 54 Ọ ghaa yerriọ, de vbene emwi ne Ebe Nọhuanrẹn tae khian ya sẹ hẹ, nọ na wẹẹ, vbenian ẹre emwi hia khian ya sunu?” 55 Ẹghẹ nii, Jesu na ghi tama emwa ni gbẹbu vba wẹẹ: “Oyi ẹre imẹ khin ra, ne uwa na viọ umozo kevbe ukpokpo mwẹ, ne uwa khian ya do mu mwẹ? Ẹdẹgbegbe ẹre I ya gha tota ye ọgua Osa gha ma emwa emwi, wa ma mu mwẹ vbe ẹghẹ nii. 56 Sokpan, te ena hia sunu, ne ẹmwẹ ne avbe akhasẹ gbẹn yotọ* mieke na sẹ.” Iyeke ọni, erhuanegbe ẹre hia keghi sẹrae, iran na lẹẹ fua.
57 Emwa ni mu e Jesu, keghi muẹn gha rrie ọghe Keyafas ne ogie ohẹn, evba nii, ẹre avbe skraib* kevbe avbe ediọn na si egbe koko. 58 Sokpan, e Pita na fẹko gha lelẹe khian vbe iyeke, sokpan, ọ ma sikẹ ọre gbe; ọ na ya lelẹe sẹ otọ ẹghodo ọghe ogie ohẹn. Ọ ghi la uwu ẹre, ọ na tota ke eguọmwadia ni rre owa nii, nọ mieke na bẹghe vbene emwi hia khian ya de hẹ.
59 Avbe ọkaolotu ohẹn kevbe emwa hia ni rre iko e Sanhẹdrin* kegha gualọ osẹ ohoghe ne iran khian sẹ gbe Jesu, ne iran mieke na gbe ẹre rua. 60 Sokpan, iran ma miẹn, agharhemiẹn wẹẹ emwa nibun te rre do sẹ osẹ ohoghe gbe ẹre. Vbe okiekie, orhunmwu eva keghi ladian, 61 iran na wẹẹ: “Okpia na wẹẹ, ‘I gha sẹtin guọghọ ọgua Osa sotọ, I ghi ya ikpẹdẹ eha dọlegbe bọe sẹ odukhunmwu.’” 62 Ẹre ogie ohẹn na gua kpaegbe, ọ na nọ rẹn wẹẹ: “Wẹ ma miẹn ẹmwẹ zẹ wanniẹn iran ra? Vbe ena khun ifiẹzọ ne avbe ikpia na ba ruẹ re na?” 63 Sokpan, Jesu keghi hunwan. Ẹre ogie ohẹn na tama rẹn wẹẹ: “I hoo ne u vẹn ihẹn yọ vbe odaro Osanobua, ne u tama ima deghẹ uwẹ ẹre ọ gele re Kristi, ne Ovbi Osanobua!” 64 Jesu na tama rẹn wẹẹ: “Wẹ tobọ ruẹ ẹre ọ tae. Sokpan, I tama uwa nian wẹẹ: Ke ẹghẹ na kpa, wa gha bẹghe Ovbi ọmwa, vbe ọ gha tota ye obọ erha ọmwa ọghe Oghodua,* kevbe ọ ghaa dee vbe okuku nọ rre orere iso.” 65 Ẹre ogie ohẹn na sọọ ukpọn nọ yọ ke odukhunmwu, ọ na wẹẹ: “Ọ rhooro! De osẹ ọvbehe ne ima ye gualọ? Wa bẹghe ẹre nian? Wa họn vbe ọ ya unu ẹnrẹn rhoo.* 66 Vbe uwa ghee ẹmwẹ na hẹ?” Iran na wanniẹn ọnrẹn wẹẹ: “Te ọ rriabe uwu.” 67 Ẹre iran na gie asẹn ye ọre aro,* iran na vbe gbe ẹre ekpa. Eso na gbe ubi ye ọre aro, 68 iran na wẹẹ: “Wẹ ne Kristi, adeghẹ akhasẹ ẹre u khin, tama ima, de ọmwa nọ fi ruẹ emwi?”
69 E Pita na fẹko tota ye orere vbe otọ ẹghodo nii, ọvbokhan okhuo ọkpa nọ re ọguọmwadia na bu ẹre gha dee, ọ na wẹẹ: “Wẹ vbe gha lele Jesu ne Ovbi e Galili khian!” 70 Sokpan, ọ keghi siẹn sirra iran hia, ọ na wẹẹ: “I ma zẹdẹ rẹn emwi ne u guan kaẹn.” 71 Ọ ghi vbe sẹ eke ne onurho ye, ọvbokhan okhuo ọvbehe na yẹrẹro, ọ na tama emwa ni rre evba wẹẹ: “Okpia na ghaa lele Jesu ne Ovbi e Nazarẹt khian.” 72 Ọ na werriegbe siẹn, ọ na kue vẹn ihẹn yọ wẹẹ: “I ma zẹdẹ rẹn okpia na hiehie!” 73 Vbọ ma he kpẹẹ vba, emwa ni mudia vba keghi bu e Pita gha dee, iran na tama rẹn wẹẹ: “Vbene ẹmwata, ọkpa vbe uwu iran ẹre uwẹ vbe khin, rhunmwuda, vbene u ya guan wa rhie ẹre ma wẹẹ, Ovbi e Galili ẹre u khin, a i vbe muan rẹn.” 74 Ẹghẹ nii, ọ na suẹn gha vẹn ihẹn, ọ na wẹẹ: “I gha rẹn okpia na dandandan, ne I rri oya yọ!” Vbe ọwara ọkpa nii, ọkpa keghi viẹ. 75 Ẹre Pita na ya ye ẹmwẹ ne Jesu tama rẹn rre, nọ na wẹẹ: “A te miẹn wẹẹ ọkpa viẹ, u gha siẹn mwẹ igba eha.” Ọ na ghi ladian, ọ na ya viẹ egbe ẹre rua.
