KAAT PAUL A BI TILNA BÔT BA RÔMA

1 Me Paul, nkol u Yésu Kristô, nséblak i ba ñôma, ntéak ki inyu añal ñañ nlam u Nyambe, 2 u a bi bôn i bisu bi ngéda ni njel bapôdôl bé ikété Bitilna bipubi, 3 ñañ nlam inyu Man wé nu a bi gwéé mut binam ikété mbôda* David, 4 ndi ni njel mbuu mpubi, a tuge ikété bawoga; hala a bi unda le a yé Man Nyambe, hala wee Yésu Kristô Nwet wés. 5 Ni njel yé nyen di bi kuhul konangoo i mbuma ñañ lôñni nson ñôma, le ndi bôt ba biloñ bipe gwobisôna ba hémle nye, ba nôgôl ki nye inyu ti jôl jé lipém, 6 mu biloñ bi nyen yak bé ni bi kôhna nsébla le ndi ni yila bôt ba Yésu Kristô. 7 Me ntilna bébobasôna ba ni yé i Rôma, bé ba Nyambe a ngwés, ni bak ki nséblaga i ba bapubhaga:

Konangoo i mbuma ñañ lôñni nsañ bi nlôl yak Tata wés le Nyambe, ni yak Nwet le Yésu Kristô bi ba ni bé.

8 Kiki jam li bisu, me nti Nyambe wem mayéga ni njel Yésu Kristô inyu nan bébobasôna, inyule hémle nan i mpôda ni nkoñ ’isi wonsôna. 9 Inyule Nyambe nu me ngwélél ni ñem wem wonsôna* i añal ñañ nlam inyu Man wé, a yé me mbôgi le me nwaa bé hoñol bé ikété masoohe mem, 10 me soohege le, ibale hala a nla bôña, me sôk pam nyoo bééni ibale hala a yé sômbôl i Nyambe. 11 Inyule me gwé ngôñ keñi i tehe bé le me ti bé likébla li mbuu kayéle hala a lédés bé; 12 tole di tina makénd, hiki wada a lédhak hémle i nuu numpe, i nan lôñni yem ki.

13 Ndi, a lôk kéé, me nsômbôl le ni yi le me bi bana ngôñ ngandak ngélé i lo i bééni inyu boñ le likalô jem li num matam i bééni kiki hala a bi bôña i biloñ bipe. Ndi letee ni nano, jam li nkéñ me njel. 14 Bana bôt bobasôna ba mbat me pil: Bôt ba Grikia lôñni bakén ba bôt,* bôt ba pék lôñni bijôñ bi bôt; 15 jon me gwé ngôñ keñi i añle yak bé ñañ nlam nyoo i Rôma. 16 Inyule me nwo bé nyuu lôñni ñañ nlam; ni maliga, u yé ngui i Nyambe inyu tohi i nu ni nu a gwé hémle, inyu man Lôk Yuda ndugi, ndi Yak inyu man Grikia. 17 Inyule ñañ nlam u nyelel telepsép i Nyambe, u nlédés ki hémle, ndik kiki i yé ntilga le: “Ndi mut telepsép a’ niñil inyu hémle.”

18 Inyule hiun hi Nyambe hi nlôl i ngii inyu kwél mintén mi liyan Nyambe nwominsôna ni ngitelepsép yosôna i bôt ba ba nkéñ maliga njel i nya i téé bé sép, 19 inyule i mam ma nyis bôt le Nyambe a yé, ma ntibil yaga nene ipôla yap, inyule Nyambe a bi tibil yaga yis bo mo. 20 Inyule to hala kiki mut a nla bé tehe bilem gwé, bi nene loñge loñge ibôdôl i ngéda a bi hek nkoñ ’isi, inyule bi nene ni njel mam a bi hek, yak lipémba jé li boga ni libak jé li Nyambe, kayéle ba gwé bé nwéhél. 21 Inyule to hala kiki ba bi yi Nyambe, ba bi ti bé nye lipém jé li Nyambe, to ti nye mayéga, ndi ba bi yila bôt ba gwé bé yom mu baboña bap, yak miñem nwap mi mi gwé bé pék mi bi kôp jiibe. 22 To hala kiki ba nkadba le ba gwé pék, ba bi yila bijôñ bi bôt, 23 ba yoñ ki lipém li Nyambe nu a nwo bé, ba ti jo yom i yé kiki ôñgba i mut binam nu a nwo, i dinuni, i bihégél bi makôô ma-na, ni i binuga bi ñôdba ’isi.*

24 Inyu hala nyen Nyambe a bi nwas bo le ba boñok mam ma nyega inoñnaga ni minheña mi miñem nwap, le ndi manyuu map ma yila gwom bi mbolo ipôla yap. 25 Ba bi luga maliga ma Nyambe lôñni bitembee,* ba béghak* bihégél, ba gwéélak ki gwo iloo Nhek nu a kôli ni bibégés i boga ni boga. Amen. 26 Inyu hala nyen Nyambe a bi tjôô bo le ba nla ha bé gwel manyuu map inyu ngôñ malal, inyule bôda bap ba nhéñha ligwéélak li kôli li manyuu map lôñni li li kôli bé; 27 nlélém jam inyu bôlôm, yak bo ba bi yék bôda,* ba loñok ni ngôñ ibe i bana maada bo ni bo, bôlôm ni bôlôm, ba boñok mam ma mahindi, ba kôhôk ki kogse i yôni,* i i kôli ni biyômôk gwap.

28 Kiki ba bi tehe bé loñge i yi Nyambe,* Nyambe a bi tjôô bo le ba bana mahoñol ma ma nlémél bé nye, le ndi ba boñ mam ma kôli bé. 29 Ba yôni ki ni ngitelepsép yosôna, ni béba ñem, ni hép,* ni mam mabe, ba bak nyonok ni tama, ni manola, ni momol, ni malôga, ni mandon, ba bak bôt ba hilégé,* 30 bôt ba minsoga, baoo Nyambe, bôt ba lipamal,* bôt ba nhumbul manyuu, bôt ba ngôk, bôt ba nhek bipék bibe,* bôt ba ndogbene bagwal bap, 31 bijôñ bi bôt, bôt ba nyônôs bé mimbônga nwap, ba gwé bé gwéha lihaa, ba gwé bé to konangoo. 32 To hala kiki bana bôt ba ntibil yaga yi litiñ li téé sép li Nyambe, le i bôt ba gwé lem i boñ i mam mana ba kôli ni nyemb, ba nkônde ndik bé boñ mo, ndi yak nit ba nit i bôt ba gwé lem i boñ mo.

2 Jon a mut, to u yé njee, u gwé bé nwéhél ibale u nkéés bôt bape; inyule ngéda u nkéés bape, u ñôm wemede nsohi, inyule u nkéés bôt, ndi wemede u boñok minlélém mi mam. 2 Ndi di nyi le mbagi Nyambe i nkiha ni maliga, inyu kolba i bôt ba gwé lem i boñ i nya mam i.

3 Ndi we a mut, baa u nhégda le w’a pei mbagi Nyambe ngéda u nkéés i bôt ba mboñ i mam ma, ndi wemede u boñok mo? 4 Tole u nyan lingwañ li konangoo yé, ni li hônba* yé, ni li wongut yé inyule u nyi bé le Nyambe, ikété konangoo yé, a nyéñ tinde we i hielñem? 5 Ndi kiki u nai ni ndok, u tjélék ki hiel ñem woñ, u yé i lona hiun i ngii yoñ wemede i hilo hi hiun, ngéda Nyambe a’ pémés mbagi i téé sép. 6 A’ timbhe ki hiki mut inoñnaga ni minson nwé: 7 Niñ boga inyu bôt ba ba nhônba ikété nson nlam, ba yéñék jôl lilam, ni lipém, ni manyuu ma ma mbol bé; 8 ndi hiun ni kogse gw’a ba inyu bôt ba mindañ ni ba ba ndogbene maliga, ndi ba nôglak ngitelepsép. 9 Njiiha ni bikuu gw’a ba i ngii hiki mut nu a mboñ béba, inyu man Lôk Yuda ndugi, Yak inyu man Grikia; 10 ndi jôl lilam ni lipém ni nsañ inyu nu ni nu a mboñ loñge, inyu man Lôk Yuda ndugi, Yak inyu man Grikia. 11 Inyule mbagla i ta bé yak Nyambe.

12 Inyule i bôt bobasôna ba mboñ béba, ba bak bé isi mbén, ba ga tjiba to hala kiki ba ta bé isi mbén;* ndi i bôt bobasôna ba mboñ béba, ba bak isi mbén, ba ga kôhna bikééhene inoñnaga ni mbén. 13 Inyule baemble mbén bé bon ba téé sép i bisu bi Nyambe, ndi banôgôl mbén bon ba ga séblana le bôt ba téé sép. 14 Inyule i ngéda ñem u ntinde bôt ba matén ba ba gwé bé mbén i boñ mam ma mbén,* to hala kiki ba gwé bé mbén, i bôt bana ba ñunda le ba gwé mbén ikété yap. 15 Bo yaga bon ba ñunda le matiñ ma mbén ma yé ntilga ikété miñem nwap. I nlélém ngéda, kiññem yap i mbok mbôgi lôñ yada ni bo, yak mahoñol* map momede ma nyis bo too maboñok map ma téé tole ma téé bé. 16 Hala a’ bôña i hilo Nyambe a nkéés mam ma sôli ma bôt ba binam ni njel Yésu Kristô, inoñnaga ni ñañ nlam me ñañal.

17 Ndi nano, ibale u nsébla le man Lôk Yuda, u bôdlak mbén ñem, u konok ki maséé le u gwé maada ni Nyambe,* 18 u yik sômbôl yé, u neebege ki mam ma nlôôha ba nseñ inyule u nkôs biniigana* bi mbén Môsi, 19 u bak ki nkwoog nkaa le u yé ñéga bôt ba ndim, ni mapubi inyu bôt ba yé ikété jiibe, 20 ni mut nu a nkodol ba ba gwé bé yi, ni malét boñge batitigi, u ban-ga ki hikuu hi yi ni hi maliga hi hi yé ikété mbén Môsi⁠— 21 ndi a we nu u niiga bôt bape, baa u niiga bé wemede? A we nu u ñañal le: “U nip bañ,” baa u nip? 22 A we nu u nkal le: “U ke bañ i ndéñg,” baa u nke i ndéñg? A we nu u ñoo bisat, baa u nip i bitémpel bi bisat? 23 A we nu u ngôgôp le u gwé mbén, baa u nyan bé Nyambe ngéda u mbôk mbén Môsi? 24 Inyule “bôt ba matén ba ñôbôs jôl li Nyambe inyu maboñok manan,” ndik kiki i yé ntilga.

