MINSON MI BAÔMA

1 A Téôfilô, ikété kaat yem bisu, me bi toñol mam momasôna Yésu a bi boñ ni niiga 2 letee ni kel Nyambe a bi yoñ nye i ngii, a ma mal ti baôma a bi pohol biniigana ni njel mbuu mpubi. 3 I mbus le a bi nok ndutu, a pémél bo ngandak ngélé, inyu boñ le ba yi ibabé pééna le a yé toi i niñ. Ba tehe nye môm ma-na ma dilo, a pôdôs ki bo inyu Ane Nyambe. 4 I ngéda a bi kodba lôñni bo, a kal bo le: “Ni nyodi bañ i Yérusalem, ndi ni kônde bem jam Tata a bi bôn, li ni bi nôgôl i meeni; 5 inyule ni maliga, Yôhanes a bi sôble ni malép; ndi mbus ndék dilo, n’a sôblana ni mbuu mpubi.”

6 Jon ngéda ba bi témb ba kodba, ba bat nye le: “A Nwet, baa munu ngéda ini nyen u ntimbhene Israel ane?” 7 A kal bo le: “Ni gwé bé le ni yi mangéda to bikék Tata a bi bii isi énél* yé nyemede. 8 Ndi n’a kôhna ngui ngéda mbuu mpubi w’a lo i ngii nan, ha nyen n’a ba mbôgi yem i Yérusalem, i Yudéa yosôna ni i Samaria, letee ni masuk* ma hisi.” 9 Kiki a mal pot i mam mana, Nyambe a yoñ nye i ngii, ba béñgege; i mbus, ond i hô nye, ba la ha bé ki tehe nye. 10 Ba kida ba mbéñge ngii kiki a bé ke, kunda yada, bôt iba ba hééba bipuba bi mambot ba telep bo ipañ, 11 ba kal bo le: “A bôt ba Galiléa, inyuki ni nkida ni mbéñge ngii? I Yésu nunu Nyambe a nyoñ i ngii, a yék bé, kiki ni ntehe nye a nke i ngii, hala ki nyen a ntémb a lo.”

12 I mbus ha, ba témb i Yérusalem, ba nyodi i hikôa ba nsébél le Hikôa Ôlivé, hi hi yé bebee ni Yérusalem, ntel liké li kel Sabat.* 13 Kiki ba mpam, ba bet i tuñ ngii, i homa ba bé yééne. Ba bé Pétrô lôñni Yôhanes, Yakôbô, Andréa, Filipô, Tômas, Bartôlôméô, Matéô, Yakôbô man Alféô, Simôn mut makénd lôñni Yuda man Yakôbô. 14 Bobasôna ba bé téñbe ikété masoohe ni ñem wada, lôñni bôda bahogi, ni Maria nyañ Yésu, ni lôknyañ.

15 Mu dilo di nyen Pétrô a bi telep ipôla lôk kéé (nsoñgi* wonsôna u bôt u bé mbôgôl ni môm ima), a kal le: 16 “A lôk kéé, i bé béda le tilna i yon; tilna mbuu mpubi u bi bôk pot ni njel David inyu Yuda, nu a bé ñéga bôt ba bi gwel Yésu. 17 Inyule a bé wada ikété yés, a yoñ ki ngaba munu nson unu. 18 (Nlélém mut won u bi somb wom ni nsaa u ngitelepsép, a kwo, ño u bôgôk, nyuu yé i bôô,* minla nwé nwominsôna mi kôba ’isi. 19 Bôt ba Yérusalem bobasôna ba nyi jam li, kayéle ba sébél i wom u ni hop wap le Akeldama, hala wee “Wom Matjél.”) 20 Inyule i yé ntilga ikété kaat Tjémbi le: ‘Liyééne jé li yila kiki ñoñ, mut a yén ha bañ mu kel to yada,’ ni le: ‘Yak nson wé u ntééda, mut numpe a yoñ wo.’ 21 Jon i mbéda le ikété bôt ba bé kiha ni bés ngéda yosôna Nwet Yésu a bé gwel minson nwé* ipôla yés, 22 ibôdôl ngéda Yôhanes a bi sôble nye, letee ni kel ba bi yoñ bés nye, a bet i ngii, a nlama ba wada ikété bôt ba bi tehe bitugne bi Yésu kiki bés.”

23 Ha nyen ba bi yoñ bôt iba, Yôsep nu ba nsébél le Barsabas, nu a bééna ki jôl le Yustô, lôñni Matias. 24 I mbus, ba soohe, ba kal le: “We, a Yéhôva,* wen u nyi miñem mi bôt bobasôna; ipôla bôt bana bo iba, unda nu u mpohol 25 le a yoñ nson unu lôñni libak li ñôma, li Yuda a bi tjél, a noñ yé njel.” 26 Ha nyen ba leñ mbam, mbam i kwél Matias, a kôndba mu nsoñgi* u jôm li baôma ni wada.

2 Kiki kel i ngand Pentékôt i bé tagbe, bobasôna ba kodba nlélém homa. 2 Kunda yada, mbimba i lôl i ngii, kiki mbimba i mbuk mbebi nunkeñi, i nôga ni ndap yosôna i homa ba bé ba yiine. 3 Ha nyen ba bôdôl tehe yom i yé wengoñle lindômbôô li hié, i pôn-ga dilémb, i tjama, i bedep i ngii hiki wada wap, 4 bobasôna ba yon ni mbuu mpubi, ba bôdôl pot dilémb* dipe, inoñnaga ni kiki mbuu mpubi u bé ti bo ngap i pot.

5 Ha ngéda i, Lôk Yuda i i nkon Nyambe woñi, i lôlak i biloñ gwobisôna bi nkoñ ’isi, i bé ha i Yérusalem. 6 Jon ngéda i mbimba ini i bi nôga, limut li kodba, li yôm inyule hiki mut a bé nok bo ba mpot hop wé womede. 7 Ni maliga, bobasôna ba hel iloo hihéga, ba kal le: “Nuna-ki, i bôt bana bobasôna ba yé i pot, baa ba ta bé bôt ba Galiléa? 8 Lelaa ni hiki wada wés a nok bo ba mpot hop wé womede?* 9 Bés bôt ba Partia, ni ba Média, ni ba Élam; ni ba ba nyééne i Mésôpôtamia, i Yudéa, i Kapadôkia, i Pôntôs, ni i pes mbok Asia, 10 i Frigia ni Pamfilia, i Égiptô, ni i nkoñ u Libia u u yé bebee ni Kiréné; bakén ba ba nlôl i Rôma, Lôk Yuda lôñni bôt ba bi jôp i base i Lôk Yuda, 11 bôt ba Kréta, ni ba Arabia; di nok bo ba mpot mam makeñi ma Nyambe ikété dilémb tjés.” 12 Ñ, bobasôna ba bi yôm, ba hel ki ngandak, ba badbaga le: “Kii hala a nkobla?” 13 Ndi bape ba bé nol bo hiol, ba kalak le: “Ba nhiôô loñge wai.”*

14 Ndi Pétrô a telep lôñni Jôm ni wada, a bédés kiñ, a kal bo le: “A bôt ba Yudéa, ni bébobasôna ba ni nyééne i Yérusalem, yina jam lini, ni sédi ki maôô inyu tibil emble bibañga gwem. 15 Ni maliga, i bôt bana ba nhiôô bé kiki bé ni nhoñol, inyule ngeñ bôô i kegla ndik ini.* 16 Ndi i jam li yé tagbe jon li bi pôda ni njel mpôdôl Yôel le: 17 ‘Nyambe a nkal le: “I dilo di nsôk, m’a kôp mintén mi bôt nwominsôna mbuu mpubi wem, ha nyen bon banan ba bôlôm ni ba bôda b’a pot mbañ, boñge banan ba wanda b’a tehe biyiinda, mimañ minan mi bôt nw’a emel bieem; 18 mu dilo di, m’a kôp ki minkol nwem mi bôlôm ni mi bôda mbuu mpubi wem, yak bo b’a pot mbañ. 19 M’a boñ ki bihélha* bi mam nyoo i ngii lôñni biyimbne hana ’isi: Matjél, ni hié lôñni ond i hida. 20 Hiañgaa hi’a kôp jiibe, yak sôñ i yila matjél ilole hilo hikeñi ni hi tôbôtôbô hi Yéhôva* hi nlo. 21 Hiki mut a nlôndôl jôl li Yéhôva* a’ kôhna tohi.”’

22 “A bôt ba Israel, emblana i bibañga bini: Nyambe a bi unda bé i mbamba le nyen a bi ep mut Nasaret le Yésu ni njel mimpémba mi mam lôñni mam ma hélha,* ni biyimbne Nyambe a bi boñ ipôla nan ni njel yé, bé bomede ni nyi hala. 23 I mut nu nyen ni bi gwel, inoñnaga ni sômbôl* lôñni bôkyi i Nyambe, ni péni nye i kék ni njel moo ma bayanmbén, ni nol ki nye. 24 Ndi Nyambe a bi tugul nye, a héya nye i njôghe* i nyemb, inyule nyemb i bé bé le i kônde band nye. 25 Inyule David a nkal inyu yé le: ‘Me mbii Yéhôva* i bisu gwem* ngéda yosôna, inyule a yé i woo wem walôm, le me piñgla bañ kekikel. 26 Inyu hala nyen ñem wem u bi yon ni maséé, yak hilémb hiem hi kon maséé ngandak. M’a* tééda ki botñem; 27 inyule w’a tjôô bé me* ikété Soñ,* w’a nwas bé to le nyuu i nu a ntéñbe ni we i bol. 28 U bi boñ le me yi manjel ma niñ; w’a boñ ki le ñem wem u ba nyonok ni ngandak maséé i bisu gwoñ.’*

29 “A bôt, a lôk kéé, nwaha le me pôdôs bé ni makénd inyu sôgôlsôgôl wés David, a bi wo, a juba ki, yak soñ yé i yé hana i béhni letee ni len. 30 Inyule a bé mpôdôl, a yik ki le Nyambe a bi kum soñ inyu yé le a’ yoñ mut wada ikété mbôda yé,* a yis nye i yééne yé ane, 31 a bi tehe, a pot ki inyu bitugne bi Kristô i bisu bi ngéda, a kalak le Nyambe a bi tjôô bé nye ikété Soñ,* to minsôn nwé mi bi bol* bé. 32 I Yésu nu, Nyambe a bi tugul nye, bésbobasôna di yé ki mbôgi hala. 33 Hala kiki Nyambe a bi bédés nye i woo wé walôm, Tata a ti ki nye mbuu mpubi a bi bôn, won a nkôp bés kiki ni yé i tehe, ni nogok. 34 Inyule David a bi bet bé i ngii, ndi nyemede a nkal le: ‘Yéhôva* a bi kal Nwet wem le: “Yén i woo wem walôm 35 letee me yilha baoo boñ kiki kéhne yoñ makôô.”’ 36 Jon bôt bobasôna ba ndap Israel ba yi ibabé pééna le Nyambe a nyilha nye Nwet ni Kristô, i Yésu nu ni bi péni i kék.”

37 I ngéda ba bi nok i jam li, hala a tihba yaga miñem nwap, ha nyen ba bat Pétrô ni bana baôma bape le: “A bôt, a lôk kéé, kii di nlama boñ?” 38 Pétrô a kal bo le: “Hiela miñem, hiki wada nan a kôhna ki sôble i jôl li Yésu Kristô inyu nwéhél i bibéba binan, ha nyen n’a kôhna mbuu mpubi Nyambe a nti yañga. 39 Inyule mbônga u yé inyu nan ni inyu bon banan, inyu bôt bobasôna ba yé haa, ni inyu bôt Yéhôva* Nyambe wés a nsébél ipañ yé.” 40 A tibil yaga bok mbôgi lôñni ngandak bibañga ipe, a kônde ki ti bo makénd, a kal le: “Nyodna ikété hiai hini hi kôdi, le ndi ni kôhna tohi.” 41 Ha nyen i bôt ba bi leege bañga yé ni maséé ba kôhna sôble, dikôô bi bôt daa di kôndba i kel i. 42 Ba kônde téñbe i emble biniigana bi baôma, i kodba lôñ,* i je ni i soohe.

43 Baôma ba bé boñ ngandak bihélha bi mam* ni biyimbne; ni maliga, hiki mut a bôdôl kon woñi. 44 I bôt bobasôna ba bi hémle ba bé ntôñ, ba ban-ga mam momasôna lôñ, 45 ba bé nuñul gwom gwap ni nkus wap, bobasôna ba kabnaga i moni mi, inoñnaga ni yom i bé sômbla hiki mut. 46 Hiki kel, ba bé waa bé ke i témpel ni ñem wada, ba jek lôñ i ndap i hiki wada wap, ba kabak bijek gwap lôñni ñem maséé ni mahoñol malam, 47 ba béghak Nyambe, ba lémlak ki bôt bobasôna. I nlélém ngéda, hiki kel, Yéhôva* a bé kônde bo i bôt ba bi tohlana.

3 Lisañ jada, Pétrô bo Yôhanes ba bé bet i témpel i ngeñ masoohe, i ngeñ aa i kôkôa,* 2 ndi bôt ba bé ba bééga mut wada nu a bi gwéé bôk. Hiki kel, ba bé bii nye bebee ni nwemel u témpel, u ba nsébél le Nlam, inyu boñ le a yagal i bôt ba njôp i témpel moni.* 3 Kiki a ntehe Pétrô bo Yôhanes ba yé bebee ni jôp i témpel, a bôdôl yagal bo moni. 4 Ndi Pétrô lôñni Yôhanes ba nun nye siim, ba kal le: “Béñge bés.” 5 Ha nyen a bok bo mis, a hoñlak le ba nti nye jam. 6 Ndi Pétrô a kal le: “Me gwé bé gôl to silba, ndi jam me gwé jon me nti we. I jôl li Yésu Kristô mut Nasaret, telep, kenek!” 7 Ha nyen Pétrô a gwel woo walôm u bôk mut, a téé nye. I nlélém ngéda, makôô mé ni bikokoa gwé bi let; 8 a pind, a telep, a bôdôl ke, a noñ bo ikété témpel, a kenek, a pindik, a béghak Nyambe. 9 Bôt bobasôna ba tehe nye a nke, a béghak Nyambe. 10 Ba yimbe nye, ba yi le nyen a bééna lem i yén i Nwemel Nlam u témpel inyu yagal moni, ba yôm ngandak, ba hel kiyaga inyu jam li bi pémél nye.

11 Kiki mut nu a bé nwas bé Pétrô ni Yôhanes, bôt bobasôna ba lo ngwéé i boma bo i homa ba nsébél le libebe li Salômô li li bééna ngandak mél, ba bak nhelek kiyaga. 12 I ngéda Pétrô a bi tehe hala, a kal litén le: “A bôt ba Israel, inyuki jam lini li nhélés bé hala? Kii ni nun bés hala wengoñle ni ngui yés bésbomede tole ni ndéñbe yés i gwélél Nyambe nyen di mboñ le i mut nunu a bôdôl ke? 13 Nyambe nu Abraham, nu Isak ni nu Yakôb, Nyambe nu basôgôlsôgôl bés, a bi ti Ngwélél wé Yésu lipém, nu ni bi ti Pilatô, ni tañba nye i bisu gwé, to hala kiki a bi yoñ makidik i nwas nye. 14 Ñ, ni bi tañba nu a yé mpubi ni mut telepsép, ni bat le ba ti bé mut manola, 15 ni nol ki Mbôgna niñ.* Ndi Nyambe a bi tugul nye ikété bawoga, di yé mbôgi i jam li. 16 I jôl jé, lôñni njel hémle yés inyu jôl jé nyen i mut nunu a mbana ngui, nu ni ntehe ni yik ki. Ni njel hémle yés inyu yé nyen i mut nunu a ntémbna mbôô wé wonsôna i bisu binan bébobasôna. 17 Nano a lôk kéé, me nyi le ngiyi yon i bi tinde bé i boñ hala, nlélém kiki i bi tinde yak baéga banan. 18 Ndi Nyambe a bi neebe le i mam mana ma bôña inyu yônôs mam a pot i bisu bi ngéda ni njel nyo u bapôdôl bé bobasôna, le Kristô wé a nlama nok ndutu.

19 “Jon, tama bibéba binan, ni hiel ki miñem le ndi bibéba binan bi séha, inyu boñ le mangéda ma hogbe ma lôl yak Yéhôva* nyemede,* 20 ni le a om i Kristô nu a bi téé inyu nan le Yésu. 21 A nlama yégle i ngii letee ni i bitimbhene bi mam momasôna* inoñnaga ni jam Nyambe a bi pot ni njel nyo u bapôdôl bé bapubhaga ba ngéda kôba. 22 Hodo, Môsi a bi kal le: ‘Yéhôva* Nyambe nan a’ pémhene bé mpôdôl kiki me ipôla lôkisoñ nan. Ni nlama emble i mam momasôna a nkal bé. 23 Ni maliga, nu* a ñemble bé i Mpôdôl nu, a’ tjiba tjiba yosôna ikété litén.’ 24 Yak bapôdôl bobasôna ibôdôl yak Samuel lôñni ba ba bi noñ nye, ba bé yaga ngandak i pot, ba bi tibil yaga pot inyu dilo dini. 25 Ni yé bon ba bapôdôl, ni yé ki bakôdôl malômbla Nyambe a bi boñ ni basôgôlsôgôl banan ngéda a bi kal Abraham le: ‘Ni njel mbôda* yoñ nyen mahaa ma nkoñ ’isi momasôna m’a kôhna bisai.’ 26 I ngéda Nyambe a bi téé Ngwélél wé, a bôk a ep nye i bééni inyu sayap bé kayéle a hôla hiki wada nan i tjôô maboñok mé mabe.”

4 I ngéda bo iba ba bé pôdôs litén, biprisi ni ñane batat témpel lôñni Sadukai ba lo i boma bo. 2 Hala a bé tééñga bo le baôma ba bé niiga litén, ba añlak ki i mbamba le Yésu a ntuge ikété bawoga.* 3 Jon ba bi gwel bo,* ba ha bo i mok letee ni kel i bé noñ ha, inyule kôkôa i bé i ma kwo. 4 Ndi ngandak ikété ba ba bi emble nkwel wap i bi hémle; yak nsoñgi u bôlôm u pam jam kiki bo dikôô ditan.

5 I kel i bé noñ ha, baéga ba litén ni mimañ mi litén yak ni bayimbén ba kodba i Yérusalem, 6 lôñni ñéga biprisi le Ana, ni Kaifa, ni Yôhanes, ni Aléksandrô lôñni bôt ba lihaa bobasôna ba ñéga biprisi. 7 Ba téé Pétrô ni Yôhanes i ñemkété wap, ba bôdôl bat bo le: “Ni imbe ngui tole i jôl li njee ni bi bôñôl i jam lini?” 8 Nyonok ni mbuu mpubi, Pétrô a kal bo le:

“A bé baéga ba litén ni mimañ mi litén, 9 ibale ba yé i kéés bés i len ini inyu jam lilam di mbôñôl bôk mut, ni yéñék ki yi njee a mboñ le i mut nu a mbôôp, 10 bébobasôna ni litén li Israel jolisôna, yina le i jôl li Yésu Kristô mut Nasaret, nu ni bi nol i kék, ndi Nyambe a ntugul nye ikété bawoga, ni njel yé nyen i mut nunu a téé hana i bisu binan, a bak mbôô. 11 Nyen a yé ‘ngok i bé baoñ ni bi tehe kiki yañga jam, yon i bi yila ngok likas i bisu.’* 12 Jam lipe ki, tohi y’a lo bé ni njel mut numpe, inyule jôl lipe li ta bé hana ’isi le Nyambe a bi pohol ipôla bôt ba binam inyu tohol bés.”

13 I ngéda ba bi tehe lelaa Pétrô ni Yôhanes ba mpot ni makénd,* ba yi ki le ba yé bôt ba bi ke bé i bisuklu,* ba bak ki gwañga bi bôt, ba hel. Ha nyen ba sôk léba le bon ba bé lôñni Yésu. 14 Kiki ba bé béñge i mut a bi mbôôp a téé ha lôñni banigil bo iba, ba la bé timbhe bo to buk. 15 Ha nyen ba bi ti bo oda le ba nyodi ndugi i ndap bikééhene,* ba pam i mbégdé, ndi bomede ba bôdôl hek pék ipôla yap, 16 ba kalak le: “Kii di nlama boñ lôñni bôt bana? Inyule ibabé pééna, ba mboñ hélha jam ikeñi, i nene ki i mis ma bôt ba Yérusalem bobasôna, di nla bé to tañ i jam li. 17 Ndi inyu boñ le hala a kônde bañ tjama ikété litén, di nyéyéi bo, di kal bo le ba pôdôs ha bañ mut nye ki nye inyu jôl li.”

18 Ha nyen ba bi sébél bo, ba ti bo oda le ba pot ha bañ jam jo ki jo, to niiga i jôl li Yésu. 19 Ndi Pétrô bo Yôhanes ba timbhe, ba kal bo le: “Ibale hala a yé loñge i mis ma Nyambe i nôgôl bé iloo Nyambe, bébomede kééhana i jam li. 20 Ndi inyu yés, di nla bé waa pot i mam di bi tehe, di nok ki.” 21 Kiki ba nkônde nyéyéi bo, ba nwas bo, inyule ba bi léba bé njom yo ki yo inyu kogse bo, ba konok litén woñi inyule bôt bobasôna ba bé ti Nyambe lipém inyu jam li bi tagbe. 22 Inyule i mut ba bi bôñôl i hélha jam* ini ndi a mbôôp, a bééna iloo môm ma-na ma nwii.

23 Kiki ba nwas bo, ba ke yak bana banigil bape, ba añle bo i mam momasôna baéga biprisi lôñni mimañ mi litén ba bi kal bo. 24 Kiki ba nok hala, ba bédés makiñ, ba soohe Nyambe lôñ, ba kal le:

“A Nwet Bayemlikok, wen u bi hek ngii ni hisi ni tuye lôñni gwom gwobisôna bi yé mukété, 25 wen u bi pot ni njel mbuu mpubi mu nyo u sôgôlsôgôl wés David, ngwélél woñ le: ‘Inyuki biloñ bi nyôgbe, yak mamut ma hegek pék inyu biyôglô bi mam? 26 Bikiñe bi nkoñ ’isi bi bi kôôba, yak baane ba kodba kiki mut wada inyu kolba Yéhôva* ni Nhook wé.’* 27 Inyule ni maliga, Hérôdé ni Pontiô Pilatô lôñni bôt ba matén ni bôt ba Israel ba bi kodba munu tison ini ikolba ngwélél woñ mpubi le Yésu, nu u bi yilha nhook, 28 inyu yônôs mam u bi téé i bisu bi ngéda ni ngui yoñ lôñni sômbôl yoñ.* 29 Ndi nano, a Yéhôva,* tibil emble minhanak nwap, ti yak minkol nwoñ ngui i kônde añal bañga yoñ ni makénd momasôna, 30 sambal ki woo woñ i mélés makon, ni i boñ biyimbne lôñni mam ma hélha* i jôl li ngwélél woñ mpubi le Yésu.”

31 Kiki ba mal yemhe,* i homa ba bé ba kôdi a nyeñg, bobasôna yaga ba yon ni mbuu mpubi, ba podok bañga i Nyambe ni makénd.

