ÑAÑ NLAM INOÑNAGA NI YÔHANES

1 I bibôdle Bañga a bé, Bañga a bé lôñni Nyambe, Bañga a bé nyambe wada.* 2 Nyen a bé i bibôdle ni Nyambe. 3 Mam momasôna ma bi lo i niñ ni njel yé; handugi ni njel yé, jam jo ki jo li bi lo bé i niñ.

I jam li bi lôl 4 ni njel yé li yé niñ, ndi niñ i bé mapubi ma bôt. 5 Mapubi ma mbai ikété jiibe, ndi jiibe li bi yémbél bé mo.

6 Nyambe a bi ep mut wada i jôl jé; jôl jé li bé le Yôhanes. 7 I mut nu a bi lo kiki mut mbôgi le a bok mbôgi inyu mapubi, inyu boñ le mintén mi bôt nwominsôna mi hémle ni njel yé. 8 Nye bé nyen a bé mapubi ma, ndi a bé lama bok mbôgi inyu mapubi ma.

9 Bañga mapubi i i mbai inyu mintén mi bôt nwominsôna i bé bebee ni lo ikété nkoñ ’isi. 10 A bé ikété nkoñ ’isi, nkoñ ’isi u bi lo i niñ ni njel yé, ndi nkoñ ’isi u bi yi bé nye. 11 A bi lo i loñ yé yomede, ndi bôt bé ba bi neebe bé nye. 12 Ndi i bôt bobasôna ba bi leege nye, a bi ti bo kunde i yila bon ba Nyambe, inyule ba bé unda le ba nhémle i jôl jé. 13 Ndi ba bi gwéé bé ni njel matjél, to ni njel sômbôl i minsôn, to i mut binam, ndi ni njel Nyambe.

14 Bañga a bi yoñ nyuu minsôn, a yén lôñni bés, di tehe ki lipém jé, lipém li mpom man nu a nlôl Yak isañ; a bé ki nyonok ni konangoo i mbuma ñañ* i Nyambe lôñni maliga. 15 (Yôhanes a bi bok mbôgi inyu yé, ñ, a lond le: “Inyu nunu nyen me bi kal le: ‘Nu a nlo me i mbus a bi bôk me i bisu inyule a bé niñ ilole me ngwéé.’”) 16 Ni njel yé, bésbobasôna di bi kôhna konangoo i mbuma ñañ i nya i nloo hihéga inyule a yé nyonok ni konangoo i mbuma ñañ. 17 Inyule Nyambe a bi ti Mbén ni njel Môsi, ndi konangoo i mbuma ñañ lôñni maliga bi bi lo ni njel Yésu Kristô. 18 Mut nye ki nye a ma tehe bé Nyambe; i nyambe nu a yé mpom man,* a bak ipañ* Isañ, nyen a bi toñle bés njee Nyambe a yé.

19 Ini mbôgi yon Yôhanes a bi ti i ngéda Lôk Yuda i bi ep biprisi ni Lôk Lévi, ba lôlak i Yérusalem, inyu bat nye le: “U yé njee?” 20 A bi tibil timbhe mbadga yap, a pahal yaga le: “Me ta bé Kristô.” 21 Ba bat ki nye le: “U yé ni njee? Baa u yé Éliya?” A timbhe le: “Me ta bé me nye.” Ba bat le: “Baa u yé ni Mpôdôl nu a nlama lo?” A timbhe le: “To!” 22 Jon ba bi kal nye le: “U yé ni njee? Kal bés inyu boñ le di ti i bôt ba ñom bés ndimbhe. Kii u nkal inyu yoñ wemede?” 23 A kal le: “Me yé kiñ i mut a nlond i ñoñ le: ‘Sañlana njel i Yéhôva,’* kiki mpôdôl Yésaya a bi pot.” 24 Ndi Farisai yon i bi ep i bôt ba. 25 Jon ba bi bat nye mbadga, ba kal nye le: “Inyuki ni u nsôble bôt ibale u ta bé Kristô, to Éliya, to Mpôdôl nu a nlama lo?” 26 Yôhanes a timbhe bo le: “Me nsôble ikété malép. Ndi wada a téé ipôla nan, nu ni nyi bé, 27 nyen a nlo i mbus yem, me kôli bé to hohol minkai mi bitamb gwé.” 28 I mam mana ma bi tagbe i Bétania nu a yé uu ngwañ u Yordan, i homa Yôhanes a bé sôble bôt.

29 I kel i bé noñ ha, a tehe Yésu a nlo nye ipañ, a kal le: “Nuna-ki! Man ntômba nu Nyambe nu a nhéya béba ikété nkoñ ’isi! 30 Inyu yé nyen me bi kal le: ‘I mut a nlo me i mbus a bi bôk me i bisu, inyule a bé niñ ilole me ngwéé.’ 31 To memede me bé yi bé nye, ndi i njom i bi tinde me i sôble bôt ikété malép i bé le bôt ba yi nye i mbamba ikété Israel.” 32 Yôhanes a bi bok ki mbôgi, a kal le: “Me bi tehe mbuu mpubi u nsôs kiki hibeñ, u lôlak i ngii, u yén i ngii yé. 33 To memede me bé yi bé nye, ndi Nu a bi ep me i sôble bôt ikété malép a bi kal me le: ‘Nu ni nu u ntehe mbuu mpubi u nsôs, u yén i ngii yé, nyen a nsôble ni mbuu mpubi.’ 34 Me bi tehe i jam li, jon me bi bok mbôgi le nyen a yé Man Nyambe.”

35 Yak i kel i bé noñ ha, Yôhanes a bé a téé lôñni banigil bé iba, 36 kiki a bé nun Yésu a nke, a kal le: “Nuna-ki! Man ntômba nu Nyambe!” 37 I ngéda bana banigil iba ba bi nok nye a mpot hala, ba noñ Yésu. 38 Ha nyen Yésu a bi hielba, a tehe bo ba noñ nye, a kal bo le: “Ni nyéñ kii?” Ba kal nye le: “A Rabi (hala a nkobla le “A Lét”), u nyééne hee?” 39 A kal bo le: “Lona, n’a tehe.” Jon ba bi ke, ba tehe hee a bé yééne, ba yén ki ni nye i kel i; hala a bé jam kiki bo ngeñ ina i kôkôa.* 40 Andréa, manyañ Simôn Pétrô, a bé wada ikété banigil iba ba ba bi nok i jam Yôhanes a bi pot, ndi ba noñ Yésu. 41  A bi bôk ndugi a tehe manyañ le Simôn, a kal nye le: “Di nléba Mésia” (hala a nkobla le “Kristô”), 42 a kena nye yak Yésu. I ngéda Yésu a bi nun nye, a kal le: “U yé Simôn, man Yôhanes; b’a sébél we le Kéfa” (hala a nkobla le “Pétrô”).

43 I kel i bé noñ ha, Yésu a bééna ngôñ i ke i Galiléa. Ha nyen a bi koba Filipô, a kal nye le: “Noñ me.” 44 Ndi Filipô a bé mut Bétsaida, tison i Andréa bo Pétrô. 45 Filipô a koba Natanael, a kal nye le: “Di nléba i mut mbén Môsi lôñni bitilna bi Bapôdôl bi mpôdôl: Yésu, mut Nasaret, man Yôsep.” 46 Ndi Natanael a kal nye le: “Baa loñge jam i nla pémél i Nasaret?” Filipô a kal nye le: “Lo béñge.” 47 Kiki Yésu a ntehe Natanael a nlo nye ipañ, a kal inyu yé le: “Nuna-ki! Bañga man Israel nu a gwé bé mandon.” 48 Natanael a kal nye le: “U nyil hee me?” Yésu a timbhe nye le: “Ilole Filipô a nsébél we ngéda u bak isi e faigé, me bak me ntehe we.” 49 Natanael a timbhe le: “A Rabi, u yé Man Nyambe, u yé Kiñe Israel.” 50 Yésu a timbhe nye le: “Baa u nhémle inyule me nkal we le me ntehe we isi e faigé? W’a tehe mam makeñi iloo mana.” 51 Ha nyen a kal nye le: “Me nkal yaga bé maliga le, n’a tehe ngii i nyibla, biañgel bi bedek, bi sôhôk yak Man mut.”

2 I hilo hi nyônôs aa, ngand libii i bé i Kana nu Galiléa, nyañ Yésu a bé mu. 2 Ba bi naña yak Yésu ni banigil bé mu ngand libii i.

3 I ngéda wai i bé bebee ni mal, nyañ Yésu a kal nye le: “Ba gwé ha bé wai.” 4 Ndi Yésu a timbhe nye le: “A muda, baa hala a mbéñge me ni we?* Ngeñ yem i yé ngi kola.” 5 Nyañ a kal bagwelnson le: “Boña kii yosôna a nkal bé.” 6 Biébél bi malép bisamal mbañak ni ngok bi bé bi tégi ha, kiki bilem bi Lôk Yuda inyu ba mapubi bi mbat, hiki ébél i bé le i yoñ dihéga di malép* diba tole daa. 7 Yésu a kal bo le: “Yônhana malép mu biébél.” Ha nyen ba bi yônôs gwo le bañ. 8 I mbus, a kal bo le: “Nano yoña ndék mu, ni kena mo yak ñéga ngand.” Hala nyen ba bi boñ. 9 I ngéda ñéga ngand a bi noode malép ma ma bi yila wai, a yik bé hee wai i nlôl (to hala kiki bagwelnson ba ba bi ap malép ba bé yi), ñéga ngand a sébél mbiimuda, 10 a kal nye le: “Bôt bape ba yé ba bôk ndugi ba pémés bañga wai; i ngéda bôt ba nhiôô, ha nyen ba nti bo wai i i ta bé ilam jôga. Ndi we u ntééda bañga wai letee ni nano.” 11 Yésu a bi boñ i jam lini i Kana nu Galiléa, hala a bé bibôdle bi biyimbne* gwé. A unda lipém jé i mbamba, banigil bé ba hémle ki nye.

12 I mbus ha, a sôs i Kapernaum lôñni nyañ, ni lôknyañ ni banigil bé; ndi ba bi yén bé nyoo ngandak dilo.

13 Kiki ngand Pasa i Lôk Yuda i bé bebee, Yésu a bet i Yérusalem. 14 A koba bôt ba nuñul nyaga ni mintômba ni dibeñ ikété témpel, yak bahéñha moni ba yii i biyééne gwap. 15 Kiki a mal boñ hisôô lôñni minkôô, a buñga bobasôna le ba nyodi i témpel lôñni mintômba ni nyaga; a kôp batjañtjañ ba bahéñha moni, a kwés ki bitéblé gwap ’isi. 16 A kal i bôt ba bé nuñul dibeñ le: “Héyana i gwom bini hana! Ni waa yilha ndap Tata ndap nyuñga!”* 17 Banigil bé ba bigda le i yé ntilga le: “Makénd inyu ndap yoñ m’a loñ kiki hié ikété ñem wem.”

18 Jon Lôk Yuda i bi kal nye le: “Imbe yimbne u nla unda bés le u kôli boñ i mam mana?” 19 Yésu a timbhe bo le: “Ni bôk i témpel ini, m’a tiimba téé yo i mbus dilo daa.” 20 Ha nyen Lôk Yuda i kal le: “Ba bi yoñ môm ma-na ma nwii ni minsamal inyu oñ témpel ini, ndi we w’a yoñ ndik dilo daa inyu téé yo?” 21 Ndi témpel a bé pôdôl i bé nyuu yé. 22 Jon ngéda a bi tuge ikété bawoga, banigil bé ba bigda le a bé béna pot hala, ba hémle tilna ni i jam Yésu a bi pot.

23 I ngéda a bé i ngand Pasa i Yérusalem, ngandak bôt i bi hémle jôl jé ngéda i bi tehe biyimbne a bé boñ. 24 Ndi Yésu a bé bôdôl bé bo ñem inyule a bé yi libak jap bobasôna, 25 a bééna bé to ngôñ le mut a toñle nye jam inyu mut binam inyule a bé yi yom i bé ikété ñem u hiki mut.

