Inyuki matiñ ma Bibel ma yé nseñ?

1-2. (a) Inyuki di nkal le Bibel i yé nlômbi kaat? (b) Inyuki Bibel i ngi yii nseñ i len ini?

BIBEL i yé nlômbi kaat. Ba bi bôdôl tila yo hala a yé 3 500 nwii, ba mal ki tila yo hala a yé 2 000 nwii nano. Ndi i “bañga Nyambe” i yé mukété i yé yômi, i gwé ki ngui yak i len ini. (Lôk Héber 4:12; 2 Timôtéô 3:​16, 17) Didun di bôt di nkal le Bibel i nhôla bo i yémbél mandutu ba mboma munu nkoñ ’isi unu.

² Ndi lelaa ni nlômbi kaat unu, u nla hôla bôt i len ini? Di nla sima manjom ima. Pog, Bibel i nlôl ni “Nyambe nu a niñ,” nu a yé Nhek ni Batupék. (1 Timôtéô 4:10; Rôma 16:​26, 27) Iba, Bibel i gwé matiñ ma ma yé mahee ngéda yosôna. I matiñ ma, ma yé nseñ inyu hiki mut, to a niñil imbe ngéda, to a mboma mambe mandutu.

3. Mambe mambadga di ga timbhe munu yigil ini?

³ Kii i yé matiñ ma Bibel? Inyuki ma nlôôha bane bés nseñ i len ini? Lelaa di nla nok mo i ngéda di ñañ Bibel? I yigil ini i ga timbhe i mambadga ma. Di ga tehe ki lelaa Yésu a bi hôla bôt i nok matiñ ma Bibel.

KII I YÉ MATIÑ MA BIBEL?

4. Kii i yé matiñ ma Bibel?

⁴ Matiñ ma Bibel ma yé maliga i het mambén ma Yéhôva ma nyôñna. Ngim mangéda, mbén i nla ba litiñ. (Matéô 22:37) Ndi matiñ ma nloo mambén. Mambén ma gwé minwaa: ma nla ba nseñ inyu ngim ngéda tole inyu ngim jam i tôbôtôbô. Ndi matiñ ma Bibel mo ma ñunda mahoñol ma Yéhôva momasôna. Di nla kal le matiñ mon ma nhôla bés i yi inyuki ngim mambén i yé. Yéhôva a mpémés bé mambén yañga, ngim yom yon i yé i tinde nye i pémés mo. Matiñ i het mambén ma nyôñna, ma nla gwéélana inyu yémbél mandutu nya ndi nya, ma nla ki gwéélana to imbe ngéda. (Tjémbi 119:111) Mambén ma nla héñha ndi matiñ mo ma nhéñha bé.​—Yésaya 40:8.

5. Himbe hihéga di nla gwélél inyu unda maselna ipôla mbén ni litiñ? (Béñge yak bititii.)

⁵ Inyu tibil nok maselna ipôla mbén ni litiñ, di yoñ le hihéga hini: Mama a nla kal man wé nuntitigi le: “U tihba bañ juu.” A nti nye oda tole a ntééne nye mbén. Ndi litiñ tole mahoñol ma yé mu mbus ma yé le: ibale u ntihba yom i nlék, u yé le u lék. I litiñ li, li ngwéélana ndik bé inyu juu, li nla ki gwéélana inyu gwom kiki bo hayan, lambe tole hiki yom i i nla ligis mut. I litiñ li, li ngwéélana ndik bé i ndap, li nla ki gwéélana bahoma bape. I ngéda mañge a nañ, i nla pam le a gwélél juu. Ndi to hala, i ga béda le a yoñ yihe tiga le a lék. Jon di nkal le mbén i nla héñha, ndi litiñ jo li nhéñha bé.

INYUKI MATIÑ MA NLÔÔHA BANE BÉS NSEÑ I LEN INI?

6. (a) Kii Yéhôva a nti bés mu Bañga yé? (b) Lelaa Yéhôva a ñunda le a ndiihe bés?