32 Handugi hala, limut li bahémle li bééna ñem wada ni mahoñol mada,* to wada ikété yap a bi kal bé le yom yo ki yo a gwé i yé yé, ndi ba bééna mam momasôna lôñ. 33 Jon lôñni lipémba likeñi, baôma ba kônde bok mbôgi inyu bitugne bi Nwet le Yésu, yak konangoo i mbuma ñañ i bé i ngii yap bobasôna iloo hihéga. 34 Hodo, jam li bé héñél bé mut to wada, inyule i bôt bobasôna ba bééna disi tole mandap, ba bé nuñul gwo, ba lon-ga moni mi gwom bi nuñlana, 35 ba biak nwo i makôô ma baôma. I mbus, ba bé kap nwo inoñnaga ni yom i nsômbla hiki mut. 36 Yak Yôsep, nu baôma ba bé sébél ki le Barnabas (hala a nkobla le “Man nu hogbe”), man Lôk Lévi, mut loñ Kiprô, 37 a bééna hisi, a nuñul hio, a lona moni, a bii nwo i makôô ma baôma.

5 Mut wada ba nsébél le Anania bona nwaa Safira ba nuñul hisi. 2 Ndi i mbus ni mbus, a tééda pes yada i moni, nwaa a yik hala, a lona ndigi jôga jada li moni, a bii jo isi makôô ma banigil. 3 Ndi Pétrô a kal le: “A Anania, inyuki u nwas le Satan a ti we makénd kayéle u nyéñ tembene mbuu mpubi i tééda jôga jada li moni mi hisi? 4 Ilole u nuñul hisi hi, baa hi bak bé hioñ? To ngéda u bi mal nuñul hio, baa moni mi bak bé i moo moñ? Inyuki u nhoñol i nya jam ini mukété ñem woñ? U ntembene bé bôt ba binam, ndi Nyambe.” 5 I ngéda a bi nok bibañga bini, Anania a kwo ’isi, a wo. Ha nyen woñi nkeñi u kwél i bôt bobasôna ba bi nok i jam li. 6 I mbus ha, boñge ba wanda ba telep, ba lép* nye mabadô, ba kena nye, ba jô nye.

7 Ndi mbus jam kiki bo ngeñ aa, nwaa a jôp, a yik bé i jam li ntagbe. 8 Pétrô a kal nye le: “Kal le me, baa bé bo iba ni nuñul hisi inyu ndamba ini?” A kal le: “Ñ, nyaa ndamba i.” 9 Jon Pétrô a bi kal nye le: “Inyuki bé bo iba ni nôgla inyu noode mbuu u Yéhôva?* Nun-ki, makôô ma bôt ba njô nlô woñ ma téé i nwemel, b’a kena yak we.” 10 I nlélém ngéda, a kwo i makôô ma Pétrô, a wo. I ngéda boñge ba wanda ba bi jôp, ba koba nye a nwo, ba kena yak nye, ba jô nye ipañ nlôm. 11 Jon woñi nkeñi u bi kwél likoda jolisôna lôñni i bôt bobasôna ba bi nok i mam mana.

12 Handugi hala, ngandak biyimbne ni mam ma hélha* bi bé bôña ikété litén ni njel moo ma baôma; bobasôna ba bé kodba i libebe li Salômô li li bééna ngandak mél. 13 Ni maliga, mut to wada ikété bana bape a bééna bé makénd i jôp i lôñ yap; to hala, litén li bé pot loñge inyu yap. 14 Jam lipe ki, ngandak bahémle Nwet i bé kôndba, mamut ma bôlôm ni ma bôda. 15 Ba bé lona yak bakokon i minloñ minkeñi, ba biak bo ha i bon ba binañi lôñni bibuñga inyu boñ le ngéda Pétrô a mba a ntagbe, to yiye yé i tihba bahogi ikété yap. 16 Yak mamut ma bé waa bé lôl bitison bi nkéña Yérusalem, ma lon-ga bakokon lôñni bôt mimbuu mimbe mi bé tééñga; bobasôna ba bé témbna mbôô wap.

17 Ndi prisi keñi i telep, yak bôt bobasôna ba bé lôñni nye ba telep, ba bé banoñ ntôñ u Sadukai, bobasôna ba yon ni njôñ. 18 I mbus, ba gwel* baôma, ba ha bo i ndap mok i tison. 19 Ndi ni juu, añgel Yéhôva* i yibil makôga ma ndap mok, i pémés bo, i kal le: 20 “Kena, telbana i témpel, ni waa bañ to añle bôt bibañga bi niñ gwobisôna.” 21 Kiki ba nok hala, ba jôp i témpel ni maye ma kel, ba bôdôl niiga.

I ngéda prisi keñi lôñni bôt ba bé ni nye ba bi lo, ba kot Ntôñ bakéés bakeñi* ni ntôñ wonsôna u mimañ mi bon ba Israel; i mbus, ba ep bagwélél i ndap mok le ba lona bo baôma. 22 Ndi ngéda bagwélél ba bi pam nyoo, ba koba bé bo ikété ndap mok. Ba témb, ba añal i jam li bi tagbe, 23 ba kal le: “Di nkoba le ndap mok i yé nkwéhék loñge loñge, yak batat ba téé i makôga, ndi kiki di nyibil yo, di nkoba bé to mut mukété.” 24 I ngéda ñane batat témpel lôñni ñéga biprisi ba bi nok bibañga bi, ba hel ngandak, ba badbaga lelaa mam ma ga sôk. 25 Ndi mut wada a lo, a añle bo le: “Nuna-ki, i bôt ni nha mok, ba téé i témpel, ba niigaga limut.” 26 Ha nyen ñane batat témpel a ke i témpél lôñni bagwélél bé, a lona bo, ndi ba bi gwélél bé ngui inyule ba bé kon woñi le limut li tiga ôm bo ngok.

27 Jon ba bi lona bo, ba téé bo i bisu bi Ntôñ bakéés bakeñi. I mbus, prisi keñi i kahal bat bo mambadga, 28 i kal le: “Di bi ti yaga bé oda le ni niiga ha bañ i jôl lini, ndi nuna-ki, ni nyônôs Yérusalem ni biniigana binan, ni yé ki nnaYak i kéhi matjél ma mut nu i ngii yés.” 29 Pétrô lôñni bana baôma bape ba timbhe, ba kal le: “Di nlama nôgôl Nyambe kiki ñane iloo bôt. 30 Nyambe nu basôgôlsôgôl bés a bi tugul Yésu, nu ni bi péni i kék,* ni nol ki nye. 31 Nyambe a bi bédés nye i woo wé walôm, le a ba Mbôgna ni Ntohol inyu ti Israel hielñem lôñni nwéhél i bibéba. 32 Di yé ki mbôgi i mam mana, nlélém kiki mbuu mpubi, u Nyambe a bi ti i bôt ba nôgôl nye kiki ñane.”

33 I ngéda ba bi nok hala, ba unup iloo hihéga,* ba yéñ le ba nol bo. 34 Ndi Farisai yada ba nsébél le Gamaliel, a telep ikété Ntôñ bakéés bakeñi;* a bé malét mbén Môsi nu bôt ba bé diihe ngandak, a ti oda le ba pémés ndugi bo i mbégdé inyu ndék ngéda. 35 I mbus, a kal bo le: “A bôt ba Israel, yoña yihe ni jam ni nyéñ boñ i bôt bana. 36 Kiki hihéga, i dilo di bi tagbe, Téuda a bi telep, a kadba le a yé bañga mut, yak ngandak bôlôm, jam kiki bo mbôgôl ina, i jôp mu ntôñ wé. Ndi ba bi nol nye, Yak i bôt bobasôna ba bé noñ nye, ba sanda, ba lém. 37 I mbus yé, mut Galiléa le Yuda a telep i dilo di ñañga bôt, a ôt bôt i mbus yé. Ndi i mut nu a bi wo, Yak i bôt bobasôna ba bé noñ nye ba tjama. 38 Jon, hala kiki mam ma yé hala, me nkal bé le, ni bana bañ jam jo ki jo lôñni i bôt bana, ndi nwaha bo nwee. Inyule ibale jam lini tole nson unu u nlôl ni bôt ba binam, w’a tjiba; 39 ndi ibale u nlôl ni Nyambe, n’a la bé tjé bo. Yoña yihe inyule i nla ba le Nyambe nyemede nyen ni yé i jôs.” 40 Ha nyen ba bi emble maéba mé, ba sébél baôma, ba bép bo,* ba ti bo oda le ba pot ha bañ i jôl li Yésu; i mbus, ba nwas bo le ba kenek.

41 Ha nyen ba bi nyodi i bisu bi Ntôñ bakéés bakeñi, ba konok maséé inyule ba bi éña kiki bôt ba kôli kôhna wonyuu inyu jôl jé. 42 Hiki kel, i témpel lôñni i mandap ni mandap, ibabé waa, ba bi kônde niiga ni añal ñañ nlam inyu Kristô le Yésu.

6 Mu dilo di, kiki banigil ba bé bôl, Lôk Yuda i i mpot hop Grikia i bôdôl tjelel le Lôk Yuda i i mpot hop Lôk Héber i nyoñ bé ngéda ni biyik gwap bi bôda i likap li bijek li hiki kel. 2 Ha nyen jôm ni iba ba bi kot limut li banigil, ba kal le: “I ta bé loñge* le di yék bañga i Nyambe inyu kap bijek i bitéblé. 3 Jon, a lôktata, bébomede pohlana bôlôm basaambok ba ba gwé jôl lilam* ipôla nan, ba bak nyonok ni mbuu mpubi lôñni pék, le ndi di téé bo munu nson unu u yé nseñ; 4 ndi bés d’a téñbe ni masoohe lôñni nson u niiga bañga i Nyambe.” 5 I jam ba bi kal li lémél limut jolisôna; i mbus, ba pohol Stéfanô, mut nu a bé nyonok ni hémle lôñni mbuu mpubi, bona Filipô, ni Prôkôrô, ni Nikanô, ni Timôn, ni Parména, ni Nikôlaô, mut Antiôkia nu a bi jôp i base Lôk Yuda. 6 Ba lona bo i bisu bi baôma; kiki ba mal soohe, baôma ba kéhi moo i ngii yap.

7 Hala a bi boñ le bañga i Nyambe i kônde tjama, nsoñgi u banigil u bé kônde bet ngandak i Yérusalem; yak limut li bôt likeñi li biprisi li yila bahémle.

8 Ndi Stéfanô a bé lémél Nyambe ngandak, a bak nyonok ni lipémba, a boñok ki mam ma hélha* ni biyimbne bikeñi ikété litén. 9 Ndi bôt bahogi ikété Ndap bibégés, ba bé sébél le Bapam minkôm,* ba lo lôñni bôt bahogi ba Kiréné ni ba Aléksandria, yak ni bôt bape ba nlôl i Kilikia ni i Asia, inyu pééna ni Stéfanô. 10 Ndi kiki a bé pot ni pék lôñni mbuu mpubi, ba bi la bé kolba nye. 11 Ha nyen ba bi tinde bôt bisôsôli i kal le: “Di nok nye a mpot mam inyu ôbôs jôl li Môsi ni li Nyambe.” 12 I mbus, ba tinde limut ni mimañ mi litén lôñni bayimbén i unup; ba kwél ki nye i nyuu kunda yada, ba gwel nye ni ngui, ba kena nye i Ntôñ bakéés bakeñi. 13 Ba lona ki bôt ba mbôgi bitembee, bon ba kal le: “I mut nunu a nwaa bé pot mam ikolba homa mpubhaga nunu ni ikolba mbén Môsi. 14 Kiki hihéga, di nok nye a nkal le i mut Nasaret nu le Yésu a’ bôk i homa nunu, a heñel bilem Môsi a bi ti bés.”

15 Kiki i bôt bobasôna ba bé ba yii i ndap Ntôñ bakéés bakeñi ba bé nun nye siim, ba tehe le su wé u yé kiki su añgel.

7 Ndi prisi keñi i kal le: “Baa hala nyen mam ma yé?” 2 Stéfanô a timbhe le: “A bôt, a lôk kéé ni botata, emblana. Nyambe nu lipém a bi pémél sôgôlsôgôl wés Abraham ngéda a bé i Mésôpôtamia, ilole a nlo i yééne i Haran, 3 a kal nye le: ‘Nyodi i loñ yoñ ni i lihaa joñ, ke i loñ m’a unda we.’ 4 Ha nyen a nyodi i loñ Kaldéa, a ke i yééne i Haran. I mbus nyemb isañ, a nyodi nyoo, Nyambe a boñ nye le a lo a yén munu nkoñ unu i het ni nyééne nano. 5 Ndi a bi ti bé nye ngababum munu, to hisi i het a yé le a tééne libal jé;* a bôn ndik le a nti nye i nkoñ u le u ba inyu yé ni inyu mbôda* yé i mbus yé, to hala kiki a bé ngi bana man. 6 Nyambe a kal nye le mbôda* yé y’a ba bakén ba bôt i loñ i i ta bé yap, ni le bôt ba ga yilha bo minkol, ba tééñga* ki bo mbôgôl nwii ina. 7 Nyambe a kal ki le: ‘M’a kéés i loñ y’a sélha bo kiki minkol; ndi mbus mam mana, b’a nyodi mu loñ i, ba bégés ki me hana homa nunu.’

8 “Nyambe a bi boñ ki malômbla ma likwee lôñni nye, a yila isañ Isak, a kwee nye i hilo hi nyônôs juem; i mbus, Isak a yila isañ* Yakôb, yak Yakôb a yila isañ jôm li basañ ba lihaa* ni iba. 9 Basañ ba lihaa ba kil Yôsep njôñ, ba nuñul nye i Égiptô. Ndi Nyambe a bé lôñni nye, 10 a tohol nye ikété mandutu mé momasôna, a ti nye pék, a boñ ki le a lémél Faraô, kiñe Égiptô. Faraô a téé nye ngomin le a énél Égiptô ni ndap yé yosôna. 11 Ndi njal i kwo i Égiptô yosôna ni i loñ Kanaan, ñ, njiiha keñi yaga; basôgôlsôgôl bés ba bé léba bé yom i je. 12 Yakôb a nok le bijek* bi yé i Égiptô, a ep basôgôlsôgôl bés nyoo lisañ li bisu. 13 Lisañ li nyônôs iba, Yôsep a boñ le lôkisañ i yi nye, yak Faraô a yi lihaa li Yôsep. 14 Ha nyen Yôsep a bi ep nwin, a sébél Yakôb, isañ, ni bôt bé ba lihaa bobasôna le ba nyodi i loñ Kanaan; bobasôna ba bé môm masaambok ma bôt ni batan. 15 Jon Yakôb a bi sôs i Égiptô, nyoo ki nyen a bi wél, yak basôgôlsôgôl bés. 16 Ba begee mim nwap, ba kena nwo i Sikem, ba jô nwo i soñ Abraham a bi somb ni moni mi silba yak bon ba Hamor i Sikem.

17 “Kiki ngéda i bé kôôge le mbônga Nyambe a bi ti Abraham u yon, litén li keñep, li bôl ki i Égiptô, 18 letee kiñe ipe i telep i Égiptô, kiñe i i bi yi bé Yôsep. 19 I bi gwélél mandon inyu kolba litén jés; lôñni béba ñem, i nyégsa basañ i tjôô minkéñéé nwap mi bon le mi niñ bañ. 20 Ha ngéda i nyen Môsi a bi gwééne; a bé nlam iloo hihéga.* Ba nyuñus* nye sôñ aa i ndap isañ. 21 Ndi ngéda ba bi tjôô nye,* ngond Faraô i yoñ nye, i néñés nye kiki man wé. 22 Jon ba bi niiga Môsi pék yosôna i bôt ba Égiptô. Ni maliga, a bééna bipôdôl bi ngui lôñni minson mi ngui.

23 “I ngéda a bi pamna môm ma-na ma nwii, i lo nye i ñem* le a yuuga* lôkisañ yé, bon ba Israel. 24 Kiki a ntehe ba ntééñga wada wap, a sôñ nye, a nol man Égiptô inyu pun nu ba bé tééñga. 25 A bé hoñol le lôkisañ y’a nok le Nyambe a yé i ti bo tohi ni woo wé, ndi ba bi nok bé hala. 26 I kel i bé noñ ha, a koba bo ba njo, a noode boñ le ba kôp nsañ ipôla yap, a kal le: ‘A bôt, ni yé lisañ li bôt. Inyuki ni njo bisañ bé ni bé?’ 27 Ndi nu a bé tééñga mut wé libôk a nyuge Môsi, a kal le: ‘Njee a ntéé we ñane ni nkéés i ngii yés? 28 Baa u nsômbôl nol me kiki u bi nol man Égiptô yani?’ 29 Kiki a nok hala, Môsi a ke ngwéé, a niñ kiki nkén mut i loñ Midian, nyoo nyen a bi bana bon bôlôm iba.

30 “I mbus môm ma-na ma nwii, añgel i pémél nye i ñoñ u Hikôa Sinai ikété lindômbôô li hié li man e biloo. 31 Môsi a hel ngandak inyu jam a bi tehe. Ndi kiki a bé tiige bebee inyu tibil béñge, a nok kiñ i Yéhôva* i nkal le: 32 ‘Men me yé Nyambe nu basôgôlsôgôl boñ, Nyambe nu Abraham, nu Isak ni nu Yakôb.’ Môsi a bôdôl sehla, a bana ha bé makénd i kônde tiige bebee. 33 Yéhôva* a kal nye le: ‘Héya bitamb i makôô moñ, inyule i homa u tééne a yé hisi hipubhaga. 34 Me ntibil yaga tehe ndééñga i litén jem li li yé i Égiptô, me nok ki njelel yap, jon me nsôs inyu tohol bo. Nano lo, m’a om we i Égiptô.’ 35 I nlélém Môsi ba bi tañba, ba kal le: ‘Njee a ntéé we ñane ni nkéés?’ Nye yaga nyen Nyambe a bi ep le a ba ñane ni ntohol ni njel añgel i i bi pémél nye i man e biloo. 36 I mut nunu a bi pamna bo, a boñok bihélha bi mam* ni biyimbne i Égiptô, i Tuye Nkôibaga ni i ñoñ môm ma-na ma nwii.

37 “I Môsi nu nyen a bi kal bon ba Israel le: ‘Nyambe a’ pémhene bé mpôdôl kiki me ipôla lôkisoñ nan.’ 38 Nyen a bé lôñni litén li Israel i ñoñ; a bé nyoo ni añgel i i bi pôdôs nye i Hikôa Sinai lôñni basôgôlsôgôl bés, a kôhna bibañga bipubi bi boga inyu ti bés. 39 Basôgôlsôgôl bés ba tjél nôgôl nye, ndi ba kôm nye mbus, ba témb i Égiptô ikété miñem nwap, 40 ba kal Arôn le: ‘Bôñôl bés banyambe ba b’a bôk bés i bisu. Inyule di nyi bé i jam li mpémél Môsi nu a bi nyodna bés i loñ Égiptô.’ 41 Mu dilo di nyen ba bi uñgus man nyaga, ba sémél sat sesema, ba bôdôl kon maséé lôñni minson mi moo map. 42 Jon Nyambe a bi kôm bo mbus, a nwas bo le ba béghak ntôñ gwét u ngii,* kiki i yé ntilga ikété kaat i bapôdôl le: ‘A ndap Israel, me bé nyen ni bi ti makébla ni bisesema môm ma-na ma nwii i ñoñ, hala bé? 43 Ndi ndap libadô i Môlôk ni hiôdôt hi nyambe le Refan gwon ni bi begee, biôñgba ni bi boñ inyu bégés gwo. Jon m’a kena bé i minkôm i homa nu a yé haa iloo Babilôn.’

44 “Basôgôlsôgôl bés ba bééna ndap libadô i mbôgi* i ñoñ, ndik kiki Nyambe a bi ti oda ngéda a pôdôs Môsi le a boñ yo inoñnaga ni i ndémbél a bi tehe. 45 I mbus, basôgôlsôgôl bés ba bi yoñ i ndap libadô i, ba jôbna yo ikété nkoñ u biloñ bipe ngéda ba bé ke lôñni Yôsua, biloñ Nyambe a bi luhul i bisu bi basôgôlsôgôl bés. I bi yén hana letee ni dilo di David. 46 David a bé lémél Nyambe, a bat nye le a ti nye bisai i oñ homa liyééne inyu Nyambe nu Yakôb. 47 Ndi Salômô nyen a bi ôñôl nye ndap. 48 Ndi Nungingii a nyééne bé i mandap ba ñoñ ni moo, kiki mpôdôl a nkal le: 49 ‘Yéhôva* a nkal le: “Ngii i yé yééne yem ane, yak hisi hi yé kéhne yem makôô. Umbe ntén ndap n’a ôñôl me? Tole hee ni yé le ni ôñôl me homa linôyôi? 50 Baa woo wem bé won u bi hek i gwom bini gwobisôna?”’

51 “A bôt ba ño mbe, bongikweeba i miñem ni i maôô,* ni nkolba mbuu mpubi ngéda yosôna; kiki basôgôlsôgôl banan ba bi boñ, nlélém jam won ni mboñ. 52 Numbe mpôdôl basôgôlsôgôl banan ba bi tééñga bé? Ñ, ba bi nol i bôt ba bi legel malo ma mut telepsép i bisu bi ngéda; ndi nano, bé ni nliibana nye, ni nol ki nye, 53 bé ba ni bi kôhna mbén Môsi ni njel biañgel ndi ni tééda bé yo.”

54 Kiki ba nok ndigi i mam mana, ba unup iloo hihéga,* ba bôdôl jél nye masoñ. 55 Ndi kiki a bé nyonok ni mbuu mpubi, a bok mis i ngii, a tehe lipém li Nyambe, yak Yésu Kristô a téé i woo walôm u Nyambe, 56 a kal le: “Nuna-ki, me yé i tehe ngii i nyibla, ni Man mut a téé i woo walôm u Nyambe.” 57 Ha nyen ba lond ni kiñ yap yosôna, ba lô maôô ni moo map, bobasôna ba kwo nye nyuu ngélé yada. 58 I mbus, ba pémés nye i tison, ba bôdôl ôm nye ngok. Bôt ba mbôgi ba bii mambot map i makôô ma mañge wanda wada nu ba bé sébél le Saulô. 59 Kiki ba bé leñ Stéfanô ngok, a yemhe le: “A Nwet Yésu, leege niñ* yem.” 60 I mbus, a ôm maboñ ’isi, a lond ni kiñ keñi le: “A Yéhôva,* u soñgle bañ bo i béba ini.” Kiki a mal pot hala, a wo.*

8 Ndi yak Saulô a bi ti kiñ yé le ba nol Stéfanô.

Ibôdôl ni kel i, ndééñga keñi i kwél likoda li Yérusalem; u héya baôma, banigil bobasôna ba tjama mu minkoñ mi Yudéa ni mi Samaria. 2 Ndi bôt ba ba nkon Nyambe woñi ba begee mim u Stéfanô le ba jô wo, ba ee ki nye ngandak. 3 Ha nyen Saulô a bi bôdôl tééñga likoda iloo hihéga. A bé jôp ndap i mbus ndap, a pémhak bôlôm kiki bôda i mbégdé, a leñek bo i ndap mok.

4 Ndi i bôt ba bi sanda, ba ke ikété nkoñ, ba añlak ñañ nlam u bañga i Nyambe. 5 Ha nyen Filipô a bi sôs i tison* Samaria, a bôdôl tééne bo likalô inyu Kristô. 6 Ni ñem wada, limut li bé sédi ôô i nok i mam Filipô a bé kal, ba emblege nye, ba béñgege ki biyimbne a bé boñ. 7 Inyule ngandak i bééna mimbuu mimbe,* nwon mi bé pam, mi londok ni ngui. Handugi hala, ngandak i i bé bibôk bi bôt ni bôt ba nlem i bé témbna mbôô wap. 8 Jon tison yosôna i bi yon ni maséé.