25 Ngo likwee li yé ndigi nseñ ngéda u gwé lem i nôgôl mbén, ndi ibale u yé mut a mbôk mbén, wee likwee joñ li nyila ngikweeba. 26 Inyu hala nyen, ibale mut nu a yé ngikweeba a nyônôs matéak ma téé sép ma mbén Môsi, ngikweeba yé y’a éña kiki likwee, hala bé? 27 Jon i mut a yé ngikweeba ibôdôl yaga ligwéé jé, ibale a nôgôl mbén Môsi, a’ kéés we nu u mbôk mbén, to ibale u gwé kaat mambén, u bak ki nkweebaga. 28 Inyule i ba man Lôk Yuda i ta bé jam li nene i mis, yak likwee li ta bé li minsôn. 29 Ndi nu a yé man Lôk Yuda a yéne man Lôk Yuda ikété yé ñem, yak likwee jé li yé li ñem ni njel mbuu mpubi, ha ni njel kaat mambén bé. Lipém* li mut nu li nlôl ni Nyambe, ha ni bôt ba binam bé.

3 I ba man Lôk Yuda li gwé ni umbe nseñ? Tole likwee li gwé mambe mahee? 2 Hala a gwé toi ngandak nseñ. Jam li bisu li yé le bon Nyambe a bi ti bibañga gwé bipubi. 3 Kii di nla ni kal? Ibale Lôk Yuda ihogi i bi tjél hémle, baa hala a nkobla le Nyambe a ta bé maliga? 4 To jam! Ndi Nyambe a yé maliga to ibale hiki mut binam a yé mut bitembee, ndik kiki i yé ntilga le: “Bibañga gwoñ bi unda le u téé sép le ndi u net nkaa ngéda ba nkéés we.” 5 Ndi ibale ngitelepsép yés i nyelel telepsép i Nyambe, kii di nla ni kal? Baa hala a nkobla le Nyambe a téé bé sép ngéda a nlona hiun hié? (Me yé i gwélél bibuk bôt ba binam ba nok.) 6 Hala a bôña bañ! Ndi ibale i bak hala, ki Nyambe a’ kéés lelaa nkoñ ’isi?

7 Ndi ibale ni njel tembee yem nyen maliga ma Nyambe ma nkônde nene inyu ti nye lipém, inyuki ba nkéés ki me wengoñle mboñbéba? 8 Baa di nla ni kal le: “Loga, di boñok mam mabe inyu boñ le mam malam ma lo,” kiki bôt bahogi ba ñôbôs bés jôl le hala nyen di mpot? Mbagi nôgôs i bôt bana i nkiha ni telepsép.

9 Lelaa ni? Baa bés Lôk Yuda di nlama hoñol le di nloo bape? Heni! Kiki di mbôk di toñol, Lôk Yuda ni bôt ba Grikia bobasôna ba yé isi béba; 10 ndik kiki i yé ntilga le: “Mut telepsép a ta bé, to wada yaga; 11 to wada a gwé bé nogna lam; to wada a nyéñ bé Nyambe. 12 Bôt bobasôna ba nkôm Nyambe mbus, bobasôna ba nyila gwañga bi bôt; to wada ikété yap a ñunda bé loñgeñem, to wada yaga.” 13 “Libit jap li yé kiki soñ i néhi; dilémb tjap di yé malôga.” “Bibép gwap bi gwé mbôñ péé.” 14 “Manyo map ma yé nyonok ni bibuk inyu tiihe ni bibuk bi ôa.” 15 “Makôô map ma mpala ke inyu kôp matjél.” 16 “Tjiba ni liyep bi yé mu manjel map, 17 ba nyi bé to njel nsañ.” 18 “Woñi u Nyambe u ta bé i mis map.”

19 Ndi di nyi le i mam momasôna mbén Môsi i nkal, i nkal mo bôt ba yé isi mbén Môsi, kayéle hiki mut a yip nyo wé, ni le nkoñ ’isi wonsôna u kôhna kogse i bisu bi Nyambe. 20 Jon mut to wada* a’ kéla bé le a téé sép i bisu gwé ni njel minson mi mbén, inyule mbén yon i mboñ le di tibil yi le di yé baboñbéba.

21 Ndi nano, i yé yaga ntiik le mut a nla bana libak li telepsép i bisu bi Nyambe ibabé le a noñ mbén Môsi. Yak mbén Môsi ni bitilna bi Bapôdôl bi mbok mbôgi mu jam li, 22 ñ, mut a nla bana libak li telepsép i bisu bi Nyambe ni njel hémle a nhémle Yésu Kristô, libak lini li yé ki inyu bôt bobasôna ba nhémle. Inyule bôt ba nloa bé. 23 Inyule bobasôna ba bi boñ béba, ba mpam bé to lipém li Nyambe, 24 Yésu Kristô a bi saa binoñ inyu tohol bo, jon i nkéla le ba téé sép. Ndi inyu konangoo yé i mbuma ñañ nyen Nyambe a nti bo i likébla lini yañga. 25 Nyambe a bi ti nye kiki sesema inyu kôp nsañ* ni bôt ba binam ni njel hémle ba nhémle sesema a bi ti ngéda a bi kôp matjél mé. Hala a bé inyu unda telepsép yé nyemede, inyule ikété hônba* yé, Nyambe a bé nwéhél bibéba bi bi bé bôña i ngéda kôba. 26 Hala a bé inyu unda telepsép yé nyemede munu ngéda ini, inyu boñ le a ba nu a téé sép yak ngéda a nkal le i mut a nhémle Yésu a téé sép.

27 Baa di kôli ni ngôgôp? To, di kôli bé. Inyu imbe mbén? Baa mbén i minson? To jam! Ndik inyu mbén i hémle. 28 Inyule di ntehe le mut a nkéla le a téé sép ni njel hémle, ha ni njel minson mi mbén bé. 29 Baa a yé ndik Nyambe nu Lôk Yuda yotama? Baa a ta bé yak Nyambe nu bôt ba biloñ bipe? Ñ, a yé yak Nyambe nu bôt ba biloñ bipe. 30 Kiki Nyambe a yé ndik wada, a’ kal i bôt ba yé nkweebaga le ba téé sép inyu hémle, a kal yak bôt ba ta bé nkweebaga le ba téé sép ni njel hémle yap. 31 Baa di mélés mbén ni njel hémle yés? To jam! Ndi di nti mbén ngui.

4 Inoñnaga ni jam di mbôk di kal, kii sôgôlsôgôl wés i pes minsôn le Abraham a bi kôhna? 2 Kiki hihéga, ibale i kéla le Abraham a téé sép inyu minson, ki a bé le a ngôgôp, ndi ha i bisu bi Nyambe bé. 3 Inyule kii tilna i nkal? “Abraham a bi hémle Yéhôva,* hala a éña nye le a téé sép.” 4 Nano, i mut a ngwel nson, ba ñañ bé nsaa wé kiki konangoo i mbuma ñañ,* ndi kiki jam le a kôli bana.* 5 Ndi i mut a ngwel bé nson, ndi a hémlege Nu a nkal mut a nyan Nyambe le a téé sép, hémle yé i ñéña kiki telepsép. 6 Ndik kiki yak David a mpot inyu maséé ma mut nu Nyambe a ñañ le a téé sép, ndi ha inyu minson bé: 7 “Maséé ni i bôt maboñok map ma liyanmbén ma nwéhlana, yak ba bibéba gwap bi nséha;* 8 maséé ni i mut Yéhôva* a ga añ bé béba yé kekikel.”

9 Baa i maséé mana ma yé ndik inyu i bôt ba yé nkweebaga, tole ma yé Yak inyu bôt ba yé ngikweeba? Inyule di nkal le: “Hémle i Abraham i bi éña nye le a téé sép.” 10 Imbe ngéda i bi éña ni le a téé sép? I ngéda a bé nkweebaga tole ngéda a bé ngikweeba? A bé bé nkweebaga ha ngéda i, ndi a bé ngikweeba. 11 A bi kôhna yimbne, hala wee likwee, le i ba béndél* i telepsép ni njel hémle a bééna nye ngikweeba, le ndi a yila isañ bôt bobasôna ba gwé hémle bo ngikweeba, inyu boñ le ba éña le ba téé sép; 12 kayéle a yila isañ bon ba ba yé nkweebaga, ha ndik bé inyu bôt ba nit likwee, ndi Yak inyu bôt ba nkil mu mabal ma isañ wés Abraham, ba noñok yaga nye mu njel hémle a bé kil, a bak ngikweeba.

13 Inyule ni njel mbén bé nyen Abraham tole mbôda* yé ba bi kôhna mbônga le ba ga kôdôl nkoñ ’isi, ndi ni njel telepsép i i nlôl i hémle. 14 Inyule ibale i bôt ba noñ mbén ba yé bakôdôlbum, hémle i nyila yañga, yak mbônga u ta ha bé. 15 Ni maliga, mbén Môsi i nlona hiun hi Nyambe, ndi i homa mbén i ta bé, to béba i ta bé.