27 Ọ ghi rre ẹghẹ owiẹ, avbe ọkaolotu ohẹn hia kevbe ediọn ni rre ẹvbo, keghi koko so uma, ne iran ya gbe Jesu rua. 2 Iran ghi gba ẹre obọ nẹ,* iran na muẹn kpa, ẹre iran na muẹn gie Pailet ne gọvinọ.
3 E Judas nọ ya e Jesu dẹ, ghi bẹghe ẹre wẹẹ, a bu ohiẹn uwu gbe Jesu, ekhọe ọre na gha fi ẹre uwẹnrhiẹn, ọ na ghi werriegbe viọ esiliva ọgban (30) nii gie avbe ọkaolotu ohẹn kevbe ediọn, 4 ọ na wẹẹ: “Orukhọ ẹre I ru, ne I na ya ọmwa nọ ma rẹn ọkpa rẹn eva dẹ.” Iran na tama rẹn wẹẹ: “Vbe ọni a ghi ya kaan ima hẹ? Wẹ ẹre ọ rẹn iwinna nọ mu ruẹ!” 5 Ọ na ghi filo esiliva nii ku ọgua Osa, ọ na kpa. Iyeke ọni, ọ na ya rhie uko rrọ. 6 Sokpan, avbe ọkaolotu ohẹn keghi viọ esiliva nii, iran na wẹẹ: “Ọ ma khẹke na viọ ọre ye aza nọhuanrẹn, rhunmwuda, igho esagiẹn nọ.” 7 Iran ghi koko zẹ iro nẹ, iran na ghi loo igho nii ya dẹ otọ avbe ọmakhe, ne iran yae ru itẹ na khian gha mu avbe erhunmwuyẹn yi. 8 Ọni ẹre ọ si ẹre na na tie otọ nii, Otọ Esagiẹn, do sẹ ẹdẹnẹrẹ. 9 Ẹghẹ nii, ẹmwẹ ne Osanobua loo e Jerimaia ne akhasẹ ya ta yotọ keghi sẹ, nọ khare wẹẹ: “Iran keghi viọ esiliva ọgban (30) nii, nọ re igho ne Ivbi Izrẹl eso kue yi wẹẹ, iran gha hae ye uhunmwu okpia nii, 10 iran na yae dẹ otọ avbe ọmakhe, zẹvbe ne Jehova* yi ẹre iyi mẹ.”
11 Jesu keghi mudia ye odaro e gọvinọ, ẹre gọvinọ na nọ rẹn wẹẹ: “Wẹ ọre Ọba ọghe Ivbi e Ju ra?” Jesu na wanniẹn ọnrẹn wẹẹ: “Wẹ tobọ ruẹ ẹre ọ tae.” 12 Sokpan, ẹghẹ ne avbe ọkaolotu ohẹn kevbe ediọn na gha ba ẹre ifiẹzọ, ọ ma zẹ ẹmwẹ wanniẹn iran. 13 Ẹre Pailet na ghi nọ rẹn wẹẹ: “Wẹ ma họn ifiẹzọ ọrhẹnrhẹn ne iran ba ruẹ re na?” 14 Sokpan, ọ ma vbe zẹ ẹmwẹ ọkpa wanniẹn ọnrẹn; ọna keghi wa kpa e gọvinọ odin.
15 Ẹghẹ ke ẹghẹ ne iran ya do ugie, ẹre gọvinọ ya fan oleghan ọkpa ne ivbi ẹvbo, ọmwaikọmwa ne iran hoo nọ fan vbe eghan, ẹre ọ fan fua ne iran. 16 Ọ ghaa mwẹ izigan ọkpa na tie ẹre Barabas, nọ ghaa rre eghan vbe ẹghẹ nii. 17 Iran ghi si egbe koko, e Pailet na nọ iran wẹẹ: “De ọmwa ne uwa hoo ne I fan fua ne uwa vbọ? E Barabas nọ ra, ra Jesu, na wẹẹ ọre Kristi?” 18 Rhunmwuda, e Pailet rẹnrẹn wẹẹ, igbọvo ẹre ọ ya iran muẹn bu irẹn gha dee. 19 Deba ọni, vbe Pailet tota ye aga ibuohiẹn, ọvbokhan rẹn keghi gie uhunmwu gie ẹre, ọ na wẹẹ: “Ghẹ gi emwi rhọkpa kaan ruẹ kaan okpia nii ne ọmwa esi, rhunmwuda, oya ne I re vbe imina vbe ẹrẹna rhunmwuda ẹre, ẹ i re nekherhe.” 20 Sokpan, avbe ọkaolotu ohẹn kevbe ediọn keghi kpikpi emwa, ne iran tama e Pailet nọ fan e Barabas ne iran, na gbe Jesu rua. 21 E gọvinọ na werriegbe nọ iran wẹẹ: “Vbe uwu iran eva, de ne uwa hoo ne I fan fua ne uwa?” Iran na wẹẹ: “Barabas.” 22 E Pailet na ghi nọ iran wẹẹ: “Jesu na wẹẹ ọre Kristi vbo, vbe uwa ghi we ne I ru ẹre hẹ?” Iran hia na wẹẹ: “Kan rẹn mu erhan!”* 23 Ọ na nọ iran wẹẹ: “Vbọzẹ? De emwi dan nọ ru?” Sokpan, iran na kakabọ tọn urhu mu, iran na gha go wẹẹ: “Kan rẹn mu erhan!”
24 E Pailet ghi bẹghe ẹre wẹẹ ọ ma gba re, sokpan, te ọ khian ghi si olighi, ọ na mu amẹ, ọ na ghi kpe obọ ẹre sirra emwa hia, ọ na wẹẹ: “I i mwẹ obọ vbe uwu okpia na. Esagiẹn ọnrẹn rre uwa uhunmwu.” 25 Ẹre iran hia na wanniẹn ọnrẹn wẹẹ: “Gi esagiẹn ọnrẹn gha rre ima uhunmwu, kevbe ọghe ivbi ima.” 26 Ẹre Pailet na ghi fan e Barabas ne iran, sokpan, ọ na we na gbe Jesu asan, iyeke ọni, ọ na ghi we na ya kan rẹn mu erhan.