9 Ndi mut wada ba nsébél le Simôn a bé mu tison i, a bé mut makañ i ngéda bisu, a boñok mam ma hélha i loñ Samaria, a kadbaga le a yé bañga mut. 10 Bôt bobasôna, ibôdôl yak nu a nlôôha ntitigi ikepam yak nu a nlôôha nkeñi, ba bé sédi ôô i emble nye, ba kalak le: “I mut nunu a yé Lipémba li Nyambe, li li nsébla le Likeñi.” 11 Jon ba bé sédi ôô i emble nye inyule a bi hélés bo ntandaa ngéda ni makañ mé. 12 Ndi ngéda ba bi hémle Filipô nu a bé añal ñañ nlam u Ane Nyambe ni jôl li Yésu Kristô, bôlôm ni bôda ba kôhna sôble. 13 Yak Simôn nyemede a bôdôl hémle, kiki a nkôhna sôble, a kônde yén ni Filipô; hala a bé hélés nye i tehe biyimbne ni mimpémba mi mam minkeñi mi mi bé bôña.

14 Kiki baôma i Yérusalem ba nok le Samaria a neebe bañga i Nyambe, ba ômle bo Pétrô bo Yôhanes; 15 ha nyen ba bi sôs nyoo, ba soohe inyu yap le ba kôhna mbuu mpubi. 16 Inyule u bé ngi sôs i ngii to wada wap, ndi ba bi kôhna ndik sôble i jôl li Nwet le Yésu. 17 I ngéda ba bi kéhi moo i ngii yap, ba kôhna mbuu mpubi.

18 Ndi kiki Simôn a bi tehe le bôt ba nkôhna mbuu mpubi ngéda baôma ba nkéhi moo i ngii yap, a noode ti bo moni, 19 a kal le: “Tina yak me i kunde ini, inyu boñ le tonjee mut me nkéhi moo i ngii yé, a kôhna mbuu mpubi.” 20 Ndi Pétrô a kal nye le: “We ni silba yoñ ni tjiba, inyule u nhoñol le ni moni, u nla somb likébla Nyambe a nti yañga. 21 U gwé bé ngaba to jôga munu nson unu, inyule ñem woñ u téé bé sép i mis ma Nyambe. 22 Jon tam i béba yoñ ini, u yemhe ki Yéhôva* le, ibale hala a nla bôña, a nwéhél we mahoñol mabe ma ñem woñ; 23 inyule me ntehe le u yé mbôñ i nlol* ni nkol u ngitelepsép.” 24 Simôn a timbhe, a kal bo le: “Bébomede ni yemhe Yéhôva* inyu yem le ndi jam to jada mu mam ni mpot li kwél bañ me.”

25 Jon ngéda ba bi mal bok mbôgi i nya i yôni, ba mal ki añal bañga i Yéhôva,* ba bôdôl témb i Yérusalem. Mu njel, ba bé añal ñañ nlam i ngandak mambai ma bôt ba Samaria.

26 Ndi añgel Yéhôva* i pôdôs Filipô, i kal le: “Telep, ke i nwelmbok, mu njel i nyodi i Yérusalem inyu sôs i Gasa.” (I nloñ u, u yé i ñoñ.) 27 Ha nyen a bi telep, a ke, ndi nuna-ki, mut Étiôpia wada nu a bé nwak,* a bé mut nu a bééna kunde isi énél i Kandaké, kiñemuda Étiôpia, nyen a bé tééda ki nkus wonsôna u kiñemuda. A bé i Yérusalem inyu bégés Nyambe, 28 ndi a bé témb i nyeni, a bak a yii ikété kak yé, a añak kaat i mpôdôl Yésaya makeñi. 29 Ha nyen mbuu u kal Filipô le: “Ke nyoo, tiige bebee ni i kak ii.” 30 Filipô a ke ngwéé ipañ kak, a nok nye a ñañ kaat i mpôdôl Yésaya makeñi, a bat nye le: “Baa u ntibil toi nok* yom u yé i añ?” 31 A timbhe le: “Ni maliga, lelaa me yé le me nok ibale mut a niiga bé me?” Ha nyen a yemhe Filipô le a bet, a yén lôñni nye. 32 Ndi ini pes i Bitilna yon a bé añ: “Kiki ntômba, ba bi kena nye inyu nol nye; kiki man ntômba nu a mpot bé i bisu bi nu a ñend nye, hala nyen a nyibil bé nyo wé. 33 I ngéda ba bé wéha nye nyuu, ba bi nim nye mbagi sép.* Njee a ga añal mam momasôna ma hiai hié?* Inyule ba bi héya niñ yé hana ’isi.”

34 I mbus, nwak u kal Filipô le: “Soho, inyu njee mpôdôl a mpot i mam mana? Inyu yé nyemede tole inyu mut numpe?” 35 Filipô a yoñ hop, a bôdôl ni tilna i, a añle nye ñañ nlam inyu Yésu. 36 Ndi kiki ba bé ke mu njel, ba pam i homa malép ma yé, ha nyen nwak u kal le: “Nun-ki! Malép mana; kii i nkéñ me njel i kôhna sôble?” 37 *—— 38 Ha nyen nwak u ti oda le ba téé kak; i mbus, Filipô lôñni nwak ba sôs, ba jôp ikété malép, Filipô a sôble nye. 39 Kiki ba mpémél ikété malép, mbuu u Yéhôva* u pala nyodna Filipô ha; nwak u tehe ha bé nye, ndi u noñ njel yé, u konok maséé. 40 Ndi Filipô a ke i Asdôd, a ke mu nkoñ, a kôndge añal ñañ nlam ikété bitison gwobisôna letee a pam i Kaisaréa.

9 Ndi Saulô a bé a ngi pélék ni hiun ni manola ikolba banigil ba Nwet, a hanak le a nol bobasôna; jon a bi ke yak prisi keñi, 2 a bat le ba ti nye bikaat* inyu unda i mandap ma bibégés i Damaskô, le ndi tonjee a nkoba le a yé mukété Njel* i, bôlôm to bôda, a lona bo nkañak i Yérusalem.

3 Kiki a bé ke liké, a pam bebee ni Damaskô; kunda yada, mapubi ma lôl i ngii, ma béyéi nye, ma kéña nye, 4 a kwo ’isi, a nok kiñ i nkal nye le: “A Saulô, a Saulô, inyuki u ntééñga me?” 5 A bat le: “U yé njee, a Nwet?” Kiñ i kal le: “Men me yé Yésu, nu u ntééñga. 6 Ndi telep, jôp ikété tison, b’a kal we i jam u nlama boñ.” 7 I bôt ba bé i liké lôñni nye ba hel, kayéle buk to yada i bé pam bé bo nyo; ba bé nok yaga kiñ, ndi ba bé tehe bé to mut. 8 I mbus, Saulô a nyodi ’isi, to hala kiki mis mé ma bé nyiblak, a bé tehe bé to yom. Ha nyen ba bi gwel nye woo, ba kena nye i Damaskô. 9 A bi yén dilo daa, a tehna bé, a je bé, to nyo a nyo bé.

10 Nnigil wada ba bé sébél le Anania a bé i Damaskô; Nwet a kal nye ikété yiinda le: “A Anania!” A kal le: “Me nunu, a Nwet.” 11 Nwet a kal nye le: “Telep, ke i nloñ ba nsébél le Sép, yéñ mut a nsébla le Saulô, mut Tarsô, i ndap Yuda. Nun-ki, a yé i soohe, 12 ikété yiinda, a ntehe mut ba nsébél le Anania a njôp, a kéhi moo i ngii yé, le ndi a témb a tehna.” 13 Ndi Anania a timbhe le: “A Nwet, me nok ngandak bôt i mpot inyu mut nu, inyu béba yosôna a bi boñ bapubhaga boñ i Yérusalem. 14 Yak hana, baéga biprisi ba nti nye kunde i gwel* bôt bobasôna ba nsima jôl joñ.” 15 Ndi Nwet a kal nye le: “Jôp i njel! Inyule i mut nunu a yé kiki ébél me mal pohol inyu añal jôl jem i biloñ bipe, i bisu bi bikiñe lôñni bon ba Israel. 16 Inyule m’a tibil yaga unda nye mandutu momasôna a ga nok inyu jôl jem.”

17 Ha nyen Anania a bi ke, a jôp mu ndap, a kéhi moo i ngii yé, a kal le: “A Saulô, a mankéé, Nwet le Yésu nu a bi pémél we i njel ngéda u bé lo, a ñep me le ndi u témb u tehna, u yon ki ni mbuu mpubi.” 18 I nlélém ngéda, gwom bi bé pôna maloi* bi nyodi nye i mis, bi kwo ’isi, a témb a tehna. I mbus, a telep, a kôhna sôble; 19 kiki a nje ndék bijek, a témbna ngui yé.

A bi yén ndék dilo lôñni banigil i Damaskô; 20 i mbus ndék ngéda, a bôdôl téé likalô inyu Yésu ikété mandap ma bibégés, a kalak le a yé Man Nyambe. 21 Ndi i bôt bobasôna ba bé emble nye ba bé nhelek, ba kalak le: “Baa i mut nunu bé nyen a bi nai ni tééñga i bôt ba nsima i jôl lini i Yérusalem? Baa a bi lo bé hana ni mahoñol le a gwel bo, a kena bo* yak baéga biprisi?” 22 Ndi Saulô a bé kônde bana ngui, a hélhak Lôk Yuda i i niñ i Damaskô, a tiblak yaga unda le Yésu a yé Kristô.

23 I mbus ngandak dilo, Lôk Yuda i ôô jimb le i nol nye. 24 Ndi Saulô a yi le ba ñôô jimb inyu yé. Ba bé tat ki manwemel ma tison juu ni njamuha inyu nol nye. 25 Jon banigil bé ba bi yoñ nye, ba ha nye ikété sel ikeñi, ba tégbaha nye i winda, ba suhus nye ni juu i mbus lipénd.

26 Kiki a mpam i Yérusalem, a boñ biliya i ba lôñni banigil, ndi bobasôna ba bé kon nye woñi, inyule ba bé hémle bé le a nyila nnigil. 27 Inyu hala nyen Barnabas a bi hôla nye, a kena nye yak baôma, a tibil toñle bo lelaa Saulô a bi tehe Nwet mu njel, ni kiki Nwet a bi pôdôs Saulô, ni lelaa Saulô a bi pot i Damaskô ni makénd i jôl li Yésu. 28 Ha nyen a bi yén ni bo, a bedek, a sôhôk* i Yérusalem, a podok ni makénd i jôl li Nwet. 29 A bé pot, a péénaga ni Lôk Yuda i i mpot hop Grikia, ndi bo ba bé noode nol nye. 30 Kiki lôk kéé i nyi hala, i boñ le a sôs i Kaisaréa; i mbus, i ep nye i Tarsô.

31 Ni maliga, ha nyen likoda ikété Yudéa yosôna, ni Galiléa, ni Samaria, li bi bana nsañ, li holok; yak nsoñgi u banigil u bé bet hala kiki ba bé kon Yéhôva* woñi, ba niñik ikété hogbe i mbuu mpubi.

32 Ndi kiki Pétrô a bé ke mu nkoñ u wonsôna, a sôs inyu tehe bapubhaga ba ba nyééne i Lida. 33 A koba mut wada nyoo, nu ba nsébél le Énéa; hala a bé nwii juem le a bé nyodi bé i nañi yé inyule a bé ñambge* mut. 34 Pétrô a kal nye le: “A Énéa, Yésu Kristô a mélés kon woñ. Telep, bôñgôl nañi yoñ.” I nlélém ngéda, a telep. 35 I ngéda bôt bobasôna ba nyééne i Lida ni i tegep mbok i Sarôn ba bi tehe i jam li bi pémél Énéa, ba yila bahémle ba Nwet.

36 Ndi nnigil wada a bé i Yôpé, jôl jé le Tabita, hala a nkobla le “Dorkas.”* A bé boñ ngandak minson minlam, a tinak ngandak makébla ma konangoo.* 37 Ndi mu dilo di, a kwo kon, a wo. Ha nyen ba bi nugus nye, ba niñi nye i tuñ i ndap ngii. 38 Kiki Lida a bé bebee ni Yôpé, i ngéda banigil ba bi nok le Pétrô a yé mu tison i, ba ep bôt iba inyu soohe nye le: “Soho, pala lo i béhni.” 39 Ha nyen Pétrô a bi telep, a ke lôñni bo. Kiki a mpam, ba kena nye i tuñ i ndap ngii; biyik bi bôda gwobisôna bi lo nye ipañ, bi eek, bi undga nye ngandak mambot ni mabadô* Dorkas a bi kôñôl ngéda a bé lôñni bo. 40 Ndi Pétrô a pémés bôt bobasôna i mbégdé, a ôm maboñ ’isi, a soohe. I mbus, a hielba, a nun mim, a kal le: “A Tabita, telep!” A yibil mis, kiki a ntehe Pétrô, a yén. 41 Pétrô a gwel nye woo, a téé nye, a sébél bapubhaga ni biyik bi bôda, a unda bo le Tabita a yé i niñ. 42 Hala a yiba ni tison i Yôpé yosôna, yak ngandak bôt i yila bahémle ba Nwet. 43 Pétrô a bi yén ndék jôga li dilo i ndap i ntibil bikôp* wada le Simôn.

10 Mut wada ba nsébél le Kornéliô a bé i Kaisaréa, a bak ñane* bisônda ikété ntôñ bisônda ba bé sébél le ntôñ bisônda u Italia.* 2 A bé kon Nyambe woñi, a béghak nye ni lihaa jé jolisôna, a tinak ki bôt ngandak makébla ma konangoo, a soohege ki Nyambe ngéda yosôna. 3 Jam kiki bo ngeñ aa i kôkôa,* ikété yiinda, a tibil tehe añgel Nyambe i njôp i nyeni, i kal le: “A Kornéliô!” 4 Kornéliô a bok yo mis, a kon woñi, a kal le: “Kii, a Nwet?” I timbhe nye le: “Nyambe a neebe masoohe moñ, a mbigda ki makébla moñ ma konangoo. 5 Jon nano, ep bôt i Yôpé i sébél mut wada nu jôl jé le Simôn, nyen ba nsébél ki le Pétrô. 6 Ntibil bikôp le Simôn a nleege nye* i nyeni, nyen a gwé ndap i yé ipañ tuye.” 7 Kiki añgel i bé pôdôs nye i nke, a sébél bagwélél bé iba, lôñni sônda yada i i nkon Nyambe woñi mukété bôt ba bé gwélél nye nson, 8 a añle bo mam momasôna; i mbus, a ep bo i Yôpé.

9 I kel i bé noñ, ba bé ba ngi yii i njel, ba tiigege bebee ni tison, ha nyen Pétrô a bi bet i ngii ndap inyu soohe, hala a bé jam kiki bo kosi.* 10 Ndi njal i gwel nye bañga bañga, a bana ngôñ i je. Kiki ba bé lamb bijek, a tehe yiinda, 11 a tehe ki ngii i nyibla, yom* kiki soso libadô i sôhôk ’isi wengoñle ba gwé yo munu masuk mé mo ma-na; 12 mintén mi binuga nwominsôna mi mi gwé makôô ma-na, ni binuga bi ñôdba ’isi* lôñni dinuni di ngii bi bé mukété. 13 Ha nyen kiñ i kal nye le: “A Pétrô, telep, nol, u je!” 14 Ndi Pétrô a kal le: “To, a Nwet, inyule me ma je bé me yom mahindi, to yom nyega.” 15 Kiñ i témb i pôdôs nye inyu ngélé i nyônôs iba le: “I gwom Nyambe a mpubus, waa sébél gwo le mahindi.” 16 Hala a témb a bôña inyu ngélé i nyônôs aa; ndi kunda yada i mbus ha, i yom* i, i yôña i ngii.

17 Pétrô a yégle a téé, a bak nhelek, a badbaga kii yiinda a ntip tehe i nkobla; ha nyen i bôt Kornéliô a bi ep ba bat hee ndap Simôn i yéne, ba telep ha i nwemel. 18 Ba sébél, ba bat nwet ndap too Simôn nu ba nsébél le Pétrô a yé ha. 19 Kiki Pétrô a bé a ngi hegek pék inyu nok yiinda, mbuu u kal nye le: “Nun-ki, bôt baa ba nyéñ we. 20 Jon, telep, sôs, ke lôñni bo ibabé pééna yo ki yo inyule men me ñom bo.” 21 Ha nyen Pétrô a bi sôs i boma i bôt ba, a kal le: “Me nunu, men ni yé i yéñ. Kii i nlona bé hana?” 22 Ba kal le: “Ñane bisônda le Kornéliô, mut telepsép nu a nkon Nyambe woñi, a ban-ga ki jôl lilam ikété litén li Lôk Yuda jolisôna, nyen Nyambe a bi ti biniigana ni njel añgel ipubi le a ep bôt inyu yéñ we le u lo i ndap yé, kayéle a emble i jam u gwé i kal.” 23 Jon Pétrô a bi jubus bo, a legee ki bo.

I kel i bé noñ ha, a telep, a ke ni bo, yak lôk kéé i i bi lôl i Yôpé i ke lôñni nye. 24 I kel i bé noñ, a jôp i Kaisaréa. Ni maliga, Kornéliô a bé bem bo, a bi kot yak bôt bé ba lihaa ni mawanda mé ma ñem nyuu. 25 Kiki Pétrô a nlo, Kornéliô a tehe nye, a kwo i makôô mé, a ti nye lipém.* 26 Ndi Pétrô a téé nye, a kal le: “Telep, ngo yak me me yé ndik mut binam.” 27 Kiki Pétrô a bé kwel ni nye, a jôp, a koba ngandak bôt i kôdi. 28 A kal bo le: “Bébomede ni nyi loñge le i ta bé man Lôk Yuda kunde i bana maada tole i kôôge bebee ni mut loñ ipe, ndi Nyambe a ñéba me le me nlama bé sébél mut to wada le mahindi tole nyega. 29 Jon kiki ni nsébél me, me nlo ngi pééna yo ki yo. Kala ni me inyuki ni nsébél me.”

30 I mbus, Kornéliô a kal le: “Hala a yé dilo dina len, i nlélém ngeñ unu, me bé soohe i ndap yem i ngeñ aa i kôkôa;* kunda yada, mut wada lôñni mambot ma mbai a telep me bisu, 31 a kal le: ‘A Kornéliô, Nyambe a neebe masoohe moñ, a bigda ki makébla moñ ma konangoo. 32 Jon, ep bôt i Yôpé i sébél Simôn, nu ba nsébél ki le Pétrô. Ntibil bikôp le Simôn a nleege i mut nu i ndap yé, yon i yé bebee ni tuye.’ 33 I nlélém ngéda, me ep le ba sébél we, yak we u mboñ loñge kiki u nlo. Jon nano, bésbobasôna di yé hana i bisu bi Nyambe inyu emble mam momasôna Yéhôva* a nti we oda le u pot.”

34 Ha nyen Pétrô a bi bôdôl pot, a kal le: “Nano me nyi toi le Nyambe a ntodol bé mut, 35 ndi ikété biloñ gwobisôna, i mut a nkon nye woñi, a boñok ki mam ma téé sép, nyen a nlémél nye. 36 A bi ômle bon ba Israel nwin,* hala kiki a bi añle bo ñañ nlam u nsañ ni njel Yésu Kristô, nyen a yé Nwet nu bôt bobasôna. 37 Bébobasôna ni nyi i mam ma bi pôda i Yudéa yosôna, ibôdôl i Galiléa i mbus likalô li Yôhanes inyu sôble: 38 Inyu Yésu nu a bé mut Nasaret, lelaa Nyambe a bi hoo nye ni mbuu mpubi lôñni lipémba, ni kiki a bi ke mu loñ yosôna, a boñok loñge, a boñok ki le i bôt bobasôna Nsohop a ntééñga ba témbna mbôô wap, inyule Nyambe a bé lôñni nye. 39 Di yé mbôgi i mam momasôna a bi boñ ikété minkoñ mi Lôk Yuda ni i Yérusalem; ndi ba bi péni nye i kék,* ba nol nye. 40 Nyambe a tugul nye i hilo hi nyônôs aa, a boñ ki le a nene* i mis ma bôt, 41 ha i mis ma bôt bobasôna bé, ndi i mis ma bôt ba mbôgi Nyambe a bi téé i bisu bi ngéda, inyu bés ba di bi je, di nyo ki lôñni nye i mbus bitugne gwé ikété bawoga. 42 A bi ti ki bés oda le di tééne bôt bobasôna likalô, di bok ki mbôgi i nya i yôni le nyen Nyambe a ntéé le a ba nkéés nu bayômi ni bawoga. 43 Inyu yé nyen bapôdôl bobasôna ba mbok mbôgi, le i mut a nhémle nye a kôhna nwéhél i bibéba gwé i jôl jé.”

44 I ngéda Pétrô a bé a ngi podok, mbuu mpubi u lo i ngii bôt bobasôna ba bé emble bañga i Nyambe. 45 Yak minkweebaga mi bahémle mi mi bi lo ni Pétrô mi hel, inyule mbuu mpubi Nyambe a nti yañga u bi kôba Yak i ngii bôt ba matén, 46 inyule ba bi nok bo ba mpot dilémb* dipe, ba béghak Nyambe. Ha nyen Pétrô a timbhe le: 47 “Baa mut a nla sôña le ba sôblana bañ ikété malép, hala kiki yak bo ba nkôhna mbuu mpubi kiki bés?” 48 Ha nyen a bi ti oda le ba kôhna sôble i jôl li Yésu Kristô. I mbus, ba soohe nye le a yén ndék dilo.

11 Baôma ni lôk kéé i i bé i Yudéa ba nok le yak bôt ba matén ba neebe bañga i Nyambe. 2 Jon ngéda Pétrô a bi bet i Yérusalem, i bôt ba nit likwee ba bôdôl nye pééna,* 3 ba kal le: “U bi jôp i ndap i bôt ba ta bé nkweebaga, u je ki lôñni bo.” 4 Ha nyen Pétrô a tibil toñle bo i jam li, a kal le:

5 “Me bé soohe i tison Yôpé. Ikété yiinda, me tehe yom* kiki soso libadô, i lôlak i ngii, i sôhôk wengoñle ba gwé jo mu masuk mé mo ma-na, i sôs letee ni homa me bé. 6 Kiki me ntibil béñge mukété, me tehe binuga bi makôô ma-na bi hisi, binuga bi bikai, binuga bi ñôdba ’isi,* ni dinuni di ngii. 7 Me nok ki kiñ i nkal me le: ‘A Pétrô, telep, nol, u je!’ 8 Ndi me kal le: ‘To, a Nwet, inyule yom mahindi to yom nyega i ma jôp bé me i nyo.’ 9 Inyu ngélé i nyônôs iba, kiñ i lôl i ngii, i timbhe le: ‘I gwom Nyambe a mpubus, waa sébél gwo le mahindi.’ 10 Hala a témb a bôña inyu ngélé i nyônôs aa; i mbus, gwom gwobisôna bi témb bi yôña i ngii. 11 I nlélém ngéda, bôt baa ba lo i ndap di bé yééne; ba bi ep bo i meeni, ba lôlak i Kaisaréa. 12 I mbus, mbuu u kal me le me ke lôñni bo ibabé pééna to ndék. Yak i lôk kéé isamal ini i ke lôñni me, ha nyen di jôp i ndap i mut nu.