16 Inyu hala nyen mbônga u nlo ni njel hémle kayéle u ba inoñnaga ni konangoo i mbuma ñañ; le ndi mbônga u ba ntiik inyu mbôda* Abraham yosôna, ha ndigi bé inyu bôt ba niñ inoñnaga ni mbén Môsi, ndi Yak inyu bôt ba niñ inoñnaga ni hémle i Abraham, nu a yé isañ wés bésbobasôna. 17 (Hala a yé kiki i yé ntilga le: “Me bi téé we le u ba isañ ngandak biloñ.”) Hala a bi bôña i bisu bi Nyambe nu Abraham a bi hémle, hala wee Nyambe nu a nti bawoga niñ, a séblak ki i mam ma ta bé wengoñle ma yé.* 18 To hala kiki i jam lini li bé nene wengoñle a nlama lehel jo ñem, a bi bana botñem ni hémle le a’ yila isañ ngandak biloñ, inoñnaga ni jam li bi kéla le: “Hala nyen mbôda* yoñ y’a ba.” 19 To hala kiki hémle yé i bi tomb bé, a bé tehe le nyuu yé i yé wengoñle nwok (inyule a bééna jam kiki bo mbôgôl nwii), yak libum li Sara li bak wengoñle nwok.* 20 Ndi inyu mbônga u Nyambe, a bi piñgla bé le a kahal nimis hémle yé; ndi a bi bana ngui ni njel hémle, a tinak Nyambe lipém, 21 a bak toi nkwoog nkaa le Nyambe a nla yônôs i jam a bi bôn nye. 22 Jon “hala a éña nye le a téé sép.”

23 Ndi i bibañga bini le: “Hala a éña nye,” bi bi tilba bé inyu yé nyetama, 24 ndi Yak inyu yés, bés ba di nlama éña le di téé sép inyule di nhémle Nu a bi tugul Nwet wés Yésu ikété bawoga. 25 Ba bi sem nye inyu bibéba gwés, a tuge ki inyu boñ le i kéla le di téé sép.

5 Jon, nano kiki i nkéla le di téé sép ni njel hémle, wee di konok maséé le di gwé nsañ* lôñni Nyambe ni njel Nwet wés Yésu Kristô, 2 inyu hémle di nhémle nye nyen njel i nyibla bés le di kôhna konangoo i mbuma ñañ i di gwé nano; di konok ki maséé* inyule di gwé botñem le d’a kôhna lipém li Nyambe. 3 Ndi hala ndik bé, di konok maséé* yak ngéda di yé ikété njiiha, inyule di nyi le njiiha i nti hônba, 4 hônba i nti mut libak li nlémél Nyambe, libak li nlémél Nyambe li nti botñem, 5 ndi botñem i nwéha bé nyuu; inyule gwéha Nyambe i yé nyonok* ikété miñem nwés ni njel mbuu mpubi u u bi tina bés.

6 Inyule ngéda di bé di ngi yii yaga ikété béba* nyen Kristô a bi wél inyu bayan Nyambe i ntéak ngéda. 7 Inyule hala a yé ndutu le mut a wo inyu mut telepsép; bebek le mut a nla ban ñem, a ba bebee i wo inyu loñge mut. 8 Ndi Nyambe a ñunda bés gwéha yé nyemede munu jam lini le, ngéda di bé di ngi yii baboñbéba, Kristô a wél inyu yés. 9 Iloo ki hala, kiki i mal kéla le di téé sép ni njel matjél mé, wee di nla ba nkwoog nkaa le d’a pei hiun hi Nyambe ni njel yé. 10 Inyule ibale di bi pam i sañgla ni Nyambe ni njel nyemb i Man wé ngéda di bé baoo bé, wee di nla toi ba nkwoog nkaa le di ga kôhna tohi inyule a yé i niñ, nano kiki di mal sañgla lôñni nye. 11 Handugi hala, di nkon ki maséé inyu maada més ni Nyambe ni njel Nwet wés Yésu Kristô, ni njel yé nyen nano di mal sañgla ni Nyambe.

12 Inyu hala nyen, kiki béba i bi jôp i nkoñ ’isi ni njel mut wada, yak nyemb i jôp ni njel béba, hala nyen nyemb i bi tjama ni bôt bobasôna inyule bobasôna ba bi boñ béba. 13 Inyule béba i bé ikété nkoñ ’isi ilole mbén Môsi i nlo, ndi ngéda mbén i ta bé, ba nla bé ôm mut nye ki nye nsohi le a mboñ béba. 14 Ndi to hala, nyemb i bi ane ibôdôl ngéda Adam letee ni ngéda Môsi, i bi ane ki bôt ba bi boñ bé béba kiki Adam a bi boñ béba ngéda a bi ndogop, Adam nu a bééna libak li nu a bé lama lo.

15 Ndi likébla ni hihôha bi ta bé nlélém jam. Inyule ibale ngandak bôt i bi wo inyu hihôha hi mut wada, bôô ni ngélé yañen ni konangoo i mbuma ñañ i Nyambe lôñni likébla a nti yañga ni njel konangoo i mbuma ñañ i mut wada le Yésu Kristô? Ngo bi mbôl* inyu ngandak bôt! 16 Jam lipe ki, mam ma ntagbe bé ni likébla Nyambe a nti yañga kiki ma bi tagbe ngéda mut wada a bi boñ béba. Inyule mbagi inyu hihôha hiada i bé kogse, ndi likébla inyu ngandak mahôha li yé le ngandak bôt i kéla le i téé sép. 17 Inyule ibale ni njel hihôha hi mut wada, nyemb i bi ane ni njel mut nu, bôô ni ngélé yañen inyu bôt ba nkôhna ngandak konangoo i mbuma ñañ ni likébla li telepsép Nyambe a nti yañga? Ngo ba ga niñ, ba ane ki ni njel mut wada le Yésu Kristô!

18 Hala ni nyen, kiki ni njel hihôha hiada, mintén mi bôt nwominsôna mi bi kôhna kogse, hala ki nyen inyu liboñok li telepsép jada, mintén mi bôt nwominsôna mi ga kéla le mi téé sép inyu niñ. 19 Inyule kiki ngandak i bi yila baboñbéba inyu ndok i mpom mut wada, hala nyen ngandak y’a yila bôt ba téé sép inyu manôgla ma mut wada. 20 Ndi mbén Môsi i bi yiga lo inyu boñ le mahôha ma bôl.* Ndi i homa béba i bi bôl, ha nyen konangoo i mbuma ñañ i bi yamb mayoo. 21 Inyu umbe nseñ? Inyu boñ le kiki béba i bi ane lôñni nyemb, hala nyen yak konangoo i mbuma ñañ i nlama ane ni njel telepsép i i nkena i ñiñ boga ni njel Nwet wés Yésu Kristô.

6 Kii di nla ni kal? Baa di kenek ni bisu i boñ béba inyu boñ le konangoo i mbuma ñañ i kônde bôl? 2 To jam! Kiki béba i ñane ha bé bés,* lelaa di nla ki ke ni bisu i niñ ikété béba? 3 Tole ni nyi bé le bésbobasôna ba di bi kôhna sôble i Kristô Yésu, di bi kôhna sôble i nyemb yé? 4 Jon di bi juba lôñni nye ni njel sôble yés i nyemb yé, inyu boñ le kiki Kristô a bi tuge ikété bawoga ni njel lipém li Isañ, hala nyen yak bés di nlama niñ niñ mondo. 5 Ibale di bi mal bana adna ni nye inyule di bi wo kiki nye, ni nlélém njel nyen di ga bana ki adna ni nye inyule d’a tuge kiki nye. 6 Inyule di nyi le ba bi tômôl nlômbi wés mut i kék lôñni nye le ndi nyuu yés i baboñbéba i bana ha bañ ngui, inyu boñ le di ba ha bañ minkol mi béba. 7 Inyule i mut a nwo a mal saa* inyu béba yé.

8 Handugi hala, ibale di bi wo lôñni Kristô, di nhémle le d’a niñ ki lôñni nye. 9 Inyule di nyi le, nano kiki Kristô a bi tuge ikété bawoga, a nwo ha bé; nyemb i ñane ha bé to nye. 10 Inyule i nyemb a bi wo, a bi wél yo inyu héya béba* ngélé yada inyu ngélé yosôna; ndi niñ a niñ nano, a niñ inyu boñ sômbôl i Nyambe. 11 Jon yak bé, yoña bébomede le ni yé nwok inyu béba, ndi ni yé i niñ inyu Nyambe ni njel Kristô Yésu.

12 Jon ni nwas bañ le béba i kônde ane manyuu manan ma ma nwo, le ndi ni nôgôl minheña nwap. 13 Ni ke ha bañ to ni bisu i ti* manyuu* manan inyu béba le ma ba bijôl bi ngitelepsép, ndi tina manyuu* manan yak Nyambe kiki bôt le ba bi wo, ndi nano ba yé i niñ. 14 Inyule béba i nlama bé ane bé, hala kiki ni ta bé isi mbén, ndi ni yé isi konangoo i mbuma ñañ.

15 Kii di nla ni kal? Baa di boñok ni béba inyule di ta bé isi mbén, ndi di yé isi konangoo i mbuma ñañ? To jam! 16 Baa ni nyi bé le ibale ni nti bébomede yak mut le ni nôgôl nye kiki minkol, wee ni yé minkol nwé inyule ni nôgôl nye, inyu béba i i nkena i nyemb, tole inyu manôgla ma ma nkena i telepsép? 17 Ndi Nyambe a kôhna mayéga le to hala kiki ni bé minkol mi béba, ni bi unda manôgla ma nlôl i ñem inyu noñ ndémbél biniigana ni bi kôhna. 18 Ñ, kiki ni bi nyodi i mok mi béba, ni bi yila minkol mi telepsép. 19 Me yé i gwélél bibuk bôt ba binam ba nok inyule béba i mboñ le ni mbomb; hala kiki ni bi ti bijô binan le bi yila minkol mi nyega ni mi liyanmbén inyu boñ liyanmbén, hala nyen nano tina bijô binan le bi yila minkol mi telepsép inyu boñ mam mapubhaga. 20 Inyule ngéda ni bé minkol mi béba, ni bé bé isi ane i telepsép.

21 Limbe litam ni bé num ha ngéda i? Mam ma ma mboñ le ni wo nyuu nano. Inyule lisuk li mam mana li yé nyemb. 22 Ndi nano kiki ba bi kobol bé isi béba, ni yila minkol mi Nyambe, ni yé i num litam linan li li yé libak lipubi, ndi lisuk li yé niñ boga. 23 Inyule nsaa u béba u yé nyemb, ndi likébla Nyambe a nti li yé niñ boga ni njel Kristô Yésu Nwet wés.