3 Mut Farisai wada nu jôl jé li bé le Nikôdémô a bé ñane wada nu Lôk Yuda. 2 Nyen a bi ke yak Yésu ni juu, a kal nye le: “A Rabi, di nyi le u yé malét nu a nlôl yak Nyambe, inyule mut to wada a nla bé boñ i biyimbne bini u mboñ ibale Nyambe a ta bé lôñni nye.” 3 Yésu a timbhe nye le: “Me nkal yaga we maliga le, ibale mut a ngwéé bé ligwéé li yondo,* a nla bé tehe Ane Nyambe.” 4 Nikôdémô a kal nye le: “Lelaa mut a nla ki gwéé ngéda a yé mañ mut? A nla ha bé jôp ikété libum li nyañ inyu ngélé nyônôs iba le ndi a tiimba gwéé, hala bé?” 5 Yésu a timbhe le: “Me nkal yaga we maliga le, ibale mut a ngwéé bé ni njel malép to ni njel mbuu mpubi, a nla bé jôp i Ane Nyambe. 6 I yom i ngwéé ni njel minsôn i yé minsôn, Yak i yom i ngwéé ni njel mbuu i yé mbuu. 7 U hel bañ le me nkal we le: Ni nlama gwéé ligwéé li yondo. 8 Mbebi i nhôñ i homa i ngwés, u nok yo i nhôñ, ndi u nyi bé hee i nlôl, to hee i nke. Nlélém jam ki ni mut nu a bi gwéé ni njel mbuu mpubi.”

9 Nikôdémô a timbhe nye le: “Lelaa i mam mana ma nla bôña?” 10 Yésu a timbhe le: “Baa wee u yé malét i Israel ndi u nyi bé i mam mana? 11 Me nkal yaga we maliga le, bés di mpot i mam di nyi, di mbok ki mbôgi inyu mam di bi tehe; ndi bé ni neebe bé mbôgi yés. 12 Me yé i añle bé mam ma nkoñ ’isi ndi ni ta bé i hémle, lelaa ni n’a hémle ibale me ñañle bé mam ma ngii? 13 Jam lipe ki, mut to wada a yé ngi bet i ngii handugi nu a bi lôl i ngii le Man mut. 14 Ndik kiki Môsi a bi péni nyoo i kék i ñoñ, hala nyen ba nlama péni Man mut i kék, 15 inyu boñ le hiki mut a nhémle nye a bana niñ boga.

16 “Inyule Nyambe a bi gwés nkoñ ’isi iloo hihéga, jon a bi ti mpom wé Man inyu boñ le hiki mut a ñunda le a nhémle nye a tjiba bañ, ndi a bana niñ boga. 17 Inyule Nyambe a bi ep bé Man wé hana nkoñ ’isi inyu kéés nkoñ ’isi, ndi inyu boñ le nkoñ ’isi u kôhna tohi ni njel yé. 18 Nu ni nu a ñunda le a nhémle nye, b’a kéés bé nye. Ndi nu ni nu a ñunda bé le a nhémle nye, ba mal kéés nye inyule a ñunda bé le a nhémle jôl li mpom Man Nyambe. 19 Ndi bikééhene bi bôt bi nlôl munu jam lini, le mapubi ma bi lo ikété nkoñ ’isi, ndi bôt ba bi gwés jiibe iloole ba gwés mapubi, inyule minson nwap mi bé mimbe. 20 Inyule nu ni nu a gwé lem i boñ mam mabe a ñoo mapubi, a nlo bé to i mapubi le ndi mapubi ma yelel bañ minson nwé.* 21 Ndi nu ni nu a mboñ mam ma yé maliga a nlo i mapubi, le ndi i nene i mbamba le minson nwé mi mbôña inoñnaga ni sômbôl i Nyambe.”

22 I mbus ha, Yésu ni banigil bé ba ke i nkoñ Yudéa, a tégbaha ki ngéda nyoo ni bo, a sôblege yak bôt. 23 Ndi yak Yôhanes a bé sôble bôt i Enon, bebee ni Salim, inyule i homa nu a bééna ngandak malép, yak bôt ba bé waa bé ke nyoo, ba kôhôk sôble; 24 inyule ba bé ngi leñ Yôhanes i mok.

25 Ha nyen pééna i bi gwéé ipôla banigil ba Yôhanes ni man Lôk Yuda wada inyu bilem ba bé noñ inyu ba mapubi i mis ma Nyambe. 26 Jon ba bi lo yak Yôhanes, ba kal nye le: “A Rabi, i mut a bak lôñni we nyoo uu ngwañ u Yordan, nu u bi bôgôl mbôgi, nun-ki, a yé i sôble bôt, yak limut jolisôna li nke i nyeni.” 27 Yôhanes a timbhe le: “Mut a nla bé kôhna jam jo ki jo, handugi le jam ba nti nye li nlôl i ngii. 28 Bébomede ni yé me mbôgi le me bi kal le: ‘Me ta bé Kristô, ndi ba bi ep me le me bôk nye i bisu.’ 29 I mut a gwé muda,* nyen a yé mbiimuda. Ndi ngéda liwanda jé li ntelep, li nok nye a mpot, li nkon maséé ngandak inyule li nok kiñ i mbiimuda. Jon maséé mem ma mal yon. 30 Nson wé u nlama kônde keñep, ndi wem u nlama kônde sôs.”*

31 Nu a nlôl i ngii a nloo bôt bobasôna. Nu a nlôl i nkoñ ’isi a yé nu nkoñ ’isi, a mpot ki mam ma nkoñ ’isi. Nu a nlôl i ngii a nloo bôt bobasôna. 32 A mbok mbôgi inyu mam a bi tehe, ni ma a bi nok; ndi mut to wada a neebe bé mbôgi yé. 33 Nu ni nu a neebe mbôgi yé, wee a nyigye* le Nyambe a yé maliga. 34 Inyule nu Nyambe a bi ep, a mpot bibañga bi Nyambe, inyule Nyambe a nima* bé ngéda a nti mbuu mpubi. 35 Isañ a ngwés Man, a bi bii ki mam momasôna i moo mé. 36 Nu a ñunda le a nhémle Man a gwé niñ boga; nu a ndogbene Man a’ tehe bé niñ boga, ndi hiun hi Nyambe hi kéhi i ngii yé.

4 Kiki Nwet a bi nok le Farisai i nyi le a nyilha ngandak bôt banigil, a sôblege ki bo iloo Yôhanes 2 (to hala kiki Yésu nyemede a bé sôble bé, ndi banigil bé bon ba bé boñ hala), 3 a nyodi i Yudéa, a témb ki i Galiléa. 4 Ndi a bé lama tagbene i Samaria. 5 Jon a bi lo i tison yada i Samaria ba nsébél le Sikar, bebee ni wom Yakôb a bi ti man wé munlôm le Yôsep. 6 Ni maliga, bee malép i Yakôb i bé ha. Ndi kiki Yésu a bé nwaak inyu liké, a yén ha bebee ni bee malép.* Hala a bé jam kiki bo kosi.*

7 Muda Samaria wada a lo i ap malép i bee. Yésu a kal nye le: “Ti me malép, me nyo.” 8 (Inyule banigil bé ba bi ke i tison inyu somb bijek.) 9 Ha nyen muda Samaria a bi kal nye le: “Lelaa man Lôk Yuda kiki we, u mbat me muda Samaria malép?” (Inyule Lôk Yuda i bééna bé maada ni bôt ba Samaria.) 10 Yésu a timbhe, a kal nye le: “Ibale u yik likébla Nyambe a nti yañga, u yik ki njee a yé i kal we le: ‘Ti me malép,’ ki wen u mbat nye, ndi a ti we malép ma niñ.” 11 A kal nye le: “A Nwet, u gwé bé to nlôñga inyu ap malép, yak bee i yé isi. Hee ni w’a yôñôl malép ma niñ mana? 12 U nloo bé sôgôlsôgôl wés Yakôb nu a bi ti bés i bee ini, a nyo ki malép mé, nye ni bon bé lôñni bémba yé, hala bé?” 13 Yésu a timbhe nye, a kal le: “Hiki mut a nyo i malép mana, nyus malép y’a gwel ki nye. 14 Ndi nu ni nu a nyo malép m’a ti nye, nyus malép i yé ki mbén i gwel nye; ndi malép m’a ti nye m’a yila ikété yé kiki lingen li li mpémés malép ni ngui inyu ti niñ boga.” 15 Muda a kal nye le: “A Nwet, ti me malép ma, le ndi nyus malép i gwel ha bañ me, me waa ki lo hana i homa nunu i ap malép.”

16 A kal muda le: “Ke sébél nlô woñ, ndi u lo hana.” 17 Muda a timbhe nye le: “Me gwé bé nlôm.” Yésu a kal nye le: “U mpot maliga ngéda u nkal le: ‘Me gwé bé nlôm.’ 18 Inyule u bi bana balôm batan; ndi i mut u gwé nano a ta bé nlô woñ. Inyu ha, maliga mon u mpot.” 19 Muda a kal nye le: “A Nwet, me ntehe le u yé mpôdôl. 20 Basôgôlsôgôl bés ba bi bégés Nyambe munu hikôa hini, ndi bé ni nkal le homa bôt ba nlama bégés Nyambe a yé i Yérusalem.” 21 Yésu a kal nye le: “Hémle me a muda, ngeñ i nlo le n’a bégés bé Tata to munu hikôa hini, to i Yérusalem. 22 Bé ni mbégés i jam ni nyi bé, ndi bés di mbégés i jam di nyi inyule tohi i mbôdôl* ni Lôk Yuda. 23 To hala, ngeñ i nlo, yak lo i mal lo, le bañga babégés Tata b’a bégés nye lôñni mbuu ni maliga; ntiik, Tata a nyéñ i mintén mi bôt mi inyu bégés nye. 24 Nyambe a yé Mbuu,* Yak i bôt ba mbégés nye ba nlama bégés nye ni mbuu lôñni maliga.” 25 Muda a kal nye le: “Me nyi le Mésia a yé i njel, nyen ba nsébél le Kristô. I ngéda a nlo, a’ añle bés mam momasôna i mbamba.” 26 Yésu a kal nye le: “Me nu me mpôdôs we, men me yé nye.”

27 Ha ngéda i nyen banigil bé ba bi lo, ba bé nhelek inyule a bé kwel ni muda. Ndi to wada a bi kal bé le: “Kii u nyéñ?” tole: “Inyuki u nkwel ni nye?” 28 Ha nyen muda a bi yék ébél yé malép, a ke i tison, a añle bôt le: 29 “Lona, ni béñge mut wada nu a ñañle me mam momasôna me bi boñ. Le nye bé nyen a yé Kristô?” 30 Ha nyen ba bi nyodi i tison, ba bôdôl lo yak Yésu.

31 Ha ngéda i, banigil bé ba bé soohe nye le: “A Rabi, je.” 32 Ndi a kal bo le: “Me gwé i je bijek le ni nyi bé.” 33 Jon banigil ba bi pot bo ni bo le: “Baa mut a nlona nye yom i je?” 34 Yésu a kal bo le: “Bijek gwem bi yé le me boñ sômbôl i nu a bi om me, me mélés ki nson wé. 35 Baa ni nkal bé le i ngi yii sôñ ina ilole libumbul li mbôdôl? Ndi me nkal bé le, nuna-ki, ni pa mis, ni béñge lelaa nwom mi yé nhôôlak* inyu libumbul. 36 I mut a mbumbul a mal kôhna nsaa, a nkot ki matam inyu niñ boga, le ndi nu a mbel ni nu a mbumbul ba kon maséé lôñ yada. 37 Inyu hala nyen lipôdôl lini li yé maliga: Wada a mbel, numpe a bumblak. 38 Me bi ep bé i bumbul i yom ni bi sal bé. Bape ba bi sal, ndi bé ni njôp inyu kôhna matam ma ndumbba yap.”

39 Ngandak bôt ba Samaria i i bi lôl mu tison ini i bi hémle nye inyu bibañga bi muda nu a bi bok mbôgi, a kal le: “A ñañle me mam momasôna me bi boñ.” 40 Jon ngéda bôt ba Samaria ba bi lo i boma nye, ba bat nye le a yén lôñni bo, a yén ki nyoo dilo diba. 41 Hala a bi boñ le ngandak bôt ipe i hémle inyu mam a bi pot, 42 ha nyen ba bi kal muda le: “Di nhémle ha bé ndik inyu mam u bi pot; inyule bésbomede di nok ni maôô més, di nyi ki le i mut nunu a yé toi ntohol nkoñ ’isi.”

43 I mbus dilo diba dini, a nyodi nyoo, a ke i Galiléa. 44 Ndi Yésu nyemede a bi bok mbôgi le mpôdôl a gwé bé lipém i loñ yé nyemede. 45 I ngéda a bi pam i Galiléa, bôt ba Galiléa ba leege nye, inyule ba bi tehe mam momasôna a bi boñ i ngand i Yérusalem, inyule yak bo ba bi ke i ngand.