13 “A añle bés lelaa a bi tehe añgel i ntelep i ndap yé, i kal le: ‘Ep bôt i Yôpé inyu sébél Simôn, nu ba nsébél ki le Pétrô, 14 a’ añle we lelaa we ni lihaa joñ jolisôna ni nla kôhna tohi.’ 15 Ndi ngéda me bi bôdôl pot, mbuu mpubi u kwo i ngii yap nlélém kiki u bi kwo i ngii yés i bibôdle. 16 Ha nyen me hoñol bibañga bi Nwet ngéda a bé kal le: ‘Yôhanes a bi sôble bé ni malép, ndi bé n’a sôblana ni mbuu mpubi.’ 17 Jon, ibale Nyambe a bi ti bo nlélém likébla yañga, kiki a bi ti yak bés ba di bi hémle Nwet le Yésu Kristô, me njee me bé le me kéñ Nyambe njel?”

18 I ngéda ba bi nok hala, ba waa pééna* ni Pétrô. Ba bégés Nyambe, ba kal le: “I yé toi ntiik le Nyambe a nti yak bôt ba matén hielñem i i nkena i niñ.”

19 I bôt ba bi sanda ngéda njiiha i bi bôdôl inyu jam li bi pémél Stéfanô, ba pam letee ni i Fénikia, i Kiprô ni i Antiôkia, ndi Lôk Yuda yotama yon ba bé añle bañga i Nyambe. 20 Ndi bôt ba Kiprô ni ba Kiréné bahogi ba lo i Antiôkia, ba bôdôl kwel ni bôt ba mpot Grikia, ba añlak ñañ nlam u Nwet le Yésu. 21 Jam lipe ki, woo u Yéhôva* u bé lôñni bo, yak ngandak bôt i hielba inyu yila bahémle ba Nwet.

22 Ñañ inyu yap u pam i likoda* li Yérusalem, ha nyen ba ep Barnabas letee ni Antiôkia. 23 Kiki a mpam, a tehe lelaa Nyambe a nti banigil konangoo i mbuma ñañ, a kon maséé, a bôdôl ti bo makénd le ba ke ni bisu i nôgôl Nwet ni ñem wap wonsôna; 24 inyule Barnabas a bé loñge mut, a bak ki nyonok ni mbuu mpubi lôñni hémle. Inyu hala nyen limut li bôt likeñi li hémle Nwet. 25 Ha nyen a ke i yéñ Saulô homa nyensôna i Tarsô. 26 Kiki a ntehe nye, a lona nye i Antiôkia. Ba bi yén ngim nwii, ba kodbaga ni likoda, ba niigaga limut. I Antiôkia nyen inyu ngélé bisu, banigil ba bi kôhna jôl li nlôl ni Nyambe le Bikristen.

27 Mu dilo di, bapôdôl ba lo i Antiôkia, ba lôlak i Yérusalem. 28 Wada wap nu ba nsébél le Agabô a telep, a pot mbañ ni ngui mbuu mpubi le njal keñi i yé bebee ni lo i nkoñ ’isi wonsôna; ni maliga, i bi lo ngéda Klaudiô a bé énél. 29 Jon banigil ba bi yoñ makidik le ba ga ômle lôk kéé i niñ i Yudéa mahôla,* hiki mut inoñnaga ni la yé; 30 hala ki nyen ba bi boñ, ba ômle mimañ mahôla ni njel* Barnabas bo Saulô.

12 Mu ngéda i nyen Kiñe Hérôdé a bôdôl tééñga bahogi ikété likoda. 2 A nol manyañ Yôhanes le Yakôbô ni pansoñ. 3 I ngéda a bi tehe le hala a nlémél Lôk Yuda, a gwel yak Pétrô. (Hala a bi bôña i dilo di ngand Bret bi ngi-séñha.) 4 A gwel nye, a ha nye i mok, a téé mintôñ mi bisônda mina le mi tat nye, ntôñ wada i mbus umpe. Hiki ntôñ u bééna bisônda bina; a ban-ga i mahoñol le a nlona nye* i bisu bi litén i mbus Pasa. 5 Jon Pétrô a bé a ngi yii i ndap mok, ndi likoda li bé waa bé soohe inyu yé ni ñem wonsôna.

6 I ngéda Hérôdé a bé bebee i lona nye i mbamba, i u u, Pétrô a bé ke ’ilo ipôla bisônda biba, nkañak ni minsañ mi bikei ima; batat ba bé i bisu bi nwemel, ba tadak ndap mok. 7 Ndi nuna-ki, añgel Yéhôva* i telep ha, yak mapubi ma bai ikété ndap mok. Añgel i tihba Pétrô i mbai, i tôdôl nye i kal le: “Pala telep!” Ha nyen minsañ mi bikei mi nyodi nye munu moo, mi kwo ’isi. 8 Añgel i kal nye le: “Haba mbot,* haba ki bitamb gwoñ.” A boñ hala. I mbus, i kal nye le: “Haba mbot yoñ ngii, u noñ me.” 9 Ha nyen Pétrô a pam, a noñ yo, ndi a bé yi bé le i jam li bé tagbe ni njel añgel li bé maliga. Hodo, a bé hoñol le a yé i tehe yiinda. 10 Kiki ba ntagbe ntôñ batat u bisu ni u nyônôs iba, ba pam i nwemel u bikei u u nkena i tison, nwemel u yibla womede. I ngéda ba bi pam i mbégdé, ba yoñ njel yada; kunda yada, añgel i yék nye. 11 Kiki Pétrô a nyi yaga i jam li yé tagbe, a kal le: “Nano, me nyi toi le Yéhôva* a ñep añgel yé i tohol me i moo ma Hérôdé ni mam Lôk Yuda i bemek le m’a pémél me.”

12 I ngéda a bi mal hek pék hala, a ke i ndap Maria, nyañ Yôhanes nu ba nsébél ki le Markô, i homa jôga li bôt li bi kodba inyu soohe. 13 Kiki a nkoode likôga li lipénd, ngwélél nu muda wada nu ba nsébél le Rôdé, a lo i béñge. 14 I ngéda a bi yimbe kiñ i Pétrô, maséé ma bé le ma nol nye kayéle a hôya yibil likôga, ndi a témb ngwéé ikété, a kal le Pétrô nyen a téé ha nwemel. 15 Ba kal nye le: “U nkônd njék.” Ndi a nai ndigi le Pétrô nu. Ba bôdôl kal le: “Añgel yé i.” 16 Ndi Pétrô a kida a nkoode. I ngéda ba bi yibil likôga, ba tehe nye, ba hel. 17 A unda bo woo le ba mom nwee, a tibil ki añle bo lelaa Yéhôva* a bi pémés nye i ndap mok; i mbus, a kal le: “Kala Yakôbô ni lôk kéé i mam mana.” I mbus, a pam, a ke liké homa numpe.

18 I ngéda kel i bi ye, liyôgbe li bé ngandak ipôla bisônda, bi badbaga toi kii i mpémél Pétrô. 19 Hérôdé a yéñ nye homa nyensôna; kiki a ntehe bé nye, a bat batat, a ti ki oda le ba kena bo inyu kogse bo; i mbus, a nyodi i Yudéa, a sôs i Kaisaréa, a tégbaha ndék ngéda nyoo.

20 A bé unbene* bôt ba Tir ni ba Sidôn. Bôt ba minkoñ mini ba bé somb bijek i nkoñ u Hérôdé; inyu hala nyen ba bi lo ni mahoñol mada, ba soohe Blastô, nu a bééna kunde i ngii ndap i kiñe,* le a hôla bo i pot ni kiñe inyu kôp nsañ. 21 I kel litén li bi kodba, Hérôdé a haba mbot kiñe, a yén i yééne bakéés, a bôdôl ti bo nkwel i mbamba. 22 Ha nyen litén li li bi kodba, li bôdôl lond le: “Kiñ i ngim nyambe i, ha i mut binam bé!” 23 I nlélém ngéda añgel Yéhôva* i bép nye, inyule a bi ti bé Nyambe lipém; minsoñ mi je nye, a wo.

24 Ndi Bañga i Yéhôva* i bé ke ni bisu i tjama, i holok.

25 Kiki Barnabas lôñni Saulô ba ntibil yônôs nson wap i ti lôktata i Yérusalem mahôla, ba témb i Antiôkia, ba kena Yôhanes, nu ba nsébél ki le Markô.

13 Bapôdôl ni baniiga ba ba bé i likoda li Antiôkia: Barnabas, Siméôn nu ba nsébél ki le Niger, Lukiô mut Kiréné, Manahen nu a bi boñ suklu ni ñane nkoñ le Hérôdé, lôñni Saulô. 2 Kiki ba bé gwel nson* u Yéhôva,* ba sôga ki je,* mbuu mpubi u kal le: “Pohlana me Barnabas ni Saulô inyu nson me nséblene bo.” 3 Jon kiki ba nsôga je, ba soohe ki, ba kéhi moo i ngii Saulô bo Barnabas, ba om bo.

4 Hala nyen mbuu mpubi u bi ep i bôt bana, ba sôs i Sélukia; i mbus, ba nyodi ha, ba yoñ sitima inyu ke i ôn Kiprô. 5 Kiki ba mpam i Salami, ba bôdôl añal bañga i Nyambe i mandap ma bibégés ma Lôk Yuda. Ba bééna yak Yôhanes kiki nhôla* wap.

6 Ndi kiki ba bi ke ikété ôn yosôna letee ni i Pafôs, ba boma man Lôk Yuda wada, nu jôl jé le Bar-Yésu, a bé mut makañ ni mpôdôl bitembee. 7 A bé lôñni ngomin pes mbok* le Sergiô Paulô, nu a bé mut a nyi jam. A bi sébél Barnabas ni Saulô i nyeni inyule a bééna toi ngôñ i emble bañga i Nyambe. 8 Ndi mut makañ le Élimas (inyule hala nyen jôl jé li nkobla) a bôdôl kolba bo, a noodege kéñ ngomin pes mbok njel le a hémle bañ. 9 Ha nyen Saulô, nu ba nsébél ki le Paul, a yon ni mbuu mpubi, a nun nye siim, 10 a kal le: “A we nu u yé nyonok ni mintén mi malôga nwominsôna lôñni mintén mi mam mabe nwominsôna, a we nu u yé man Nsohop, ñoo mam momasôna ma téé sép, baa w’a waa bé boñ le manjel ma téé sép ma Yéhôva* ma kodop? 11 Nun-ki, woo u Yéhôva* u yé i ngii yoñ, w’a kwo ndim, w’a tehe bé mapubi ma hiañgaa inyu ngim ngéda.” Kunda yada, ond ni jiibe bi kwél nye, a kenek a nkiiña, a yéñék mut le a gwel nye woo inyu éga nye. 12 Kiki ngomin pes mbok a ntehe i jam li ntagbe, a yila nhémle inyule biniigana bi Yéhôva* bi bi hélés nye.

13 Nano, Paul ni bôt ba bé lôñni nye ba yoñ njel tuye, ba nyodi i Pafôs, ba ke letee ni i Pergé, nu a yé i Pamfilia. Ndi Yôhanes a yék bo, a témb i Yérusalem. 14 To hala, ba nyodi i Pergé, ba ke i Antiôkia nu a yé i Pisidia. I mbus, ba jôp i ndap bibégés i kel Sabat, ba yén. 15 I mbus lisoñgol li mbén Môsi ni bikaat bi Bapôdôl i mbamba, baane ba ndap bibégés ba om bôt i kal bo le: “A bôt, a lôk kéé, ibale ni gwé jam i pot inyu ti litén makénd, poda.” 16 Ha nyen Paul a telep, a unda bo woo le ba mom nwee; i mbus, a yoñ hop, a kal le:

“A bôt, a bon ba Israel ni bé bape ba ni nkon Nyambe woñi, emblana. 17 Nyambe nu litén lini le Lôk Israel a bi pohol basôgôlsôgôl bés, a ti ki litén lipém ngéda ba bé niñ kiki bakén ba bôt i loñ Égiptô, a pémés yak bo mu lôñni woo u lipémba.* 18 Inyu jam kiki bo môm ma-na ma nwii, a hônba bo i ñoñ. 19 Kiki a ntjé matén masaambok i loñ Kanaan, a ti bo nkoñ wap kiki ngababum. 20 I mam ma momasôna ma bi yoñ jam kiki bo mbôgôl nwii ina ni môm matan.

“I mbus hala, a ti bo bakéés letee ni ngéda i mpôdôl Samuel. 21 Ndi i mbus ngéda, ba bat le ba ti bo kiñe, Nyambe a ti bo Saulô man Kis, mut litén li Benyamin, inyu môm ma-na ma nwii. 22 Kiki a nhéya nye, a téé David le a ba kiñe yap; inyu yé nyen a bok mbôgi, a kal le: ‘Me nléba David, man Yésé, mut nu ñem wem u ngwés; a ga boñ mam momasôna me nsômbôl.’ 23 Inoñnaga ni mbônga wé, mu mbôda* i mut nu nyen Nyambe a bi pémhene Israel ntohol le Yésu. 24 Ilole nu a nlo, Yôhanes a bi tééne litén li Israel jôlisôna likalô i mbamba le bôt ba kôhna sôble kiki yimbne le ba nhiel miñem. 25 Ndi ngéda Yôhanes a bé mal nson wé, a kal le: ‘Ni nhégda le me yé njee? Me ta bé me nye. Ndi nuna-ki, nu a nlo me i mbus a nloo me ngui, me kôli bé to hohol minkai mi bitamb gwé.’

26 “A bôt, a lôk kéé, bé ba ni yé mbôda i lihaa li Abraham, ni bé bape ba ni nkon Nyambe woñi, inyu yés nyen ini bañga i tohi* i bi ôma. 27 Inyule i bôt ba nyééne i Yérusalem lôñni baéga* bap ba base ba bi neebe bé nye, ndi ngéda ba bi kéés nye, ba yônôs i mam Bapôdôl ba bi pot, ma ma ñéña makeñi hiki Sabat. 28 To hala kiki ba bi léba bé le a mboñ jam li kôli ni nyemb, ba bat Pilatô le a boñ le a nôla. 29 I ngéda ba bi mal yônôs i mam momasôna ma yé ntilga inyu yé, ba suhus nye i kék,* ba niñi nye ikété soñ.* 30 Ndi Nyambe a bi tugul nye ikété bawoga; 31 inyu ngandak dilo, Yésu a nene i mis ma bôt ba bi nyodi lôñni nye i Galiléa i ke i Yérusalem. Nano, i bôt ba bon ba yé bôt bé ba mbôgi i bisu bi litén.

32 “Jon di yé i añle bé ñañ nlam inyu mbônga a bi bôn basôgôlsôgôl. 33 Nyambe a mal yônôs wonsôna inyu yés ni njel bitugne bi Yésu, bés ba di yé bon bap; ndik kiki i yé ntilga ikété hiémbi i nyônôs iba le: ‘U yé man wem; i len ini, me nyila isoñ.’ 34 Nyambe a bi tugul nye ikété bawoga; kekikel, a’ bana ha bé nyuu i mbol. Nyambe a yigye le i jam lini li yé maliga ngéda a bi kal le: ‘M’a unda yaga bé ndéñbe yem i gwés, i me bi bôn David; yon i nset bé.’* 35 Jon a nkal ki ikété hiémbi hipe le: ‘W’a nwas bé le nyuu i nu a ntéñbe ni we i bol.’ 36 I pes yé, David a bi gwélél Nyambe* niñ yé yosôna,* a ke ’ilo nyemb, ba niñi nye ni basôgôlsôgôl bé, a bol. 37 Ndi nu Nyambe a bi tugul a bi bol bé.

38 “Yina ni, a lôktata, le ni njel i mut nunu nyen di yé i añle bé nwéhél i bibéba, 39 ni le ni njel mbén Môsi, ni bé bé le ni kéla le ni yé ngi nsohi inyu mam momasôna ni bé boñ; ndi ni njel i mut nunu nyen nu a nhémle a’ kéla le a yé ngi nsohi. 40 Jon yoña yihe le i jam li yé ntilga ikété bikaat bi Bapôdôl li kwél bañ bé: 41 ‘Nuna-ki! A bôt ba diyana, ni hel, ni tjiba ki, inyule me yé i boñ nson munu dilo dinan, nson le ni yé mbén i hémle to ibale mut a ntibil toñle bé wo.’”

42 Ndi ngéda ba bé pam, bôt ba soohe bo le ba añle ki bo i mam ma i kel Sabat i noñ. 43 Kiki likoda li bi mal i ndap bibégés, ngandak Lôk Yuda ni bôt ba mbégés Nyambe ba ba bi jôp i base i Lôk Yuda, ba noñ Paul bo Barnabas ba ba bi ti bo ñem ngui mu kiki ba bé kal bo le ba kônde téñbe ikété konangoo i mbuma ñañ i Nyambe.

44 I kel Sabat i bé noñ, bebee le tison yosôna i kodba inyu emble bañga i Yéhôva.* 45 I ngéda Lôk Yuda i bi tehe limut, i yon ni njôñ; ni béba ñem, i bôdôl kolba i mam Paul a bé kal. 46 Ha nyen Paul bo Barnabas ba bi pot ni makénd, ba kal bo le: “I bak nseñ le bé bon ni nok ndugi bañga i Nyambe. Ndi hala kiki ni yé i tjél yo, ni undga ki le ni kôli bé kôhna niñ boga, nuna-ki, di nhielba inyu ke yak bôt ba matén. 47 Inyule Yéhôva* a nti bés oda ni bibañga bini le: ‘Me ntéé we le u ba mapubi inyu biloñ bipe, le ndi u añal njel yem tohi letee ni i lisuk li hisi.’”

48 I ngéda bôt ba biloñ bipe ba bi nok hala, ba bôdôl kon maséé, ba tinak bañga i Yéhôva* lipém, Yak i bôt bobasôna ba bééna libak lilam inyu kôhna niñ boga ba yila bahémle. 49 Jam lipe ki, bañga i Yéhôva* i bé tjama mu nkoñ u wonsôna. 50 Ndi Lôk Yuda i tinde mintôô mi bôda mi mi bé kon Nyambe woñi, lôñni bañga bôt i tison, ba bôdôl tééñga Paul bo Barnabas, ba leñ bo i mbus minwaa mi nkoñ wap. 51 Ha nyen ba bi kumb lipum li biték li li bé mu makôô map inyu boñ le hala a ba mabéhna inyu yap; i mbus, ba ke i Ikônium. 52 Banigil ba bé kônde yon ni maséé lôñni mbuu mpubi.

14 Ndi i Ikônium, i ngéda ba bi jôp ikété ndap bibégés i Lôk Yuda, ba pot i nya i yé le limut likeñi li Lôk Yuda ni li bôt ba Grikia li yila bahémle. 2 Ndi Lôk Yuda i i bé hémle bé, i tinde bôt* ba matén i kolba lôk kéé. 3 Jon ba bi tégbaha ngandak ngéda nyoo, ba podok ni makénd ni ngui Yéhôva,* nu a bé gwélél biyimbne ni bihélha bi mam* bi bi bé bôña ni njel yap i bok mbôgi inyu bañga i konangoo yé i mbuma ñañ. 4 Ndi mbagla i kwo ikété bôt ba tison, bahogi ba bé i pes Lôk Yuda, ndi bape ba bé i pes baôma. 5 Bôt ba matén lôñni Lôk Yuda ni baéga bap ba base ba noode tééñga bo ni ôm bo ngok, 6 kiki ba nyis bo hala, ba ke ngwéé i bitison bi Likaônia, le Listra, ni Derbé, ni i mambai ma bé mu libôga li. 7 Nyoo nyen ba bi ke ni bisu i añal ñañ nlam.

8 Ndi mut wada a bé i Listra, a bé a yii ’isi, a bak bôk i makôô. A bi gwéé bôk, a ma ke bé kekikel. 9 I mut nunu a bé emble Paul a mpot. I ngéda Paul a bi nun nye siim, a tehe le a gwé hémle le a nla mal, 10 a kal ni kiñ keñi le: “Telep bitétéé ni makôô moñ.” Ha nyen mut a bi ubla, a bôdôl ke. 11 l mamut ma bi tehe i jam Paul a bi boñ, ma lond makeñi ni hop Likaônia le: “Banyambe ba nyila kiki bôt ba binam, ba sôs i béhni!” 12 Ha nyen ba bi bôdôl sébél Barnabas le Zeus, ba séblak Paul le Hermes, inyule nyen a bé bôgna hop. 13 Yak prisi i Zeus, nu témpel yé i bééne i majubul ma tison, i lona balôm ba nyaga ni ntut mbônji* i manwemel; nye ni mamut ba yéñ ti bisesema.

14 Ndi ngéda ñôma Barnabas bo ñôma Paul ba bi nok hala, ba pat mambot map, ba jôp ikété limut, ba lond le: 15 “A bôt, inyuki ni mboñ i mam mana? Yak bés di yé bôt ba binam ba ba gwé minlélém mi mandutu kiki bé. Ndi di ñañle bé ñañ nlam le ni kôm i gwañga bi mam bini mbus, ni hielba yak Nyambe nu a niñ, nu a bi hek ngii ni ’isi lôñni tuye ni gwom gwobisôna bi yé mukété yap. 16 I ngéda kôba, a bi nwas le biloñ gwobisôna bi noñ manjel ma nlémél bo, 17 ndi a bi bok yaga mbôgi inyu yé nyemede ni njel mam malam a mboñ, a tinak bé banop ba nlôl i ngii lôñni mangéda ma libumbul, a nuuhak bé ni bijek, a yônhak miñem minan ni maséé.” 18 To hala kiki ba bi pot i mam mana, hala a bé bé jam li ntomb i sôña mamut le ma sémél bañ bo bisesema.

19 Ndi Lôk Yuda i lôl i Antiôkia ni i Ikônium, i tinde mamut, ba ôm Paul ngok, ba ôt nye, ba pémés nye i tison, ba hoñlak le a nwo. 20 Ndi ngéda banigil ba bi kéña nye, a telep, a jôp i tison. I kel i bé noñ, a ke lôñni Barnabas i Derbé. 21 Kiki ba mal añal ñañ nlam nyoo tison i, ba yilha ki jôga li bôt banigil, ba témb i Listra, i Ikônium, ni i Antiôkia. 22 Ba lédés banigil* nyoo, ba ti bo makénd le ba téñbe ni hémle, ba kalak le: “Di nlama tagbene ikété ngandak mandutu inyu jôp i Ane Nyambe.” 23 Handugi hala, ba bi téé mimañ ikété hiki likoda, ba soohe, ba sôga je; hala nyen Paul lôñni Barnabas ba bi ti bo i moo ma Yéhôva,* nu ba bi hémle.

24 I mbus, ba tagbene i Pisidia, ba pam i Pamfilia, 25 I ngéda ba bi mal añal bañga i Nyambe i Pergé, ba sôs i Atalia. 26 Nyoo nyen ba bi yoñ sitima inyu ke i Antiôkia, i homa Lôk kéé i bi soohe Nyambe le a unda Paul bo Barnabas konangoo yé i mbuma ñañ, le ndi ba pam i gwel nson ba bi tip yônôs.

27 I ngéda ba bi pam nyoo, ba kot likoda jolisôna, ba añal ngandak mam Nyambe a bi boñ ni njel yap, ni kiki a bi yible bôt ba matén njel hémle. 28 I mbus, ba tégbaha jôga li ngéda lôñni banigil.