7 Baa i nla ba le ni nyi bé, a lôk kéé, (inyule me mpôdôs i bôt ba nyi mbén) le mbén Môsi i ñane mut ntel wonsôna a yé i niñ? 2 Kiki hihéga, mbén i ñat mbiibaga muda ni nlô wé ntel wonsôna nlôm a yé i niñ; ndi ibale nlôm a nwo, a ta ha bé isi mbén i nlôm. 3 Jon ngéda nlôm a yé i niñ, ba ga sébél nye le muda ndéñg ibale a nyila nwaa munlôm numpe. Ndi ibale nlôm a nwo, a ta ha bé isi mbén i nlôm, kayéle a ta bé muda ndéñg ibale a nyila nwaa munlôm numpe.

4 Jon a lôktata, ni bi wo inyu mbén Môsi ni njel nyuu i Kristô, inyu boñ le ni ba bôt ba mut numpe, nu a bi tuge ikété bawoga, le ndi di num matam inyu Nyambe. 5 Inyule ngéda di bé niñ inoñnaga ni minsôn, ngôñ ibe mbén Môsi i bi tôdôl i bé sal ikété manyuu* més i boñ le di num matam inyu nyemb. 6 Ndi nano, di mal pam i mok mi mbén Môsi inyule di mal wo inyu jam li kéñék bés njel, inyu boñ le di yila minkol i libak li yondo ni njel mbuu mpubi, ndi ha i nlômbi libak ni njel bitilna bi mbén bé.

7 Kii di nlama ni kal? Le mbén Môsi i yé béba? To jam! Ni maliga, me bé bé le me pam i yi béba ibale mbén Môsi i ba bé. Kiki hihéga, me bé bé le me yi tama ibale mbén Môsi i kal bé le: “U nlama bé tam.” 8 Ndi ngéda mbén i bi yible béba njel, béba i tôdôl mintén mi tama nwominsôna ikété yem, inyule ngéda mbén i bé bé, yak béba i bé nwok. 9 Ni maliga, me bé niñ ngéda mbén i bé bé. Ndi ngéda mbén i bi lo, yak béba i lo i niñ, me me wo. 10 Yak i mbén i bé lama kena i niñ, me léba le i nkena i nyemb. 11 Inyule ngéda béba i bi léba njel mbén i bi yibil, béba i lop me; i mbus, i nol me ni njel mbén. 12 Jon, mbén Môsi yomede i yé pubi, yak mbén i yé pubi, i téé sép, i yé ki loñge.

13 Ndi, baa loñge jam yon i bi nol me? To jam! Ndi béba yon i bi nol me, inyu yelel le béba yon i yé i sal nyemb ikété yem ni njel jam li yé loñge; kayéle ni njel mbén, i nene toi le béba i yé béba jam kiyaga. 14 Inyule di nyi le mbén Môsi i yé yom i mbuu, ndi me me yé yom i minsôn, nuñlak inyu ba nkol u béba. 15 Inyule me nok bé i jam me yé i boñ. Inyule me mbéna bé boñ i jam me nsômbôl boñ; ndi i jam me ñoo jon me mboñ. 16 Ndi ibale me mboñ i jam me nsômbôl bé, wee me neebe le mbén Môsi i yé loñge. 17 Ndi nano, me ha bé nyen me mboñ i mam mana, ndi béba i i yé ikété yem yon i mboñ mo. 18 Inyule me nyi le loñge yo ki yo i ta bé ikété yem, hala wee ikété minsôn nwem; inyule me gwé ngôñ i boñ i jam li yé loñge ndi me gwé bé ngap i boñ jo. 19 Inyule me mboñ bé i loñge me nsômbôl boñ, ndi i béba me nsômbôl bé boñ, yon me mbéna boñ. 20 Jon ibale me mboñ i jam me nsômbôl bé boñ, wee me ha bé nyen me mboñ jo, ndi i béba i yé ikété yem.

21 Me nléba ni i mbén ini inyu yem le: I ngéda me nsômbôl boñ jam li téé sép, i jam li yé béba jon li yé ikété yem. 22 Ni maliga, i mut me yé ikété a nkon maséé ni mbén Nyambe, 23 ndi me ntehe ikété nyuu* yem le mbén ipe yon i njôs mbén i mahoñol mem sañ, i ken-ga ki me kiki nkol le me ba isi mbén béba i i yé ikété nyuu* yem. 24 Kinje ngoo mut me yé! Njee a’ tohol me ni nyuu ini i nkena i nyemb? 25 Nyambe a kôhna mayéga ni njel Nwet wés Yésu Kristô! Jon memede ikété mahoñol mem, me yé nkol u mbén Nyambe; ndi ikété minsôn nwem, me yé nkol u mbén béba.

8 Jon, i bôt ba yé ikété adna lôñni Kristô Yésu ba nkôhna bé mbagi nôgôs. 2 Inyule mbén i mbuu u u nti niñ ni njel Kristô Yésu yon i bi kobol we isi mbén béba, ni isi mbén nyemb. 3 I jam mbén Môsi i bi la bé boñ inyule i bé bomb inyu libak li kwéha li mut binam, jo yaga jon Nyambe a bi boñ ngéda a bi ep Man wé nyemede i pôna i mut binam nu a yé kwéha inyu sas bibéba, ni inyu kéés béba i i yé ikété minsôn, 4 inyu boñ le matéak ma téé sép ma mbén Môsi ma yônôl bés ba di nke bé inoñnaga ni minsôn, ndi inoñnaga ni mbuu mpubi. 5 Inyule ba ba niñ inoñnaga ni minsôn ba mbok mahoñol map i mam ma minsôn, ndi ba ba niñ inoñnaga ni mbuu ba mbok mahoñol map i mam ma mbuu. 6 Inyule i bok mahoñol i minsôn i yé nyemb, ndi i bok mahoñol i mam ma mbuu i yé niñ lôñni nsañ; 7 Inyule i bok mahoñol i minsôn i yé ôa ni Nyambe, inyule minsôn mi nla bé nôgôl mbén Nyambe; ni maliga, mi nla yaga bé boñ hala. 8 Jon i bôt ba yé isi ane minsôn ba nla bé lémél Nyambe.

9 Ndi bé ni ta bé isi ane minsôn, ni yé isi ane mbuu ibale mbuu u Nyambe u yé toi ikété nan. Ndi i mut a gwé bé mbuu u Kristô, wee a ta bé nu Kristô. 10 Ndi ibale Kristô a yé ikété adna lôñni bé, wee manyuu manan ma yé nwok inyu béba, ndi mbuu mpubi u nti bé niñ inyu telepsép. 11 Ndi ibale mbuu u nu a bi tugul Yésu ikété bawoga u yé ikété nan, wee nu a bi tugul Kristô Yésu ikété bawoga a’ boñ le yak manyuu manan ma ma nwo ma niñ ni njel mbuu u u yé ikété nan.

12 Jon a lôk kéé, di yé nyégsaga le di niñ bañ inoñnaga ni minsôn, to noñ minheña mi minsôn; 13 Ibale ni niñ inoñnaga ni minsôn, ibabé pééna n’a wo; ndi ibale ni nol maboñok mabe ma nyuu ni njel mbuu mpubi, ki n’a niñ. 14 Inyule bôt bobasôna mbuu u Nyambe u ñéga bon ba yé toi bon ba Nyambe. 15 Inyule ni bi kôhna bé mbuu inyu ba minkol, mbuu u u ntinde bé i kônde kon woñi; ndi Nyambe a bi ti bé mbuu inyu yilha bé bon bé ngwalakbel, ni njel mbuu unu nyen di nlond le: “Abba,* a Ta!” 16 Mbuu womede u mbok mbôgi ni mbuu wés le di yé bon ba Nyambe. 17 Ndi ibale di yé bon, wee di yé ki bakôdôlbum, ñ, bakôdôlbum ba Nyambe yaga, ndi baso bakôdôlbum ni Kristô, ibale di nok ndutu kiki nye, inyu boñ le di kôhna nlélém lipém kiki nye.

18 Inyule me ntehe le mandutu ma ngéda ini ma ta bé to jam i bisu bi lipém li l’a yeelana ni njel yés. 19 Inyule i mam ma bi héga ma nyégi i bem masoola ma bon ba Nyambe. 20 Inyule i mam ma bi héga ma bi yila yañga, ha inyu sômbôl yap bé, ndi inyu sômbôl i nu a bi nwas le ma yila yañga, ndi a ti ki botñem 21 le i mam momede ma bi héga m’a koblana le ma ba ha bañ minkol mi nyuu i i ntjiba, ndi m’a bana kunde ikété lipém li bon ba Nyambe. 22 Inyule di nyi le i mam momasôna ma bi héga ma nwaa bé tjelel, to nok njôghe lôñ letee ni bilen. 23 Handugi hala, ndi yak bésbomede ba di gwé matam ma bisu, hala wee mbuu mpubi, ñ, bésbomede di ntjelel ikété yés, hala kiki di nyégi i bem le di yila bon ngwalakbel ngéda d’a pam i mok mi manyuu més ma minsôn ni njel binoñ. 24 Inyule di bi tohlana munu botñem ini; ndi botñem i ba ntehe i ta ha bé botñem; inyule ngéda mut a ntehe jam, baa a gwé ki botñem le li ga lo? 25 Ndi ibale di gwé botñem inyu jam di ntehe bé, di nwaa bé bem jo ni hônba.

26 Hala nyen yak mbuu mpubi u nhôla bés ikété bibomb gwés; inyule ndutu i yé le, ngéda di gwé ngôñ i soohe, di nyi bé lelaa di soohe kiki i mbéda, ndi mbuu mpubi u nyemhe inyu yés ngéda di ntjelel ikété miñem.* 27 Ndi Nyambe nu a nwan miñem a nyi i jam mbuu mpubi u mbat inyu bapubhaga, inyule hala a yé inoñnaga ni sômbôl Nyambe.

28 Di nyi le Nyambe a mboñ le minson nwé nwominsôna mi sal ikété adna inyu loñge i ba ba ngwés Nyambe, hala wee ba ba nséblana inoñnaga ni sômbôl yé; 29 inyule a bi téé i bisu bi ngéda le i bôt a bi bôk a pohol ba nlama ba i pôna i Man wé, le ndi a ba mbôkgwéé ipôla ngandak lôkisañ. 30 Handugi hala, i bôt a bi téé i bisu bi ngéda, bo ki bon a bi sébél; yak ba a bi sébél, bo ki bon a bi kal le ba téé sép. Sôk i nsôk, i bôt a bi kal le ba téé sép, bo ki bon a bi ti lipém.