46 I mbus, a témb i Kana nu Galiléa, i het a bi yilha malép wai. Ndi ngwélél wada nu kiñe a bééna lok yé i i bé kon i Kapernaum. 47 I ngéda i mut nu a bi nok le Yésu a nyodi i Yudéa, a lo i Galiléa, a ke i boma nye, a bat nye le a sôs i mélés kon u lok yé inyule i bé bebee ni nyemb. 48 Ndi Yésu a kal nye le: “Ibale ni ntehe bé biyimbne ni manyaga, ni yé mbén i hémle.” 49 Ngwélél nu kiñe a kal nye le: “A Nwet, sôs ilole man wem a nwo.” 50 Yésu a kal nye le: “Kenek; man woñ a yé i niñ.” I mut nu a hémle bibañga Yésu a bi kal nye, a ke. 51 Ndi ngéda a bé sôs mu njel yé, minkol nwé mi boma nye inyu kal nye le lok yé i yé i niñ.* 52 Ha nyen a bi bat bo imbe ngeñ a bi témbna mbôô wé. Ba timbhe nye le: “Lihep jé li bi mal yani i ngeñ yada i mbus kosi.”* 53 Ha nyen isañ a bi yi le ha yaga ngeñ i nyen Yésu a bi kal nye le: “Man woñ a yé i niñ.” Jon a bi hémle, nye ni ndap yé lihaa yosôna. 54 Hala a bé yimbne i nyônôs iba le Yésu a bi boñ ngéda a bi nyodi i Yudéa, a lo i Galiléa.

5 I mbus hala, Lôk Yuda i bééna ngand, yak Yésu a bet i Yérusalem. 2 Ndi titimba yada i bé i Yérusalem, ba bé sébél yo ni hop Lôk Héber le Bétsata, i bé bebee ni nwemel u Mintômba, i ban-ga mabebe matan ma ma gwé mél. 3 Limut li bakokon li bé li niñi mu mabebe ma: Ndim bôt, bibôk bi bôt, ni bôt bijô bi nyuu bi bi wo. 4 *—— 5 Ndi mut wada a bé ha, hala a bé môm maa ma nwii ni juem le a bé kon. 6 Kiki a ntehe i mut nu a niñi ha, a yik le a nom ntandaa ngéda ikété kon, Yésu a kal nye le: “Baa u nsômbôl témbna mbôô woñ?” 7 Nkokon a timbhe nye le: “A Nwet, me gwé bé mut a njubus me ikété malép ngéda malép ma ntuñgla, ndi ngéda me nyéñ jôp, mut numpe a mbôk me i bisu.” 8 Yésu a kal nye le: “Telep, yoñ nañi* yoñ, kenek.” 9 I nlélém ngéda, mut a mbôôp, a bada nañi* yé, a bôdôl ke.

I hilo hi, hi bé kel Sabat. 10 Ha nyen Lôk Yuda i bi bôdôl kal i mut a bi mbôôp le: “Kel Sabat ini, i ta bé we kunde i begee nañi.”* 11 Ndi a timbhe bo le: “I nlélém mut u mélés kon wem, won u nkal me le: ‘Bada nañi* yoñ, kenek.’” 12 Ba kal nye le: “Njee a nkal we le: ‘Bada nañi, kenek’?” 13 Ndi i mut a bi mbôôp a bi yi bé njee nu, inyule Yésu a bi sooma ikété limut li bé ha.

14 I mbus ha, Yésu a koba nye i témpel, a kal nye le: “Nun-ki! U mbôôp. U boñ ha bañ béba, tiga le jam libe iloo lini li pémél we.” 15 I mut nu a ke, a añle Lôk Yuda le Yésu nyen a bi mélés kon wé. 16 Inyu hala nyen Lôk Yuda i bé tééñga Yésu, inyule a bé boñ mam mana i kel Sabat. 17 Ndi a timbhe bo le: “Letee ni nano, Tata a ma waa bé sal, to me me nwaa bé sal.” 18 Jon Lôk Yuda i bé nnayak le i nol ndik nye, inyule i bé kal le a mbôk mbén Sabat, a nsébél yak Nyambe le Isañ, a ébga le bo Nyambe ba kôli.

19 Jon Yésu a bi timbhe, a kal bo le: “Me nkal yaga bé maliga le, Man a nla bé boñ jam jo ki jo ni nyemede, ndik i jam a ntehe Isañ a mboñ. Inyule to kinje jam Isañ a mboñ, hala nyen yak Man a mboñ i jam li. 20 Inyule Isañ a ngwés Man, a ñunda ki nye mam momasôna nyemede a mboñ, a’ unda ki nye minson minkeñi iloo mini inyu boñ le hala a hélés bé. 21 Inyule nlélém kiki Isañ a ntugul bawoga, a tinak bo niñ, hala ki nyen yak Man a nti tonjee a ngwés niñ. 22 Inyule Tata a nkéés bé mut to wada, ndi a mbii bikééhene gwobisôna i moo ma Man, 23 le ndi bôt bobasôna ba ti Man lipém kiki ba nti Isañ lipém. Nu ni nu a nti bé Man lipém, wee a nti bé to Isañ nu a bi ep nye lipém. 24 Me nkal yaga bé maliga le, nu ni nu a nok bañga, ndi a hémle Nu a bi ep me, a gwé niñ boga; a nlo bé to i bikééhene, ndi a mal nyodi i nyemb, a témb i niñ.

25 “Me nkal yaga bé maliga le, ngeñ i yé i lo, yak lo i mal lo, le bawoga b’a nok kiñ i Man Nyambe; ba ba bi sédi ôô b’a niñ. 26 Inyule nlélém kiki Tata a gwé ngui i ti niñ,* hala nyen a bi ti yak Man ngui i ti niñ. 27 A bi ti ki nye kunde i kéés inyule a yé Man mut. 28 Ni hel bañ inyu jam lini, inyule ngeñ y’a lo le i bôt bobasôna ba yé ikété soñ mbigda b’a nok kiñ yé, 29 ba pam; i bôt ba bi boñ mam malam inyu bitugne bi niñ, ndi i bôt ba bi bana lem i boñ mam mabe inyu bitugne bi bikééhene. 30 Me nla bé boñ jam to jada ni memede; ndi kiki me nok yak Tata, hala nyen me nkéés, yak mbagi yem i téé sép inyule me nyéñ bé le sômbôl yem yon i bôña, ndi sômbôl i nu a bi ep me.

31 “Ibale metama nyen me bogok mbôgi inyu yem, ki mbôgi yem i ta bé maliga. 32 Numpe a mbok mbôgi inyu yem, me nyi ki le i mbôgi a mbok inyu yem i yé maliga. 33 Ni bi ep bôt yak Yôhanes, a bi bok ki mbôgi inyu maliga. 34 Me neebe bé mbôgi i mut binam, ndi me mpot i mam mana le ni kôhna tohi. 35 I mut nu a bé lambe i nloñ, i bayak ki; ni bi kon yak maséé ngandak ikété mapubi mé inyu ndék ngéda. 36 Ndi me gwé mbôgi i yé ikeñi iloo i Yôhanes, inyule i minson Tata a ñep me le me boñ, i minson yaga mi nwon me mboñ, nwo ki nwon mi mbok mbôgi le Tata a bi ep me. 37 Yak Tata nyemede nu a bi ep me a bi bok mbôgi inyu yem. Kekikel, ni ma bé nok kiñ yé, to tehe su wé, 38 to bañga yé i nyén bé ikété miñem minan, inyule ni nhémle bé nu yaga a bi ep.

39 “Ni nwan Bitilna inyule ni nhoñol le ni njel yap nyen n’a bana niñ boga; ndi gwomede* ki gwon bi mbok mbôgi inyu yem. 40 Ndi to hala, ni ngwés bé lo i meeni le ndi ni bana niñ. 41 Me neebe bé lipém li nlôl ni bôt ba binam, 42 ndi me nyi loñge le ni gwé bé gwéha i Nyambe ikété nan. 43 Me bi lôl i jôl li Tata, ndi ni nleege bé me. Ibale mut numpe a lôl i jôl jé nyemede, ki ni nleege nye. 44 Lelaa ni nla hémle ngéda ni neebe lipém ni ntina bé ni bé, ndi ni nyéñ bé lipém li nlôl yak mpom Nyambe? 45 Ni hoñol bañ le m’a soman bé yak Tata; i mut a nsoman bé a yé Môsi, i nyeni nyen ni bi biine botñem nan. 46 Ibale ni hémlege toi Môsi, ki ni nhémle yak me, inyule a bi tila inyu yem. 47 Ndi ibale ni nhémle bé bitilna gwé, lelaa ni nla hémle i jam me nkal?”

6 I mbus ha, Yésu a yap, a ke uu ngwañ u tuye Galiléa, nu ba nsébél ki le Tibéria. 2 Ndi limut li bôt likeñi li bi waa bé noñ nye inyule li bé tehe bihélha bi mam a bé boñ inyu mélés bakokon. 3 Jon Yésu a bi bet i hikôa, a yén nyoo lôñni banigil bé. 4 Ndi Pasa, ngand Lôk Yuda, i bé bebee. 5 I ngéda Yésu a bi pa mis, a tehe le limut li bôt likeñi li nlo i nyeni, a kal Filipô le: “Hee d’a sômbôl bret inyu boñ le i bôt bana ba je?” 6 Ndi a bé kal hala inyu noode nye, inyule a bé yi i jam a bé bebee i boñ. 7 Filipô a timbhe nye le: “To ibale di nsomb bret bi mbôgôl dinariô* iba, gw’a kola bé le hiki mut a bana ndék mu.” 8 Wada ikété banigil bé le Andréa, manyañ Simôn Pétrô, a kal nye le: 9 “Mañge munlôm wada a yé hana, a gwé bret bi kôn* bitan ni bon ba tjobi iba. Ndi baa hala a’ kola inyu ngandak bôt ini?”

10 Yésu a kal le: “Boña le bôt ba yén ’isi.” Kiki i homa nu a bééna ngandak bikai, bôt ba yén ’isi; nsoñgi u bôlôm u bé jam kiki bo dikôô ditan. 11 I mbus, Yésu a yoñ bret, a ti mayéga, a kébha gwo i bôt ba bé ba yii ha; a boñ yak nlélém lôñni bon ba tjobi; bôt ba kôhna kiki ba bé gwés. 12 Ndi kiki bôt ba mal je, ba nuu, a kal banigil bé le: “Koda bikét bi nyégle, le to yom i ôbi bañ.” 13 Jon ngéda bôt ba bi mal je bret bi kôn bitan, ba kot bikét bi bi yégle, bi yon ikété jôm li bisel ni biba.

14 I ngéda bôt ba bi tehe yimbne a bi boñ, ba bôdôl kal le: “Nunu toi nyen a yé Mpôdôl nu a bé lama lo i nkoñ ’isi.” 15 Kiki Yésu a nyi le ba nsômbôl lo i gwel nye inyu yilha nye kiñe, a témb a nyodi, a ke nyetama i hikôa.

16 I ngéda kôkôa i bi kwo, banigil bé ba sôs i tuye, 17 ba bet i môñgô, ba kahal yap tuye inyu ke i Kapernaum. Ha ngéda i, u u bé u ma sude, ndi Yésu a bé ngi ba lôñni bo. 18 Jam lipe ki, tuye a kahal puñgla inyule mbuk mbebi a bé hôñ. 19 Ndi kiki ba bi leñ pagô jam kiki bo kilôméta itan tole isamal,* ba tehe Yésu a yé i ke ni makôô i ngii tuye, a lok bebee ni môñgô, ba kon woñi. 20 Ndi a kal bo le: “Me nu; ni kon bañ woñi!” 21 Jon ba bé maséé i yoñ nye ikété môñgô; i mbus ndék ngéda, môñgô u pam mu nkoñ ba bé ke.

22 I kel i bé noñ ha, limut li li bi yégle nyoo uu ngwañ u tuye li tehe le môñgô umpe u bé bé ha, ndik môñgô ntitigi wada, ni le Yésu a bi jôp bé ikété môñgô ni banigil bé, ndi banigil bé ba bi ke botama. 23 Ndi môñgô mi bé lôl i Tibéria, mi pam bebee ni i homa Nwet a bi tine Nyambe mayéga, a jés ki bôt bret. 24 Jon ngéda limut li bôt li bi tehe le to Yésu, to banigil bé ba ta bé ha, ba bet i môñgô nwap, ba ke i Kapernaum i yéñ Yésu.