15 Ndi bôt bahogi ba bi lôl i Yudéa, ba bôdôl niiga lôk kéé le: “Ibale ni nkweeba bé inoñnaga ni mbén* Môsi, ni nla bé kôhna tohi.” 2 I mbus ngandak pééna ni mindañ Paul bo Barnabas ba bi bana ni bo, makidik ma yôña le Paul, Barnabas ni bahogi ipôla yap ba ga bet inyu tehe baôma ni mimañ i Yérusalem inyu hop u.*

3 Kiki likoda li nyéga bo jôga mu njel, i bôt bana ba ke ni bisu, ba tagbene i Fénikia ni i Samaria, ba toñlak lelaa bôt ba matén ba bé hielba inyu bégés Nyambe, lôk kéé yosôna i konok maséé ngandak ngéda ba bé nok hala. 4 Kiki ba mpam i Yérusalem, likoda ni baôma lôñni mimañ ba leege bo ni loñgeñem; i mbus ba añle bo ngandak mam Nyambe a mboñ ni njel yap. 5 Ndi bahogi ikété banoñ ntôñ Farisai ba ba bi yila bahémle ba telep biyééne gwap, ba kal le: “Ba nlama kwee bo, ba ti ki bo oda le ba noñ mbén Môsi.”

6 Ha nyen baôma ni mimañ ba bi kodba inyu wan i jam li. 7 I mbus le pééna keñi* i bi kwo, Pétrô a telep, a kal bo le: “A bôt, a lôk kéé, ni nyi loñge le ibôdôl i dilo di bisu, Nyambe a bi pohol me ipôla nan le ni njel nyo wem nyen bôt ba matén ba emble bañga i ñañ nlam, le ndi ba hémle. 8 Yak Nyambe nu a nyi miñem, a bi unda le* ba nlémél nye ngéda a bi ti bo mbuu mpubi, nlélém kiki a bi ti yak bés. 9 A bi boñ bé mbagla yo ki yo ipôla bés ni bo, ndi a bi pubus miñem nwap ni njel hémle. 10 Nano ni, inyuki ni nyéñ noode Nyambe ngéda ni nkañ kop nson i joo li banigil, kop nson le to basôgôlsôgôl bés, to bésbomede di bi la bé begee? 11 Ndi bés di gwé hémle le di nkôhna tohi ni njel konangoo i mbuma ñañ i Nwet le Yésu, nlélém kiki bo.”

12 Ha nyen bobasôna ba bi mom nwee, ba bôdôl emble Barnabas ni Paul ba ñañal ngandak biyimbne ni mam ma hélha* Nyambe a bi boñ ni njel yap ikété biloñ bipe. 13 Kiki ba mal pot, Yakôbô a timbhe le: “A bôt, a lôk kéé, emblana me. 14 Siméôn a ntibil toñol lelaa inyu ngélé bisu Nyambe a bi yoñ ngéda i biloñ bipe le a pémés bôt ikété yap inyu jôl jé. 15 Hala a nkiha ni bibañga bi Bapôdôl, kiki i yé ntilga le: 16 ‘I mbus mam mana, m’a témb me kônde téé ndap libadô* i David i i bi kwo ’isi; m’a tibil bahoma ba mbugi, me tiimba oñ yo. 17 Inyu boñ le i bôt ba nyégle ba yéñ Yéhôva* ni ñem wap wonsôna, lôñ yada ni bôt ba biloñ bipe ba ba nsébla ni jôl jem. Me Yéhôva,* men me mpot, me ki nyen me yé i boñ i mam mana, 18 me bi kit ki le me mboñ mo ibôdôl kôba.’ 19 Jon makidik* mem ma yé le di tééñga bañ bôt ba matén ba ba nhielba inyu gwélél Nyambe, 20 ndi di tilna bo le ba tjél gwom bisat bi nhoo mahindi, ni malal ma nyega,* ni minidik mi binuga,* ni matjél. 21 Inyule ibôdôl ngéda kwañ, Môsi a gwé bôt ba ñañal bibañga gwé tison i mbus tison; hala kiki hiki Sabat, bibañga gwé bi ñéña ikété mandap ma bibégés.”

22 Ha nyen baôma ni mimañ lôñni likoda jolisôna ba kit le ba pohol bôt ikété yap, ba ep bo i Antiôkia lôñni Paul ni Barnabas; ba ep Yuda nu ba nsébél ki le Barsabas lôñni Silas, ba bé mbiñ bôt ipôla lôk kéé. 23 Ba tila kaat, ba om yo ni njel yap; i bé kal le:

“Baôma ni mimañ, lôk kéé nan, inyu lôk kéé i Antiôkia, i Siria ni i Kilikia, i i nlôl i biloñ bipe: Di nyéga bé! 24 Kiki di nok le bahogi ba bi pémél ikété yés, ba lona bé yubda ni mam ba mpot, ba noodege ki yumus bé,* to hala kiki di bi ti bé bo biniigana gwo ki gwo, 25 bésbobasôna di yé kiñ yada le di pohol bôt, di ep bo i bééni lôñni lôk kéé yés i gwéha le Barnabas bo Paul, 26 bôt ba ba bi ti biniñ* gwap inyu jôl li Nwet wés Yésu Kristô. 27 Jon di yé i ômle bé Yuda ni Silas, inyu boñ le ni nôgôl minlélém mi mam i nyo wap. 28 Inyule mbuu mpubi ni bésbomede di ntehe loñge le di kônde bañ bé mbegee ipe handugi mana mam ma yé nseñ: 29 Le ni ke ni bisu i tjél bisesema ba nsémél bisat, ni matjél, ni minidik mi binuga,* ni malal ma nyega.* Ibale ni ntibil keñgle i mam mana, mam m’a ke loñge inyu nan. Yéna mbôô!”*

30 I ngéda i bôt bana ba bi nyodi, ba sôs i Antiôkia, ba kot banigil bobasôna, ba ti bo kaat. 31 Kiki ba ñañ yo, ba kon maséé inyu ñem ngui ba bi kôhna. 32 Hala kiki Yuda ni Silas ba bé bapôdôl, ba ti lôk kéé makénd ni njel ngandak minkwel, ba lédés ki bo. 33 Kiki ba ntégbaha jôga li ngéda ha, lôk kéé i tjôla bo ni nsañ le ba témb yak bôt ba bi om bo. 34 *—— 35 Ndi Paul bo Barnabas ba yén i Antiôkia; lôñni ngandak bôt ipe, ba bé niiga, ba añlak ki ñañ nlam u bañga i Yéhôva.*

36 I mbus ndék dilo, Paul a kal Barnabas le: “Nano,* di témbék, di yuuga lôk kéé i bitison gwobisôna i het di bi añal bañga i Yéhôva* inyu tehe lelaa ba yé.” 37 Barnabas a nai ndigi le a nkena Yôhanes, nu ba nsébél ki le Markô. 38 Ndi Paul a bé gwés bé le ba kena nye, inyule a bi yék bo i Pamfilia, a ke bé lôñni bo inyu gwel nson. 39 Ha nyen hiun hikeñi hi kala ipôla yap, kayéle hiki mut a yoñ yé njel; Barnabas a yoñ Markô, ba yoñ sitima inyu ke i Kiprô. 40 Ndi Paul a pohol Silas; kiki lôk kéé i mal bat Yéhôva* le a unda nye konangoo i mbuma ñañ, a ke. 41 A tagbene i Siria ni i Kilikia, a lédhak makoda.

16 I mbus, a pam i Derbé ni i Listra. Nnigil wada a bé nyoo, jôl jé li bé le Timôtéô. A bé man ngond Lôk Yuda i i bé hémle, ndi isañ a bé man Grikia; 2 Lôk kéé i Listra ni i Ikônium i bé ti mbôgi ilam inyu yé. 3 Paul a unda ngôñ i kena Timôtéô; a yoñ nye, a kwee nye inyu Lôk Yuda i i bé mu mambok ma, inyule bobasôna ba bé yi le isañ a yé man Grikia. 4 Kiki ba bé ke mu bitison, ba bé yis lôk kéé makidik baôma ni mimañ mi Yérusalem ba nyoñ, inyu boñ le hiki mut a noñ mo. 5 Jon makoda ma bi kônde bana ngui ikété hémle, yak nsoñgi wap u bedek hiki kel.

6 Handugi hala, ba tagbe i Frigia ni i loñ Galatia, inyule mbuu mpubi u bi sôña bo i pot bañga i Nyambe nyoo pes mbok Asia. 7 I ngéda ba bi sôs i Misia, ba noode ke i Bitinia, ndi mbuu u Yésu u kéñ bo njel. 8 Jon ba bi tagbe ipañ* Misia letee ba pam i Trôas. 9 Ndi Paul a tehe yiinda ni juu, mut Makédônia wada a bé a téé ha, a soohege nye, a kalak le: “Lo nyono i Makédônia, hôla bés.” 10 Kiki a ntehe ndik i yiinda ini, di yéñ njel i ke i Makédônia, di bak nkwoog nkaa le Nyambe nyen a nsébél bés le di añle bo ñañ nlam.

11 Ha nyen di bi yoñ njel tuye, di nyodi i Trôas, di noñ njel i nke ngélé yada i Samôtraké; ndi i kel i bé noñ ha, di ke i Néapôli; 12 i mbus, di nyodi ha inyu ke i Filipi, nkoñ u u yé isi ane Rôma, u bak tison bisu i pes mbok Makédônia. Di yén mu tison i inyu ndék dilo. 13 I kel Sabat, di ke i mbus nwemel tison, bebee ni lép, i het di bé hoñol le homa masoohe a yé; di yén ha, di bôdôl kwel ni i bôda ba bi kodba ha. 14 Ndi muda wada a bé ha, jôl jé li bé le Lidia, a bé nuñul mabadô ma wedewede, a lôlak i tison Tiatira, a bak ngwélél Nyambe; kiki a bé emble, Yéhôva* a yibil ñem wé wonsôna le a tibil nok i mam Paul a bé pot. 15 I ngéda nye ni ndap yé lihaa ba bi kôhna sôble, a soohe bés, a kal le: “Ibale ni ntehe le me ntéñbe i gwélél Yéhôva,* lona, ni yén i ndap yem.” A nai ndigi le di ke lôñni nye.

16 Kel yada, kiki di bé ke i homa masoohe, hingonda hiada hi boma bés, hi bééna mbuu mbe inyu bo ngambi. A bé ti bet bé ngandak nseñ mu kiki a bé bo ngambi.* 17 Hini hingonda hi bi kida i noñ bés ni Paul i mbus, hi londok makeñi, hi kalak le: “I bôt bana ba yé minkol mi Nyambe Nungingii, ba yé i añle bé njel tohi.” 18 Hi bi kônde boñ hala ngandak dilo. Sôk i nsôk, Paul a waa nye, a hielba, a kal mbuu mbe le: “Me nti we oda i jôl li Yésu Kristô le u nyodi ikété yé.” I nlélém ngeñ, u nyodi.

19 Ndi ngéda bet bé ba bi tehe le likuhul jap li moni li mal, ba gwel Paul ni Silas, ba ôt bo, ba kena bo i bôm, i bisu bi baane. 20 Kiki ba mpamna bo i bisu bi bangomin ba tison, ba kal le: “I bôt bana ba nlona ngandak yubda ikété tison yés. Ba yé Lôk Yuda, 21 ndi ba yé i niiga bilem bi bi ta bé bés kunde i neebe, to i noñ inyule di yé bôt ba Rôma.” 22 Ha nyen limut jolisôna li telbene bo; i mbus, bangomin ba tison ba ti oda le ba was bo mambot, ba bép ki bo disôô. 23 Kiki ba mal bép bo ngandak disôô, ba leñ bo i ndap mok, ba ti ki ntat ndap mok oda le a tat bo loñge. 24 Kiki a nkôhna i oda ini, ntat ndap mok a leñ bo ikétékété ndap mok, a ha bo dikéñ i makôô.

25 Ndi bebee ni ñem mau, Paul bo Silas ba bé soohe, ba béghak Nyambe lôñni tjémbi, yak bôt ba mok ba nogok bo ba ntôp. 26 Kunda yada, hisi hi kahal nyeñg kayéle yak hikuu hi ndap mok hi nyeñg. Handugi hala, makôga momasôna ma yibla i nlélém ngéda, yak minsañ ni dikéñ bi hiki mut bi hohla. 27 I ngéda ntat ndap mok a bi tôde ’ilo, a tehe le makôga ma ndap mok ma néhi, a sodol pansoñ yé, a bé sômbôl nolba inyule a bé hoñol le bôt ba mok ba mal so. 28 Ndi Paul a lond makeñi le: “U boñ bañ wemede béba, inyule bésbobasôna di yé hana!” 29 Ha nyen a bat le ba kuye mapubi; i mbus, a jôp ngwéé i homa Paul bo Silas ba bé, a sehlaga, a ôm maboñ i bisu gwap. 30 A pamna bo i mbégdé, a kal le: “A basañ mbai, kii me nlama boñ inyu kôhna tohi?” 31 Ba kal le: “Hémle Nwet le Yésu, ndi w’a kôhna tohi, we ni ndap yoñ lihaa.” 32 I mbus, ba añle nye bañga i Yéhôva,* nye lôñni bôt bobasôna ba bé ikété ndap yé. 33 Ha nyen a kena bo ni ñem mau, a jôwa mambabaa map. I mbus, nye ni ndap yé lihaa yosôna ba kôhna sôble ibabé lep ngéda. 34 A jôbna bo i ndap yé, a biine bo bijek i téblé, a kon ki maséé ngandak le a nhémle Nyambe; yak ndap yé lihaa yosôna i kon maséé.

35 Kiki kel i nye, bangomin ba tison ba ep bisônda gwap i kal le: “Pémés i bôt ba i mok.” 36 Ntat ndap mok a kal Paul bibañga gwap le: “Bangomin ba tison ba ñep bôt inyu pémés bé bo iba i ndap mok. Jon, nano pama, kena ni nsañ.” 37 Ndi Paul a kal bo le: “To hala kiki di yé bôt ba Rôma, ba mbép bés disôô i mbamba bo ngi kéés bés,* ba leñ bés i mok. Ndi nano ba nyéñ pémés bés bisôsôli? To! Bomede ba lo, ba pémés bés.” 38 Bisônda bi añle bangomin ba tison i bibañga bini. I bangomin bana ba bôdôl kon woñi ngéda ba bi nok le i bôt bana ba yé bôt ba Rôma. 39 Jon ba bi lo, ba soohe bo; kiki ba mal pémés bo, ba yemhe bo le ba nyodi i tison. 40 Ndi ngéda ba bi nyodi i ndap mok, ba ke i ndap Lidia; kiki ba ntehe lôk kéé, ba ti bo makénd. I mbus, ba ke.

17 I mbus, ba nôñôl i Amfipôli ni i Apôlônia, ba pam i Tésalônika, i het Lôk Yuda i bééna ndap bibégés. 2 Jon kiki lem yé, Paul a jôp mukété inyu boma bo, a tégbaha Sabat aa, a gwéélak Bitilna inyu tinde bo i hek pék, 3 a toñlak, a undga ki ni njel Bitilna le i bé nseñ le Kristô a nok ndutu, a tuge ki ikété bawoga. Jon a bé kal le: “I Yésu nunu me yé i pôdôl bé, nyen a yé Kristô.” 4 Hala a bi boñ le bôt bahogi ipôla yap ba hémle, ba kahal kiha ni Paul bo Silas, nlélém jam ni limut likeñi li bôt ba Grikia ba ba bé bégés Nyambe, yak ni jôga li bañga bôda.

5 Ndi Lôk Yuda i yon ni njôñ, i kot bibéba bi bôt bihogi bi bi mbet, bi sôhôk ni bôm yosôna; ba yila limut li bôt likeñi, ba kahal lona yubda ikété tison. Ba jôp ni ngui ikété ndap Yasôn, ba bé toñ Paul bo Silas inyu kena bo i bisu bi limut. 6 Kiki ba nkoba bé bo, ba gwel Yasôn ni lôk kéé ihogi, ba ôt bo i bisu bi baane ba tison, ba lond le: “I bôt bana ba nyubda* nkoñ ’isi wonsôna, ba mpam yak hana i béhni, 7 ndi Yasôn a nleege bo loñge. I bôt bana bobasôna ba nkolba mambén ma Kaisa, ba kalak le kiñe ipe i yé le Yésu.” 8 Kiki ba nok i mam mana, limut ni baane ba tison ba kon woñi; 9 i ngéda Yasôn ni bana bape ba bi ti bo bibep,* ba nwas bo le ba kenek.

10 I nlélém u, lôk kéé i ep Paul bo Silas i Béréa. Kiki ba mpam nyoo, ba jôp i ndap bibégés i Lôk Yuda. 11 Ndi bôt ba Béréa ba bééna mahoñol malam iloo bôt ba Tésalônika, inyule ba bi neebe bañga i Nyambe ni ñem wap wonsôna, ba yoñok ngéda i tibil wan Bitilna hiki kel inyu tehe ibale i mam mana ma yé toi hala. 12 Inyu hala nyen ngandak yap i bi yila bahémle, yak ndék jôga li bañga bôda ba Grikia lôñni bôlôm bahogi. 13 Ndi ngéda Lôk Yuda i Tésalônika i bi nok le Yak i Béréa, Paul a yé i añal bañga i Nyambe, ba ke nyoo inyu tinde ni ha limut ikété yubda. 14 Ha nyen lôk kéé i bi pala yoñ bitelbene inyu ep Paul haa letee ni ngwañ tuye, ndi Silas bo Timôtéô ba yégle nyoo. 15 I bôt ba bé yéga Paul ba pam lôñni nye letee ni i Atén; i mbus, Paul a kal bo le ba añle Silas bo Timôtéô le ba pala noñ nye.

16 I ngéda Paul a bé bem bo i Atén, liyot li bet nye i ñem* inyule tison i bé nyonok ni bisat. 17 Ha nyen i ndap bibégés, a bôdôl tinde Lôk Yuda lôñni bôt bape ba ba bé bégés Nyambe i hek pék; a boñok nlélém jam hiki kel lôñni i bôt a bé boma i bôm. 18 Ndi bôt bahogi ikété ntôñ Épikur* ni ntôñ Stôik* ba bôdôl pééna lôñni nye, bahogi ba kalak le: “Kii i mut bipopoda nunu a nsômbôl kal?” Bape ba kalak le: “I mpôna le a yé mut a ñañal bakén ba banyambe.” Ba bé pot hala inyule a bé añal ñañ nlam u Yésu ni u bitugne. 19 Ha nyen ba bi gwel nye, ba kena nye i Aréôpagô,* ba kal le: “Baa u yé le u toñle bés i biniigana bi mondo bini u yé i añle bés? 20 Inyule u yé i toñle bés mam ma yé nkén i maôô més, jon di nsômbôl yi kii mam mana ma nkobla.” 21 Ni maliga, bôt ba Atén bobasôna ni bakén ba bôt ba nyén* nyoo, ba bé boñ bé jam lipe ibale ba gwé ndék ngéda, ndik i pot ni emble mam ma mondo. 22 Ha nyen Paul a bi telep i ñemkété Aréôpagô, a kal le:

“A bôt ba Atén, me ntehe le ni nkon banyambe woñi* ikété mam momasôna iloo bôt bape. 23 Kiki hihéga, me bak me nkiiña mu tison, me béñgege i gwom ni mbégés,* me tehe yak juu li bisesema i het i yé ntilga le: ‘Inyu Nyambe nu a nyiba bé.’ Jon i yom ni nyi bé ndi ni béghak yo, me me ñañle bé yo. 24 Nyambe nu a bi hek nkoñ ’isi ni mam momasôna mukété, a bak Nwet ngii ni hisi, a nyééne bé i bitémpel mut binam a ñoñ; 25 a gwé bé to ngôñ le mut binam a hôla nye wengoñle jam li nhéñél nye, inyule nyemede nyen a nti bôt bobasôna niñ, nhébék, ni gwom gwobisôna. 26 Ni njel mut wada ki nyen a bi boñ le bôt ba bôl ikété hiki loñ i yé munu nkoñ ’isi wonsôna, a téé mangéda, a sék ki minwaa mi nkoñ het bôt ba binam ba nla niñil, 27 inyu boñ le bôt ba yéñ Nyambe, to ibale ba nke ba ntômde inyu yéñ nye le ndi ba léba nye, to hala kiki a ta bé haa ni hiki wada wés. 28 Inyule ni njel yé nyen di gwé niñ, di nyiñgha, di héga ki; ndik kiki yak bahogi ikété batila banan ba bi kal le: ‘Inyule yak bés di yé bon bé.’*

29 “Jon kiki di yé bon* ba Nyambe, di nlama bé hoñol le Nyambe a yé kiki gôl, to silba, to ngok, tole kiki yom le mut binam a nla uñgus ni likeñge jé tole ni pék yé. 30 I yé maliga le Nyambe a bi yip mis mu mangéda ma ngiyi ma, ndi nano a yé i añle bôt bobasôna homa nyensôna le ba nlama hiel miñem. 31 Inyule a bi téé ngim kel le a’ kéés nkoñ ’isi lôñni telepsép ni njel mut a bi pohol; a ti ki bôt ba binam bobasôna yimbne ba nla bôdôl ñem, yo ini le, a bi tugul i mut nu ikété bawoga.”

32 Ndi kiki ba nok nye a mpot inyu bitugne bi bawoga, bahogi ba bôdôl nol hiol, bape ba kalak le: “D’a emble we mu jam li lisañ lipe.” 33 Ha nyen Paul a bi yék bo, 34 ndi bôt bahogi ba noñ nye, ba yila bahémle. Diônisiô, nu a bé nkéés i ndap minkaa i Aréôpagô, a bé wada ikété yap; yak muda wada ba nsébél le Damaris, lôñni bape ki.

18 I mbus ha, a nyodi i Atén, a ke i Korintô. 2 A boma man Lôk Yuda wada le Akila, mut pes mbok Pôntôs, nu a bi tip lôl i Italia ni nwaa le Priskila, inyule Klaudiô a bi ti oda le Lôk Yuda yosôna i nyodi i Rôma. Jon a bi ke i boni, 3 inyule ba bé sal nlélém bôlô, a yén i ndap yap, a salak lôñni bo, hala kiki ba bé sal bôlô i kôñôl mandap ma mabadô. 4 A bé ti nkwel* i ndap bibégés hiki kel Sabat, a tindge Lôk Yuda lôñni bôt ba Grikia i hémle.

5 Ndi kiki Silas bo Timôtéô ba bi lôl i Makédônia, Paul a bôdôl gwélél ngéda yé yosôna* inyu añal bañga i Nyambe, a bogok mbôgi inyu unda Lôk Yuda le Yésu nyen a yé Kristô. 6 Ndi kiki ba nai ni kolba nye, ba leñek nye bibuk bibe, a sugde mambot mé, a kal le: “Matjél manan ma ba i ngii miño minan. Me yé ngi nsohi. Ibôdôl nano, m’a ke yak bôt ba matén.” 7 Ha nyen a bi nyodi nyoo,* a jôp ikété ndap mut wada ba nsébél le Titô Yustô; a bé mut a mbégés Nyambe, ndap yé i bak i édi ni ndap bibégés. 8 Ndi ñane ndap bibégés le Krispô a bôdôl hémle Nwet, nye ni ndap yé lihaa yosôna. Yak ngandak bôt ba Korintô ba ba bi nok, ba bôdôl hémle, ba sôblana ki. 9 Handugi hala, Nwet a kal Paul ni juu ikété yiinda le: “U kon bañ woñi, ndi ke ni bisu i pot, u mom bañ nwee, 10 inyule me yé lôñni we, mut to wada a’ boñ bé we béba; inyule me gwé ngandak bôt munu tison ini.” 11 Jon a bi yén ha nwii wada ni sôñ isamal, a niigaga bañga i Nyambe ipôla yap.