27 Ivbiyokuo ọghe gọvinọ na ghi rhie Jesu la owa e gọvinọ, iran na si ivbiyokuo hia koko, ẹre iran hia na lẹga e Jesu. 28 Iran keghi kie ukpọn hin ọnrẹn egbe rre, iran na rhuan ẹre ukpọn ododo, 29 iran na ya igban do ẹrhu ẹde mu ye ọre uhunmwu, iran na rhie ukpokpo ye ọre obọ erha ọmwa. Iran na diguẹ vbe odaro ọre, iran na gha yae gbogiẹ, iran na wẹẹ: “U gha tọ, u kpẹẹ re, Ọba ọghe Ivbi e Ju!” 30 Iran na tu asẹn yan rẹn, iran na miẹn ọnrẹn nene ukpokpo, iran na suẹn gha kinmwi ẹnrẹn ye ọre uhunmwu. 31 Iran ghi yae gbogiẹ fo nẹ, iran na ban ukpọn ododo nii hin ọnrẹn egbe rre, ẹre iran na ghi yọ ọre ukpọn rẹn, iyeke ọni, iran na rhie ẹre gha rrie eke ne iran khian na kan rẹn mu erhan.
32 Vbe iran khian ghi ladian vbe orere ẹvbo, iran na miẹn okpia ọkpa na tie ẹre Saimọn ne Ovbi e Sairini. Iran keghi gbagbae ye ọre egbe nọ mu erhan irrioya* ọghe Jesu. 33 Iran ghi sẹ eke ọkpa na tie ẹre Gọlgọta, ọni ọre, Isi Ugboloko Uhunmwu,* 34 iran keghi mu ayọn na ya emwi nọ rhiara gua nẹẹn, iran na we nọ wọẹn; sokpan, ọ ghi danmwẹ ọnrẹn, ọ na wẹẹ irẹn i wọn. 35 Iran ghi kan rẹn mu erhan nẹ, iran na yan uta ya ghae ẹwu nọ yọ ke odukhunmwu, 36 iran na ghi tota ye evba gha ghee ẹre. 37 Iran na vbe gbẹn ifiẹzọ na ba ẹre ye odukhunmwu erhan na kan rẹn yi, emwi ne iran gbẹn yọ ọre: “Ọna ọre Jesu, ne Ọba ọghe Ivbi e Ju.”
38 Iran keghi si oyi eva rrọ ye erhan vba, ọkpa na gha rre ọre obọ erha ọmwa, nọkpa na gha rre ọre obọ iye ọmwa. 39 Avbe ilavbodẹ kegha ya ukpẹ zaan rẹn, iran na gha fieghe uhunmwu, 40 iran na gha kha wẹẹ: “Wẹ nọ wẹẹ, u gha ghi guọghọ ọgua Osa sotọ, u ghi werriegbe ya ikpẹdẹ eha bọe, miẹn egbuẹ fan nian! Adeghẹ ovbi Osanobua ẹre u gele khin, tuorre vbe erhan irrioya* na!” 41 Erriọ ẹre avbe ọkaolotu ohẹn, avbe skraib* kevbe avbe ediọn vbe yae gha gbogiẹ, iran na gha kha wẹẹ: 42 “Ọ miẹn emwa ọvbehe fan; sokpan, ọ ma sẹtin miẹn egbe ẹre fan! Irẹn ọre Ọba ọghe Izrẹl; we nọ tuorre vbe erhan irrioya* nian, ne ima mieke na yaeyi. 43 Ọ mu ẹtin yan Osanobua; we ne Osanobua miẹn ọnrẹn fan nian, deghẹ ẹmwẹ ọnrẹn gele yẹẹ Osanobua, rhunmwuda, irẹn tobọre ẹre ọ khare wẹẹ, ‘Ovbi Osanobua ẹre I khin.’” 44 Erriọ ẹre avbe oyi na vbe si rrọ ye erhan vbe eke nọ ye, vbe gha ya ukpẹ zaan rẹn.
45 Ke ughaẹdẹ* nogie ehan* kpa, ebiebi keghi so gba otọ nii hia, ọ te ya sẹ ughaẹdẹ* nogie ihinrin.* 46 Ọ ghi rre odẹ ughaẹdẹ* nogie ihinrin, Jesu keghi ya urhu nọ la datu wẹẹ: “Ẹli, Ẹli, lama sabaktani?” ọni ọre, “Osanobua mwẹ, Osanobua mwẹ, vbọzẹ ne u na fi iyeke gbe mwẹ?” 47 Emwa ni mudia vba ghi họn ẹmwẹ na, eso vbe uwu iran na suẹn gha kha wẹẹ: “Okpia na gha tie Ẹlaija.” 48 Vbe ọwara ọkpa nii, ọkpa vbe uwu iran keghi rhulẹ ya rhie ihiọn, ọ na fi ẹre ye uwu ayọn nọ kaẹn, ọ na ghi rhie ihiọn nii ye ukpokpo, ọ na muẹn ne Jesu nọ si ẹre wọn. 49 Sokpan, iran nikẹre kegha kha wẹẹ: “Wa sẹrae! Na ghee ẹre deghẹ Ẹlaija gha rre do miẹn ọnrẹn fan.” 50 Jesu na werriegbe rhie so, ọ na ghi kpan udu.*
51 A ghi ghee! ekọtin nọ rre ọgua Osa na wa sọọ ye ihe eva, ke odukhunmwu wa ya sotọ, otọ keghi mu rueghe, avbe okuta na gha valọ. 52 Avbe idin keghi wee rua, ikun emwa ni huanrẹn nibun ni wulo nẹ keghi sanmwẹ ladian, 53 emwa nibun keghi bẹghe iran. (Vbe ọ ghi rhiọ kpaegbe nẹ, emwa ni ke eke ne avbe idin ye ladian, kegha rrie ẹvbo nọhuanrẹn nii.) 54 Sokpan, vbe ọkaokuo kevbe ivbiyokuo ni deba ẹre gha ghee Jesu, ghi bẹghe ugbohiotọ kevbe emwi hia ni sunu, ohan na kakabọ gha mu iran, iran na wẹẹ: “Ovbi Osanobua te gele nọ.”