⁶ Yéhôva a nti bés mambén inyule a ngwés bés, a ngwés ki le di keñgle mandutu. (Yakôbô 2:11) Ndi a ntelbene bé ha, a nti bés matiñ tole manjom ma ma ntinde nye i ti bés mambén ma. Yéhôva a nti bé bés mambén inyu hiki jam di ngwés boñ i niñ yés. Ndi a nti bés matiñ inyu hôla bés i yoñ makidik malam, ni i yi kii i yé loñge ni kii i yé béba i ngéda mbén i ta bé. Ndi inyuki Yéhôva a nti bés i matiñ ma? Inyule a ndiihe bés, a gwéhék ki le bésbomede bon di ba kunde i yoñ makidik ma ma ñunda le di ngwés nye, di gwéhék yak matiñ mé.​—Galatia 5:13.

7. Himbe hihéga hi ñunda le matiñ ma Bibel ma yé nseñ kiyaga? (Béñge yak titii.)

⁷ Inyu toñol lelaa matiñ ma Bibel ma nla hôla bés, di yoñ le hihéga hiada. I ngandak biloñ, di yé di tehe biyimbne mu ipañ nloñ inyu hôla baluk matôa. Ngandak biyimbne mu i yé mambén baluk matôa ba nlama bé bôk tiga le ba fane bo. Bi nla yis nluk litôa hee homa a nla ke ngwéé ni hee homa a nlama telep. Biyimbne bipe mu bi nyis nluk litôa ndutu a nla boma i bisu. Kii ’héga, bi nla yis nye le hana a nsendi, tole binuga bi mbéna yap nloñ hana. Ha ngéda i, i mut a nluk litôa a nyi le a nlama hek pék, a yoñ ki yihe i ngéda a ntehe biyimbne bi. Kii ’héga, ibale nop a no tole neige i nkwo, a nyi le a nlama kônde yoñ matat ni lelaa a nke inyule ngéda i yé ibe. Nlélém, bikristen bi nyoñ yihe le bi boñ bañ jam Bibel i nsôña, ndi bi nkeñgle yak ngim mahoñol ni ngim maboñok i i nla tinde bo i bôk mambén ma Djob. Hala a mbat bikristen le bi tibil yaga hek pék.

8. Inoñnaga ni Rôma 12:​1, 2, umbe nseñ di ñôt i ngéda di nyéñ matiñ ma Bibel?

⁸ Ndi inyuki Yéhôva a nti bé bés mambén inyu hiki jam di mboñ? Inyu ngandak manjom. Kii ’héga, matiñ ma nhôla bés i yi mahoñol ma Yéhôva inyu ngandak mam. I ngéda di ñañ miñañ mi Bibel, di ôdôk pék mu, di ñôt biniigana bi bi nhôla bés. Di nla badba inyuki Yéhôva a nha biniigana bini mukété lipôdôl jé ni lelaa bi nla bane bés nseñ. Hala a mboñ le di gwélél “ngap yés i ôt pék” inyu gwélél Yéhôva. Ha nyen di ga unda le “sômbôl i Nyambe i yé loñge, i yé ilam, i yôni ki.”​—Añ Rôma 12:​1, 2.a

9. Bimbe bisai bipe di gwé i ngéda di niñ inoñnaga ni matiñ ma Bibel? (Lôk Héber 5:​13, 14)

⁹ I ngéda di nigil i nôgôl matiñ ma Bibel, hala a nhôla bés i yila minhôôlak mi bikristen. I ngéda di niñ inoñnaga ni matiñ ma Yéhôva, maada més ni nye ma nkônde let. (Añ Lôk Héber 5:​13, 14.) Boñge ba yé ba bana ngôñ ni ngandak mambén inyu yi kii ba boñ hiki ngéda ngim jam i mpémél bo. Ngim mangéda, ba yé ba nôgôl i mambén ma ndik inyule ba nkon kogse woñi. Ndi Yéhôva a nyoñ bé bés kiki boñge. A nyi le di yé minhôôlak mi bôt. A mbôdôl bés ñem le d’a yoñ makidik ma ma nkiha ni sômbôl yé. I ngéda di mboñ hala, a yé a ba maséé kiyaga.​—Tjémbi 147:11; Bingéngén 23:​15, 26; 27:11.

LELAA DI NLA NOK MATIÑ MA BIBEL I NGÉDA DI ÑAÑ MO?