12 I ngéda Galiô a bé ngomin pes mbok* Akaya, Lôk Yuda i ôô jimb inyu kolba Paul, i kena nye i homa bikééhene, 13 i kalak le: “I mut nunu a ntinde bôt i bégés Nyambe i nya i nkolba mbén.” 14 Ndi ngéda Paul a bé bebee ni pot, Galiô a kal Lôk Yuda le: “A Lôk Yuda, ibale i mut nunu a boñ jam libe tole béba keñi, ki me kôli sédi ôô inyu emble bé. 15 Ndi ibale a yé pééna inyu bibuk, inyu môl ni inyu mbén nan, hala a mbéñge bébomede. Me gwé bé ngôñ i kéés i mam ma.” 16 Ha nyen a luhul bo le ba nyodi i homa bikééhene. 17 Jon bobasôna ba bi gwel ñane ndap bibégés le Sôsténés, ba bôdôl bép nye i bisu bi homa bikééhene. Ndi Galiô a bi ha yaga bé nyo wé mu mam ma.

18 Ndi kiki Paul a nyén ha jôga li dilo, a tjôla lôk kéé, a yoñ sitima lôñni Priskila bo Akila, ba ke i Siria. I Kenkréa, a kit tjôñ inyule a bi ti likak. 19 Kiki ba mpam i Éfésô, a yék bo ha; ndi a jôp i ndap bibégés, a tinde Lôk Yuda i hek pék. 20 To hala kiki ba bi waa bé soohe nye le a kônde yén lôñni bo, a bi neebe bé, 21 ndi a tjôla bo, a kal bo le: “M’a tiimba lo i bééni, ibale Yéhôva* a ngwés.” I mbus, a yoñ njel tuye, a nyodi i Éfésô, 22 a sôs i Kaisaréa. Ha nyen a bet,* a yéga likoda; i mbus, a sôs i Antiôkia.

23 Kiki a mal tégbaha ndék ngéda nyoo, a nyodi, a tagbene i ngandak bahoma mu loñ Galatia ni i Frigia, a lédhak banigil bobasôna.

24 Nano, man Lôk Yuda wada nu jôl jé le Apôlô, mut tison Aléksandria, a lo i Éfésô; a bé yi nkwel ngandak, a yik Bitilna ngandak. 25 Ba bi niiga* i mut nunu njel Yéhôva;* kiki a bé loñ ni mbuu mpubi, a bé pot, a niigaga ki mam inyu Yésu ni maliga, ndi a bé yi ndigi sôble i Yôhanes. 26 A bôdôl pot ni makénd ikété ndap bibégés, ndi kiki Priskila bo Akila ba ñemble nye, ba yoñ nye i boni, ba tibil toñle nye njel Nyambe. 27 Ndi kiki a bé gwés ke i Akaya, lôk kéé i tilna banigil inyu ti bo makénd le ba leege nye loñge. Jon ngéda a bi pam nyoo, i bôt ba bi yila bahémle ni njel konangoo i mbuma ñañ i Nyambe, a hôla bo ngandak; 28 inyule a bé tibil yaga unda i mbamba lôñni makénd le biniigana bi Lôk Yuda bi ta bé maliga, a undga bo ni njel Bitilna le Yésu nyen a yé Kristô.

19 I mbus mam mana, i ngéda Apôlô a bé i Korintô, Paul a tagbene ikété nkoñ Asia, a sôs i Éfésô. A koba banigil bahogi nyoo, 2 a kal bo le: “Baa ni bi kôhna mbuu mpubi ngéda ni bi yila bahémle?” Ba timbhe nye le: “Ngo di yé ngi to nok le mbuu mpubi u yé.” 3 Ha nyen a bi kal le: “Imbe sôble ni bi kôhna ni?” Ba kal le: “Sôble i Yôhanes.” 4 Paul a kal le: “Yôhanes a bi sôble bôt le hala a ba yimbne le ba nhiel miñem, a kalak bôt le ba hémle nu a nlo i mbus yé, hala wee Yésu.” 5 Kiki ba nok hala, ba sôblana i jôl li Nwet le Yésu. 6 I ngéda Paul a bi kéhi moo i ngii yap, mbuu mpubi u lo i ngii yap, ba bôdôl pot dilémb dipe, ba podok mbañ. 7 Bobasôna ba bé jam kiki bo jôm li bôt ni iba.

8 Inyu sôñ aa, a bé pot ni makénd i ndap bibégés, a tinak minkwel, a noodege tinde bo i hémle Ane Nyambe. 9 Ndi ngéda bôt bahogi ba bi nai ni nledek ñem, ba tjél hémle,* ba bôdôl ôbôs jôl li Njel* i bisu bi limut, a bagla ni bo, a bagal yak banigil le ba nyodi mu lôñ yap, a kahal ti minkwel hiki kel i ndap suklu i Tiranô. 10 Hala a bi nom nwii ima kayéle i bôt bobasôna ba bé yééne i pes mbok Asia ba nok bañga i Nwet, Lôk Yuda ni bôt ba Grikia.

11 Yak Nyambe a kônde boñ mimpémba mi mam mi mbuma ñañ ni njel Paul, 12 i nya yé le bôt ba bé yoñ yak mabadô lôñni mambot ma bôlô ma ma ntihba nyuu Paul inyu kena mo yak bakokon; makon map ma malak, yak mimbuu mimbe mi pamak ikété yap. 13 Ndi Lôk Yuda ihogi i i bé hiôm, i pémhak mimbuu mimbe, i bi noode gwélél jôl li Nwet le Yésu i ngii bôt ba bééna mimbuu mimbe, i kalak le: “Me nti yaga we oda ni njel Yésu nu Paul a ñañal.” 14 Ñéga biprisi wada le Skéva, nu a bé man Lôk Yuda, a bééna bon bôlôm basaambok ba ba bé boñ hala. 15 Ndi mbuu mbe u timbhe bo, u kal le: “Me nyi Yésu, me nyi yak Paul, ndi bé ni yé bonjee?” 16 Ha nyen i mut a bééna mbuu mbe a kwél bo i nyuu, a loo bo ngui, a yémbél bo wada i mbus wada, kayéle ba pam mu ndap i, ba ke ngwéé ba bak nso,* ba ban-ga ki mambabaa. 17 Bôt bobasôna ba ba bé yééne i Éfésô ba yi i jam li, Lôk Yuda ni bôt ba Grikia; bobasôna ba kon woñi, yak bikeñi bi jôl li Nwet le Yésu bi kônde añlana. 18 Yak ngandak bôt ikété ba ba bi yila bahémle i bé lo inyu pahal ni pot i mbamba i mam ba bé boñ. 19 Hodo, jôga li bôt li li bi boñ makañ, li kot bikaat gwap, li lona gwo, li ligis gwo i bisu bi bôt bobasôna. Kiki ba ñôt ndamba i bikaat bi, ba léba le i yé môm matan ma dikôô ma batjañtjañ ba silba. 20 Hala nyen bañga i Yéhôva* i bi kônde tjama lôñni lipémba, yak ngandak bôt i kôndba mu nsoñgi u bahémle.*

21 I mbus mam mana, Paul a yoñ makidik mu ñem wé le ngéda a mal tagbe i Makédônia ni Akaya, a ga ke i Yérusalem. A bé kal le: “I ngéda me mal ke i Yérusalem, y’a béda ki le me ke i Rôma.” 22 Jon ikété ba ba bé gwélél nye nson, a ep bôt iba i Makédônia, Timôtéô bo Érastô, ndi nyemede a yégle inyu ndék ngéda i pes mbok Asia.

23 Ha ngéda i nyen yubda keñi i bi bôdôl inyu Njel. 24 Inyule mut wada le Démétriô, ñôô silba, nu a bé bañ dimagaa di témpel di silba di Artémis, a tinak baôô gwom ngandak yéñe. 25 A kot bo lôñni bôt bape ba ba ñôô minlélém mi gwom, a kal le: “A bôt, ni nyi yaga le munu bôlô ini nyen lingwañ jés li nlôl. 26 Nano ni yé i tehe, ni nogok le i Éfésô nyetama bé, ndi bebee le i pes mbok Asia yosôna, i mut nunu le Paul a mal tinde limut li bôt likeñi i hémle biniigana bipe, a kalak le banyambe di ñôô ni moo ba ta toi bé banyambe. 27 Handugi hala, jam libe li ta ndik bé le bôt ba nla bôdôl yan bôlô yés, ndi ba nla yak tehe témpel i nyambemuda nunkeñi le Artémis kiki yañga jam, kayéle a nimis lipém jé, nye nu bôt ba Asia yosôna ni ba nkoñ ’isi ba mbégés.” 28 Kiki bôt ba nok hala, ba yon ni hiun, ba bôdôl lond le: “Artémis nu bôt ba Éfésô a yé nunkeñi!”

29 Ha nyen tison i bi yon ni yubda, bôt bobasôna ba pala ke i homa mintuk, ba ôdôk Gayô bo Aristarkô ni ngui, bon ba bé bôt ba Makédônia ba ba bé kiha lôñni Paul. 30 Ibale ki inyu yé, Paul a bééna ngôñ i jôp ikété limut, ndi banigil ba bi neebe bé le a boñ hala. 31 Yak bakena mangand ni mintuk ba ba bé mawanda mé, ba ep nwin inyu soohe nye le a noode bañ téé kôô i homa mintuk. 32 Ni maliga, bahogi ba bé lond, ba kalak jam jada, ndi bape ba kalak jam lipe; inyule limut li bé ikété yubda, ngandak ikété yap i bé yi bé to inyuki ba bi kodba. 33 Ha nyen ba bi pémés Aléksandrô ikété limut, Lôk Yuda i nyuge nye le a telep i bisu, Aléksandrô a unda bo woo le ba yén nwee, a yéñék pot inyu sôñ nyemede i bisu bi limut. 34 Ndi ngéda ba bi yimbe le a yé man Lôk Yuda, bobasôna ba bôdôl lond ni kiñ yada, ba tégbaha jam kiki bo ngeñ iba, ba kalak le: “Artémis nu bôt ba Éfésô a yé nunkeñi!”

35 I ngéda mut matila* nu tison a bi sôk a mômôs limut nwee, a kal le: “A bôt ba Éfésô, njee yaga ikété bôt ba binam a nyi bé le tison i bôt ba Éfésô yon i ntat témpel Artémis nunkeñi, i tadak ki ôñgba yé i i bi lôl i ngii? 36 Hala kiki pééna i ta bé mu jam li, ni nlama mom nwee, ni publa bañ. 37 Inyule ni nlona i bôt bana hana, ba ta bé bôt ba nip i bitémpel, to baôbôs nyambe wés nu muda jôl. 38 Jon ibale Démétriô ni baôô gwom ba gwé ndañ ni ngim mut, dilo di minkaa di yé, yak bangomin ba pes mbok* ba yé, ba kena mindañ ba gwééna i bisu gwap. 39 Ndi ibale ni yé i yéñ jam lipe iloo li, wee makidik ma nlama yôña i ngeñ likoda inoñnaga ni mbén. 40 Inyule i jam li yé bôña len, li nla boñ le ba soman bés le di nkolba ngomin, hala kiki di gwé bé njom yo ki yo i nti bés kunde i neebe i yubda ini.” 41 I mbus, kiki a mal pot hala, a huuha limut.

20 I ngéda yubda i bi sôs ngui, Paul a ep le ba sébél banigil; kiki a mal ti bo makénd, a tjôla bo, a yoñ njel i nke i Makédônia. 2 Kiki a ntagbe mu minkoñ mi, a tinak bahémle makénd ni njel ngandak bibañga bilam, a pam i Grikia. 3 A tégbaha sôñ aa nyoo; ndi kiki Lôk Yuda i bi ôô jimb ikolba nye ngéda a bé bebee ni yoñ sitima inyu ke i Siria, a héñha mahoñol, a timbil i Makédônia. 4 I bôt bana bon ba bé yéga nye: Sôpater man Pirus, mut Béréa; Aristarkô bo Sékundô, bôt ba Tésalônika; Gayô, mut Derbé; Timôtéô; Tikikô lôñni Trôfimô, bôt ba pes mbok Asia. 5 I bôt bana ba bi bôk i bisu, ba kahal bem bés i Trôas; 6 ndi i mbus dilo di ngand Bret bi ngi-séñha, di yoñ njel tuye, di nyodi i Filipi; hala a bi yoñ bé bés dilo ditan, di pam i boni i Trôas, di tégbaha ki dilo disaambok nyoo.

7 I kel bisu i sonde, i ngéda di bi kodba inyu je, Paul a bôdôl kwélés bo; kiki a bé lama ke i kel i bé noñ ha, a kena nkwel wé ni bisu letee ni kosi juu. 8 Ngandak bilambe i bé mu tuñ ngii, i homa di bi kodba. 9 Mañge wanda wada le Utikô a bé a yii i winda, a bôdôl ke ’ilo bañga bañga ngéda Paul a bé a ngi podok; kiki hilo hi nkena nye, a sodla nyoo i ndegi i nyônôs aa, a kwo ’isi, ba koba nye mim. 10 Paul a sôs, a nañal i ngii yé, a sambla nye, a kal le: “Ni waa maéya, inyule a yé i niñ.”* 11 I mbus, Paul a témb a bet, a yoñ bijek,* a bôdôl je. A kena nkwel wé ni bisu inyu jôga li ngéda, letee ni maye ma kel; i mbus, a ke. 12 Kiki ba ntémbna mañge wanda yômi, ba kôhna hogbe iloo hihéga.

13 I mbus ha, di ke di yoñ sitima inyu bôk i Asos, ndi Paul a ke ni makôô. Nyoo nyen di bé lama yoñ nye kiki a bi kal bés. 14 Jon ngéda a bi koba bés i Asos, di yoñ nye i sitima, di ke i Mitiléné. 15 I kel i bé noñ, di nyodi ha, di pam i Kiôs; ndi i kel i bé noñ ha, di telep i Samôs inyu ndék ngéda; i kel i bé noñ ki ha, di pam i Milétô. 16 Paul a bé a ma kit le a ntelep bé i Éfésô, inyu boñ le a tégbaha bañ ngandak ngéda i pes mbok Asia, inyule a bé pala boñ le ndi a pam i Yérusalem i kel ngand Pentékôt, ibale hala a bé le a bôña.

17 Ndi i Milétô, a ep nwin i Éfésô le ba sébél mimañ mi likoda. 18 Kiki mi nlo i boma nye, a kal nwo le: “Bébomede ni nyi yaga lelaa me niñik ipôla nan ibôdôl i kel bisu me bi téé kôô i pes mbok Asia, 19 me gwéélak Nwet kiki nkol ni suhulnyuu* yosôna, ni gwiiha lôñni manoodana ma bi kwél me inyule Lôk Yuda i bé ôô mimb inyu nol me; 20 ni nyi ki le me bi tjél bé añle bé mam momasôna ma yé bé nseñ,* to niiga bé i mbamba ni i mandap ni mandap. 21 Ndi me bi bok mbôgi i nya i yôni i bisu bi Lôk Yuda lôñni bôt ba Grikia le ba tam bibéba gwap, ba hielba inyu bégés Nyambe, ba hémle ki Nwet wés Yésu. 22 Hanano nuna-ki, mbuu mpubi u nyégsa me* i ke i Yérusalem, to hala kiki me nyi bé kii y’a pémél me nyoo, 23 ndik le tison i mbus tison, mbuu mpubi u ntiimba kal me le, mok ni njiiha bi mbem me. 24 Ndi to hala, niñ* yem i tane bé me nseñ,* ndi jam li yé nseñ li yé le me mélés ngwéé wem ni nson Nwet Yésu a bi ti me, le me bok mbôgi i nya i yôni inyu ñañ nlam u konangoo i mbuma ñañ i Nyambe.

25 “Ndi nano, nuna-ki, me nyi le to wada ikété bé ba me bi añle ñañ nlam u Ane a’ tehe ha bé su wem. 26 Jon me nsébél bé le ni ba mbôgi i kel ini le me yé ngi nsohi ni matjél ma bôt bobasôna, 27 inyule me bi tjél bé añle bé pék* yosôna i Nyambe. 28 Yoña yihe ni bébomede lôñni bémba yosôna, inyu yo nyen mbuu mpubi u bi téé bé babéñge, le ndi ni tôñ likoda li Nyambe, li a bi somb ni matjél ma Man wé nyemede. 29 Me nyi le i mbus maké mem, ngwo-njéé i i nyai i ga jôp ipôla nan, i ga tééda bé bémba ni loñgeñem, 30 ndi ikété nan yaga nyen bôt ba ga telep, b’a pot minkoda mi biniigana inyu ôt banigil i mbus yap.

31 “Jon yéna péé, ni téédaga ikété mahoñol le letee ni nwii maa, juu ni njamuha, me bi waa bé béhe hiki wada nan lôñni gwiiha i mis. 32 Ndi nano, me mbiine bé i moo ma Nyambe ni ma bañga i konangoo yé i i mbuma ñañ, i bañga i yon i nla lédés bé, i ti ki bé ngababum lôñni bapubhaga bobasôna. 33 Me bi tam bé silba, to gôl, to mbot i mut nye ki nye. 34 Bébomede ni nyi le i moo mana ma bi sal inyu boñ le me lôñni bôt ba yé ni me, di kôhna i mam ma yé bés nseñ. 35 me bi unda bé ikété mam momasôna le, lôñni bôlô i ngui hala nyen ni nlama hôla i bôt ba mbomb, ni téédaga ki bibañga bi Nwet le Yésu ikété mahoñol, kiki nyemede a bi kal le: ‘Ti i nlona maséé iloo kôhna.’”

36 Kiki a mal pot i mam mana momasôna, a ôm maboñ ’isi lôñni bobasôna, a soohe. 37 Ni maliga, bobasôna ba bi ee ngandak, ba sambla Paul* ni gwéha, ba sos nye mamañ,* 38 ñem u siida bo ngandak téntén inyu bañga a bi kal bo le ba ga tehe ha bé su wé. I mbus, ba yéga nye letee ni i sitima.

21 Kiki di bi bagla lôñni bo ni njôghe ñem, di yoñ njel tuye, di ke mbombom yés letee di pam i Kôs; i kel i bé noñ, di ke i Rôdôs, ha nyen di bi nyodne inyu ke i Patara. 2 I ngéda di bi koba le sitima yada i yé yap inyu ke i Fénikia, di jôp mu, di ke. 3 I ngéda di bi tehe ôn Kiprô,* di tagbe yo i bak bés i pes waé, di ke i Siria; i mbus, di telep i Tir inyule ha nyen sitima i bé lama suha mambegee mé. 4 Kiki di nyéñ banigil, di tehe bo, di yén nyoo dilo disaambok. Ndi mbuu u tinde bo i kal Paul ngandak ngélé le a téé bañ kôô i Yérusalem. 5 Kiki ngéda yés i nyodi nyoo i nkola, di jôp i njel; ndi bobasôna, yak bôda ni boñge, ba yéga bés letee di nyodi i tison. I ngéda di bi pam i ngwañ tuye, di ôm maboñ ’isi, di soohe, 6 di tjôlna. Kiki di mbet i sitima, ba témb i mandap map.

7 I mbus, di nyodi i Tir ni sitima, di pam i Pitôlômais, di yéga lôk kéé, di yén ki hilo hiada lôñni bo. 8 I kel i bé noñ ha, di nyodi, di pam i Kaisaréa, di jôp ikété ndap i ñañal ñañ nlam le Filipô, nu a bé wada ikété bôt basaambok*, di yén lôñni nye. 9 I mut nunu a bééna bingond bina bi bi bé ngi biiba,* bi podok mbañ. 10 Ndi kiki di nyén ha ngandak dilo, mpôdôl wada ba nsébél le Agabô a sôs i béhni, a lôlak i Yudéa. 11 I ngéda a bi koba bés, a yoñ ngôli i Paul, a kañ yo i makôô ni i moo mé nyemede, a kal le: “Haana nyen mbuu mpubi u nkal: ‘I mut a gwé ngôli ini, haana nyen Lôk Yuda i ga kañ nye i Yérusalem, i ti ki nye i moo ma bôt ba matén.’” 12 Kiki di nok hala, bés lôñni bôt ba bé ha, di bôdôl soohe nye le a bet bañ i Yérusalem. 13 Ndi Paul a timbhe le: “Inyuki ni ñee? Inyuki ni noode ki tômbôs me?* Yina le me ta ndik bé nkôôbaga le ba kañ me, ndi me yé yak bebee i wo i Yérusalem inyu jôl li Nwet le Yésu.” 14 Kiki di ntehe le di nla bé héñha mahoñol mé, di nwas nye,* di kal le: “Sômbôl i Yéhôva* yon i bôña.”

15 I mbus dilo di, di kôôba liké jés, di yoñ njel i nke i Yérusalem. 16 Yak bahogi ikété banigil ba Kaisaréa ba ke lôñni bés, ba kena bés yak mut a bé lama leege bés i ndap yé le Mnasôn, mut Kiprô nu a bé wada ikété banigil ba bisu. 17 I ngéda di bi pam i Yérusalem, lôk kéé i leege bés lôñni maséé. 18 Ndi i kel i bé noñ ha, Paul a ke lôñni bés yak Yakôbô, mimañ nwominsôna mi bé ha. 19 Kiki a nyéga bo, a bôdôl toñle bo mam momasôna Nyambe a bi boñ ni njel nson wé ikété biloñ bipe.

20 I ngéda ba bi nok hala, ba bôdôl ti Nyambe lipém, ndi ba kal nye le: “A mankéé, u ntehe lelaa ngandak dikôô di bon ba Lôk Yuda i nyila bahémle, bobasôna ba tiñi ki ni mbén Môsi. 21 Ndi ba bi nok bôt ba nhuñbe inyu yoñ le u niiga Lôk Yuda yosôna i i nyééne ipôla bôt ba matén, le ba kôm mbén Môsi mbus,* u kalak bo le ba kwee bañ bon bap, ba noñ bañ to bilem bi bôt ba kôba. 22 Kii ni di nlama boñ ni i jam lini? Ibabé pééna, ba ga nok le u nlo. 23 Jon, boñ i jam di nkal we: Di gwé bôt ba-na ba ba bi ti Nyambe likak. 24 Yoñ i bôt bana ni we, pubus bo, pubus yak wemede inoñnaga ni mbén Môsi, yoñ ki bitelbene i saa mam momasôna ma mbéda inyu boñ le ba homb miño nwap. Ha nyen hiki mut a’ yi le minhuñbe bôt ba nhuñbe inyu yoñ mi ta bé maliga, ndi b’a tehe le yak wemede u noñ oda, u téédaga ki mbén Môsi. 25 Ndi inyu bahémle ba biloñ bipe, di bi tilna bo makidik més le ba nlama tjél gwom bôt ba nsémél bisat, matjél, minidik mi binuga,* ni malal ma nyega.”*

26 Jon i kel i bé noñ ha, Paul a ke lôñni i bôt ba, bobasôna ba pubus bomede inoñnaga ni mbén Môsi. I mbus, ba ke i témpel inyu kal imbe ngéda dilo disaambok inyu pubus bomede inoñnaga ni mbén Môsi di bé lama mal, le ndi prisi i sem bisesema inyu hiki wada wap.