55 Ikhuo nibun ni lele Jesu ke Galili rre do ru iyobọ nẹẹn, kegha ke urria ghee emwi nọ sunu; 56 eso vbe uwu avbe ikhuo na kegha re Meri Magdalin, e Meri ne iye Jems vbe Josis* kevbe iye ivbi e Zẹbẹdi.
57 Ugbẹnvbe ọ ghi bu ẹghẹ ota nẹ, okpia ọkpa ne Ovbi Arimatia keghi rre; eni ẹnrẹn ọre Josẹf, ọmwa nọ fe, ẹre okpia na ghaa khin. Vbe ẹghẹ na kha na, okpia na khian ọrhuanegbe Jesu nẹ. 58 Okpia na keghi bu e Pailet, ọ na we nọ mu ikun e Jesu ne irẹn. Ẹre Pailet na we ne iran mu nẹẹn. 59 E Josẹf keghi mu ikun e Jesu, ọ na ya ukpọn e linẹn ọghe ighobioye* ne sẹsẹsẹ vbuọ ọre, 60 ọ na ya muẹn ye idin ọgbọn nọ da fian ye uwu okuta. Ọ ghi werriẹ okuta nọkhua gue onurho idin nii nẹ, ọ na kpa. 61 Sokpan, e Meri Magdalin kevbe Meri nọkpa ma kpa, iran na tota ye ọkpẹn idin nii.
62 Vbe ẹdẹ nọ lelẹe, vbe a ghi tie ẹre nodẹ ọre ẹdẹ Imuegbeyotọ, avbe ọkaolotu ohẹn kevbe avbe Farisi keghi si egbe koko vbe odaro e Pailet, 63 iran na wẹẹ: “Enọwanrẹn, ma ma mianmian ẹmwẹ ne ọmwa ohoghe nii tae vbe ọ ye rre agbọn, ọ wẹẹ, ‘A gha huẹn mwẹ kpaegbe vbe iyeke ikpẹdẹ eha.’ 64 Rhunmwuda ọni, gie emwa ne iran ya khẹ odẹ vbe idin nii, ọ te sẹ ikpẹdẹ nogieha, ne erhuanegbe ẹre ghẹ ya do ikun ẹnrẹn mu, iran ghi gha tama emwa wẹẹ, ‘A huẹn ọnrẹn kpaegbe nẹ!’ Ẹghẹ nii, ohoghe nokiekie na, ghi do khọọ sẹ nokaro.” 65 E Pailet keghi tama iran wẹẹ: “Wa viọ ivbiyokuo gha khian, ne uwa ya khẹ odẹ vba, vbene ẹtin uwa sẹ.” 66 Ẹre iran na kpa, iran na ya khui idin nii gbua, iran na vbe viọ ivbiyokuo ye evba, ne iran gha khẹ odẹ.
28 Ẹdẹ Ikẹtin ghi gberra nẹ, vbọ ghi rre owiẹ fioro, vbe ikpẹdẹ nokaro vbe uzọla, e Meri Magdalin kevbe Meri nọkpa keghi ladian do ghee idin ọghe Jesu.
2 Na kha na, ugbohiotọ nọkhua sunu nẹ. Odibo e Jehova* keghi ke ẹrinmwi rre, ọ na do werriẹ okuta na ya gue idin ọghe Jesu hin evba rre, ọ na ghi tota yan uhunmwu okuta nii. 3 Nene odibosa na gha fi wainwain vbe na ghee ayan, ukpọn rẹn na vbe gha fua vbe na ghee isonorhọ. 4 Emwa ni khẹ odẹ ghi bẹghe ẹre, ohan na gha mu iran, iran na gha guọ zẹzẹzẹ, iran na wa zeze vbe na ghee emwa ni wulo.
5 Sokpan, odibosa nii keghi tama ikhuo nii wẹẹ: “Wa ghẹ gi ohan mu uwa, I rẹnrẹn wẹẹ Jesu na kan rẹn mu erhan, ẹre uwa gualọ. 6 Irẹn i rre emwa na nian, rhunmwuda, a huẹn ọnrẹn kpaegbe nẹ, zẹvbe nọ tae yotọ. Wa larre, wa do ghee eke na te mu ikun ẹnrẹn yi. 7 Nian, wa zẹgiẹ gha khian, ne uwa ya tama erhuanegbe ẹre wẹẹ, a huẹn ọnrẹn kpaegbe nẹ. Irẹn ke odaro ne uwa, ọ rrie Galili. Wa gha miẹn ọnrẹn vbe evba. Wa ghẹ mianmian ẹmwẹ ne I tama uwa.”
8 Ẹre iran na zẹgiẹ kpa hin idin nii rre; agharhemiẹn wẹẹ, ohan ghaa mu iran, ọyẹnmwẹ nọ ghaa sẹ iran i re nekherhe. Iran na ghi rhulẹ kpa ya na iyẹn ma erhuanegbe ẹre. 9 Vbe udomwurri, Jesu na bu iran rre, ọ na wẹẹ: “Wa doo!” Iran keghi sikẹ ọre, iran na dobọ mu ẹre owẹ, iran na gbe uhunmwu kotọ nẹẹn. 10 Jesu na tama iran wẹẹ: “Wa ghẹ gi ohan mu uwa! Wa gha khian, ne uwa ya tama etẹn mwẹ, ne iran gha rrie Galili, iran gha miẹn mwẹ vba.”
11 Vbe ikhuo nii ghi khian, ivbiyokuo eso ni ghaa khẹ odẹ vbe idin ọghe Jesu, kegha rrie orere ẹvbo, iran na ya na iyẹn emwi hia ni sunu ma avbe ọkaolotu ohẹn. 12 Avbe ọkaolotu ohẹn kevbe ediọn ghi gba do iko nẹ, iran na mu igho* ọrhẹnrhẹn ne ivbiyokuo nii. 13 Iran na tama iran wẹẹ: “Wa ghi kha wẹẹ, ‘Erhuanegbe ẹre, ẹre ọ rre vbe asọn do do ikun ẹnrẹn mu vbe ima vbiẹ.’ 14 Adeghẹ iyẹn na, na sẹ obọ e gọvinọ, ma gha gu ẹre guan, wa ghẹ zẹdẹ fian afianma.” 15 Ivbiyokuo nii keghi miẹn iran igho nii, iran na gele ru vbene iran khare. Okha na ẹre Ivbi e Ju ye ta lele ehe hia khian do sẹ ẹdẹnẹrẹ.