10. Lelaa di nla nok matiñ ma Bibel?

¹⁰ I ngéda di ñañ Bibel, i yé loñge le di yéñ biniigana bi bi nhôla bés i yi kii Yéhôva a nhoñol ni kii a nôgda inyu ngim mam. Di nla ki pam i nok matiñ ma Bibel i ngéda di nyi manjom ma ma ntinde Yéhôva i ti bés ngim mambén. Kiki di nkônde nok i manjom ma, hala yak nyen di nkônde nok mahoñol ma Yéhôva. Ndi inyu tehe mam kiki Nyambe a ntehe mo, di nlama soohe nye le a hôla bés, di hôlôs ki ngap yés i yi wan mam. (Bingéngén 2:​10-12) Di nla badba le: ‘Inyuki Yéhôva a nti bés i mbén ini? Ibale a ngwés bé i jam lini, kii a ga hoñol ibale me mboñ jam lipe li li mpôna li? Kii ñañ u Bibel unu u niiga me, lelaa u nla hôla me i niñ yem?’ I ngéda di nok manjom ma ma ntinde Yéhôva i ti ngim mambén, di yik biniigana di ñôt mu miñañ mi Bibel, di ga pam i yoñ makidik malam, ma ma nkônha Yéhôva maséé.

11. Mu nkwel wé i ngii hikôa, lelaa Yésu a nhôla bés i nok matiñ ma Bibel? (Béñge yak bititii.)

¹¹ Mu nkwel wé i ngii hikôa, Yésu a ñunda bés lelaa di nla nok matiñ ma Bibel. Di wan le dihéga daa. Mu hiki hihéga, Yésu a mbôdôl sima mbén. I mbus, a ntoñol mahoñol tole litiñ li li sôlne mu mbén i. I ngéda di ñôt pék mu ndoñi Yésu a bi ti, di ntehe lelaa i matiñ ma, ma nla hôla bés yak i len ini. Di ga tehe ki bisai di nkôs ibale di noñ i matiñ ma.

12. Sima litiñ jada li li sôlne mu mbén Matéô 5:​21, 22. (Béñge yak bititii.)

¹² Añ Matéô 5:​21, 22. “U nlama bé nol mut.” Limbe litiñ li sôlne mu mbén i? Yéhôva a ngwés bé le di oo bôt: to ni bibuk, to ni maboñok, to ni mahoñol. Yésu a ñunda hana le to ibale di nol toi bé mut, di mbôk litiñ li ibale di ñoo nye. I mut “a nke ni bisu i unbene maasañ,” tole i sol nye ni i yan nye, “a’ timbhe” i bisu bi Nyambe. I maboñok ma, ni i bibuk bi gwon bi ntinde mut i nol maasañ.​—1 Yôhanes 3:15.

13. Lelaa di nla noñ litiñ li li yé i kaat Matéô 5:​21, 22? (Béñge yak bititii.)

¹³ Lelaa di nla noñ litiñ li li yé i kaat Matéô 5:​21, 22 i len ini? Di téédana bañ mut hiun, to pii i ñem. (Lôk Lévi 19:18; Hiôb 36:13) Inyuki? Inyule i mam ma, ma nla boñ bés le di oo mut ikété ñem kayéle hala a tinde bés i babaa nye ni bibuk gwés, yak ni maboñok més. (Bingéngén 10:12) Kii ’héga, hilégé ni nsohi bi nla ôbôs mut jôl. (Bingéngén 20:19; 25:23) I ngéda Yésu a bé ti i litiñ lini, bikei di ngwélél len bi bé bé. Ndi maéba mé ma ñunda le di nlama bé gwélél téléfôn, to tafel, to ordinateur inyu ôbôs bôt bape môl. To kii i mpémél bés, di nlama bé pot, to tila mam ma nla ôbôs bôt bape môl nlélém kiki d’a neebe bé nol mut nu a mboñ bés béba.

14. Limbe litiñ li sôlne mu kaat Matéô 5:​27, 28? (Béñge yak titii.)

¹⁴ Añ Matéô 5:​27, 28. “U nlama bé ke i ndéñg.” Limbe litiñ li sôlne mu mbén ini? Yéhôva a ñoo ndik bé malal ma nyega, ndi a ñoo yak mahoñol ma ma nla tinde mut i kwo i malal ma nyega. Yésu a bi toñol le ibale munlôm nu a yé mbiibaga a nke ni bisu i béñge muda nu a ta bé nwaa wé i nya i yé le a bana ngôñ i lalna nye, wee a mal boñ béba. Jon di nlama boñ kii yosôna di nla inyu jôs mahoñol ma nyega, to ibale hala a mbat le di boñ biliya bi ngui. (Matéô 5:​29, 30) I litiñ li, li mbéñge yak bikristen bi bi ta bé mbiibaga.