31 Kii ni di nlama kal inyu mam mana? Ibale Nyambe a yé lôñni bés, njee a’ kolba bés? 32 Hala kiki a bi bañal bé to Man wé nyemede, ndi a ti nye inyu bésbobasôna, baa nye lôñni Man wé b’a ti bé bés i mam mape mana momasôna ni loñgeñem? 33 Njee a ga ôm mimpohlak mi Nyambe nsohi? Nyambe nyen a yé Nu a nkal le ba téé sép. 34 Njee a’ pémhene bo mbagi nôgôs? Kristô Yésu nyen a yé nu a bi wo, ñ, iloo ki hala, a yé ki nu a bi tuge; nyen a yé i woo walôm u Nyambe, nye ki nyen a nyemhe inyu yés.

35 Njee a ga bagal bés ni gwéha i Kristô? Baa njiiha, tole nduña, tole ndééñga, tole njal, tole liyep li mambot, tole hiandi, tole pansoñ? 36 Ndik kiki i yé ntilga le: “Inyu yoñ nyen ba nôlôl bés kel yosôna; di bi éña kiki mintômba le mi nlama nôla.” 37 Ndi lôñni mahôla ma nu a bi gwés bés, di nyémbél i mam mana momasôna yémbél yosôna. 38 Inyule me yé nkwoog nkaa le to nyemb, to niñ, to biañgel, to bangomin, to mam ma yé hanano, to mam m’a ke i lo, to ngui, 39 to ngii, to ndip, to hégél ipe yo ki yo i ga la bé bagal bés ni gwéha Nyambe i i yé i Kristô Yésu Nwet wés.

9 Me mpot maliga i Kristô; me ntembee bé, inyule kiññem yem i mbok mbôgi ni njel mbuu mpubi 2 le me gwé ndutu keñi, Yak i njôghe me gwé i ñem i mal bé. 3 Inyule me bak le me gwés le memede me ba mbaglak ni Kristô kiki mut le ba bi tiihe inyu tohol bilôk bikéé, lihaa jem i pes minsôn, 4 bon ba yé Lôk Israel. Bon Nyambe a bi yoñ kiki bon bé ngwalakbel; bo ki bon ba gwé lipém, ni malômbla, ni likébla li mbén Môsi, ni nson mpubhaga lôñni mimbônga. 5 Bon ba yé mbôda basôgôlsôgôl, i boni ki nyen Kristô a nlôl i pes minsôn. Nyambe nu a yé i ngii mam momasôna a kôhna bibégés i boga ni boga. Amen.

6 Ndi hala a ta bé wengoñle bañga i Nyambe i bi yon bé. Inyule i bôt bobasôna ba nlôl i mbôda Israel bé bon ba yé toi “Israel.” 7 Bobasôna ba ta bé to bon inyule ba yé mbôda* Abraham; ndi i yé ntilga le: “I yom y’a séblana le mbôda* yoñ, y’a lo ni njel Isak.” 8 Hala a nkobla le bon i pes minsôn ba ta toi bé bon ba Nyambe, ndi ni njel mbônga nyen bon ba ñéña kiki mbôda.* 9 Inyule lipôdôl li mbônga li bé le: “I nya ngéda ini, m’a lo, ndi Sara a’ bana man munlôm.” 10 Ha ngéda i yotama ndik bé, ndi yak ngéda Rébéka a bi nembee mahas ni njel sôgôlsôgôl wés Isak; 11 inyule yak ngéda ba bé ngi gwéé, to loñge jam to béba jam ba bé ngi boñ, inyu unda le Nyambe a bi mal téé le a’ ke ni bisu i pohol bôt, ha inoñnaga ni minson bé, ndi inoñnaga ni Nu a nsébél, 12 Nyambe a bi kal nye le: “Man nu mañ a’ ba nkol u man nu mbus.” 13 Ndik kiki i yé ntilga le: “Me bi gwés Yakôb, ndi me oo Ésau.”

14 Kii di nlama ni kal? Baa Nyambe a téé bé sép? To jam! 15 Inyule a nkal Môsi le: “I mut m’a gwés kon ngoo, nyen m’a kônôl ngoo, m’a unda ki ñem ngôô inyu mut m’a gwés unda ñem ngôô.” 16 Jon hala a nkiha bé ni ngôñ i mut tole ni biliya gwé,* ndi ni Nyambe nu a gwé konangoo. 17 Inyule tilna i nkal Faraô le: “Inyu njom ini yaga nyen me bi nwas we i niñ: Inyu boñ le ni njel yoñ, me unda lipémba jem, ni le jôl jem li añlana ni nkoñ ’isi wonsôna.” 18 Jon ibale a ngwés, a nkon mut ngoo; ndi ibale a ngwés ki, a nwas mut le a bana nledek ñem.

19 Jon w’a kal me le: “Kiki mut to wada a nla bé kolba sômbôl i Nyambe, inyuki a ngi ômôk bôt nsohi?” 20 Ndi u yé njee, a mut binam, i timbhe Nyambe ni diyana? Baa i yom ba mma i nkal nu a mma yo le: “Inyuki u bi mma me haana?” 21 Baa mma dibee a gwé ha bé kunde i ngii ték lima kayéle a gwélél nlélém ték inyu boñ ébél i y’a gwéélana inyu jam li tôbôtôbô, ni ébél i y’a gwéélana inyu yañga jam? 22 Ndi d’a kal lelaa ibale hala nyen yak Nyambe a boñ? Le to hala kiki a bééna ngôñ i unda hiun hié ni i boñ le lipémba jé li yiba, a bi nihbe ni ngandak wongut biébél bi hiun bi bi kôli ni tjiba. 23 D’a kal ki lelaa ibale a bi boñ hala inyu boñ le lingwañ li lipém jé li yiba inyu biébél bi konangoo bi a bi kôôba i bisu bi ngéda inyu lipém, 24 hala wee bés ba a bi sébél, ha ndik bé ikété Lôk Yuda, ndi Yak ikété biloñ bipe? 25 Hala a yé kiki a nkal ki i kaat Hôséa le: “I bôt ba ta bé litén jem, m’a sébél bo le ‘litén jem,’ Yak i muda me bé gwés bé, m’a sébél nye le ‘muda wem nu gwéha’; 26 Yak i homa me bi kal bo le: ‘Ni ta bé litén jem,’ b’a sébél bo nyoo le ‘bon ba Nyambe nu a niñ.’”

27 Yak Yésaya a nlond inyu bon ba Israel le: “To hala kiki nsoñgi u bon ba Israel u nla ba kiki lisege li tuye, ndik ndék minyégla mi bôt yon i ga tohlana. 28 Inyule Yéhôva* a’ kéés i bôt ba niñ hana nkoñ ’isi, a’ pala ki mélés nson u.”* 29 Ndik kiki Yésaya a bi bôk pot le: “Ibale Yéhôva* nu mintôñ a yigle bé bés mbôda,* ki di bi yila ndik kiki Sôdôm, di pôn-ga ki Gômôra.”

30 Kii di nlama ni kal? Le to hala kiki bôt ba biloñ bipe ba bi yéñ bé telepsép, ba bi bana telepsép, hala wee telepsép i i nlôl ni hémle; 31 ndi to hala kiki Israel a bi yéñ mbén telepsép, a bi tééda bé i mbén ini i nya i yôni. 32 Inyuki? Inyule ba bi yéñ bé tééda yo ni njel hémle, ndi ni njel minson. Ba baage i “ngok baagene”; 33 kiki i yé ntilga le: “Nuna-ki! Me yé i tek ngok baagene i Siôn lôñni liaa bôt ba mbômda*; i mut a nhémle yo a’ wo bé nyuu.”

10 A lôk kéé, i jam me nsômbôl toi ikété ñem wem, me yemhege Nyambe inyu yap, li yé yaga le ba kôhna tohi. 2 Inyule me mbok mbôgi inyu yap le ba gwé makénd i sélél Nyambe, ndi inoñnaga ni bañga yi bé. 3 Inyule kiki ba nyi bé telepsép i Nyambe, ndi ba yéñék ndik téé yap bomede, ba bi suhus bé bomede isi telepsép i Nyambe. 4 Inyule Kristô a yé lisuk li mbén Môsi, inyu boñ le hiki mut a ñunda le a gwé hémle a ba mut a téé sép.

5 Inyule Môsi a ntila inyu telepsép i nlôl ni njel Mbén le: “I mut a mboñ i mam mana a’ niñ ni njel yap.” 6 Ndi Bitilna bipubi bi ñunda ki le ni njel hémle nyen mut a nla éña le a téé sép; bi nkal le: “U kalak bañ ikété ñem woñ le: ‘Njee a ga bet nyoo i ngii?’ Hala wee inyu sôhna Kristô hana ’isi, 7 tole: ‘Njee a ga sôs i soñkum?’ Hala wee inyu boñ le a héya Kristô ikété bawoga.” 8 Ndi kii tilna i nkal? “Bañga i yé we bebee, ikété nyo woñ womede ni ikété ñem woñ womede”; hala wee “bañga” i hémle i di ñañal. 9 Inyule ibale u mpahal i mbamba ni nyo woñ le Yésu a yé Nwet, u undga ki le u nhémle ikété ñem woñ le Nyambe a bi tugul nye ikété bawoga, ki w’a kôhna tohi. 10 Inyule ni ñem nyen mut a ñunda hémle inyu telepsép, ndi ni nyo nyen mut a mpahal hémle inyu tohi.

11 Inyule tilna i nkal le: “I mut a nhémle nye a ga wo bé nyuu.” 12 Inyule mahéñha ma ta bé ipôla man Lôk Yuda ni man Grikia. Nlélém Nwet won u yé i ngii bôt bobasôna, nu a ngwélél lingwañ jé* inyu bôt bobasôna ba nsébél nye. 13 Inyule “hiki mut a nlôndôl jôl li Yéhôva* a’ kôhna tohi.” 14 Ndi lelaa b’a lôndôl nye ibale ba nhémle bé nye? Ndi lelaa b’a hémle nye ibale ba nok bé ñañ inyu yé? Ndi lelaa b’a nok ibale mut a ntéé likalô a ta bé? 15 Ndi lelaa b’a téé likalô ibale mut a ñep bé bo? Ndik kiki i yé ntilga le: “Makôô ma bôt ba ñañal miñañ minlam mi mam malam ma yé malam kiyaga!”