25 I ngéda ba bi koba nye nyoo uu ngwañ u tuye, ba kal nye le: “A Rabi, u nlo hana ngéda mbe?” 26 Yésu a timbhe bo le: “Me nkal yaga bé maliga le, ni ta bé i yéñ me inyule ni bi tehe biyimbne; ndi inyule ni bi je bret, ni nuu. 27 Ni sal bañ inyu bijek bi bi mbol, ndi sala inyu bijek bi bi nom, bi tinak niñ boga, bijek bi Man mut a’ ti bé; inyule Tata, Nyambe nyemede, a ñunda le Man mut a nlémél nye.”*

28 Ha nyen ba bi kal nye le: “Kii di nlama boñ inyu lémél Nyambe?” 29 Yésu a timbhe bo, a kal le: “Inyu boñ nson u Nyambe, ni nlama unda le ni nhémle i mut a bi ep.” 30 I mbus, ba kal nye le: “Imbe yimbne w’a boñ le di tehe kayéle di hémle we? Umbe nson u yé i boñ? 31 Basôgôlsôgôl bés ba bi je mana i ñoñ, ndik kiki i yé ntilga le: ‘A bi ti bo koga i nlôl i ngii le ba je.’” 32 Ha nyen Yésu a bi kal bo le: “Me nkal yaga bé maliga le, Môsi a bi ti bé bé koga i nlôl i ngii, ndi Tata nyen a nti bé bañga koga i i nlôl i ngii. 33 Inyule koga i Nyambe yon i nlôl i ngii, i tinak nkoñ ’isi niñ boga.” 34 Jon ba bi kal nye le: “A Nwet, ti bés koga ini ngéda yosôna.”

35 Yésu a kal bo le: “Men me yé koga i niñ. Nu ni nu a nlo i meeni, njal y’a gwel ha bé nye kekikel; yak nu ni nu a ñunda le a nhémle me, nyus malép y’a gwel ha bé ki nye kekikel. 36 Ndi me nkal bé le, yak tehe ni ntehe me, ndi to hala, ni nhémle bé. 37 I bôt bobasôna Tata a nti me, b’a lo i meeni; ndi kekikel, m’a luhul bé i mut a nlo i meeni; 38 inyule me bi nyodi i ngii me sôs, ha inyu boñ sômbôl yem memede bé, ndi sômbôl i nu a bi om me. 39 Sômbôl i nu a bi om me i yé le, me nlama bé nimis mut to wada ikété bôt bobasôna a bi ti me, ndi me nlama tugul bo i hilo hi nsôk. 40 Inyule sômbôl i Tata i yé le, hiki mut nu a neebe* Man, a undga ki le a nhémle nye, a bana niñ boga, m’a tugul ki nye i hilo hi nsôk.”

41 Ha nyen Lôk Yuda i bi bôdôl huñbene nye inyule a bi kal le: “Men me yé koga i nlôl i ngii.” 42 Ba bôdôl ki kal le: “Baa Yésu man Yôsep bé nunu? Baa di nek isañ bo nyañ? Inyuki a nkal ni nano le: ‘Me bi lôl i ngii’?” 43 Yésu a timbhe, a kal bo le: “Ni waa huñbe bé ni bé. 44 Mut to wada a nla bé lo i meeni ibale Tata nu a bi om me a ñôt bé nye, ndi m’a tugul nye i hilo hi nsôk. 45 I yé ntilga ikété Bapôdôl le: ‘Yéhôva* a’ niiga bobasôna.’ Hiki mut nu a bi emble Tata, ndi a nigil, a’ noñ me. 46 Mut to wada a yé ngi tehe Tata, ndik nu a bi lôl yak Nyambe nyen a bi tehe Tata. 47 Me nkal yaga bé maliga le, nu ni nu a nhémle a gwé niñ boga.

48 “Men me yé koga niñ. 49 Basôgôlsôgôl banan ba bi je mana i ñoñ, ndi to hala, ba bi wo. 50 Ini koga yon i nlôl i ngii, le ndi tonjee mut a nje yo, a wo bañ. 51 Men me yé koga niñ i i nlôl i ngii. Ibale mut a nje i koga ini, a’ niñ i boga ni boga; ndi ni maliga, i koga m’a ti i yé minsôn nwem, mi m’a sem inyu niñ i bôt ba binam.”

52 Ha nyen Lôk Yuda i bôdôl nomol bo ni bo, i kalak le: “Lelaa i mut nunu a nla ti bés minsôn nwé le di je?” 53 Jon Yésu a bi kal bo le: “Me nkal yaga bé maliga le, ibale ni nje bé minsôn mi Man mut, ni nyo bé to matjél mé, n’a bana bé niñ.* 54 Nu ni nu a nje minsôn nwem, a nyo ki matjél mem, a gwé niñ boga, m’a tugul ki nye i hilo hi nsôk; 55 Inyule minsôn nwem mi yé bañga bijek, yak matjél mem ma yé bañga binyonyo. 56 Nu ni nu a nje minsôn nwem, a nyo ki matjél mem, a nyégle ikété adna ni me, yak me me mba ikété adna ni nye. 57 Nlélém kiki Tata nu a niñ a bi ep me, me niñik ki inyu Tata, hala nyen yak nu a nje minsôn nwem, a’ niñ inyu yem. 58 I koga ini yon i nlôl i ngii. I ta bé kiki koga basôgôlsôgôl banan ba bi je, ndi to hala, ba wo. Nu ni nu a nje i koga ini a’ niñ i boga ni boga.” 59 A bi pot i mam mana ngéda a bé niiga i ndap bibégés* i Kapernaum.

60 I ngéda ba bi nok hala, ngandak ikété banigil bé i kal le: “Lipôdôl lini li mbablana. Njee a nla nihbe i emble jo?” 61 Ndi kiki Yésu a nyi le banigil bé ba bé huñbe inyu jam li, a kal bo le: “Baa hala a yéne bé ngok baagene? 62 Y’a ba ni lelaa ibale ni ntehe Man mut a mbet i homa a bé i ngéda bisu? 63 Mbuu won u nti niñ, minsôn mi gwé bé nseñ wo ki wo. Bibañga me nkal bé bi nlôl ni njel mbuu mpubi, bi tinak ki niñ. 64 Ndi bahogi ikété nan ba nhémle bé.” Inyule ibôdôl i bibôdle, Yésu a bé yi ba ba nhémle bé, lôñni nu a bé lama liibana nye. 65 A kônde kal le: “Inyu hala nyen me nkal bé le, mut to wada a nla bé lo i meeni, handugi le Tata nyen a ti nye i kunde i.”

66 Inyu hala nyen ngandak ikété banigil bé i bi témb i mam i bi yék, i noñ ha bé ki nye. 67 Jon Yésu a bi kal jôm ni iba le: “Baa yak bé ni gwé ngôñ i ke?” 68 Simôn Pétrô a timbhe nye le: “A Nwet, d’a ke yak njee? Wen u gwé bibañga bi niñ boga. 69 Di bi hémle, di yi ki le u yé Numpubi nu Nyambe.” 70 Yésu a timbhe bo le: “Men me bi pohol bé jôm ni iba, hala bé? Ndi wada ikété nan a yé mut minsohi.”* 71 A bé pot inyu Yuda, man Simôn Iskariôt, inyule nyen a bé bebee ni liibana nye, to hala kiki a bé wada ikété jôm ni iba.

7 I mbus ha, Yésu a kônde kiiña* mu Galiléa, ndi a bé gwés bé boñ hala i Yudéa inyule Lôk Yuda i bé yéñ nol nye. 2 Ndi ngand Bilap* i Lôk Yuda i bé bebee. 3 Jon lôknyañ i bi kal nye le: “Nyodi hana, kenek i Yudéa inyu boñ le yak banigil boñ ba tehe minson u mboñ. 4 Inyule mut to wada a mboñ bé jam jo ki jo bisôsôli ngéda a nyéñ yiba i mbamba. Ibale u mboñ i mam mana, boñ le nkoñ ’isi u yi we.” 5 Ni maliga, lôknyañ i bé unda le i nhémle bé nye. 6 Jon Yésu a bi kal bo le: “Ngéda yem i yé ngi kola, ndi bé ni nla boñ hala to imbe ngéda. 7 Nkoñ ’isi u gwé bé njom yo ki yo i oo bé, ndi u ñoo me inyule me mbok mbôgi le minson mi nkoñ ’isi mi yé mimbe. 8 Bé beda i ngand; nano bé nyen me mbet inyu ke i ngand inyule ngéda yem i yé ngi tibil kola.” 9 Kiki a bi mal kal bo i mam mana, a yégle i Galiléa.

10 Ndi ngéda lôknyañ i bi bet inyu ke i ngand, yak nye a bet, ha i mbamba bé, ndi bisôsôli. 11 Jon Lôk Yuda i bi bôdôl yéñ nye mu ngand, i kalak le: “I mut nu a yé hee?” 12 Ndi i si ni si, limut li bé pot ngandak inyu yé. Bahogi ba bé kal le: “A yé loñge mut.” Bape ba kalak le: “A ta bé loñge mut. A nyumus limut.” 13 Ndi mut to wada a bé pot bé inyu yé i mbamba inyule ba bé kon Lôk Yuda* woñi.

14 I ngéda ngand i bé i ñemkété, Yésu a bet i témpel, a bôdôl niiga. 15 Ndi Lôk Yuda i bé nhelek, i kalak le: “Hee i mut nunu a nyôñôl i nya yi i Bitilna* ini, ki le a bi ke bé i suklu?”* 16 Ha nyen Yésu a bi timbhe bo, a kal le: “I jam me niiga li ta bé jem ndi li yé li nu a bi ep me. 17 Ibale mut a ngwés boñ sômbôl Yé, a’ yi too i mam me niiga ma nlôl yak Nyambe tole me mpot ni memede. 18 Nu ni nu a mpot ni nyemede a nyéñ lipém inyu yé nyemede; ndi nu ni nu a nyéñ lipém li nu a bi ep me, nyen a yé maliga, to ngitelepsép i ta bé ikété yé. 19 Bé bon Môsi a bi ti Mbén, hala bé? Ndi mut to wada ikété nan a nôgôl bé mbén Môsi. Inyuki ni nyéñ nol me?” 20 Limut li timbhe le: “U gwé mbuu mbe. Njee a nyéñ nol we?” 21 Yésu a timbhe bo, a kal le: “Me bi boñ ndik hélha jam yada, hala a nhélés bébobasôna. 22 Hoñlana ki: Môsi a bi ti bé likwee—li nlôl bé ni Môsi, li nlôl ni basôgôlsôgôl—ndi ni nkwee mut Yak i kel sabat. 23 Ibale ni nkwee mut i kel sabat kayéle ni bôk bañ mbén Môsi, inyuki ni nlôôha unbene me inyule me mélés mut kon wé wonsôna i kel sabat? 24 Ni waa kéés inoñnaga ni yom i nene i mis, ndi ni kéés lôñni telepsép.”

25 Ha nyen bahogi ikété bôt ba Yérusalem ba bi bôdôl kal le: “Baa i mut nunu bé nyen ba nyéñ nol? 26 Ndi nuna-ki! A yé i pot i mbamba, ndi ba nkal bé nye to jam. Baa i nla ba le baéga ba nsôk yi le nyen a yé toi Kristô? 27 Ndi bés di nyi hee i mut nunu a nlôl; ndi ngéda Kristô a’ lo, mut to wada a’ yi bé hee a nlôl.” 28 Kiki a bé niiga i témpel, Yésu a bédés kiñ, a kal le: “Ni nyi me, ni nyi ki homa me nlôl. Me bi lo bé ni memede, ndi Nu a bi ep me a niñ toi, ndi bé ni nyi bé nye. 29 Me nyi nye, inyule me yé nu a nlôl i jôl jé, a lôlak i nyeni; nye ki nyen a bi ep me.” 30 Jon ba bi bôdôl yéñ njel i gwel nye, ndi mut to wada a bi ha bé nye moo, inyule ngeñ yé i bé ngi kola. 31 To hala, ngandak bôt ikété limut i bi hémle nye, i kalak le: “I ngéda Kristô a’ lo, baa a’ boñ biyimbne iloo kiki mut nunu a mboñ?”

32 Farisai i bi emble limut li mpot i mam mana i si ni si inyu yé; ha nyen baéga biprisi lôñni Farisai ba bi ep batat* inyu gwel* nye. 33 I mbus, Yésu a kal le: “M’a ba ki lôñni bé inyu ndék ngéda ilole me nke yak Nu a bi ep me. 34 N’a yéñ me, ndi n’a tehe bé me; to i homa me yé, ni nla bé lo.” 35 Jon Lôk Yuda i bé kalna le: “Hee i mut nunu a nsômbôl ke, kayéle di tehe ha bé nye? Baa a nsômbôl ke yak Lôk Yuda i i niñ ipôla bôt ba Grikia inyu boñ le a niiga yak bôt ba Grikia? 36 Kii a nyéñ kal ngéda a mpot le: ‘N’a yéñ me, ndi n’a tehe bé me; to i homa me yé, ni nla bé lo’?”