27 Ndi kiki dilo disaambok di bé bebee ni mal, Lôk Yuda i Asia i tehe nye ikété témpel, i lona ngandak yubda ikété limut jolisôna, i gwel nye, 28 i londok le: “A bôt ba Israel, hôlnana bés! I mut nunu nyen a niiga bôt bobasôna homa nyensôna ikolba litén jés, mbén yés lôñni i homa nunu. Ndi handugi hala, a bi jôbna ki bôt ba Grikia ikété témpel, a hindis i homa mpubhaga nunu.” 29 Inyule ba bi bôk ba tehe nye i tison lôñni Trôfimô, mut Éfésô; ba hégda le Paul a bi jôbna nye ikété témpel. 30 Tison yosôna i bé ikété yubda, limut li lo ngwéé, li gwel Paul, li ôt nye inyu pémés nye mu témpel; kunda yada, ba yip makôga. 31 Kiki ba bé yéñ nol nye, ngan i pam yak ñane hikôô hi bisônda le Yérusalem nyensôna a yé ikété yubda; 32 i nlélém ngéda, a yoñ bisônda lôñni baane mbôgôl bisônda, a ke ngwéé inyu sôs i boni. I ngéda ba bi tehe ñane hikôô hi bisônda lôñni bisônda bipe, ba waa bép Paul.

33 Ha nyen ñane hikôô hi bisônda a tiige bebee, a gwel nye, a ti oda le ba kañ nye ni minsañ mi bikei ima; i mbus, a bat njee Paul a yé ni limbe jam a mboñ. 34 Ndi bahogi ikété limut ba bôdôl lond, bana ba kalak jam jada, bape ba kalak jam lipe. Kiki yubda i bé homa nyensôna ikété limut, ñane hikôô hi bisônda a bi la bé yi i jam li bi tagbe toi, jon a bi ti oda le ba kena nye i ñamb* bisônda. 35 Ndi ngéda Paul a bi pam i homa ba mbet likala, bisônda bi begee nye hala kiki limut li bé yéñ boñ nye béba, 36 inyule limut li bôt li bé waa bé noñ bo, li londok le: “Nola nye!”*

37 I ngéda ba bé bebee ni jôbna nye ikété ñamb bisônda, Paul a kal ñane hikôô hi bisônda le: “Baa me gwé kunde i kal we jam?” A timbhe le: “Baa u nyi pot hop Grikia? 38 Hala wee u ta bé i man Égiptô nu a bi tinde bôt i kolba ngomin hala a yé ndék ngéda len, a kena ki dikôô dina di bôt ba manola* i ñoñ?” 39 Ha nyen Paul a kal le: “Ni maliga, me yé man Lôk Yuda, mut tison i i nyiba loñge loñge le Tarsô, i pes mbok Kilikia. Jon me nsoohe we le u ti me kunde i pôdôs litén.” 40 Kiki a nti nye kunde, Paul a telep i likala, a unda litén woo le ba yén nwee. I ngéda bôt bobasôna ba bi mom nwee, a kahal pôdôs bo ni hop Lôk Héber, a kal le:

22 “A bôt, a lôk kéé ni basañ, emblana, me toñle bé i mam ma ntagbe.” 2 Kiki ba nok nye a mpôdôs bo ni hop Lôk Héber, ba tibil yaga mom nwee; a kal le: 3 “Me yé man Lôk Yuda, me bi gwééne i Tarsô, i pes mbok Kilikia, ndi me bi boñ suklu munu i tison ini, i makôô ma Gamaliel, me nigil yaga i tibil noñ mbén i basôgôlsôgôl, me ban-ga makénd inyu nson u Nyambe kiki yak bébobasôna ni gwé mo i len ini. 4 Me bi tééñga bôt ba Njel ini letee ni nyemb, bôlôm kiki bôda, me kañak bo, me hak bo i mok, 5 prisi keñi ni ntôñ wonsôna u mimañ mi litén ba yé me mbôñ. Bo ki bon ba bi ti me bikaat inyu lôk kéé i Damaskô; me bé ke inyu gwel i bôt ba bé nyoo le ndi me lona bo nkañak i Yérusalem inyu boñ le ba kôhna nôgôs.

6 “Ndi kiki me bé i njel, me tiigege bebee ni Damaskô, hala a bé jam kiki bo kosi; kunda yada, mapubi makeñi ma nlôl i ngii, ma béyéi me, ma kéña me, 7 me kwo ’isi, me nok ki kiñ i nkal me le: ‘A Saulô, a Saulô, inyuki u ntééñga me?’ 8 Me timbhe le: ‘U yé njee, a Nwet?’ A kal me le: ‘Men me yé Yésu, mut Nasaret, nu u ntééñga.’ 9 I bôt ba bé lôñni me ba bi tehe yaga mapubi, ndi ba bi nok bé kiñ i nu a bé pôdôs me. 10 Ha nyen me kal le: ‘Kii me nlama boñ, a Nwet?’ Nwet a kal me le: ‘Telep, jôp i Damaskô, nyoo nyen b’a kal we i mam ma ntééba le u boñ.’ 11 Ndi kiki me bé la bé tehe to jam inyule mapubi ma bé bai ngandak, i bôt ba bé lôñni me bon ba bi gwel me i woo, ndi me bol i Damaskô.

12 “Ha nyen mut ba nsébél le Anania, nu a bé kon Nyambe woñi inoñnaga ni mbén Môsi, a ban-ga mbôgi ilam ikété bôt ba Lôk Yuda bobasôna ba ba niñ nyoo, 13 a lo i boma me. A telep me ipañ, a kal me le: ‘A Saulô, a mankéé, témb tehna!’ Ha nlélém ngéda, me pa mis, me tehe nye. 14 A kal le: ‘Nyambe nu basôgôlsôgôl bés a mpohol we le u yi sômbôl yé, u tehe nu a téé sép, u nok ki kiñ i nyo wé, 15 inyule w’a bok mbôgi inyu yé i bisu bi bôt bobasôna inyu mam u bi tehe ni ma u bi nok. 16 Ndi nano, inyuki u nlep ngéda? Telep, u kôhna sôble, u sébél ki jôl li Yésu le ndi bibéba gwoñ bi nwéhlana.’

17 “Ndi ngéda me bi témb i Yérusalem, me bé soohe i témpel, me tehe yiinda, 18 me tehe nye a nkal me le: ‘Hoo boñ, pala nyodi i Yérusalem inyule b’a neebe bé i mbôgi u nti inyu yem.’ 19 Me kal le: ‘A Nwet, bomede ba nyi yaga le me bééna lem i jôp ikété hiki ndap bibégés, me leñek i bôt ba nhémle we i mok, me bébék bo disôô; 20 ni le ngéda ba bé kôp matjél ma Stéfanô nu a bé mbôgi yoñ, me bé me téé, hala a lémlak me, me téédaga ki mambot ma bôt ba bé nol nye.’ 21 Ndi to hala, a kal me le: ‘Kenek, inyule m’a ep we i biloñ bi yé nonok.’”

22 Ba bi emble nye letee ni ngéda a bi pahal bibuk bini. I mbus, ba bédés makiñ, ba kal le: “I nya mut ini i nlama wo, i kôli bé niñ!”* 23 Kiki ba bé lond makeñi, ba lebek mambot map, ba leñek minluñ mi biték i ngii, 24 ñane hikôô hi bisônda a ti oda le ba kena Paul i ñamb* bisônda, ni le ba bép nye disôô inyu bat nye mambadga, kayéle a tibil yaga yi inyuki bôt ba londok hala ikolba Paul. 25 Ndi kiki ba nkañ nye inyu bép nye disôô, Paul a kal ñane mbôgôl bisônda nu a bé a téé ha le: “Baa u gwé kunde i bép mut Rôma* disôô, bo ngi kéés nye?”* 26 I ngéda ñane mbôgôl bisônda a bi nok hala, a ke yak ñane hikôô hi bisônda inyu añle nye hala, a kal nye le: “W’a boñ lelaa nano? Ngo i mut nunu a yé mut Rôma.” 27 Ha nyen ñane hikôô hi bisônda a tiige Paul bebee, a kal nye le: “Kal le me, baa u yé mut Rôma?” A kal le: “Ñ.” 28 Ha nyen ñane hikôô hi bisônda a timbhe le: “Me bi saa ngandak moni inyu bana kunde i ba mut Rôma.” Paul a kal le: “Ndi me me bi gwéé mut Rôma.”

29 I nlélém ngéda, i bôt ba bé sômbôl kép nye mbai inyu boñ le a pot, ba ke nye haa; yak ñane hikôô hi bisônda a kon woñi ngéda a bi yi le Paul a yé mut Rôma, inyule a bi kañ nye ni minsañ mi bikei.

30 I kel i bé noñ ha, kiki a bééna ngôñ i yi ntiik inyuki Lôk Yuda i bé soman nye, a pémés nye, a ti ki oda le baéga biprisi ni Ntôñ bakéés bakeñi wonsôna ba kodba. I mbus, a sôhna Paul, a téé nye i ñemkété wap.

23 Kiki Paul a nun Ntôñ bakéés bakeñi siim, a kal le: “A bôt, a lôk kéé, letee ni len, me nla kal bé i bisu bi Nyambe le, kiññem yem i nkéés bé me le me mboñ jam libe.” 2 Ha nyen prisi keñi le Anania, i ti oda le i bôt ba bé ba téé nye bebee, ba bép nye mu nyo. 3 Ndi Paul a kal nye le: “Nyambe a’ bép we, a we libap ba nhoo puba pén; u nyén inyu kéés me inoñnaga ni mbén Môsi, ndi i nlélém ngéda wemede u bôgôk mbén Môsi ngéda u nti oda le ba bép me?” 4 I bôt ba bé ba téé ha ipañ, ba kal le: “Baa u nsol prisi keñi i Nyambe?” 5 Ha nyen Paul a kal le: “A lôk kéé me yik bé le a yé prisi keñi. Inyule i yé ntilga le: ‘U nlama bé pôdôl ñane litén joñ béba.’”

6 Kiki Paul a bé yi le pes yada i bé Sadukai, pes ipe i bak Farisai, a lond ikété Ntôñ bakéés bakeñi le: “A bôt, a lôk kéé, me yé mut Farisai, ni man mut Farisai. Ba yé i kéés me inyu botñem i bitugne bi bawoga.” 7 Kiki a nkal hala, pééna keñi i gwéé ipôla Farisai ni Sadukai, likoda li bagla. 8 Inyule Sadukai i nkal le bitugne bi ta bé, to añgel, to hégél mbuu; ndi Farisai i nhémle* i mam mana momasôna. 9 Ha nyen liyôgbe likeñi li gwéé, bayimbén bahogi mu ntôñ Farisai ba telep, ba bôdôl jomol, ba kalak le: “Di nléba bé i mut nunu jam libe jo ki jo, bebek hégél mbuu tole añgel yon i mpôdôs nye⁠—​.” 10 Ndi ngéda pééna i bi nai, ñane hikôô hi bisônda a kon woñi le ba mpadna Paul, a ti oda le bisônda bi sôs, bi kadal nye i moo map, bi kena nye i ñamb bisônda.

11 Ndi i u u bé noñ ha, Nwet a telep nye ipañ, a kal le: “Bana ñem ngui! Inyule kiki u yé i bok mbôgi i nya i yôni inyu jôl jem i Yérusalem, hala nyen u nlama ki bok mbôgi i Rôma.”

12 I ngéda kel i bi ye, Lôk Yuda i ôô jimb, i kum soñ le i ba ntiihege ibale i nje tole i nyo bo ngi nol Paul. 13 I bôt ba bi kum soñ hala ba bé iloo môm ma-na ma bôt. 14 I bôt bana ba ke yak baéga biprisi lôñni mimañ mi litén, ba kal le: “Di nkum yaga soñ* le di ba ntiihege ibale di nje tole di nyo yom yo ki yo bés ngi nol Paul. 15 Jon nano, bé ni Ntôñ bakéés bakeñi ni nlama yis ñane hikôô hi bisônda le a sôhna nye i bééni, i ba wengoñle ni ngwés tibil wan hop wé. Ndi nye ngi tiige bebee, d’a ba nkôôbaga i nol nye.”

16 Ndi kiki man munlôm nu manyañ Paul nu muda a nok le ba yé i amb hiandi, a jôp ikété ñamb bisônda, a añle Paul hala. 17 Ha nyen Paul a sébél ñane mbôgôl bisônda wada, a kal le: “Kena mañge wanda nunu yak ñane hikôô hi bisônda, inyule a gwé jam i kal nye.” 18 Jon a bi yoñ nye, a kena nye yak ñane hikôô hi bisônda, a kal le: “Mut mok le Paul a nsébél me, a bat me le me lona we i mañge wanda nunu inyule a gwé jam i kal we.” 19 Ñane hikôô hi bisônda a gwel nye woo, a kena nye le ba ba botama, a bat nye le: “Kii u ngwés kal me?” 20 A kal le: “Lôk Yuda i nôgla le yani, i ga bat we le u sôhna Paul i bisu bi Ntôñ bakéés bakeñi wengoñle ba nyéñ tibil emble hop wé. 21 Ndi u nwas bañ le ba tinde we i boñ hala, inyule iloo môm ma-na ma bôt bap ba ñamb nye, ba yé i hes le a kwo i hiandi, ba nkum ki soñ* le ba ba ntiihege ibale ba nje tole ba nyo bo ngi nol nye; hanano ba yé nkôôbaga, ba bemek ndik le u neebe i jam b’a bat we.” 22 Ha nyen ñane hikôô hi bisônda a ti mañge wanda oda le: “U kalak bañ mut nye ki nye le u nyis me hala.” I mbus, a nwas nye a ke.

23 Ha nyen a sébél baane iba ba mbôgôl bisônda, a kal le: “I ngeñ bôô i juu,* kôôbana mbôgôl bisônda iba inyu ke letee ni Kaisaréa, lôñni môm masaambok ma bakilhosi yak ni mbôgôl baleñ makoñ iba. 24 Kôôbana yak Paul bihosi le a kil mu, le ndi a pam loñge yak ngomin keñi le Félix.” 25 I mbus, a tila kaat, a kal mu le:

26 “Me Klaudiô Lisia, me ntilna we i kaat ini, a ngomin keñi le Félix: Me nyéga we! 27 Lôk Yuda i bi gwel i mut nunu, i yéñék ki nol nye, ndi me ni bisônda gwem di mpala ke, di sôñ nye, inyule me bi nok le a yé mut Rôma. 28 Kiki me bé yéñ yi nsohi ba ñôm nye, me sôhna nye i Ntôñ wap bakéés bakeñi. 29 Me léba le ba ñôm nye nsohi inyu mam ma Mbén yap, ndi me nléba bé le a mboñ jam jo ki jo li li kôli ni nyemb tole ni mok. 30 Ndi kiki ba nyis me le ba ñôô jimb ikolba i mut nunu, jon me mpala ep nye i weeni, me ti ki oda le i bôt ba ñôm nye nsohi ba soman nye i bisu gwoñ.”

31 Ha nyen bisônda bi bi yoñ Paul inoñnaga ni oda ba bi kôhna, ba kena nye juu ni juu i Antipatris. 32 I kel i bé noñ, ba nwas le bakilhosi ba kena nye, ndi bo ba témb i ñamb bisônda. 33 Bakilhosi ba jôp i Kaisaréa, ba ti ngomin keñi kaat, ba unda ki nye Paul. 34 Ha nyen a bi añ kaat; i mbus, a bat imbe pes mbok a nlôl, ba kal nye le a nlôl i Kilikia. 35 A kal le: “M’a tibil emble nkaa woñ i ngéda i bôt ba ñôm we nsohi ba nlo.” I mbus, a ti oda le ba tééda nye i ndap* Hérôdé.

24 I mbus dilo ditan, prisi keñi le Anania a sôs i Kaisaréa ni mimañ mi litén, lôñni loya* yada le Tertilô. Ba ke yak ngomin keñi inyu hop wap ba bééna ni Paul. 2 Kiki ba nsébél Tertilô, a bôdôl ôm Paul nsohi, a kalak le:

“Kiki ni njel yoñ nyen di gwé bañga nsañ, ni le ni njel pék yoñ nyen mahéñha ma yé i bôña munu loñ ini, 3 a ngomin keñi le Félix, di nti we mayéga iloo hihéga ngéda yosôna ni homa nyensôna inyu mam mana momasôna. 4 Ndi inyu boñ le me lôôs bañ we ngéda, me nsoohe we ikété loñge yoñ ñem le u emble bés inyu ndék ngéda. 5 Inyule di nléba le i mut nunu a yé mut yubda,* a ntinde ki Lôk Yuda yosôna i nkoñ ’isi wonsôna i kolba ngomin; nye ki nyen a yé nkena ntôñ mbagla u bôt ba Nasaret. 6 A bi noode yak hindis témpel, inyu hala nyen di bi gwel nye. 7 *—— 8  I ngéda wemede w’a bat nye mambadga, w’a léba le i mam mana momasôna di yé i kal we ma yé maliga.”

9 Ha nyen yak Lôk Yuda i bi adba lôñni bo inyu soman nye, i kalak le i mam mana ma yé maliga. 10 Kiki ngomin keñi a nyis nye le a nla yoñ hop, Paul a timbhe le:

“Me nyi loñge le hala a yé ngandak nwii nano le u yé nkéés munu loñ ini, jon me nkon maséé i kaa hop wem i bisu gwoñ. 11 Hala a ntagbege bé jôm li dilo ni diba le me bi bet i Yérusalem inyu bégés Nyambe, wemede u nla bat ibale u ngwés yi too maliga ma; 12 ba bi koba bé le me yé i nomol ni mut nye ki nye i témpel, to tinde limut i lona yubda i mandap ma bibégés tole i tison. 13 To nano, ba nla bé unda le minsohi ba ñôm me mi yé maliga. 14 Ndi me neebe i bisu gwoñ le me niñ inoñnaga ni njel ba yé i sébél le ntôñ mbagla, hala nyen me mbégés Nyambe nu basôgôlsôgôl bem, me nhémle ki i mam ma yé ntilga ikété mbén Môsi ni ikété bikaat bi Bapôdôl. 15 Me mbôdôl Nyambe ñem, botñem le Yak i bôt bana ba gwé, le bitugne bi ga ba inyu bôt ba téé sép ni inyu bôt ba téé bé sép. 16 Inyu hala nyen me mboñ biliya hiki ngéda i tééda kiññem i mpôp* i bisu bi Nyambe ni bi bôt ba binam. 17 I mbus jôga li nwii, me bi lona makébla ma konangoo inyu litén jem, me lo ki inyu ti bisesema. 18 Kiki me bé boñ i mam mana, ba koba le me mal pubus memede i témpel inoñnaga ni mbén Môsi, ndi me bé bé lôñni limut, me bé boñ bé to yubda. Ndi Lôk Yuda ihogi i i nlôl i pes mbok Asia, 19 yon i lamga ba hana i bisu gwoñ inyu soman me ibale ba ban-ga toi nsohi ikolba me. 20 Tole i bôt bana bomede, ba kal imbe béba jam ba nléba le me mboñ ngéda ba bak ba nkéés me i bisu bi Ntôñ bakéés bakeñi, 21 handugi i jam lini jotama le me bi lond ngéda me bé me téé i ñemkété wap le: ‘Inyu bitugne bi bawoga nyen ba yé i kéés me i len ini i bisu bi nan!’”

22 Ndi kiki Félix a bé yi yaga i mam ma nkéla inyu Njel ini, a bat bo le ba lo lisañ lipe, a kal le: “I ngéda ñane hikôô hi bisônda le Lisia a’ sôs, m’a yoñ makidik inyu hop nan.” 23 I mbus, a ti ñane mbôgôl bisônda oda le ba tééda i mut nu i mok, ndi ba ti nye ndék kunde, ba nwas ki le bôt bé ba ti nye mam ma mbéda nye.

24 Ndék dilo i mbus ha, Félix a lo bo nwaa wé Drusila nu a bé ngond Lôk Yuda; a sébél Paul, a emble nye a ntoñol kii i hémle Yésu Kristô i nkobla. 25 Ndi kiki Paul a mbôdôl pot inyu telepsép lôñni hôtnyuu, ni inyu mbagi i i nlo, Félix a kon woñi, a kal le: “Kenek ndugi nano, ndi ngéda pôla y’a nene, m’a témb me sébél we.” 26 I nlélém ngéda, a bé bot ñem le Paul a’ ti nye moni. Inyu hala nyen a bé béna sébél nye inyu kwel lôñni nye. 27 Ndi i mbus nwii ima, Porkiô Festô a yoñ tel i Félix; kiki Félix a bééna ngôñ i lémél Lôk Yuda, a nwas Paul i mok.

25 Jon kiki Festô a mpam i pes mbok, a yoñ énél; i mbus dilo daa, a nyodi i Kaisaréa, a bet i Yérusalem. 2 Ha nyen baéga biprisi ni mintôô mi bôt mi Lôk Yuda mi soman Paul i nyeni. I mbus, ba bôdôl soohe Festô, 3 ba badak nye le a bôñôl* bo jam, a ep le ba lona Paul i Yérusalem. Ba bé kôôba le ba ñamb Paul mu njel inyu boñ le ba nol nye. 4 Ndi Festô a timbhe le b’a kônde tééda Paul i Kaisaréa, ni le ndék ngéda nyemede a ga témb nyoo. 5 A kal le: “I bôt ba yé baéga ikété nan ba sôs ni me, ba soman nye ibale i mut nu a mboñ toi jam libe.”

6 I ngéda a bi tégbaha jam kiki bo dilo juem tole jôm li dilo ni bo, a sôs i Kaisaréa; i kel i bé noñ, a yén i yééne bikééhene, a ti oda le ba jôbna Paul. 7 Kiki a njôp, Lôk Yuda i i bi sôs, i lôlak i Yérusalem, i kéña nye, i bôdôl ôm nye ngandak minsohi minkeñi, ndi ba bé la bé unda le mi yé maliga.

8 Ndi inyu kaa hop wé, Paul a kal le: “Me bi boñ bé béba yo ki yo ikolba Mbén i Lôk Yuda, to témpel, to Kaisa.” 9 Kiki Festô a bé yéñ lémél Lôk Yuda, a bat Paul le: “Baa u nyéñ bet i Yérusalem le ndi ba kéés we nyoo inyu mam mana i bisu gwem?” 10 Ndi Paul a kal le: “Me téé i bisu bi yééne bikééhene i Kaisa, hana nyen ba nlama kéés me. Me mboñ bé Lôk Yuda jam libe jo ki jo, wemede u nyi yaga hala. 11 Ibale me yé toi mboñbéba, tole me mboñ jam li kôli ni nyemb, me nke bé nyemb ngwéé, ndi ibale minsohi i bôt bana ba ñôm me mi ta bé maliga, mut nye ki nye a gwé bé kunde i ti me i moo map inyu lémél bo. Me mbat le hop wem u ke yak Kaisa.” 12 Kiki Festô a mal pot ni ntôñ u batipék, a timbhe le: “U mbat le hop woñ u ke yak Kaisa; w’a ke yak Kaisa.”