16 Ndi bobasôna bé bon ba bi nôgôl ñañ nlam. Inyule Yésaya a nkal le: “A Yéhôva,* njee a bi hémle i jam a bi nok ni njel yés?”* 17 Jon hémle i nlôl i mam mut a nok. Yak mam ma nôga ndigi ngéda mut a mpot bañga inyu Kristô. 18 Ndi me mbat le: Ba bi nok, hala bé? Inyule ni maliga, “mbimba yap i bi pam ni nkoñ ’isi wonsôna, yak nwin wap u bi pam letee ni lisuk li nkoñ ’isi wonsôna.” 19 Ndi me mbat le: Israel a bé yi, hala bé? Môsi a yé nu bisu i kal le: “M’a tôdôl njôñ nan ni njel loñ ipe; m’a gwélél loñ i bijôñ bi bôt inyu tinde bé i unup.” 20 Ndi Yésaya a nkal lôñni ngandak makénd le: “I bôt ba yéñék bé me, ba bi léba me; i bôt ba bé bat bé njee me yé, ba bi yi me.” 21 Ndi inyu Israel, a nkal le: “Kel yosôna, me nlek litén moo inyu soohe jo, litén li li ta bé manôgla, li ban-ga ño mbe.”

11 Jon me mbat le: Baa Nyambe a bi tjôô litén jé? To jam! Inyule yak me me yé man Lôk Israel, mbôda* Abraham, me nlôl i litén li Benyamin. 2 Nyambe a bi tjôô bé litén jé, li a bi bôk ndugi a pohol. Baa ni nyi bé i jam tilna i nkal inyu Éliya, kiki a bi soohe Nyambe ikolba Israel? 3 Éliya a bi kal le: “A Yéhôva,* ba mal nol bapôdôl boñ, ba bôk muu moñ ma bisesema, metama nyen me nyégle, ndi nano ba yé Yak i yéñ yoñ niñ* yem.” 4 Ndi kii lipôdôl li Nyambe li nkal nye? “Me ngi gwé dikôô di bôt disaambok di di ñumul bé Baal maboñ.” 5 Jon nlélém jam yak munu ngéda ini, ngim bon ba Lôk Israel i nyégle, i Nyambe a bi pohol ni njel konangoo yé i mbuma ñañ. 6 Ndi ibale a bi pohol bo ni njel konangoo i mbuma ñañ, wee hala a ta ha bé ni njel minson; inyule ibale hala a bak ni njel minson, ki konangoo i mbuma ñañ i ta ha bé konangoo i mbuma ñañ.

7 Jon di kal ni le kii? I jam bon ba Israel ba nyéñ ni nwai, bobasôna ba bi kôhna bé jo, ndik mimpohlak nwon mi bi kôhna jo. Bana bape ba bi tjél emble, 8 ndik kiki i yé ntilga le: “Nyambe a bi boñ le ba ke yaga ’ilo i pes mbuu, a ti ki bo mis ma ma ntehna bé lôñni maôô ma ma noga bé, letee ni bilen.” 9 Yak David a nkal le: “Téblé* yap i yilna bo hiandi, ni hipa, ni ngok baagene, ni nsaa wap. 10 Mis map ma kôp jiibe kayéle ma tehna ha bañ, yak mbus yap i hôdôp ngéda yosôna.”

11 Jon me mbat le: Baa ba bi baage, ba kwo i nya i yé le ba la ha bé telep? To jam! Ndi bôt ba biloñ bipe ba bi kôhna tohi ni njel baage yap, inyu tinde Lôk Yuda i kil bo njôñ. 12 Nano, ibale baage yap i nlona nkoñ ’isi lingwañ, yak libak le nsoñgi wap u nsôs li lon-ga bôt ba matén lingwañ, bôô ni ngélé yañen lingwañ l’a ba ngéda nsoñgi wap u ga yon?

13 Nano me mpôdôs bé ba ni yé bôt ba biloñ bipe. Kiki me yé ñôma nu biloñ bipe, me nti nson wem lipém* 14 le me tehe too me nla yaga tinde litén jem* jomede i kil bôt ba biloñ bipe njôñ, le ndi me tohol bahogi ikété yap. 15 Inyule ibale libak le ba bi tjôô bo li nyible nkoñ ’isi njel i sañgla ni Nyambe, ki i ga ba lelaa ngéda ba neebe bo? Ngo y’a ba kiki mut le a ntuge ikété bawoga. 16 Jam lipe ki, ibale i ndék flawa i i nyôña kiki sesema i matam ma bisu i yé pubhaga, wee flawa yosôna i yé pubhaga; ibale nkañ u yé mpubhaga, wee yak mintjep mi yé mimpubhaga.

17 Ndi ibale Nyambe a bi kit mintjep minhogi mi e ôlivé, ndi a boge we mu e i, to hala kiki u yé ntjep u e ôlivé bikai, kayéle yak we u kôhna mam malam mu nkañ wé, 18 u ngôgbene bañ* mintjep ba nkit. Ndi ibale u ngôgbene* nwo, u hôya bañ le we bé nyen u bééga nkañ, ndi nkañ won u bééga we. 19 W’a kal ni me le: “Ba bi kit mintjep inyu boñ le men ba boge mu.” 20 Maliga ma! Inyu ngitophémle yap nyen ba bi kit nwo, ndi we u téé ni njel hémle yoñ. U ngôgôp bañ, ndi kon woñi. 21 Inyule ibale Nyambe a bi bañal bé bañga mintjep mi e ôlivé, wee a’ bañal bé to we. 22 Béñge ni loñgeñem i Nyambe lôñni kogse yé. Kogse i yé inyu bôt ba bi kwo, ndi loñgeñem i Nyambe i yé inyu nan, ibale ni nyégle ikété loñge yé ñem; ibale hala bé, a ga kit yak bé. 23 A ga boge yak bo ibale ba nyégle bé ikété ngitophémle yap, inyule Nyambe a nla tiimba boge bo. 24 Inyule ibale ba bi héya we mu e ôlivé i i yé yaga e i bikai, ndi ba gwélél njel i mbéna bé gwéélana inyu boge we mu e ôlivé i wom mbônji; bôô ni ngélé yañen inyu bañga mintjep? Ngo ba nla témb ba boge nwo mu e yap ôlivé yomede!

25 Inyule me nsômbôl bé le yi i héñél bé munu jimb lipubi lini, a lôk kéé, inyu boñ le ni yila bañ bôt ba pék i mis manan bébomede: Le miñem mi bon ba Israel bahogi mi bi yila nledek letee nsoñgi u bôt ba biloñ bipe u yon, 26 kayéle Israel yosôna y’a tohlana. Ndik kiki i yé ntilga le: “Ntohol* a ga lôl i Siôn, a boñ le mbôda Yakôb i tjôô maboñok ma liyan Nyambe. 27 Mana mon ma yé malômbla mem lôñni bo ngéda m’a héya bibéba gwap.” 28 I yé maliga le ba yé baoo ba Nyambe inyule ba bi tjél ñañ nlam, ndi bé ni bi ôt nseñ mu. Ndi inyu mbônga Nyambe a bi bôn basôgôlsôgôl bap, a bi pohol bahogi le ba ba bôt a ngwés. 29 Inyule makébla ma Nyambe ni nsébla wé bi ta bé mam le a ga tam. 30 Inyule ndik kiki ni bé ndogbene Nyambe i ngéda bisu, ndi nano a unda bé konangoo inyu ngimanôgla yap, 31 hala nyen nano, yak bo ba ndogop, hala a boñ le ni kôhna konangoo, kayéle nano, yak bo ba kôhna konangoo. 32 Inyule Nyambe a bi nwas bobasôna lôñ ikété ngimanôgla inyu boñ le a unda bobasôna konangoo.

33 Éé kinje ndip lingwañ li Nyambe li yé, yak pék yé lôñni yi yé! Mbagi yé i nla bé wéna, yak manjel mé ma mbuma ñañ! 34 Inyule “njee a nyi mahoñol ma Yéhôva,* tole njee a bi yila ntipék wé?” 35 Tole: “Njee a bi bôk a ti nye jam, le ndi a timbhe nye jo?” 36 Inyule mam momasôna ma nlôl i nyeni, ma bak ki ni njel yé, ni inyu yé. Lipém li ba ni nye i boga ni boga. Amen.

12 Jon me nsoohe bé, a lôk kéé, inyu ñem ngôô u Nyambe, le ni ti manyuu manan kiki sesema i yômi, i pubhaga, i lémlak Nyambe, ni gwelek nson mpubhaga lôñni ngap nan i hek pék. 2 Ni waa ki nigle libak li bôt ba nkoñ ’isi unu,* ndi ni heñla, mu kiki ni nyilha mahoñol manan yondo kayéle ni kwés bébomede nkaa le sômbôl i Nyambe i yé loñge, i yé ilam, i yôni ki.

3 Inyule ni njel konangoo i mbuma ñañ ba bi ti me, me nkal hiki wada nan le a hoñol bañ le a yé nseñ iloo kiki i mbéda le a hoñol, ndi a tehe nyemede i nya kôli, hiki mut inoñnaga ni hihéga hi hémle Nyambe a bi ti nye.* 4 Inyule ndik kiki nyuu i gwé ngandak bijô, ndi bijô gwobisôna bi gwé bé nlélém nson, 5 hala nyen yak bés, to hala kiki di yé ngandak, di yé nyuu yada lôñni Kristô, ndi bésbobasôna di yé bijô bi bi gwé adna gwo ni gwo. 6 Jon kiki di gwé makébla ma ma yé maselna inoñnaga ni konangoo i mbuma ñañ ba bi ti bés, ibale di mpot mbañ, wee di podok mbañ inoñnaga ni ngaba hémle yés; 7 tole ibale di ngwel nson, wee di ligip yaga i gwel nson; tole nu a niiga, wee a ligip yaga i niiga; 8 tole nu a nti makénd,* wee a tinak yaga makénd;* nu a nkap,* wee a kabak yaga ni ñem wé wonsôna; nu a ñéga,* wee a boñok yaga hala ni biliya gwé gwobisôna;* nu a ñunda konangoo, wee a boñok yaga hala ni maséé i ñem.