37 I hilo hi nsôk, hilo hikeñi hi ngand, Yésu a telep, a bédés kiñ, a kal le: “Ibale nyus i gwé mut, a lo i meeni, a nyo. 38 Kiki tilna i nkal inyu nu ni nu a nhémle me le: ‘Malép ma niñ m’a pémél ikété kété yé, ma kulak.’” 39 Ndi a bé pot inyu mbuu mpubi, u ba ba nhémle nye ba bé bebee ni kôhna; inyule ipam ha ngéda i, ba bé ngi kôhna mbuu mpubi inyule Yésu a bé ngi yoñ tel yé i lipém. 40 Bahogi ikété limut, ba ba bi nok bibañga bi, ba bôdôl kal le: “Nunu toi nyen a yé Mpôdôl nu a nlama lo.” 41 Bape ba bé kal le: “Kristô nunu.” Bape ki ba kalak le: “To! Kristô a nlôl bé i Galiléa, hala bé? 42 Baa tilna i nkal bé le Kristô a nlôl i mbôda David ni i Bétléhém, i mbai David a bé lôl?” 43 Jon limut li bi bagla inyu yé. 44 To hala, bahogi ikété yap ba bééna ngôñ i gwel nye,* ndi mut to wada a bi ha bé nye moo.

45 I mbus hala, batat ba témb yak baéga biprisi ni Farisai; ha nyen ba bi bat batat le: “Inyuki ni nlona bé nye?” 46 Batat ba timbhe le: “Mut to wada a ma pot bé i nya ini.” 47 Ha nyen Farisai i bi timbhe bo le: “Baa a nyumus yak bé? 48 Mut to wada ikété baéga to ikété Farisai a nhémle bé nye, hala bé? 49 Ndi limut lini, li li nyi bé mbén Môsi, li yé ntiihege.” 50 Nikôdémô nu a bi lo i tehe nye ngéda bisu, nu a bé ki wada wap, a kal bo le: 51 “Inoñnaga ni mbén Môsi, ba mbagal bé nkaa u mut bo ngi emble nye ni yi i yom a yé i boñ, hala bé?” 52 Ba timbhe, ba kal nye le: “Baa yak we u yé mut Galiléa? Yéñ, ndi w’a tehe le mpôdôl to wada a’ pémél bé i Galiléa.”*

8 12 Yésu a kônde pôdôs bo, a kal le: “Me yé mapubi ma nkoñ ’isi, nu ni nu a noñ me, a’ kil yaga bé ikété jiibe, ndi a’ bana mapubi ma niñ.” 13 Jon Farisai i bi kal nye le: “U mbok mbôgi inyu yoñ wemede; mbôgi yoñ i ta bé maliga.” 14 Yésu a timbhe, a kal bo le: “To ibale me mbok yaga mbôgi inyu yem memede, mbôgi yem i yé maliga inyule me nyi hee me bi lôl, ni hee me yé i ke. Ndi bé ni nyi bé hee me bi lôl, to hee me yé i ke. 15 Ni nkéés inoñnaga ni litehge li bôt ba binam.* Me me nkéés bé me to mut. 16 To ibale me nlama kéés mut, mbagi yem i yé maliga inyule me ta bé metama, ndi Tata nu a bi ep me a yé lôñni me. 17 I yé ki ntilga ikété Mbén nan le: ‘Mbôgi i bôt iba i yé maliga.’ 18 Men me mbok mbôgi inyu memede, yak Tata nu a bi ep me a mbok mbôgi inyu yem.” 19 Ha nyen ba bi kal nye le: “Isoñ a yé hee?” Yésu a timbhe le: “Ni nyi bé me, ni nyi bé to Tata wem. Ibale ni yik me, ki ni nyi yak Tata wem.” 20 A bi pot bibañga bini i homa minkuu mi makébla mi bééne ngéda a bé niiga i témpel. Ndi mut to wada a bi gwel bé nye inyule ngeñ yé i bé ngi kola.

21 Ha nyen a bi kônde kal bo le: “Me yé i ke, n’a yéñ ki me, ndi n’a wél ikété béba nan. Ni nla bé lo i homa me yé i ke.” 22 Jon Lôk Yuda i bi bôdôl kal le: “Baa a nsômbôl nidba? Inyule a nkal le: ‘Ni nla bé lo i homa me yé i ke.’” 23 A kônde ki kal bo le: “Bé ni yé ba hisi, me me yé nu ngii. Bé ni yé bôt ba nkoñ ’isi unu, ndi me me ta bé mut nkoñ ’isi unu. 24 Inyu hala nyen me nkal bé le: N’a wél ikété bibéba binan. Inyule ibale ni nhémle bé le me yé nu a nlama lo, n’a wél ikété bibéba binan.” 25 Jon ba bi bôdôl kal nye le: “We u yé njee?” Yésu a timbhe bo le: “Inyuki me ngi pôdhak bé? 26 Me gwé ngandak mam i kal inyu nan, ngandak mam i yé ki le m’a kéés. Ndi Nu a bi ep me a yé maliga, Yak i mam me bi nôgôl i nyeni, mon me mpot hana nkoñ ’isi.” 27 Ba bi nok bé le a bé pôdôl bo inyu Tata. 28 Ha nyen Yésu a bi kal le: “I ngéda n’a mal péni Man mut, ha nyen n’a yi le a yé nu a bé lama lo, ni le me mboñ bé jam jo ki jo ni memede, ndi me mpot ndik mam mana kiki Tata a bi niiga me. 29 Ndi Nu a bi ep me a yé lôñni me; a bi tjôô bé me metama inyule me mboñ i mam ma nlémél nye ngéda yosôna.” 30 Kiki a bé pot i mam mana, ngandak bôt i hémle nye.

31 I mbus, Yésu a kônde kal Lôk Yuda i i bi hémle nye le: “Ibale ni ntééda bibañga gwem, ni yé toi banigil bem, 32 n’a yi maliga, ndi maliga m’a kobol bé.” 33 Ba timbhe nye le: “Di yé mbôda Abraham, di ma ba bé minkol mi mut nye ki nye. Lelaa ni u nkal le: ‘B’a kobol bé’?” 34 Yésu a timbhe bo le: “Me nkal yaga bé maliga le, hiki mut a mboñ béba, a yé nkol u béba. 35 Jam lipe ki, nkol u nla bé yégle i ndap nwet wé i boga ni boga; ndi man nwet ndap a nyégle mu i boga ni boga. 36 Jon ibale Man a nkobol bé, wee ni maliga, ni ta ha bé minkol. 37 Me nyi le ni yé mbôda Abraham, ndi ni nyéñ njel i nol me inyule ni neebe bé bibañga gwem. 38 Me mpot i mam me bi tehe ngéda me bé ni Tata wem, ndi bé ni mboñ mam ni bi nok Yak isoñ nan.” 39 Ba timbhe nye, ba kal le: “Abraham a yé isañ wés.” Yésu a kal bo le: “Ibale ni bak bon ba Abraham, ki ni yé i boñ minson mi Abraham. 40 Ndi nano ni nyéñ nol me, me nu me nkal bé maliga me bi nok yak Nyambe. Abraham a bi boñ bé hala. 41 Ni yé i boñ minson mi isoñ nan.” Ba kal nye le: “Di ta bé bon ba ndéñg;* di gwé ndik Isañ wada le Nyambe.”

42 Yésu a kal bo le: “Ibale Nyambe a bak Isoñ nan, ki ni ngwés me inyule me bi lôl yak Nyambe, ni njel yé ki nyen me yé hana. Me bi lo bé ni memede, ndi Nyen a bi ep me. 43 Inyuki ni nok bé i jam me nkal? Ndik inyule ni nla bé emble bañga yem. 44 Ni nlôl Yak isoñ nan le Nsohop, ni nsômbôl ki yônôs ngôñ isoñ nan. A bé mut manola ngéda a bi bôdôl,* a bi téñbe bé to ikété maliga inyule maliga ma ta bé ikété yé. I ngéda a mpot bitembee, a mpot inoñnaga ni mam ma nlôl ikété yé, inyule a yé mut bitembee ni isañ bitembee. 45 Ndi inyule me nkal bé maliga, ni nhémle bé me. 46 Njee ikété nan a nla kwés me nkaa le me mboñ béba? Ibale me mpot maliga, inyuki ni nhémle bé me? 47 Nu a yé mut Nyambe a ñemble bibañga bi Nyambe. Inyu hala nyen ni ñemble bé inyule ni ta bé bôt ba Nyambe.”

48 Lôk Yuda i timbhe, i kal nye le: “U ntehe ni bé le di mpot maliga ngéda di nkal le: ‘U yé mut Samaria, u gwé ki mbuu mbe’?” 49 Yésu a timbhe le: “Me gwé bé mbuu mbe; me nti Tata lipém, ndi bé ni nti bé me lipém. 50 Ndi me nyéñ bé lipém inyu memede; Wada nyen a nyéñ le me bana lipém, nye ki nyen a yé nkéés. 51 Me nkal yaga bé maliga le, ibale mut a nôgôl bañga yem, a yé mbén i tehe nyemb.” 52 Lôk Yuda i kal nye le: “Nano ni nyen di nyi le u gwé toi mbuu mbe. Abraham a bi wo, yak bapôdôl, ndi we u nkal le: ‘Ibale mut a nôgôl bañga yem, a yé mbén i wo.’ 53 Baa u nloo sôgôlsôgôl wés Abraham nu a bi wo? Ngo yak bapôdôl ba bi wo. We u nhoñol le u yé njee?” 54 Yésu a timbhe le: “Ibale me nti memede lipém, lipém jem li yé yañga. Tata nyen a nti me lipém, nu ni nkal le a yé Nyambe nan. 55 To hala, ni yé ngi yi nye, ndi me me nyi nye. Ibale me nkal le me nyi bé nye, ki m’a ba mut bitembee kiki bé. Ndi me nyi yaga nye, me nôgôl ki bañga yé. 56 Isoñ nan Abraham a bi kon maséé ngandak i bem le a tehe hilo hiem; a bi tehe ki hio, a kon maséé.” 57 Ha nyen Lôk Yuda i bi kal nye le: “U yé ngi pamna môm matan ma nwii, ndi u nkal le u bi tehe Abraham?” 58 Yésu a kal bo le: “Me nkal yaga bé maliga le, ilole Abraham a ngwéé, me bé niñ.” 59 Ha nyen ba bi bada ngok inyu leñ nye yo, ndi Yésu a solop, a nyodi mu témpel.

9 Kiki a bé tagbe, a tehe mut wada nu a bi gwéé ndim. 2 Banigil bé ba bat nye le: “A Rabi, njee a bi boñ béba ndi i mut nunu a gwéé ndim, nyemede tole bagwal bé?” 3 Yésu a timbhe le: “To i mut nunu, to bagwal bé ba bi boñ bé béba, ndi hala a nti njel le bôt ba tehe minson mi Nyambe inyu yé. 4 Di nlama boñ minson mi Nu a bi ep me ngéda kel i ngi yii; inyule ngéda u w’a sude, mut to wada a’ la ha bé sal. 5 Ntel wonsôna me yé munu nkoñ ’isi, men me yé mapubi ma nkoñ ’isi.” 6 I ngéda a bi mal pot i mam mana, a tjôle matai ’isi, a bôô biték lôñni matai mé, a hoo nye gwo i mis, 7 a kal nye le: “Ke nogop i titimba i Silôam” (hala a nkobla le “Ñomok”). Ha nyen mut a bi ke, a nogop, a lo a ntehna.

8 I mbus, bôt ba libôk ni ba ba bé yi nye kiki mut njagi ba bôdôl kal le: “I mut nunu nyen a bééna lem i yén inyu yagal, hala bé?” 9 Bahogi ba bé kal le: “Nye nu.” Bape ba kalak le: “To! A mpôna ndik nye.” Ndi mut nyemede a kalak ndik le: “Me nu.” 10 Ha nyen ba bi bat nye le: “Lelaa ni mis moñ ma nyibla?” 11 A timbhe le: “I mut ba nsébél le Yésu a mbôô biték, a hoo me gwo i mis, a kal me le: ‘Ke nogop i Silôam.’ Jon me bak me ke, me nogop, me kahal tehna.” 12 Ha nyen ba bi kal nye le: “Hee i mut nu a yé?” A kal le: “Me nyi bé.”