15. Lelaa di nla noñ litiñ li li yé i kaat Matéô 5:​27, 28? (Béñge yak bititii.)

¹⁵ Lelaa di nla noñ litiñ li li yé i kaat Matéô 5:​27, 28 i len ini? Di hoñol bañ mam ma nyega. (2 Samuel 11:​2-4; Hiôb 31:​1-3) Hala a nkobla le nhôôlak kristen u nlama tjél béñge mintén mi bititii bi malal nwominsôna le fet. A nlama bé kal le: “Me yé ndik i béñge, ndi me ta bé i boñ.” A nlama tjél mahoñol ma bôt ba nkoñ ’isi ba ba nkal le bititii bihogi bi malal bi nlôôha bé béba. I ngéda Yésu a bi ti litiñ li, bikei di ngwélél len bi bé bé. Ndi maéba mé ma nhôla bés i nok le Yéhôva a ga ba bé maséé to ndék ibale di ñéble bôt bititii tole bividéô bi nyega, to i kwélél i mam ma mu bitéléfôn gwés tole mu bikei bipe. Ibale mut nu a yé mbiibaga a nke ni bisu i nôgôl litiñ li, a ga téñbe ni nlô wé tole ni nwaa wé. (Malaki 2:15) I litiñ li, li nhôla bikristen gwobisôna, to bi yé mbiibaga, to bi ta bé mbiibaga i keñgle mintén mi malal nwominsôna.​—Bingéngén 5:​3-14.

16. Limbe litiñ li sôlne mu kaat Matéô 5:​43, 44? (Béñge yak titii.)

¹⁶ Añ Matéô 5:​43, 44. “U nlama gwés mut woñ libôk.” Limbe litiñ li sôlne mu mbén i? Yéhôva a ngwés le di tehe hiki mut kiki mut wés libôk, di gwés ki bôt bobasôna. Ngoo le i ngéda Yésu, Lôk Yuda i bi bep nok i litiñ li; bo ba bé nok le ba nlama oo bôt ba matén mape, ba gwés ndik lôkisañ yap Lôk Yuda. Ndi hala bé nyen Yésu a bé gwés le ba nok i mbén i. A bé yi le Tata wé nu gwéha a mbem le ba tehe hiki mut kiki mut wé libôk ibabé i béñge i homa a nlôl, to loñ yé.​—Matéô 5:​45-48.

17. Lelaa di nla noñ litiñ li li yé i kaat Matéô 5:​43, 44? (Béñge yak bititii.)

¹⁷ Lelaa di nla noñ litiñ li li yé i kaat Matéô 5:​43, 44 i len ini? Ibale di ngwés mut wés libôk, di ga ke bé i gwét tole di ga jôs bé bôt. (Yésaya 2:4; Mika 4:3) I litiñ li, li nhôla bés i unda bôt bobasôna loñgeñem to ibale di nlôl bé i nlélém homa, to i nlélém base, to ibale di gwé bé nlélém kôgôô. (Minson mi baôma 10:​34, 35) Hala a nhôla bés i nwéhél i bet ba mboñ bés béba tole i bet ba mboñ i bôt di ngwés béba.​—Matéô 18:​21, 22; Markô 11:25; Lukas 17:​3, 4.

YOÑ MAKIDIK I NOÑ MATIÑ MA BIBEL

18. (a) Kii di nlama ke ni bisu i boñ? (b) Kii d’a tehe i yigil i noñ?

¹⁸ Di nlôôha ti Yéhôva mayéga inyule a nyoñ bé bés kiki disii di boñge, ndi a ntehe bés kiki minhôôlak mi bôt! A ngwés le di noñ matiñ ma Bibel hiki ngéda di ngwés yoñ makidik. (1 Korintô 14:20) Hiki ngéda di nyoñ i makidik ma, di boñ kii yosôna di nla inyu ke ni bisu i yi “kii i yé sômbôl i Yéhôva.” (Éfésô 5:17) Di ga yoñ makidik malam inyule di ngwés Yéhôva, he bé inyule di nkon kogse woñi. Ndi likébla lipe li nla hôla bés i yoñ makidik malam, jon li yé kiññem. I jam li jon d’a pôdôl i yigil i noñ.