16 Sokpan, erhuanegbe owọrọ (11) ọghe Jesu, kegha rrie uhunmwu oke ne Jesu wẹẹ iran khian na vba egbe vbe Galili. 17 Vbe iran ghi miẹn ọnrẹn, iran na gbe uhunmwu kotọ nẹẹn, sokpan, eso na gha gbe awawẹ. 18 Jesu keghi sikẹ iran, ọ na tama iran wẹẹ: “A rhie asẹ hia ni rre ẹrinmwi kevbe agbọn na mẹ nẹ. 19 Nọnaghiyerriọ, wa gha khian, ne uwa ya ya emwa ni rre agbẹnvbo hia khian erhuanegbe mwẹ, wa ghi gha dinmwi iran ye amẹ, vbe eni ọghe Erha, ọghe Ọmọ kevbe ọghe orhiọn nọhuanrẹn. 20 Wa ghi gha ma iran ẹre, ne iran gha ru emwi hia ne I yi ẹre iyi ne uwa. Wa yerre wẹẹ, I gu uwa rrọọ vbe ẹghẹ hia, rhinrin ya sẹ ufomwẹ agbọn.”*
Ra “uniẹn.”
Ra “Mezaia; Ọmwa Na Hannọ Zẹ.”
Ra “ẹtin Osanobua.”
Vbe uwu igba 237 ne eni Osanobua ighẹ e Jehova ladian vbe Ebe Nọhuanrẹn Na Ya E Grik Gbẹn, ọna ọre nokaro. Ya ghee Apẹndis A5.
Eni na vbe Hibru ọre Jẹsua, ra Jọsua. Emwi na yae kha ọre, “E Jehova Ọre Imiẹnfan.”
Ya ghee Apẹndis A5.
Ya ghee Apẹndis A5.
Ya ghee Glọsrri.
Ra “magi (majai).”
Ọni ọre, East.
Ọni ọre, East.
Ra “iran ni ma emwa Uhi.”
Ra “Mezaia; Ọmwa Na Hannọ Zẹ.”
Ọni ọre, East.
Ọni ọre, frankincense.
Ọni ọre, myrrh.
Ya ghee Apẹndis A5.
Ya ghee Apẹndis A5.
Ya ghee Apẹndis A5.
Ọ gha kẹ, ẹmwẹ e Hibru na loo ye “emwiokọ nọ da zọọ ladian,” ẹre a ke rhie ẹmwẹ na ladian.
Ya ghee Apẹndis A5.
Ra “ẹyẹn.”
Ya ghee Apẹndis A5.
Ya ghee Apẹndis A5.
Ya ghee Apẹndis A5.
Ọni ọre, owa ugamwẹ ọghe Ivbi e Ju.
Ọni ọre, emianmwẹ na tie ẹre epilepsy.
Ra “ne arọ kinmwi.”
Ra “Ikinkin Ọghe Ẹvbo Igbe.”
Ra “iran ni rinmwian ye orhiọn.”
Ra “emwa ọmẹhẹ.”
Ra “emwa ọfunmwegbe.”
Ra “okhuae na ya mwa emwi.”
Ra “iran ni ma emwa Uhi.”
Eke na na giẹn iku, vbe a gha ladian vbe Jerusalẹm. Ya ghee Glọsrri.
Vbe Grik, “e kuọdrans nokiekie.” Ya ghee Apẹndis B14.
Ra “Ghẹ fi owẹ ye oha.”
Ya ghee Glọsrri.
Ya ghee Glọsrri.
Emwi na guan kaẹn vbe emwa, ọre na wa so orọnmwẹ gọ fẹfẹfẹ (divorce), ẹ i re na khu ọmwa fua kẹkan.
Emwi na guan kaẹn vbe emwa, ọre na wa so orọnmwẹ gọ fẹfẹfẹ (divorce), ẹ i re na khu ọmwa fua kẹkan.
Vbe Grik, por·neiʹa. Ya ghee Glọsrri.
Ya ghee Apẹndis A5.
Ọni ọre, ovbi aga na viọ owẹ yan.
Ra “irho.”
Ra “winna.”
Ya ghee Apẹndis B14.
Ọni ọre, ne ọmwa mọmọ emwi vbe nẹi na su ẹre.
Vbe Grik, “ẹse ọghe itohan.” Ya ghee Glọsrri.
Vbe Grik, “ghẹ gha kpee okpe lelẹe khian.”
Ọni ọre, owa ugamwẹ ọghe Ivbi e Ju.
Vbe Grik, “ẹse ọghe itohan.”
Ọni ọre, owa ugamwẹ ọghe Ivbi e Ju.
Ra “nọ rre ẹkhokho.”
Ra “gia ya ọghọ ye eni ruẹ; gia gha ghee eni ruẹ zẹvbe emwi nọhuanrẹn.”
Vbe Grik, “ebrẹd.”
Vbe Grik, “osa nọ rre ima urhu.”
Vbe Grik, “emwa ni mwẹ ima osa.”
Vbe Grik, “Ghẹ vbe viọ ima la edanmwẹ.”
Ra “iran i ghi dọlọ egbe iran yi.”
Ra “emwi ewe.”
Te arriukpa na yevbe elabalaba.
Ra “emwi ewe.”
Te arriukpa na yevbe elabalaba.
Ra “emwi ewe.”
Ra “Adeghẹ aro ruẹ hianrẹn.” Vbe Grik, “Adeghẹ aro ruẹ ye khuẹrhẹ.”
Ra “egbe ruẹ hia ghi gha baa vbe na ghee ukpa.”