13 Ba kena i mut a bé ndim yak Farisai. 14 Ndi i kel Yésu a bi bôô biték, a yibil ki mis ma mut nu, i bi kwo le hala a bé kel Sabat. 15 Jon lini lisañ, yak Farisai i bôdôl bat i mut nu lelaa a bi tehna. A kal bo le: “A bak a hoo me biték i mis, me ke me nogop, jon me ntehna.” 16 Farisai ihogi i bôdôl kal le: “I mut nunu a ta bé mut Nyambe inyule a noñ bé mbén Sabat.” Bape ba kalak le: “Lelaa mut nu a yé mboñbéba a nla boñ i nya biyimbne ini?” Ha nyen mbagla i bi kwo ipôla yap. 17 Ba témb ki ba kal mut a bé ndim le: “Kii u nkal inyu yé, hala kiki mis moñ mon a nyibil?” I mut nu a kal le: “A yé mpôdôl.”

18 Ndi Lôk Yuda i bé hémle bé le i mut nu a bé ndim ndi a yik tehna, letee ba sébél bagwal ba mut a bé tehna nano. 19 Ba bat bo le: “Baa i man nan ni nkal le a bi gwéé ndim, nye nunu? Lelaa ni a ntehna nano?” 20 Bagwal bé ba timbhe le: “Di nyi le man wés nunu, di nyi ki le a bi gwéé ndim. 21 Ndi kii i ntagbe le nano a ntehna, di nyi bé; too njee a nyibil nye mis, di nyi bé. Jon bada nye. A yé nnañak mut. Nyemede a kal bé.” 22 Bagwal bé ba bi pot i mam mana inyule ba bé kon Lôk Yuda woñi; inyule Lôk Yuda i bi mal nôgla le nu ni nu a’ kal le Yésu a yé Kristô, ba mpémés nye i ntôñ.* 23 Inyu hala nyen bagwal bé ba bi kal le: “A yé nnañak. Bada nyemede.”

24 Inyu ngélé i nyônôs iba, ba témb ba sébél i mut nu a bé ndim, ba kal nye le: “Ti Nyambe lipém; di nyi le i mut nu a yé mboñbéba.” 25 A timbhe le: “Too a yé mboñbéba, me nyi bé. Jam me nyi li yé le me bé ndim, ndi nano me nla tehna.” 26 Ha nyen ba bi kal nye le: “Kii a mboñ we? Lelaa a nyibil we mis?” 27 A timbhe bo le: “Me bôdôl bañ kal bé i jam lini len, ndi ni ñemble bé. Inyuki ni nsômbôl ki nok jo? Baa yak bé ni ngwés yila banigil bé?” 28 Ha nyen ba pôdôs nye ni diyana le: “Wen u yé nnigil nu mut nu, ndi bés di yé banigil ba Môsi. 29 Di nyi le Nyambe a bi pôdôs Môsi, ndi inyu mut nunu, di nyi bé hee a nlôl.” 30 Mut a timbhe bo le: “Hala a yé yaga hélha jam le ni nyi bé hee a nlôl, ndi ki le nyen a nyibil me mis. 31 Di nyi le Nyambe a ñemble bé baboñbéba, ndi ibale mut a nkon Nyambe woñi, a boñok ki sômbôl yé, a ñemble i mut nu. 32 Ibôdôl kôba, mut a ma nok bé le ba nyibil mis ma mut nu a bi gwéé ndim. 33 Ibale i mut nunu a bak bé mut Nyambe, ki a bak bé le a boñ jam jo ki jo.” 34 Ba timbhe, ba kal nye le: “U bi gwééne wensôna ikété béba, ndi u nyéñ niiga bés?” Ha nyen ba bi leñ nye i mbégdé!*

35 Yésu a nok le ba nleñ nye i mbégdé; kiki a mboma nye, a kal le: “Baa u nhémle Man mut?” 36 Mut a timbhe le: “A Nwet, njee nu inyu boñ le me hémle nye?” 37 Yésu a timbhe nye le: “U mal tehe nye; ni maliga, nyen a yé i pôdôs we.” 38 A kal le: “A Nwet, me nhémle yaga nye.” I mbus, a ti nye lipém.* 39 Ha nyen Yésu a bi kal le: “Inyu bikééhene bini nyen me bi lo munu nkoñ ’isi, le i bôt ba ntehna bé, ba tehna; ndi i bôt ba ntehna ba kwo ndim.” 40 Kiki Farisai i i bé lôñni Yésu i nok nye a mpot i mam mana, i kal nye le: “Bés di ta bé ndim, hala bé?” 41 Yésu a kal bo le: “Ibale ni bak ndim, ki ni gwé bé béba. Ndi nano kiki ni nkal le: ‘Di ntehna.’ Jon béba nan i yii i ngii nan.”

10 “Me nkal yaga bé maliga le, i mut a ntagbene bé i nwemel inyu jôp ikété lipénd li mintômba, ndi a yoñ njel ipe i bédél i lipénd, a yé mut wip lôñni ntonba. 2 Ndi i mut a njubul i nwemel nyen a yé ntééda mintômba. 3 Ntat nwemel a nyible i mut nu, yak mintômba mi ñemble kiñ yé. A nsébél mintômba nwé ni môl map, a mpamna ki nwo i mbégdé. 4 I ngéda a mal kena mintômba nwé nwominsôna i mbégdé, a mbôk nwo i bisu, yak mintômba mi noñ nye inyule mi nyi kiñ yé. 5 Mi yé mbén i noñ nkén mut, ndi mi ga ke ndik nye ngwéé inyule mi nyi bé kiñ i bakén ba bôt.” 6 Yésu a bi kéne bo i ngén ini, ndi ba bi nok bé i jam a bé kal bo.

7 Jon Yésu a bi témb a kal le: “Me nkal yaga bé maliga le, men me yé nwemel u mintômba. 8 I bôt bobasôna ba bi kadba le ba yé me, ba yé bôt ba wip ni mintonba; ndi mintômba mi bi emble bé bo. 9 Men me yé nwemel; nu ni nu a njubul i meeni a’ kôhna tohi, nyen a’ ba a njôp, a pamak, nye ki nyen a’ léba bijek. 10 Mut wip a nlo ndigi inyu nip, inyu nol ni inyu tjé. Ndi me me bi lo le mi bana niñ, mi bana ki yo ngandak. 11 Men me yé loñge ntééda mintômba; loñge ntééda mintômba a nti niñ* yé inyu mintômba. 12 I mut ba nsaa inyu tat mintômba, nu a ta bé ntééda mintômba, nu mintômba mi ta bé nwé, i ngéda a ntehe ngwo-njéé i yé i lo, a ntjôô mintômba, a ke ngwéé; ha nyen ngwo-njéé i nkwél mintômba, i boñ ki le mi tjama. 13 I mut nu, a nke gwéé inyule a nsal inyu nsaa, a ntôñ bé mintômba. 14 Men me yé loñge ntééda mintômba. Me nyi mintômba nwem, yak mintômba nwem mi nyi me, 15 ndik kiki Tata a nyi me, yak me me yik Tata; me nti ki niñ* yem inyu mintômba.

16 “Me gwé ki mintômba mimpe, mi mi ta bé munu bémba ini; me nlama jôbna yak nwo, nw’a emble kiñ yem, mi yila ki bémba yada isi ntééda mintômba wada. 17 Inyu hala nyen Tata a ngwés me, inyule me nti niñ* yem le ndi me témb me kôhna yo. 18 Mut to wada a nyoñ bé yo i moo mem, ndi memede nyen me nti yo. Me gwé kunde i ti yo, me gwé ki kunde i tiimba kôhna yo. Tata nyen a bi ti me i mbén ini.”

19 I bibañga bini bi bi témb ki bi lona mbagla ipôla Lôk Yuda. 20 Ngandak ipôla yap i bé kal le: “A gwé mbuu mbe, a nkônd yak njék. Inyuki ni ñemble nye?” 21 Bape ba kalak le: “I bibañga bini bi ta bé bi mut nu a gwé mbuu mbe. Mbuu mbe u nla bé yibil mis ma ndim bôt, hala bé?”

22 Ha ngéda i, ngand Sai* i témpel i bé i Yérusalem. Hala a bé ngéda lihep, 23 yak Yésu a bé kiiña mu témpel, i libebe li Salômô li li bééna ngandak mél. 24 Ha nyen Lôk Yuda i bi kéña nye, i bôdôl bat nye le: “W’a sék bés miñem letee ni ngéda mbe? Ibale u yé Kristô, pahle bés hala.” 25 Yésu a timbhe bo le: “Me bi kal bé, ndi to hala, ni nhémle bé. Minson me yé i boñ i jôl li Tata mi mbok mbôgi inyu yem. 26 Ndi ni nhémle bé inyule ni ta bé mintômba nwem. 27 Mintômba nwem mi ñemble kiñ yem, me nyi nwo, mi noñ ki me. 28 Me nti nwo niñ boga, nw’a tjiba bé kekikel; mut to wada a nla bé to kadal nwo i moo mem. 29 I mintômba Tata a bi ti me mi yé nseñ iloo mam mape momasôna, mut to wada a nla bé kadal nwo i moo ma Tata. 30 Me ni Tata di yé wada.”*

31 Lôk Yuda i témb i bada ngok inyu ôm nye. 32 Yésu a timbhe bo le: “Me ñunda bé ngandak minson minlam mi nlôl yak Tata. Ikété minson mi, ni ñumul me ngok inyu umbe?” 33 Lôk Yuda i timbhe nye le: “Di ñôm bé we ngok inyu nson nlam, ndi inyule u ñôbôs jôl li Nyambe; inyule to hala kiki u yé mut binam, u nkadba le u yé nyambe.” 34 Yésu a timbhe bo le: “Baa i ta bé ntilga i Mbén nan le: ‘Me bi kal le: “Ni yé banyambe”’?* 35 Ibale Nyambe a bi sébél i bôt bañga yé i bi kolba le “banyambe” (i bak ki le bitilna bi nla bé héñha) 36 baa ni nkal me nu Tata a bi téé mpubi, a ep ki i nkoñ ’isi le: ‘U ñôbôs Nyambe jôl,’ inyule me nkal le: ‘Me yé Man Nyambe’? 37 Ibale me mboñ bé minson mi Tata, ni hémle bañ me. 38 Ndi ibale me mboñ nwo, to ibale ni nhémle bé me, hémlana minson, le ndi ni pam i yi, ni kônde ki nok le me yé ikété adna ni Tata, yak Tata a yé ikété adna ni me.” 39 Ha nyen ba bi noode ki gwel nye, ndi a bi so bo i moo.

40 I mbus, a témb ki a ke uu ngwañ u Yordan, i homa Yôhanes a bé sôblene bôt i ngéda bisu, a yén ki nyoo. 41 Ngandak bôt i lo nye ipañ, i bôdôl kal le: “Yôhanes a bi boñ bé yimbne to yada, ndi i mam momasôna a bi pot inyu mut nunu ma bé maliga.” 42 Yak ngandak bôt i hémle nye nyoo.

11 Ndi mut wada ba nsébél le Lasarô a bé kon, a bé mut Bétania, mbai Maria bo manyañ le Marta. 2 I Maria nunu nyen a bi kôp Nwet labinda, a sas ki makôô ma Nwet ni tjôñ tjé inyu numus mo; nyen manyañ le Lasarô a bé kon. 3 Jon lôknyañ i bôda i bi ep nwin yak Nwet, i kal le: “A Nwet, nun-ki, i mut u ngwés a nkon.” 4 Ndi ngéda Yésu a bi nok hala, a kal le: “Lisuk li kon unu li ta bé nyemb, ndi li yé inyu ti Nyambe lipém le ndi ni njel ini, Man Nyambe a kôhna lipém.”

5 Ndi Yésu a bé gwés Marta, ni manyañ nu muda, ni Lasarô. 6 To hala, ngéda a bi nok le Lasarô a nkon, a kônde yén dilo diba i homa a bé. 7 Ndi i mbus ha, a kal banigil bé le: “Di kenek ki i Yudéa.” 8 Banigil ba kal nye le: “A Rabi, hala a ta bé jôga li ngéda le bôt ba Yudéa ba bé yéñ ôm we ngok, ndi wee u nke ki nyoo?” 9 Yésu a timbhe le: “Njamuha i gwé jôm li ngeñ ni iba, hala bé? Ibale mut a nhiôm njamuha, a mbômda bé yom yo ki yo inyule a ntehe mapubi ma nkoñ ’isi unu. 10 Ndi ibale mut a nhiôm juu, a mbômda inyule mapubi ma ta bé ikété yé.”