9 Gwéha nan i ba bañ ni bihéñba. Oa jam li yé béba, ni adbe jam li yé loñge. 10 Inyu unda gwéha lisañ li bôt, ni bana ñem gwéha bé ni bé. Ni ba bôt ba bisu* i tina lipém bé ni bé. 11 Ni ba bôt ba bôlô,* ni yeñgep bañ.* Ni loñok ni mbuu mpubi. Ni salak kiki minkol inyu Yéhôva.* 12 Kona maséé inyu botñem. Hônbana ikété njiiha. Ni téñbe ikété masoohe. 13 Ni kabna mam ni gwé lôñni bapubhaga inoñnaga ni mam ma mbéda bo. Ni bana lem i leege bakén. 14 Kena ni bisu i sayap i bôt ba ntééñga bé; ni sayap, ndi ni tiihe bañ. 15 Kona maséé lôñni ba ba nkon maséé; ni ee ki lôñni ba ba ñee. 16 Ni tôñ bôt bape kiki ni ntôñ bébomede; ni bok bañ mahoñol manan i mam makeñi,* ndi nwaha le mam matitigi mon ma éga bé. Ni yila bañ bôt ba pék i mis manan bébomede.

17 Ni timbhe bañ mut nye ki nye béba inyu béba. Hoñlana i boñ i mam ma yé loñge i mis ma* bôt bobasôna. 18 Ibale hala a nla bôña, kiki la nan, ni ba ikété nsañ ni bôt bobasôna. 19 A bagwéha, ni pun bañ bébomede, ndi tina hiun hi Nyambe pôla; inyule i yé ntilga le: “Yéhôva* a nkal le: ‘Mapuna ma yé mem; men m’a timbhe.’” 20 Ndi “ibale njal i gwé ñoo woñ, ti nye bijek; ibale nyus i gwé nye, ti nye yom i nyo; inyule hala nyen w’a kot makalak ma hié i ngii ño wé.”* 21 U nwas bañ le béba i yémbél we, ndi ke ni bisu i yémbél béba ni njel loñge.

13 Hiki mut* a suhus nyemede isi baane ba ba yé i ngii yé, inyule ane i ta bé handugi ni kunde i Nyambe; i baane ba yé hanano ba gwé bitel inoñnaga ni kiki Nyambe a bi téé mam. 2 Jon nu ni nu a nkolba ane, wee a yé i kolba bitelbene bi Nyambe; i bôt ba nkolba yo b’a lona kogse i ngii yap bomede. 3 Inyule i baane bana ba ta bé ha inyu kônha baboñ loñge woñi, ndi inyu kônha baboñbéba woñi. Baa u nsômbôl bé kon baane woñi? Kenek ni bisu i boñ loñge, ha nyen baane b’a bégés we; 4 inyule ñane a yé ngwélél Nyambe inyu yoñ ni inyu loñge yoñ. Ndi ibale u mboñ mam mabe, kon woñi inyule yañga bé nyen a bééga pansoñ. A yé ngwélél Nyambe, a yé mut mapuna nu a nlona hiun* ikolba nu a mboñ mam mabe.

5 Jon ni gwé yaga njom i i nyégsa bé i suhus bébomede isi baane, ha ndik inyu hiun hini bé, ndi Yak inyu kiññem nan. 6 Inyu hala nyen ni nsaa yak tas; inyule ba yé bagwelnson ba Nyambe, ba gwelek ki nson wé ngéda yosôna. 7 Ni timbhe bôt bobasôna i mam ba kôli bana: Nu a mbat tas, tina nye tas; nu a mbat nsul u ngomin, tina nye nsul; nu a mbat le ba kon nye woñi, kona nye woñi; nu a mbat le ba ti nye lipém, tina nye lipém.

8 Ni bana bañ mut to wada pil wo ki wo, handugi unu le ni gwéhna bé ni bé; inyule nu ni nu a ngwés mut wé libôk, wee a mal yônôs mbén. 9 Inyule mbén i nkal le: “U nlama bé ke i ndéñg, u nlama bé nol mut, u nlama bé nip, u nlama bé tam;” i mambén mana lôñni mbén ipe yo ki yo, ma nyon munu lipôdôl lini le: “U nlama gwés mut woñ libôk kiki wemede.” 10 Gwéha i mboñ bé mut wé libôk béba. Jon nu a gwé gwéha, wee a mal yônôs mbén yosôna.*

11 Boña ki hala inyule ni nyi ngéda, le ngeñ i mal kola le ni tôde ’ilo, inyule tohi yés i yé bebee nano iloo ngéda di bi yila bahémle. 12 Ngo u u yé nkenek, kel i ntiige bebee. Jon di tjôô minson mi jiibe, ndi di haba bijôl bi gwét bi mapubi. 13 Di hiôm i nya i téé sép kiki bôt le ba nhiôm njamuha, ha ikété mangand ma nyega* ni lihiua bé, to ikété malal ma nyega ni maboñok mabe ngi wonyuu* bé, to ikété momol ni njôñ bé. 14 Ndi noña ndémbél i Nwet* le Yésu Kristô; ni hek bañ to pék inyu yônôs minheña mi minsôn.

14 Leegana i mut a gwé hémle i mbomb, ndi ni kéés bañ nye inyule a gwé jé litehge li mam.* 2 Mut wada a gwé hémle i je gwom gwobisôna, ndi mut numpe a nje ndigi bikai inyule hémle yé i mbomb. 3 I mut a nje, a béñge bañ nu a nje bé ni mis mabe; i mut a nje bé, a kéés bañ nu a nje inyule Nyambe a mal leege nye. 4 U yé njee inyu kéés ngwélél nu mut numpe? To a ntelep, to a nkwo, hala a mbéñge ndik nwet wé. Ni maliga, a ga telep inyule Yéhôva* a nla téé nye.

5 Mut wada a ntehe le hilo hiada hi nloo hilo hipe; numpe a ntehe le hilo hiada hi yé kiki dini dilo dipe; hiki mut a ba yaga nkwoog nkaa ikété mahoñol mé nyemede. 6 I mut a ntééda hilo, a ntééda hio inyu Yéhôva.* Yak nu a nje, a nje inyu Yéhôva,* inyule a nti Nyambe mayéga. Ndi i mut a nje bé, a nje bé inyu Yéhôva;* to hala, yak nye a nti Nyambe mayéga. 7 Ni maliga, to wada ikété yés a niñ bé inyu yé nyemede, to wada ki a nwo bé inyu yé nyemede. 8 Inyule ibale di niñ, di niñil inyu Yéhôva;* Yak ibale di nwo, di nwél inyu Yéhôva.* Jon to di niñ to di nwo, di yé ba Yéhôva.* 9 Inyu hala nyen Kristô a bi wo, a témb ki i niñ, inyu boñ le a ba Nwet i ngii bawoga lôñni bayômi.

10 Ndi inyuki u nkéés maasoñ? Tole inyuki u mbéñge maasoñ ni mis mabe? Inyule bésbobasôna di ga telep i bisu bi yééne bikééhene i Nyambe. 11 Inyule i yé ntilga le: “Yéhôva* a nkal le: ‘Me nkum soñ ni niñ yem, le hiki mut a’ ôm maboñ i bisu gwem, hiki mut a’ pahal ki i mbamba le me yé Nyambe.’” 12 Inyu hala nyen, Nyambe a’ kéés hiki wada wés inoñnaga ni maboñok mé.

13 Jon, di kééhana ha bañ bés ni bés, ndi ni yoñ makidik ma ngui le, mut a bii bañ ngok baagene tole yom i nkwéha mu njel i maasañ. 14 Me nyi, me yé ki nkwoog nkaa ni njel Nwet Yésu le yom to yada i ta bé nyega yomede, ndik ngéda mut a ntehe le jam li yé nyega, ha nyen li nyila nyega inyu yé. 15 Inyule ibale bijek bi yéne maasoñ ngok baagene, u ta ha bé i ke inoñnaga ni gwéha. Lôñni bijek gwoñ, u nol bañ hémle i mut* Kristô a bi wél. 16 Jon, ni nwas bañ le bôt ba pôdôl i loñge ni mboñ wengoñle i yé béba. 17 Inyule Ane Nyambe i ta bé je loñni nyôba, ndi i yé telepsép, ni nsañ, ni maséé lôñni mbuu mpubi. 18 Inyule nu ni nu a nsélél Kristô kiki nkol i nya ini, a nlémél Nyambe, a nlémél yak bôt.

19 Jo ni jon di kenek ni bisu i noñ mam ma nlona nsañ lôñni mam ma nhôlôs bés ni bés. 20 Waa ôbôs nson Nyambe ndik inyu bijek. I yé maliga le gwom gwobisôna bi mpôp, ndi i yé béba le mut a je ibale hala a’ yilna mut numpe ngok baagene. 21 I yé loñge le u je bé nuga, to nyo wai, to boñ jam lipe jo ki jo li li mboñ le maasoñ a baage. 22 I hémle u gwé, tééda yo inyu yoñ wemede i bisu bi Nyambe. Maséé ni mut nu a nha bé nyemede i bikééhene inyu mam a nkit le a mboñ. 23 Ndi ibale pééna i yé nye ñem, wee a mal kôhna mbagi nôgôs ibale a nje inyule a ta bé i je lôñni hémle. Ni maliga, hiki jam li mbôña bé ni hémle li yé béba.