Vbe Grik, “aro ruẹ na gha re ọghe dan.”
Ra “E soul.”
Ya ghee Apẹndis B14.
Ra “iruemwiẹse ọghẹe.”
Ọna ẹre Ebo tie ẹre pearl. Te ọ yevbe ivie nọ fi wainwain, emwi ighobioye vbe nọ. Uwu ughughọn ọghe egilẹ na miẹn vbe okun ra ẹzẹ, ẹre a na miẹn ọnrẹn.
Ọni ọre, aranmwẹ ne Ebo tie ẹre wolf.
Ra “Uyinmwẹ iran.”
Ra “uyinmwẹ iran.”
Ra “iran ni ma emwa Uhi.”
Ra “nọ mieke na gha re osẹ nọ rhie ẹre ma wẹẹ, egbe rran ruẹ nẹ.”
Ọni ọre, east kevbe west.
Ra “ọ mwẹ e fiva.”
Ra “e fiva.”
Ra “orhunmwu ọkpa nọ ma emwa Uhi.”
Ọni ọre, fox.
Ra “ne arọ kinmwi.”
Ọni ọre, ebẹdi nekherhe na ya mu ọmwa nọ khuọnmwi.
Ra “ne arọ kinmwi.”
Ra “Gha mwẹ udinmwẹ.”
Ra “emwa eso ni ma emwa Uhi.”
Ra “ọ mu egbe ẹre ye ukpo nọ khẹke Osanobua.”
Ra “ne arọ kinmwi.”
Ọni ọre, ebẹdi nekherhe na ya mu ọmwa nọ khuọnmwi.
Ra “tota gha rri evbare vbe eteburu.”
Ra “tota ga eteburu.”
Ra “ya ohanmwẹ rri egbe iran.”
Ra “Gha mwẹ udinmwẹ.”
Ọni ọre, flute.
Ra “mwẹ amuẹtinyan.”
Ra “mwẹ amuẹtinyan.”
Ọni ọre, owa ugamwẹ ọghe Ivbi e Ju.
Vbe Grik, “avbe orhiọn ni ma huan.”
Ra “Ne Kenanian.”
Ra “ẹwu ọvbehe.”
Ọni ọre, aranmwẹ ne Ebo tie ẹre wolf.
Ọni ọre, owa ugamwẹ ọghe Ivbi e Ju.
Ra “rhunmwuda eni mwẹ.”
Ọni ọre, ovan na tie Setan re, nọ re ọkaolotu ra nọ khaevbisẹ yan avbe orhiọn dan.
Ra “vbe eke ne ukpa ye.”
Ra “e soul.”
Ra “nẹi sẹtin miẹn ọmwa ẹkpotọ nọ kie ne ọmwa ya dọlegbe gha rrọọ.”
Ra “e soul.”
Ya ghee Glọsrri.
Ra “Ekọẹn (coin) ọkpa nọ ma sẹ emwi.” Vbe Grik, “Asarriọn ọkpa.” Ya ghee Apẹndis B14.
Ya ghee Glọsrri.
Ra “e soul.”
Ra “e soul.”
Ra “e soul.”
Ra “ukpọn ne khuẹrhẹ; ukpọn nọ mose.”
Ọni ọre, flute.
Ra “wa ma kinmwi ẹwẹ ọghe uwa, ne uwa gha khiẹ.”
Ra “evba lae miẹn.”
Ra “sinmwi oseghe nẹẹn.”
Ra “Hedis,” ọni ọre, idin ne emwa hia ni wulo rrie. Ya ghee Glọsrri.
Ra “ẹkpe,” ne Ebo tie ẹre yoke.
Ra “ẹkpe,” ne Ebo tie ẹre yoke.
Ra “urọnghọn mwẹ i khua ọmwa ihẹ.”
Ọni ọre, emwiokọ na ya ru ebrẹd, na ghaa miẹn vbe avbe otọ ne Baibol guan kaẹn.
Ra “ebrẹd ughe.”
Ọni ọre, owa ugamwẹ ọghe Ivbi e Ju.
Ra “ne obọ ẹre ọkpa i winna.”
Ra “odin vbe nọ.”
Ọni ọre, ovan na tie Setan re.
Ra “ekpayẹ ọghe uwa.”
Ọna sẹtin gha re ẹmwẹ dan ne ọmwa ta ya fi unu gie Osanobua ra emwi nọhuanrẹn.
Ya ghee Glọsrri.
Ra “ẹyẹn.”
Ra “Eso vbe uwu iran ni ma emwa Uhi.”
Vbe Grik, “ẹkokoudu ọghe agbọn na.”
Ọni ọre, south.
Vbe Grik, “Orhiọn nọ ma huan.”
Vbe Grik, “oghọghọ nọ ne aro uwa, rhunmwuda, iran bẹghe, oghọghọ vbe nọ ne ehọ uwa, rhunmwuda, iran họn ẹmwẹ.”
Ra “ẹtin ne ẹfe ya rẹrẹ emwa.”
Ra “Okpia ọkpa nọ re oghian mwẹ.”
Ọni ọre, eflawa na ya ru ebrẹd ra emwi ọvbehe vberriọ.
Ọ sẹtin vbe gha re, “ke ẹghẹ omuhẹn ọghe agbọn na gha dee.”
Ya ghee Glọsrri.
Ya ghee Glọsrri.
Ọna ẹre Ebo tie ẹre pearl. Te ọ yevbe ivie nọ fi wainwain, emwi ighobioye vbe nọ. Uwu ughughọn ọghe egilẹ na miẹn vbe okun ra ẹzẹ, ẹre a na miẹn ọnrẹn.
Ọna ẹre Ebo tie ẹre pearl. Te ọ yevbe ivie nọ fi wainwain, emwi ighobioye vbe nọ. Uwu ughughọn ọghe egilẹ na miẹn vbe okun ra ẹzẹ, ẹre a na miẹn ọnrẹn.
Ya ghee Glọsrri.
Ọni ọre, owa ugamwẹ ọghe Ivbi e Ju.
Ra “iran na suẹn gha rrua owẹ rhunmwuda ẹre.”