13 I mbus ndék dilo, Kiñe Agripa lôñni nwaa wé Bernis ba lo i Kaisaréa yak Festô inyu yéga nye. 14 Kiki ba nom ngandak dilo nyoo, Festô a añle kiñe hop u Paul, a kal le:

“Félix a bi yék mut wada hana i mok, 15 ngéda me bé i Yérusalem, baéga biprisi lôñni mimañ mi Lôk Yuda ba bi soman nye i meeni, ba bat le a kôhna mbagi nôgôs. 16 Ndi me bi timbhe bo le hala a ta bé lem i bôt ba Rôma i ti mut nye ki nye i moo ma bôt ba nsoman nye inyu lémél bo, ibale i mut nu a yé ngi bana pôla i boma bôt ba nsoman nye i mbombom inyu kaa hop wé i bisu gwap. 17 Jon ngéda ba bi pam hana, me bi lep bé ngéda; ndi i kel i bé noñ, me yén i yééne bikééhene, me ti oda le ba jôbna i mut nu. 18 Kiki basoman nye ba ntelep, ba ôm bé nye minsohi le a mboñ i mam mabe me bé hoñol. 19 Ba bé pééna ndigi inyu base yap,* ni inyu mut wada ba nsébél le Yésu, nu a bi wo ndi Paul a nai ndigi ni kal le a yé i niñ. 20 Kiki me bi yi bé lelaa me boñ ni ndañ wap, me bat nye too a nla gwés ke i Yérusalem le ndi ba kéés nye nyoo inyu mam mana. 21 Ndi ngéda Paul a bi bat le ba tééda nye i mok inyu boñ le Nulipém* nyen a bagal nkaa wé, me ti oda le ba tééda nye letee ni ngéda me ñep nye yak Kaisa.”

22 Ha nyen Agripa a kal Festô le: “Memede m’a ba maséé i emble i mut nu.” A kal nye le: “W’a emble nye yani.” 23 I kel i bé noñ ha, Agripa bo Bernis ba jôp i ndap minkaa ni ngandak binene lôñni mintôô mi bôt mi tison. I ngéda Festô a bi ti oda, ba jôbna Paul. 24 Ha nyen Festô a kal le: “A Kiñe Agripa ni bébobasôna ba ni yé hana lôñni bés; inyu mut nunu ni ntehe nyen bôt ba Lôk Yuda bobasôna ba bi sébél me i Yérusalem ni hana, ba londok le a nlama ha bé niñ. 25 Ndi me bi léba le a mboñ bé jam jo ki jo li li kôli ni nyemb. Jon kiki i mut nunu nyemede a bi bat le hop wé u ke yak Nulipém, me kit le m’a ep nye nyoo. 26 Ndi me gwé bé ntiik jam i tilna Nwet wem inyu yé. Jon me nlona nye i bisu binan bébobasôna, ndi téntén i bisu gwoñ, a Kiñe Agripa, inyu boñ le ngéda ni mal emble hop wé, me bana jam i tila. 27 Inyule hala a nene bé me loñge i ep mut mok ibabé i toñol minsohi ba ñôm nye.”

26 Agripa a kal Paul le: “U yé kunde i pot inyu yoñ.” Ha nyen Paul a bi sambal woo wé, a yoñ hop, a kal le:

2 “Inyu minsohi nwominsôna Lôk Yuda i ñôm me, me yé maséé, a Kiñe Agripa, le i bisu gwoñ nyen me nlama kaa i len ini, 3 téntén inyule u ntibil yi bilem gwobisôna bi Lôk Yuda ni pééna yap yosôna. Jon me nsoohe we le u hônba i emble me.

4 “Ni maliga, Lôk Yuda yosôna i ntibil yi niñ yem ibôdôl me mañge ikété litén jem* ni i Yérusalem, 5 inyule ba nyi me ibôdôl behee. Ibale ba ngwés, ba nla bok mbôgi le me bé mut Farisai, to hala kiki libéghak li Nyambe li Farisai li nlet ngandak. 6 Ndi me yéne nano i bikééhene inyu botñem i mbônga Nyambe a bi ti basôgôlsôgôl bés; 7 nlélém mbônga won jôm jés li matén ni ima li gwé botñem le u ga yon; inyu hala nyen ba mbégés Nyambe ni ñem wap wonsôna juu ni njamuha. Inyu i botñem ini nyen Lôk Yuda i nsoman me, a kiñe.

8 “Inyuki bahogi ipôla nan ba ntehe hala ndutu* i hémle le Nyambe a nla tugul bawoga? 9 Memede me bé nkwoog nkaa le me nlama gwélél manjel momasôna inyu kolba jôl li Yésu, mut Nasaret. 10 Hala yaga nyen me bi boñ i Yérusalem, me ha ngandak bapubhaga i mok, inyule biprisi bikeñi bi bi ti me i kunde i; i ngéda i bé pam le ba nlama nol bo, me bé me ti kiñ yem le ba boñ hala. 11 Me bé béna kogse bo ikété mandap ma bibégés momasôna, me noodege tinde bo i tañba hémle yap; kiki me bé unbene bo ngandak, me bi ke letee ni i bitison bipe inyu tééñga bo.

12 “Lisañ jada, me bé ke i Damaskô inyule baéga biprisi ba bi ep me, ba ti ki me kunde i boñ nlélém jam nyoo, 13 ndi i kosi, a kiñe, me tehe mapubi mu njel ma ma nlôl i ngii, ma baYak iloo hiañgaa, ma béyéi me lôñni bôt ba bé lôñni me, ma kéña bés. 14 I ngéda bésbobasôna di bi kwo ’isi, me nok kiñ i nkal me lôñni hop u Lôk Héber le: ‘A Saulô, a Saulô, inyuki u ntééñga me? U nôgha wemede njôghe ngéda u nke ni bisu i bép kôô woñ i minsoñ mi makoñ.’* 15 Ndi me kal le: ‘U yé njee, a Nwet?’ Nwet a kal le: ‘Men me yé Yésu, nu u ntééñga. 16 Ndi telep ni makôô moñ. Inyu jam lini nyen me mpémél we, me mpohol we le u ba ngwélél ni mbok mbôgi inyu mam u bi tehe, ni inyu mam me ga boñ we le u tehe inyu yem. 17 M’a tohol we i moo ma litén lini ni ma biloñ bipe, i het me ñep we 18 inyu yibil bo mis, i éga bo le ba kôm jiibe mbus, ba ke i mapubi, ba nyodi ki isi énél i Satan, ba ke yak Nyambe, le ndi ba kôhna nwéhél i bibéba ni ngababum ipôla ba ba bi pubhana ni njel hémle ba nhémle me.’

19 “Jon, a Kiñe Agripa, me bi ndogbene bé me yiinda i bi lôl i ngii, 20 ndi me bi añle ndugi bôt ba Damaskô; i mbus, me añle bôt ba Yérusalem, ni ba loñ Yudéa yosôna lôñni ba biloñ bipe le ba nlama hiel miñem, ba témb yak Nyambe, ba boñok minson mi mi ñunda toi le ba nhiel miñem. 21 Inyu hala nyen Lôk Yuda i bi gwel me i témpel, i noode ki nol me. 22 Ndi hala kiki me bi kôhna mahôla ma Nyambe, letee ni len, me ngi bogok mbôgi i bisu bi bañga bôt ni gwañga bi bôt; me mpot bé jam lipe, handugi mam Bapôdôl ni Môsi ba bi kal le ma nlama lo⁠— 23 le Kristô a bé lama nok ndutu, ni le kiki mut bisu i tuge ikété bawoga, a bé lama téé likalô ni lona mapubi inyu litén lini ni biloñ bipe.”

24 Ndi kiki Paul a bé pot i mam mana inyu nkaa wé, Festô a pot makeñi, a kal le: “U nkahal kônd njék, a Paul! Ngandak yi i nkahal kundus we njék!” 25 Ndi Paul a kal le: “Me nkônd bé njék, a ngomin keñi le Festô, ndi me yé i pot bibañga bi maliga ni bi pék. 26 Ni maliga, me nla pot ni makénd i bisu bi kiñe inyule a ntibil yaga yi i mam mana; me yé ki nkwoog nkaa le a nek bé jam jo ki jo munu mam mana, inyule to jada mu li bi bôña bé bisôsôli. 27 A Kiñe Agripa, baa u nhémle bapôdôl? Me nyi le u nhémle.” 28 Ndi Agripa a kal Paul le: “Ngo a yii ndék, ki u nkwés me nkaa le me yila kristen.” 29 Ha nyen Paul a kal le: “Ngôñ yem i bisu bi Nyambe i yé le, to i mbus ndék ngéda tole i mbus ntandaa ngéda, ha ndigi wetama bé, ndi Yak i bôt bobasôna ba ñemble me i len ini ba yila kiki me, handugi mini minsañ mi mok.”

30 Ha nyen kiñe i telep, yak ngomin keñi ni Bernis ni bôt ba bé ba yii lôñni bo ba telep. 31 Ndi kiki ba bé ke, ba bôdôl kalna le: “I mut nunu a ta bé i boñ jam jo ki jo li li kôli ni nyemb to ni mok.” 32 I mbus, Agripa a kal Festô le: “I mut nunu a bak le a pam i mok ibale a bat bé le hop wé u ke yak Kaisa.”

27 I ngéda makidik ma bi yôña le di nke i Italia lôñni sitima, ba ti Paul ni bôt ba mok bape i moo ma ñane mbôgôl bisônda wada ba nsébél le Yuliô, mut ntôñ bisônda u Agustô. 2 Kiki di nyoñ sitima i i bé lôl i Adramitia, i kenek i tjagak i mabôñ ma pes mbok i Asia, di yoñ njel tuye; yak Aristarkô a bé lôñni bés, mut Tésalônika, i pes mbok i Makédônia. 3 I kel i bé noñ, di tjak i Sidôn; Yuliô a unda Paul loñgeñem,* a ti nye kunde le a ke i tehe mawanda mé, a kon ki maséé ni maleege map.

4 Kiki di nyodi nyoo, di yoñ njel tuye, di kil bebee ni ngwañ u ôn Kiprô inyu solop mbebi i i bé hôñ ikolba bés. 5 I mbus, di tagbe i ñem tuye bebee ni ngwañ u Kilikia ni u Pamfilia, di tjak i libôñ li Mira, i pes mbok i Likia. 6 Ha nyen ñane mbôgôl bisônda a bi tehe sitima i nlôl i Aléksandria, i kenek i Italia; a jubus bés mu. 7 I mbus, di ke mbeñel mbeñel jôga li dilo, di pam ni ngandak ndutu i Knidô. Kiki mbebi i bé nwas bé bés le di ke ni bisu, di tagbene bebee ni Kréta, i Salmôné inyu solop mbebi. 8 I mbus, di luk ni ndutu ipañ ngwañ, di pam i homa wada ba nsébél le Mabôñ Malam, bebee ni tison Laséa.

9 Ndi kiki ngandak ngéda i bi tagbe, ni le i bé ha bé loñge i luk sitima inyule yak ngéda sôga je i kel Bikwak* i bi tagbe, jon Paul a bi ti maéba, 10 a kal bo le: “A bôt, me yé i tehe le di nla nimis ngandak munu liké lini, ha mambegee ni sitima gwotama bé, ndi di nla yak nimis biniñ gwés.”* 11 Ndi ñane mbôgôl bisônda a emble nluk sitima lôñni nwet sitima iloo i mam Paul a bé kal. 12 Kiki libôñ li bé bé loñge inyu tégbaha mbéñ, libim li bôt li ti kiñ le ba nyodi ha, ba yoñ njel tuye inyu tehe too ba nla pam i Fénika, libôñ li Kréta jada li li nun mbebi i nlôl i ñombok u likôl ni i nwelmbok u likôl, le ndi ba tégbaha mbéñ nyoo.

13 I ngéda mbebi i i nlôl i nwelmbok i bi hôñ ndék, ba hoñol le ba nla pam i homa ba bééna ngôñ i ke, ha nyen ba bi bédés hikoba, ba bôdôl kil bebee ni ngwañ u Kréta. 14 I mbus ndék ngéda ndigi, mbuk mbebi keñi ba nsébél le Urakilô* a kahal hôñ ni ngui. 15 Ha nyen mbebi i bi pôgôs sitima ni ngui kayéle sitima i la ha bé ke ni bisu i kolba mbebi; kiki di bé la bé boñ jam jo ki jo, di nwas mbebi Ie yon i kena bés. 16 I mbus, di tagbe bebee ni man ôn wada le Kauda inyu solop mbebi; ndi to hala, di bi joba ngandak inyu boñ le di nimis bañ man môñgô* nu makol ma sitima. 17 Ndi ngéda ba bi bédés man môñgô i sitima, ba gwélél minkôô inyu kañ sitima le ndi ba nit yo. Kiki ba bé kon woñi le lisege li Sirtis* li tiga hék sitima, ba hohol minkôô mi libadô li sitima, mbebi i kahal kena bo. 18 Ndi kiki mbuk mbebi a bé ndéñgés bés ni ngui, ba bôdôl hôyôs sitima i kel i bé noñ ha. 19 I hilo hi nyônôs aa, bomede* ba lep minkôô mi sitima.

20 Kiki to hiañgaa to tjôdôt bi bi nene bé inyu ngandak dilo, yak mbuk mbebi keñi* a hôñôk i ngii yés, di bôdôl nimis botñem yés yosôna le d’a pei. 21 Bôt ba bi yén ngandak ngéda ngi je, jon Paul a bi telep ipôla yap, a kal le: “A bôt, ibabé pééna, ibale ni emble maéba mem le di jôp bañ i tuye i Kréta, ki di nkôhna bé i ndutu ini, to nimis i nya ini. 22 To hala, me nti bé makénd le ni bana ñem ngui inyule mut to wada* ikété nan a’ wo bé, sitima yotama yon y’a ôbi. 23 I u unu, añgel Nyambe nu me ngwélél, me béghak ki, i ntelep me ipañ, 24 i kal le: ‘U kon bañ woñi, a Paul. U nlama telep i bisu bi Kaisa; nun-ki, Nyambe a mal ti we bôt bobasôna ba yé lôñni we i sitima.’ 25 Jon, ni bana ñem ngui, a bôt, inyule me nhémle Nyambe le mam m’a tagbe toi kiki a nkal me. 26 Ndi sitima yés i nlama ôbi bebee ni ôn yada.”

27 I ngéda u u nyônôs jôm ni ina u bi kép, mbebi i bé ndéñgés bés i ñem Tuye Adria; i kosi juu, baluk sitima ba bôdôl hégda le ba yé i tiige bebee ni ngwañ wada. 28 Kiki ba nhek ndip tuye, i pam jam kiki bo môm maa ma méta ni minsamal;* i mbus, ba kônde ke ndék ni bisu, ba témb ba hek, i pam jam kiki bo môm ima ma méta ni minsaambok.* 29 Kiki ba bé kon woñi le di nla kwo i ngii maaa, ba léñél dikoba dina i makol ma sitima, ba bôdôl hes le kel i ye. 30 Ndi ngéda basal i sitima ba bi bôdôl yéñ nyodi i sitima inyu so, ba kahal suhus man môñgô i tuye, ba boñok wengoñle ba nsômbôl hohol dikoba di yé i ño u sitima, 31 Paul a kal ñane mbôgôl bisônda lôñni bisônda le: “Ibale bôt bana ba nyégle bé i sitima, ki n’a pei bé.” 32 Ha nyen bisônda bi bi kit minkôô mi man môñgô, bi nwas nye a kwo.

33 Bebee ni maye ma kel, Paul a ti bobasôna makénd le ba je ndék bijek, a kal le: “Len a yé hilo hi nyônôs jôm ni ina le ni nhônba, to je ni nje bé to yom. 34 Jon me nti bé makénd le ni je ndék bijek, hala a yé nseñ inyu loñge nan; inyule mut nye ki nye ikété nan a’ nimis bé hiôñ to hiada hi ño wé.” 35 Kiki a mpot hala, a yoñ bret, a ti Nyambe mayéga i bisu gwap bobasôna, a bek yo, a bôdôl je. 36 Ha nyen bobasôna ba bi bana makénd, yak bo ba bôdôl je. 37 Bésbobasôna ikété sitima di bé mbôgôl bôt* iba ni môm masaambok ni basamal.* 38 I ngéda ba bi mal je, ba nuu, ba kahal leñ blé i tuye inyu hôyôs sitima.

39 I ngéda kel i bi ye, ba tehe ngim nkoñ ba bé yi bé; ndi kiki ba ntehe libôñ jada li li bééna tegep ngwañ, ba nai ndik le ba nkena sitima nyoo ibale ba nla. 40 Ha nyen ba bi kit minkôô mi dikoba, ba nwas tjo di kwo i tuye. I nlélém ngéda, ba hohol minkôô mi bipagô bi makol ma sitima; i mbus, ba bédés libadô li ño sitima inyu kap mbebi, ba éga sitima le i pam i ngwañ tuye. 41 Ha nyen ba bi ôm i homa lisege li yé ngandak isi malép, mangudga ma bébék sitima bipes gwo biba. Kiki sitima i ntihba hisi, ño wé u pagbe, sitima i nyiñgha ha bé; ndi mangudga ma kahal bép makol ma sitima, ma bôk mo ngéñ ngéñ. 42 Ha nyen bisônda bi bi kit le bi nol bôt ba mok inyu boñ le to wada wap a hok bañ le ndi a so. 43 Ndi kiki ñane mbôgôl bisônda a bi yoñ makidik le a mpéyés Paul, a sôña bo i yônôs sômbôl yap. A ti oda le i bôt ba nyi nhoga ba kwo i tuye, ba bôk pam i ngwañ, 44 bana bape ba bé lama noñ bo i mbus, bahogi i ngii mabam, bape i ngii bipes bi sitima. Hala nyen bobasôna ba bi pam loñge i ngwañ.

28 I ngéda di bi pei, di pam i ngwañ, di nok le ba nsébél i ôn i le Malta. 2 Bôt ba ôn* ba bi unda bés loñgeñem i nya i mbuma ñañ.* Ba koda hié, ba leege bésbobasôna ni loñgeñem inyule nop a bé no, yak lihep li bé. 3 Ndi ngéda Paul a bi kot mbañg tjéé, a ha tjo i juu, péé i pémél mu inyu mbimba i hié, i liiba nye i woo. 4 Kiki bôt ba ôn ba ntehe le péé i nliiba nye i woo, ba bôdôl kalna le: “Ibabé pééna, i mut nunu a yé mut manola; to hala kiki a mpei tuye, Telepsép* i nwas bé nye le a kônde niñ.” 5 Ndi a nyiñgis woo wé, péé i tohla, i kwo i hié, ndi nye a kôhna bé jam libe jo ki jo. 6 Ba bé bem le nyuu i nut nye tole kunda yada a kwo, a wo. Kiki ba bi bem jôga li ngéda, ba tehe le jam libe li mpémél bé nye, ba héñha mahoñol, ba bôdôl kal le a yé ngim nyambe.

7 Ndi disi di mut a bé ñane mu ôn i, di bé bebee ni libôga li; i mut nu jôl jé le Publius, a bi leege bés, a tééda ki bés loñge i nyeni dilo daa. 8 I bi pam le isañ Publius a bé a niñi inyule a bé kon lihep lôñni bahal matjél; Paul a jôp i homa a bé a niñne, a soohe, a kéhi moo i ngii yé, a mélés kon wé. 9 I mbus jam lini, yak bakokon bape ba ba bé mu ôn ba bôdôl lo i boma nye inyu témbna mbôô wap. 10 Ba ti ki bés lipém lôñni ngandak makébla; i ngéda di bé yoñ njel tuye, ba bééga bés gwom gwobisôna bi bé bés nseñ.

11 I mbus sôñ aa, di yoñ sitima i i bééna ôñgba i bisu gwé le “bon ba Zeus.”* Sitima i bé lôl i Aléksandria, i bi tégbaha mbéñ mu ôn. 12 Kiki sitima i ntjak i libôñ li Sirakus, di yén ha dilo daa; 13 I mbus, di nyodi ha, di ke ni bisu, di pam i Régiôn. I kel i bé noñ ha, mbebi i nlôl i nwelmbok i kahal hôñ; kel i nyônôs iba, di pam i Putéôli. 14 Di koba lôk kéé ha, i soohe bés le di yén lôñni bo dilo disaambok; i mbus, di kahal ke i Rôma. 15 I ngéda lôk kéé i Rôma i bi nok nwin inyu yés, i lo letee ni i Bôm Apiô ni i homa ba nsébél le Mandap ma Bakén Maa* inyu bem bés. Kiki a ntehe bo, Paul a ti Nyambe mayéga, hala a lédés nye ñem. 16 I ngéda di bi sôk di jôp i Rôma, Paul a kôhna kunde i yén i yé ndap, sônda yada i tadak nye.

17 Ndi i mbus dilo daa, a sébél mintôô mi bôt mi Lôk Yuda. Kiki ba nkodba, a kal nwo le: “A bôt, a lôk kéé, to hala kiki me bi boñ bé jam li nkolba litén to bilem bi basôgôlsôgôl bés, ibôdôl i Yérusalem, ba bi ti me i moo ma bôt ba Rôma kiki mut mok. 18 Ndi kiki ba bi tibil wan hop wem, ba yéñ le ba nwas me inyule ba bi léba bé me njom yo ki yo i kôli ni nyemb. 19 Ndi ngéda Lôk Yuda i bi tjél, me bé nyégsaga i ep nkaa wem yak Kaisa, ndi ha inyu bé le me nyéñ soman litén jem. 20 Inyu hala nyen me mbat le me tehe bé, me pôdôs ki bé, inyule inyu botñem i Israel nyen ba nkañ me lôñni nsañ bikei unu.” 21 Ba kal nye le: “Di bi kôhna bé bikaat bi nlôl i Yudéa inyu yoñ, Yak ikété lôk kéé i i bi lôl nyoo, mut to wada a bi añle bé bés, to kal bés jam libe inyu yoñ. 22 Ndi di nhoñol le i yé loñge le wemede nyen u kal bés mahoñol moñ, inyule ibabé pééna, bôt ba mpot unu ntôñ mbagla béba homa nyensôna.”

23 Ha nyen ba bi téé kel le ba mboma nye, ba lo i homa wé liyééne, ba bak ngandak iloo kiki ngéda bisu. Ibôdôl kegla ipam kôkôa, a toñle bo mam, a bok ki mbôgi i nya i yôni inyu Ane Nyambe, le ndi a tinde bo i hémle Yésu, a gwéélak mbén Môsi ni bitilna bi Bapôdôl. 24 Bahogi ba bôdôl hémle i mam a bé pot, bape ba tjél hémle. 25 Kiki ba bé nôgla bé, ba kahal ke, Paul a pot le:

“Maliga mon mbuu mpubi u bi kal basôgôlsôgôl banan ni njel mpôdôl Yésaya, 26 nu a kal le: ‘Ke yak litén lini, u kal jo le: “N’a emble yaga, ndi ni yé mbén i nok; yak béñge n’a béñge yaga, ndi ni yé mbén i tehe. 27 Inyule miñem mi bôt bana mi nyila nledek, ba nloñ ki maôô map, ba nyip yak mis map kayéle ba yé mbén i tehe ni mis map, to nok ni maôô map, to nok ndoñi ni miñem nwap, tiga le ba hielba le ndi me mélés makon map.”’ 28 Jon yina ni le ba nlegel i tohi Nyambe ini yak bôt ba matén; ibabé pééna, ba ga emble yo.” 29 *——

30 A bi yén nyoo nwii ima ikété ndap nyemede a bé saa, a leegege i bôt bobasôna ba bé lo i nyeni ni loñgeñem, 31 a añlege bo Ane Nyambe, a niigaga mam inyu Nwet le Yésu Kristô, a podok ni kiññem i mpôp,* ibabé le jam jo ki jo li kéñ nye njel.