15 Ndi bés ba di gwé hémle i ngui, di nlama begee bibomb bi bôt ba gwé bé hémle i ngui, di lémél bañ to bésbomede. 2 Hiki wada wés a lémél mut wé libôk inyu boñ nye loñge, ni inyu hôlôs nye. 3 Inyule to Kristô a bi lémél bé nyemede, ndi kiki i yé ntilga le: “Diyana di bôt ba nyan we di bi lo i ngii yem.” 4 Inyule i mam momasôna ma bi tilba i ngéda bisu, ma bi tilba inyu niiga bés, kayéle ni njel hônba yés ni hogbe i nlôl i Bitilna, di bana botñem. 5 Ndi Nyambe nu a nti hônba ni hogbe a boñ le bé ni bé ni bana minlélém mi mahoñol Kristô Yésu a bééna, 6 inyu boñ le ikété adna, ni bana kiñ yada* inyu ti Nyambe lipém, nyen a yé Isañ Nwet wés Yésu Kristô.

7 Jon leegana* bé ni bé loñge kiki yak Kristô a bi leege bé, le Nyambe a kôhna lipém. 8 Inyule me nkal bé le Kristô a bi yila ngwelnson inyu bôt ba yé nkweebaga, inyu unda le Nyambe a yé maliga ni inyu yigye mimbônga a bi ti basôgôlsôgôl bap, 9 kayéle biloñ bi ti Nyambe lipém inyu konangoo yé. Ndik kiki i yé ntilga le: “Inyu hala nyen m’a bégés we i mbamba ikété biloñ, m’a tôp ki tjémbi di bibégés inyu jôl joñ.” 10 A nkal ki le: “Kona maséé, a bôt ba bilôñ, bé lôñni litén li Nyambe.” 11 Ni le: “Béghana Yéhôva,* a bé bôt ba matén momasôna, yak biloñ gwobisôna bi bégés nye.” 12 Yésaya a nkal ki le: “Nkañ Yésé w’a ba, mut wada a’ telep inyu ane biloñ; biloñ gwobisôna bi ga bôdôl nye ñem.” 13 Nyambe nu a nti botñem a yônôs bé ni maséé momasôna, yak ni nsañ wonsôna inyule ni mbôdôl nye ñem, kayéle ni yon* lôñni botñem ni njel ngui i mbuu mpubi.

14 Ndi memede me yé nkwoog nkaa inyu nan, a lôk kéé yem, le yak bé ni yôni ni loñge, ni yé ki nyonok ni yi yosôna, ni nla ki tina mabéhna* bé ni bé. 15 Ndi me ntilna bé ngim mam ni maliga momasôna yaga, kayéle me kônde hôñlaha bé inyu konangoo i mbuma ñañ Nyambe a bi ti me, 16 le me ba ngwélél Kristô Yésu inyu biloñ bipe. Me yé i yoñ ngaba i nson mpubhaga u ñañ nlam u Nyambe, inyu boñ le biloñ bini bi yila likébla li nlémél Nyambe, li bak ki lipubhaga ni njel mbuu mpubi.

17 Jon me kôli kon maséé ngandak ni njel Kristô Yésu inyu mam ma Nyambe. 18 Inyule me nla bé hek i pot jam jo ki jo handugi i mam Kristô a bi boñ ni njel yem, inyu boñ le biloñ bipe bi ba manôgla ni njel bibañga gwem lôñni maboñok mem, 19 ni lipémba li biyimbne lôñni bihélha bi mam,* yak ni ngui i mbuu mpubi, kayéle kiki me bé kiiña mu mambok ibôdôl i Yérusalem letee ni i Ilirikôn, me bi añal ñañ nlam inyu Kristô i nya i yôni. 20 Hala yaga nyen me bi boñ biliya le me añal bañ ñañ nlam i homa jôl li Kristô li mal yiba, kayéle me ôñôl bañ i ngii hikuu hi mut numpe; 21 ndi kiki i yé ntilga le: “I bôt ba bi emble bé ñañ inyu yé ba ga tehe nye, Yak i bôt ba bi nok bé b’a tibil nok.”

22 Inyu hala ki nyen me bi la bé lo i bééni, to hala kiki me bi yéñ boñ hala ngandak ngélé. 23 Ndi hanano, homa a ta bé munu nkoñ unu le me yé ngi téé likalô, ni le hala a yé ngandak* nwii le me nsômbôl lo i bééni. 24 Jon ngéda m’a ke liké i Panya, me mbot ñem le m’a tehe bé, ni le ngéda m’a mal kon maséé i tégbaha ndék ngéda ni bé, n’a yéga me ndék mu njel. 25 Ndi nano me yé bebee ni ke i Yérusalem i gwélél bapubhaga nson. 26 Inyule bôt ba Makédônia ni ba Akaya ba bi kon maséé i ti likébla ni i kap gwom gwap lôñni diyeyeba di yé ipôla bapubhaga i Yérusalem. 27 I yé maliga le ba bé yaga maséé i boñ hala, ndi to hala, ba bééna pil u bapubhaga ba Yérusalem; inyule ibale biloñ bipe bi bi yoñ ngaba i mam ma mbuu ma bapubhaga, wee yak gwo bi gwé pil le bi gwélél bo nson inyu mam ma minsôn. 28 Jon ngéda m’a mal boñ i jam lini, me mal ki ti bo i likébla* lini loñge, m’a ke i Panya, ndi mu njel m’a lôô i bééni. 29 Handugi hala, me nyi le ngéda m’a lo toi i bééni, m’a lo lôñni ngandak bisai* bi bi nlôl yak Kristô.

30 Nano a lôk kéé, me nti bé makénd ni njel Nwet wés Yésu Kristô, yak ni njel gwéha i nlôl ni mbuu mpubi, le yak bé ni ligip lôñni me ikété masoohe ngéda ni nsoohe Nyambe inyu yem 31 le me pei i moo ma bangitophémle ba Yudéa ni le likébla jem* inyu Yérusalem li lémél bapubhaga; 32 inyu boñ le ibale hala a yé sômbôl i Nyambe, me lo i bééni ni maséé, di tina ki makénd. 33 Nyambe nu a nti nsañ a ba lôñni bébobasôna. Amen.

16 Me ntilna* bé inyu Fébé, mankéé wés nu muda, nu a yé ngwelnson ikété likoda li yé i Kénkréa, 2 inyu boñ le ni leege nye loñge ikété Nwet i nya i kôli inyu bapubhaga, ni ti ki nye mahôla momasôna a nla bana ngôñ, inyule nyemede a bi sôñ ngandak bôt, a sôñ yak memede.

3 Yégnana me Priska bo Akila, baso bagwelnson bem inyu Kristô Yésu, 4 bon ba bi lek joo inyu yem;* metama bé nyen me nti bo mayéga, ndi yak makoda momasôna ma biloñ bipe. 5 Yégnana yak likoda li yé i ndap yap. Yégnana Épenétô, nugwéha wem, a yé ikété bôt ba bisu* i yila banigil ba Kristô i Asia. 6 Yégnana Maria, nu a bi tumbba ni nson inyu nan. 7 Yégnana Andrônikô bo Yunia, bôt bem ba lihaa ni bôt ba mok lôñ yada ni me; baôma ba nyi bo loñge loñge, ba yé ki banigil ba Kristô ntandaa ngéda iloo me.

8 Yégnana me Ampliatô, nugwéha wem ikété Nwet. 9 Yégnana Urbanô, so ngwelnson inyu Kristô, yak nugwéha wem le Stakis. 10 Yégnana Apélé, nu a nlémél Kristô. Yégnana yak bôt ba ndap lihaa Aristôbulô. 11 Yégnana Hérôdiôn, mut wem lihaa. Yégnana yak bôt ba ndap lihaa Narsisô ba ba yé banigil ba Nwet. 12 Yégnana Trifena bo Trifôsa, bôda ba ba ntumbba ni nson inyu Nwet. Yégnana Persis, nugwéha wés, inyule a bi tumbba ni nson inyu Nwet. 13 Yégnana Rufôs, nu a yé mpohlak inyu Nwet, yak nyañ nu a yé me ini. 14 Yégnana Asinkritô, Filégôn, Hermes, Patrôba, Hermas, yak lôk kéé i i yé lôñni bo. 15 Yégnana Filôlôgô bo Yulia, Néréô bo manyañ nu muda, yak Ôlimpa ni bapubhaga bobasôna ba ba yé lôñni bo. 16 Yégnana bé ni bé, ni sohna ki mamañ i nya i yé pubhaga. Makoda momasôna ma Kristô ma nyéga bé.

17 Nano me nti bé makénd, a lôk kéé, le ni yimbe yaga i bôt ba nlona mbagla ni ngok baagene ikolba biniigana ni bi kôhna, ni keñgle ki bo. 18 Inyule i mintén mi bôt mini mi ta bé minkol mi Nwet wés Kristô, ndi mi yé minkol mi minheña nwap* bomede, ba nés ki minkwel, ba gwéélak bipôdôl bi nlop bôt inyu yumus miñem mi bôt ba nyoñ bé yihe. 19 Manôgla manan ma nyiba ni bôt bobasôna, jon me nkônôl bé maséé. Ndi me ngwés le ni bana pék inyu mam ma yé loñge, ndi ni ba ngi nsohi inyu mam ma yé mabe. 20 Ndi ndék ngéda, Nyambe nu a nti nsañ a ga nyagat Satan isi makôô manan. Konangoo i mbuma ñañ i Nwet wés Yésu i ba lôñni bé.

21 Timôtéô, so ngwelnson wem, yak bôt bem ba lihaa le Lusiô, Yasôn lôñni Sôsipater, ba nyéga bé.

22 Me Tertiô, men me ntila i kaat ini, me nyéga bé ikété Nwet.

23 Gayô, nu a nleege me ni likoda jôlisôna i ndap yé, a nyéga bé. Yak Érastô, ntééda moni* nu tison, a nyéga bé; yak manyañ le Kwartô. 24 *——

25 Ndi Nyambe a nla lédés bé inoñnaga ni ñañ nlam me ñañal lôñni likalô inyu Yésu Kristô. I ñañ nlam unu u yé ki inoñnaga ni masoola ma jimb lipubi li ba bi sôô inyu ntandaa ngéda yaga, 26 ndi nano li nyiba* i mbamba, biloñ gwobisôna bi yi ki jo ni njel Bitilna bi bapôdôl. Hala a nkiha ni litéak li Nyambe nu boga i hôñôs manôgla ni njel hémle. 27 Nyambe nyetama nu a gwé pék; lipém li ba ni nye ni njel Yésu Kristô i boga ni boga. Amen.