Vbe Grik, “Hẹrọd ne tẹtrak.” E tẹtrak ọre ọmwa ne ọba ọghe Rom zẹ, nọ gha khaevbisẹ yan ako eso vbe arriọba ọghẹe.
Ọni ọre, Hẹrọd Antipas. Ya ghee Glọsrri.
Ra “ne iran gba tota ga eteburu.”
Ra “ọ na fiangbe ẹre.”
Vbe Grik, “iran khian la e stediọm nibun nẹ.” E stediọm ọkpa ọre emita 185 (ibata 606.95).
Ọni ọre, odẹ ẹgogo eha vbe asọn ya sẹ ẹghẹ ne ovẹn ya yan rre vbe odẹ ẹgogo ehan vbe owiẹ.
Ra “Wa gha mwẹ udinmwẹ.”
Ra “iran ni ma emwa Uhi.”
Ọna i wa re obọ na kpe kẹkan, sokpan, ọ keghi re obọ na kpe, na ya lele ilele ọghe Ivbi e Ju nọ rre otọ.
Ra “tie ihẹn ne erhae ra iyẹe.”
Vbe Grik, “ẹmwẹ ne u tae rrua avbe Farisi owẹ.”
Ra “uvun.”
Ra “erre.”
Ọni ọre, ne okpia ra okhuo nọ ru orọnmwẹ nẹ, na gu ọmwa ọvbehe ru emwi ọdọ vbe amwẹ.
Vbene a ya loo ẹmwẹ e Grik nọ re por·neiʹa vbe ako na, uyinmwẹ alama oghẹ ughughan ẹre a loo ẹre ginna. Ya ghee Glọsrri.
Vbe Grik, “osẹ ohoghe.”
Ọna sẹtin gha re ẹmwẹ dan ne ọmwa ta ya fi unu gie Osanobua ra emwi nọhuanrẹn.
Ọna i wa re obọ na kpe kẹkan, sokpan, ọ keghi re obọ na kpe, na ya lele ilele ọghe Ivbi e Ju nọ rre otọ.
Ra “ivbi ekita.”
Ra “ivbi ekita.”
Ra “Owẹn gha de okun.”
Vbe Grik, “efun kevbe esagiẹn.”
Ra “Hedis,” ọni ọre, idin ne emwa hia ni wulo rrie. Ya ghee Glọsrri.
Ra “iran ni ma emwa Uhi.”
Ra “Okuta nọ rrua ọmwa owẹ.”
Ya ghee Glọsrri.
Ra “e soul.”
Ra “e soul.”
Ra “e soul.”
Ra “e soul.”
Ra “e soul.”
Ra “na gha fua.”
Ra “iran ni ma emwa Uhi.”
Ọni ọre, emianmwẹ na na de, na tie ẹre epilepsy.
Ya ghee Apẹndis A3.
Ya ghee Apẹndis B14.
Ya ghee Apẹndis B14.
Ọni ọre, fishhook.
Vbe Grik, “ekọẹn (coin) e steta,” ne emwa vbe tie ẹre tẹtradrakma. Ya ghee Apẹndis B14.
Ra “rhunmwuda eni mwẹ.”
Ya ghee Glọsrri.
Ya ghee Apẹndis A3.
Ọ sẹtin vbe gha re, “Erha uwa.”
Vbe Grik, “ya gu ẹre gui.”
Vbe Grik, “ẹmwẹ na họn vbe unu osẹ eva ra eha nẹ.”
Etalẹnt arriaisẹn igbe (10,000) ọghe esiliva, ọre dinariọs 60,000,000. Ya ghee Apẹndis B14.
Ra “wẹẹ irẹn ya ma rẹn.”
Ya ghee Apẹndis B14.
Ra “piẹn ọnrẹn.”
Ra “yae ma ruẹ.”
Emwi na guan kaẹn vbe emwa, ọre na wa so orọnmwẹ gọ fẹfẹfẹ (divorce), ẹ i re na khu ọmwa fua kẹkan.
Vbe Grik, “efun ọkpa.”
Emwi na guan kaẹn vbe emwa, ọre na wa so orọnmwẹ gọ fẹfẹfẹ (divorce), ẹ i re na khu ọmwa fua kẹkan.
Emwi na guan kaẹn vbe emwa, ọre na wa so orọnmwẹ gọ fẹfẹfẹ (divorce), ẹ i re na khu ọmwa fua kẹkan.
Emwi na guan kaẹn vbe emwa, ọre na wa so orọnmwẹ gọ fẹfẹfẹ (divorce), ẹ i re na khu ọmwa fua kẹkan.
Vbe Grik, por·neiʹa. Ya ghee Glọsrri.
Ra “ru orọnmwẹ.”
Ra “ikpia.”
Ra “nẹi tie okhuo.”
Ra “ghẹ fi owẹ ye oha.”
Ra “Ọvbokhan okpia.”
Ra “Ọvbokhan okpia.”
Ra “rhunmwuda eni mwẹ.”
Ya ghee Apẹndis B14.
Ra “awa.”
Ọni ọre, odẹ ẹgogo ihinrin vbe owiẹ.
Ra “awa.”
Ọni ọre, odẹ ẹgogo iweva vbe avan.
Ra “awa.”
Ọni ọre, odẹ ẹgogo eha vbe avan.
Ra “awa.”
Ọni ọre, odẹ ẹgogo isẹn vbe ota.
Ra “ugbo e vaẹn.”
Ra “ugbo e vaẹn.”
Ra “awa.”
Ya ghee Apẹndis B14.
Ya ghee Apẹndis B14.
Ra “ọdafẹn nọ yan owa.”
Ra “Awa.”
Ra “I ma ru ruẹ khọọ.”
Ya ghee Apẹndis B14.
Ra “rhunmwuda ne obọ ẹse na tọlọ mwẹ.”
Ra “ẹre ọ si ẹre ne aro ruẹ i na maan vbe uhunmwu.”
Ra “iran ni ma emwa Uhi.”
Vbe Grik, “wọn ukpu ne imẹ khian wọn na ra?”
Vbe Grik, “wọn ukpu.”