11 I ngéda a bi pot i mam ma, a kônde le: “Liwanda jés Lasarô li nke ’ilo, ndi me nke nyoo inyu tôdôl nye.” 12 Ha nyen banigil ba bi kal nye le: “A Nwet, ibale a yé i ke ’ilo, wee a’ témbna mbôô wé.” 13 Yésu a bé pot inyu nyemb Lasarô, ndi bo ba bé hoñol le a bé pot inyu hilo mut a nke inyu noi. 14 Ha nyen Yésu a bi pahle bo le: “Lasarô a nwo, 15 me nkon ki maséé inyu nan le me bak bé nyoo, inyu boñ le yak bé ni hémle. Ndi di kenek i nyeni.” 16 Jon Tômas, nu ba bé sébél le Lihas,* a kal bana banigil bape le: “Yak bés di kenek, le ndi di wo lôñni nye.”

17 I ngéda Yésu a bi pam nyoo, a koba le hala a yé dilo dina le Lasarô a yé ikété soñ.* 18 Ndi Bétania a bé bebee ni Yérusalem, jam kiki bo liké li kilôméta aa.* 19 Yak ngandak Lôk Yuda i bi lo yak Marta bo Maria i hôgbaha bo inyu nyemb i manyañ wap. 20 I ngéda Marta a bi nok le Yésu a yé i lo, a ke i boma nye; ndi Maria a bi yégle a yii i ndap. 21 Ha nyen Marta a bi kal Yésu le: “A Nwet, ibale u bak hana, ki mankéé a nwo bé. 22 Ndi to nano yaga me nyi le to kinje jam u mbat Nyambe, Nyambe a’ ti we jo.” 23 Yésu a kal nye le: “Manyuñ a’ tuge.” 24 Marta a kal nye le: “Me nyi le a’ lo i bitugne i hilo hi nsôk.” 25 Yésu a kal nye le: “Men me yé bitugne, me yé ki niñ. I mut a ñunda le a nhémle me, to ibale a nwo, a’ témb i niñ; 26 yak hiki mut a niñ, a undga le a nhémle me, a’ wo yaga bé kekikel. Baa u nhémle hala?” 27 A kal nye le: “Ñ, a Nwet, me bi hémle le wen u yé Kristô, Man Nyambe nu a nlama lo munu nkoñ ’isi.” 28 I ngéda a bi mal pot hala, a ke, a sébél manyañ le Maria, a sooga nye le: “Malét a yé hana, a yé i sébél we.” 29 Kiki a nok hala, Maria a pala telep, a ke i boma nye.

30 Yésu a bé ngi jôp i mbai, ndi a bé a ngi yii i homa Marta a bi boma nye. 31 Bon ba Lôk Yuda ba bé ikété ndap lôñni Maria inyu hôgbaha nye; i ngéda ba bi tehe nye a mpala telep, a pam, ba noñ nye, ba hoñlak le a yé i ke inyu ee i soñ.* 32 Kiki Maria a mpam i homa Yésu a bé, a tehe nye, a kwo i makôô mé, a kal nye le: “A Nwet, ibale u bak hana, ki mankéé a nwo bé.” 33 I ngéda Yésu a bi tehe nye a ñee, a tehe yak Lôk Yuda i i bi lo ni nye i ñee, hala a tihba nye ngandak,* ñem u siida ki nye. 34 A bat le: “Ni niñne hee nye?” Ba kal nye le: “A Nwet, lo tehe.” 35 Gwiiha bi kuli Yésu. 36 Ha nyen Lôk Yuda i bi bôdôl kal le: “Béñgnana kinje gwéha a ban-ga inyu yé!” 37 Ndi bape ipôla yap ba kal le: “I mut nunu a bi yibil mis ma mut ndim, baa a bak bé le a boñ le i mut nunu a wo bañ?”

38 I mbus, kiki ñem u ntémb u siida Yésu, a ke i soñ.* Ni maliga, i bé hôk liaa, yak ngok i bé hô lijubul. 39 Yésu a kal le: “Ni héya ngok.” Manyañ lôñ mut le Marta a kal nye le: “A Nwet, nano mim wé u nlama numb, inyule a bi wo hala a yé dilo dina.” 40 Yésu a kal nye le: “Baa me nkal bé we le ibale u nhémle, w’a tehe lipém li Nyambe?” 41 Ha nyen ba bi héya ngok. I mbus, Yésu a pa mis i ngii, a kal le: “A Ta, me nti we mayéga inyule u bi emble me. 42 Ni maliga, me nyi le u ñemble me hiki ngéda; ndi me mpot inyu limut li nkéña me hana, inyu boñ le yak jo li hémle le wen u bi ep me.” 43 I ngéda a bi mal pot i mam mana, a bédés kiñ, a lond le: “A Lasarô, pam!” 44 I mut a bé nwok, a pam, nlébék* ni mabadô i makôô ni i moo, yak su wé u bak nlébék ni libadô. Yésu a kal bo le: “Hohlana nye, nwaha nye a kenek.”

45 Jon ngéda ngandak ikété Lôk Yuda i bi lo yak Maria, i tehe jam Yésu a bi boñ, i hémle nye, 46 ndi bape ikété yap ba bi ke yak Farisai, ba kal bo i jam Yésu a bi boñ. 47 Ha nyen baéga biprisi ni Farisai ba bi kot Ntôñ bakéés bakeñi,* ba kal le: “Kii di nlama boñ inyule i mut nunu a mboñ ngandak biyimbne? 48 Ibale di nwas le a ke ni bisu, bôt bobasôna b’a hémle nye, ha nyen bôt ba Rôma b’a lo inyu kadal bés homa* wés ni loñ yés.” 49 Ndi wada ikété yap le Kaifa, nu a bé prisi keñi i nwii u, a kal bo le: “Ni ta bé nok jam li yé tagbe, 50 ni nhek bé pék le i yé loñge inyu nan le mut wada a wo inyu litén, iloole loñ yosôna i tjiba.” 51 A bi pot bé hala ni nyemede, ndi kiki nyen a bé prisi keñi i nwii u, a bé pot mbañ le Yésu a bé lama wo inyu loñ, 52 ha inyu loñ yotama bé, ndi Yak inyu boñ le bon ba Nyambe ba ba bé ntjamak ba kodba inyu ba jam jada. 53 Jon ibôdôl i kel i, ba ôô jimb inyu nol nye.

54 Inyu hala nyen Yésu a bé hiôm ha bé i mbamba i het Lôk Yuda i bé, ndi a bi nyodi ha, a ke i nkoñ u bé bebee ni ñoñ, i tison yada ba nsébél le Éfraim, a yén ki nyoo lôñni banigil. 55 Ndi ngand Pasa i Lôk Yuda i bé bebee, yak ngandak bôt i bé lôl i minkoñ inyu bet i Yérusalem ilole Pasa i mbôdôl le ndi ba pubus bomede inoñnaga ni mbén Môsi. 56 Ba bé yéñ Yésu; kiki ba bé ba téé i mapañ ma témpel, ba kahal kalna bo ni bo le: “Bé ni nhoñol lelaa? Baa a’ lo bé hies i ngand?” 57 Ndi baéga biprisi ni Farisai ba bi ti oda le ibale mut a nyi hee Yésu a yé, a nlama yis bo hala inyu boñ le ba gwel* nye.

12 Dilo disamal ilole ngand Pasa i mbôdôl, Yésu a pam i Bétania i het Lasarô, nu Yésu a bi tugul ikété bawoga, a bé. 2 Ha nyen ba bi tégne nye bijek bi kôkôa; Marta nyen a bé kébél bo, ndi Lasarô a bé wada ikété bôt ba bé je* lôñni nye. 3 I mbus hala, Maria a yoñ jam kiki bo pes lita* i labinda, bañga njahba i i nlôôha hee diye, a kôp yo i makôô ma Yésu, a sas ki mo ni tjôñ tjé inyu numus mo. Ndap i yon ni njiñ labinda. 4 Ndi Yuda iskariôt, wada ikété banigil, nu a bé bebee ni liibana nye, a kal le: 5 “Inyuki ba nuñul bé i labinda ini mbôgôl dinariô aa,* ba ti diyeyeba i moni mi?” 6 Ndi a bé pot bé hala inyule a bé tôñ diyeyeba, ndi inyule a bé mut wip, nyen a bééna nkuu moni, a ban-ga lem i nip moni mukété. 7 Ha nyen Yésu a bi kal le: “Nwas nye nwee, le ndi a boñ hala inyu kôôba kel majôna mem. 8 Inyule ni gwé diyeyeba ngéda yosôna, ndi n’a bana bé me ngéda yosôna.”

9 Ha ngéda i, limut li bôt likeñi li Lôk Yuda li yi le a bé nyoo, ndi li bi lo bé ndik inyu Yésu, ndi Yak inyu Lasarô, nu a bi tugul ikété bawoga. 10 Jon baéga biprisi ba bi ôô jimb inyu nol yak Lasarô, 11 inyule inyu yé nyen ngandak Lôk Yuda i bé ke nyoo, i hémlege Yésu.

12 I kel i bé noñ ha, limut li bôt likeñi li li bi lo i ngand li nok le Yésu a yé i lo i Yérusalem. 13 Ha nyen ba bi yoñ masee ma maén, ba pam i boma nye, ba bôdôl ki lond le: “Tohol, di nsoohe we! Nu a nlôl i jôl li Yéhôva* a yé nsaibak, Kiñe Israel!” 14 I ngéda Yésu a bi koba man jakas, a yén mu ngii, ndik kiki i yé ntilga le: 15 “U kon bañ woñi, a ngond Siôn. Nun-ki, kiñe yoñ i yé i lo, i yii i ngii man jakas.” 16 Banigil ba bi bôk ndugi bé ba nok i mam mana, ndi ngéda Yésu a bi kôhna lipém, ha nyen ba bi bigda le i mam mana ma bé ntilga inyu yé, ni le bôt ba bi boñ nye i mam mana.

17 I limut li bé lôñni nye ngéda a bi sébél Lasarô le a pam ikété soñ,* a tugul ki nye ikété bawoga, li bé waa bé bok mbôgi. 18 Inyu hala ki nyen limut li bé ke i boma nye, inyule li bi nok le a bi boñ i yimbne ini. 19 Ha nyen Farisai i bi kalna bo ni bo le: “Baa ni yé i tehe? Di ta yaga bé i boñ to jam. Nuna-ki! Mbok yosôna i noñ nye.”

20 Ndi bôt ba Grikia bahogi ba bé ipôla ba ba bi lo i bégés Nyambe i ngand. 21 Ha nyen ba bi lo Filipô ipañ, nu a bé mut Bétsaida nu Galiléa, ba bôdôl bat nye le: “A Nwet, di nsômbôl tehe Yésu.” 22 Filipô a lo a kal Andréa. Andréa bo Filipô ba ke ba añle Yésu.

23 Ndi Yésu a timbhe bo le: “Ngeñ i nkola le Man mut a kôhna lipém. 24 Me nkal yaga bé maliga le, ibale jis li blé* li nkwo bé ’isi, le ndi li wo, li nyégle ndik jis li blé jada; ndi ibale li nwo, ha nyen li nti ngandak mis ma blé. 25 Nu ni nu a ngwés niñ* yé, a’ nimis* yo; ndi nu ni nu a ñoo niñ* yé munu nkoñ ’isi unu, a’ tééda yo inyu niñ boga. 26 Ibale mut a nyéñ gwélél me, a noñ me; i homa me yé, ha nyen yak ngwélél wem a’ ba. Ibale mut a nyéñ gwélél me, Tata a’ ti nye lipém. 27 Hanano nduña i yé me i ñem, kii me nla kal? A Ta, tohol me le me tehe bañ i ngeñ ini. Ndi inyu hônba i ngeñ ini nyen me bi lôl. 28 A Ta, ti jôl joñ lipém.” Ha nyen kiñ i bi lôl i ngii le: “Me bi ti jo lipém, m’a kônde ki ti jo lipém.”

29 I limut li bé li téé ha, li nok i kiñ i, li bôdôl kal le mbambat yon i mbam. Bape ba kal le: “Añgel yon i mpôdôs nye.” 30 Yésu a kal le: “I kiñ ini ni nok i ta bé inyu yem, ndi inyu nan. 31 Nano i nkoñ ’isi unu u yé ikété bikééhene; nano ñane nkoñ ’isi unu a’ léña i mbégdé. 32 Ndi ngéda b’a péni me i kék, m’a ôt mintén mi bôt nwominsôna i meeni.” 33 A bé pot yaga hala inyu unda umbe ntén nyemb a bé bebee ni kôhna. 34 I mbus, limut li timbhe nye le: “Di bi nok ikété mbén Môsi le Man mut a niñ i boga ni boga. Lelaa u nla kal le b’a péni Man mut i kék? Njee a yé i Man mut nu?” 35 Ha nyen Yésu a bi kal bo le: “Mapubi m’a ba ipôla nan inyu ndék ngéda. Ni hiôm ngéda ni ngi gwé mapubi le ndi jiibe li yémbél bañ bé; nu ni nu a nkil i jiibe a nyi bé hee a nke. 36 I ngéda ni ngi gwé mapubi, undnana le ni nhémle mapubi, le ndi ni yila bon ba mapubi.”