Ra “e soul.”
Ya ghee Apẹndis A5.
Ra “rọ igho.”
Ra “eke ne avbe oyi dia.”
Ra “iran ni ma emwa Uhi.”
Ra “Obọ Osanobua.”
Ra “Obọ Osanobua.”
Ra “odẹ ọghe iruemwiẹse.”
Ra “owa ọkhẹ.”
Ra “ehaya.”
Ra “ehaya.”
Ra “nọ da igiekẹn ọghe owa yi.”
Ya ghee Apẹndis A5.
Ra “tota ga eteburu.”
Ra “ekọẹn.”
Ya ghee Apẹndis B14.
Ra “ẹdagbọn.”
Ya ghee Apẹndis A5.
Ya ghee Apẹndis A5.
Ra “Iran ni ma emwa Uhi.”
Ra “aga ni ghi maan sẹ.”
Ọni ọre, owa ugamwẹ ọghe Ivbi e Ju.
Ra “Ọmamwaemwi.”
Ra “wa ni ma emwa Uhi.”
Ya ghee Apẹndis A3.
Ra “wa ni ma emwa Uhi.”
Ra “e prosẹlait.” Ọni ọre, ovbi ẹvbo ọvbehe nọ do deba ugamwẹ ọghe Ivbi e Ju.
Ya ghee Glọsrri.
Ra “wa ni ma emwa Uhi.”
E mint, e dil, kevbe kọmin keghi re emwi na ya le evbare, nọ ya evbare rhiẹnrhiẹn kevbe nọ yae winhin.
Ra “wa ni ma emwa Uhi.”
Ra “emwa ni fu emwi viọ.”
Ra “wa ni ma emwa Uhi.”
Vbe Grik, “ẹre uwa khin vbe uwu egbe.”
Ra “wa ni ma emwa Uhi.”
Vbe Grik, “wa vuọn omwa ọghe avbe erha uwa odede.”
Ya ghee Glọsrri.
Ọni ọre, owa ugamwẹ ọghe Ivbi e Ju.
Ọ sẹtin vbe gha re, “owa uwa khian itowa nẹ.”
Ya ghee Apẹndis A5.
Ra “De ama ne ima khian ya rẹn urremwẹ ruẹ.” Ya ghee Glọsrri.
Ra “ufomwẹ ẹghẹ ne ima ye na.” Ya ghee Glọsrri.
Ra “evbare ghi gha vbee.”
Vbe Grik, “obalọ ọghe emwi ubiẹmwẹ nọ ru okhuo.”
Vbe Grik, “viọ uwa ye obọ orueghe.”
Ra “rhunmwuda eni mwẹ.”
Ra “ẹrhunrhunmwu owa.”
Ọni ọre, winter.
Ra “east.”
Ra “west.”
Ya ghee Glọsrri.
Oghohọn eso rrọọ ni rri emwi nọ wu.
Ra “kinmwi ẹwẹ ọghe iran, zẹvbe ne iran ya khiẹ.”
Vbe Grik, “ẹhoho enẹ.”
Vbe otọ Izrẹl, ọna ọre ẹghẹ ne emwiokọ ya zọọ, ra nọ ya gbe ighọn.
Vbe Grik, “ọ sikẹ ọkpẹn ẹkhu nẹ.”
Ra “orre na i khian gberra.”
Ya ghee Glọsrri.
Ra “nọ waan.”
Etalẹnt ọghe Ivbi e Grik keghi re ekilo 20.4 (654 oz t). Ya ghee Apẹndis B14.
Vbe Grik, “esiliva.”
Vbe Grik, “esiliva.”
Ra “ẹghẹ ne I ma na miẹn ukpọn nọ gue mwẹ egbe yọ.”
Ọni ọre, emwa ni ru emwi esi vbe odaro Osanobua.
Vbe Grik, “A ghi giagia iran kua vbe etẹbitẹ.”
Ra “ẹkẹ vbe iwẹnwẹn.”
Ọna i wa re akhe na ya obuẹ ma, sokpan, okuta na miẹn vbe ọkpẹn Alabastrọn vbe Igipt, ẹre a ya ru ẹre.
Ra “rri evbare vbe eteburu.”
Ra “Ẹghẹ na rhie mẹ.”
Ra “vbe ọ ghi fiangbe ẹre nẹ.”
Ra “e psalm.”
Ra “gha sẹ mwẹ rae.”
Ra “sẹ ruẹ rae.”
Ọni ọre, Jems kevbe Jọn.
Ra “awa.”
Vbe Grik, “e ligiọn iweva.” E ligiọn ọkpa ọghe ivbiyokuo e Rom nẹdẹ, kegha re ivbiyokuo ni rrie odẹ 4,000 ya sẹ 6,000.
Ra “ne ẹmwẹ ne ebe nọhuanrẹn tae.”
Ra “iran ni ma emwa Uhi.”
Ọni ọre, ekọtu ọghe Ivbi e Ju.
Vbe Grik, “obọ erha ọmwa ọghe ẹtin.”
Ra “ẹmwẹ awua nọ ke unu ẹnrẹn ladian.”
Ra “ugbaro.”
Ra “gbalọe nẹ.”
Ya ghee Apẹndis A5.
Ra “Gbe ẹre rua!”
Ya ghee Glọsrri.
Ra “eke na tie ẹre Ugboloko Uhunmwu.”
Ya ghee Glọsrri.
Ra “iran ni ma emwa Uhi.”
Ya ghee Glọsrri.
Ra “awa.”
Ọni ọre, odẹ ẹgogo iweva vbe avan.
Ra “awa.”
Ọni ọre, odẹ ẹgogo eha vbe avan.
Ra “awa.”
Ra “ọ ma ghi gha hiọnrọn.”
Ọ sẹtin vbe gha re, “e Meri ne iye Jems vbe Josẹf.”
Vbe Grik, “ukpọn e linẹn nọ mose.”
Ya ghee Apẹndis A5.
Ra “igho esiliva.”
Ra “ufomwẹ ẹghẹ ne ima ye na.” Ya ghee Glọsrri.