Kiki Yésu a mpot i mam mana, a ke, a solop bo. 37 To hala kiki a bi boñ ngandak biyimbne i bisu gwap, ba bé hémle bé nye, 38 inyu boñ le bañga i mpôdôl Yésaya i yon, nu a kal le: “A Yéhôva,* njee a bi hémle i jam a bi nok ni njel yés?* Yak woo u Yéhôva,* njee ba bi yeelene wo?” 39 Yésaya a bi kônde ki kal i jam li bé boñ le ba bé la bé hémle: 40 “A bi kwés bo ndim, a lédés ki miñem nwap inyu boñ le ba tehe bañ ni mis map, to nok ni miñem nwap, le ndi ba hielba kayéle me mélés makon map.” 41 Yésaya a bi pot i mam mana inyule a bi tehe lipém jé, a pot ki inyu yé. 42 Ndi to hala, yak ngandak ikété baéga i bi hémle nye; ndi i bé pahal bé hala inyule i bé kon Farisai woñi, le ndi ba pémés bañ bo ikété ntôñ;* 43 inyule i bé gwés lipém li bôt ba binam iloo lipém li Nyambe.

44 Ndi Yésu a bédés kiñ, a kal le: “Nu ni nu a nhémle me, wee a nhémle ndik bé metama, ndi yak nu a bi ep me; 45 yak nu ni nu a ntehe me, wee a ntehe yak Nu a bi ep me. 46 Me bi lo kiki mapubi munu nkoñ ’isi, le ndi nu a nhémle me a yégle bañ ikété jiibe. 47 Ndi nu a nok bibañga gwem ndi a tééda bé gwo, me nkéés bé nye; inyule me bi lo bé inyu kéés nkoñ ’isi, ndi inyu tohol wo. 48 Nu ni nu a ntjél me, nu a nleege bé to bibañga gwem, a gwé nu a nkéés nye. I bañga me bi pot yon y’a kéés nye i hilo hi nsôk. 49 Inyule me bi pot bé ni memede, ndi Tata nu a bi ep me, nyemede nyen a bi ti me mbén inyu jam me nlama kal ni jam me nlama pot. 50 Me nyi le mbén yé i nkena i niñ boga. Jon hiki jam me mpot, me mpot jo ndik kiki Tata a bi kal me.”

13 Yésu a bé yi i bisu bi ngand Pasa le ngeñ yé i nkola le a yék nkoñ ’isi, a ke Yak isañ. Inyu hala nyen, kiki a bi gwés banigil bé ba ba bé hana nkoñ ’isi, a kônde gwés bo letee ni lisuk. 2 I ngéda ba bé je kôkôa, Nsohop a bé a ma mal ha ikété ñem u Yuda iskariôt, man Simôn, le a liibana nye. 3 Ndi kiki Yésu a bé yi le Isañ a bi bii mam momasôna i moo mé, ni le a bi lôl yak Nyambe, a kenek ki yak Nyambe, 4 a telep ngéda ba bé je, a bii mambot mé ma ngii ipañ. A yoñ wédé, a téñba yo i bôbôk.* 5 I mbus, a ha malép i séya, a bôdôl jôwa makôô ma banigil, a sahak mo ni wédé i bé ntéñék i bôbôk yé.* 6 I ngéda a bi pam yak Simôn Pétrô. Pétrô a kal nye le: “A Nwet, baa wen u njôwa me makôô?” 7 Yésu a timbhe nye le: “I jam me yé i boñ, u nla bé nok jo nano, ndi w’a nok jo i mbus ngéda.” 8 Pétrô a kal nye le: “Kekikel, m’a neebe bé le u jôwa me makôô.” Yésu a timbhe nye le: “Ibale me jôwa bé we makôô, u ta bé le u bana ngaba lôñni me.” 9 Simôn Pétrô a timbhe nye le: “A Nwet, u jôwa ndik bañ me makôô motama, ndi yak moo mem ni ño wem.” 10 Yésu a kal nye le: “Nu ni nu a mal nogop, a gwé ndik ngôñ le ba jôwa nye makôô inyu boñ le nyensôna a ba mapubi. Bé ni yé mapubi, ndi bébobasôna bé.” 11 Inyule a bé yi i mut a bé liibana nye. Inyu hala nyen a bi kal le: “Bébobasôna bé bon ni yé mapubi.”

12 Ndi ngéda a bi mal jôwa bo makôô, a haba mambot mé ma ngii, a témb a yén i téblé,* a kal bo le: “Baa ni nok jam me mboñ bé? 13 Ni nsébél me le ‘Malét’ ni ‘Nwet,’ ni kôli ki sébél me hala inyule maliga ma. 14 Jon ibale me nu me yé Nwet ni Malét me njôwa bé makôô, yak bé ni nlama* jôôna makôô bé ni bé. 15 Inyule me nti bé ndémbél le kiki me mboñ inyu nan, yak bé ni boñ nlélém. 16 Me nkal yaga bé maliga le, nkol u nloo bé nwet wé, to mut ba ñep a nloo bé nu a bi ep nye. 17 Ibale ni nyi i mam mana, maséé ma yé ni bé ibale ni mboñ mo. 18 Me ta bé i pôdôl bébobasôna; me nyi i bôt me bi pohol. Ndi hala a mbôña le ndi tilna i yon le: ‘Nu a bé je koga yem a mpa tindi yé ikolba me.’* 19 Ibôdôl nano, me ñañle bé jo ilole li mbôña, le ngéda li mbôña toi, ni hémle le men me yé nye. 20 Me nkal yaga bé maliga le, nu ni nu a nleege i mut me ñep, wee a nleege yak me; nu ni nu a nleege me, wee a nleege yak Nu a bi om me.”

21 Kiki Yésu a mal pot i mam mana, ñem u siida* nye, a bok mbôgi, a kal le: “Me nkal yaga bé maliga le, wada ikété nan a’ liibana me.” 22 Banigil ba bôdôl nunna bo ni bo, ba bak nhelek, ba yik bé njee a yé i pôdôl. 23 Wada ikété banigil, nu Yésu a bé gwés, a bé a nigi bebee ni* Yésu. 24 Jon Simôn Pétrô a bi nik i nnigil nu, a kal nye le: “Kal bés njee a yé i pôdôl.” 25 I nnigil nunu a sedep ni mbus, a nigip i tôl* Yésu, a bat nye le: “A Nwet, njee nu?” 26 Yésu a timbhe le: “Nu m’a ti hikét hi bret me nyube ikété séya.” I mbus, kiki a nyube bret, a yoñ yo a ti yo Yuda, man Simôn Iskariôt. 27 I ngéda Yuda a bi yoñ hikét hi bret, Satan a jôp ikété yé. Ha nyen Yésu a bi kal nye le: “I jam u yé i boñ, pala boñ jo.” 28 Ndi ikété bôt ba bé ba yii i téblé,* to wada a bi yi bé inyuki a bi kal nye hala. 29 Bahogi ba bé hoñol le kiki Yuda nyen a bééna nkuu moni, Yésu a bé kal nye le: “Somb i gwom bi mbéda bés inyu ngand,” tole a ti ndék jam inyu diyeyeba. 30 Jon kiki a yoñ ndik hikét hi bret, a pam i nlélém ngéda. U u bé nsudge.

31 Ndi ngéda a bi pam, Yésu a kal le: “Nano Man mut a nkôhna lipém, yak Nyambe a nkôhna lipém ni njel Man. 32 Nyambe nyemede a’ ti nye lipém, a’ ti ki nye jo kunda yada. 33 A boñge batitigi, me ngi yii lôñni bé inyu ndék ngéda. N’a yéñ me; ndik kiki me bi kal Lôk Yuda le: ‘I het me nke, ni nla bé lo nyoo,’ nano me nkal yak bé hala. 34 Me yé i ti bé mbén mondo, le ni gwéhna bé ni bé; ndik kiki me bi gwés bé, yak bé ni gwéhna hala bé ni bé. 35 Hala nyen bôt bobasôna b’a yi le ni yé banigil bem, ibale ni gwéhna bé ni bé.”

36 Simôn Pétrô a bat nye le: “A Nwet, hee u nke?” Yésu a timbhe le: “I het me nke, u nla bé noñ me nano; ndi w’a yik noñ me i mbus ngéda.” 37 Pétrô a bat nye le: “A Nwet, inyuki me nla bé noñ we nano? Me yé bebee i ti niñ* yem inyu yoñ.” 38 Yésu a timbhe nye le: “Baa u yé toi bebee i ti niñ* yoñ inyu yem? Me nkal yaga we maliga le, nlôm kôp a yé mbén i oñ, we ngi tañba me ngélé aa.”

14 “Miñem minan mi siida bañ. Ni unda le ni nhémle Nyambe; ni unda ki le ni nhémle me. 2 Mayééne* ma yé ngandak i ndap Tata. Ibale hala bé, ki me nkal bé, inyule me nke i kôôbana bé homa. 3 Handugi hala, ibale me nke, me kôôbana bé homa, m’a témb me lo, me leege bé i meeni inyu boñ le i homa me mba, yak bé ki ni ba ha. 4 I homa me nke, ni nyi njel.”

5 Tômas a kal nye le: “A Nwet, di nyi bé hee u nke. Lelaa ni di nla yi njel?”

6 Yésu a kal nye le: “Men me yé njel, me yé maliga, me yé ki niñ. Mut to wada a nlo bé yak Tata handugi ni njel yem. 7 Ibale bé ni yik toi me, ki ni nyi yak Tata; ibôdôl nano ni nyi nye, ni ntehe ki nye.”

8 Filipô a kal nye le: “A Nwet, unda bés Tata, ki hala a nkola bés.”

9 Yésu a kal nye le: “To hala kiki me ntégbaha ntandaa ngéda ni bé, a Filipô, baa we u yé ngi pam i yi me? Nu ni nu a ntehe me, wee a ntehe yak Tata. Lelaa ni u nkal le: ‘Unda bés Tata’? 10 Baa u nhémle bé le me yé ikété adna ni Tata, yak Tata a yé ikété adna ni me? I mam me nkal bé, me mpot bé mo ni memede, ndi Tata nu a ntéñbe i ba ikété adna ni me, nyen a mboñ minson nwé. 11 Ni hémle me, me yé ikété adna ni Tata, yak Tata a yé ikété adna ni me; ndi ibale ni nhémle bé hala, ni hémle to inyu minson nwomede. 12 Me nkal yaga bé maliga le, nu ni nu a ñunda le a nhémle me, yak nye a’ boñ minson me mboñ; a’ boñ ki minson mi nloo mini, inyule me nke yak Tata. 13 Jam lipe ki, to kinjee jam ni mbat i jôl jem, m’a boñ jo, le ndi Tata a kôhna lipém ni njel Man. 14 Ibale ni mbat to kinje jam i jôl jem, m’a boñ jo.

15 “Ibale ni ngwés me, n’a tééda mambén mem. 16 Ndi m’a bat Tata le a ti bé nhôla* numpe nu a’ ba lôñni bé i boga ni boga, 17 mbuu u maliga, u nkoñ ’isi u nla bé kôhna inyule u ntehe bé wo, u nyi bé to wo. Ndi bé ni nyi wo inyule u nyén ni bé, u yé ki ikété nan. 18 M’a yék bé me bé bébotama.* M’a lo i bééni. 19 Ndék ngéda, nkoñ ’isi w’a tehe ha bé me, ndi bé n’a tehe me inyule me niñ, yak bé n’a niñ. 20 I yokel nu nyen n’a yi le me yé ikété adna ni Tata, yak bé ni yé ikété adna ni me; me ki me yé ikété adna ni bé. 21 Nu ni nu a gwé mambén mem, a téédaga ki mo, nyen a ngwés me. Yak nu ni nu a ngwés me, Tata ki a’ gwés nye; yak me m’a gwés nye, m’a boñ ki le a tibil yaga yi me.”

22 Yuda, ndi ha Iskariôt bé, a kal nye le: “A Nwet, inyuki u mboñ le bés di tibil yi we, ndi ha bôt ba nkoñ ’isi bé?”

23 Yésu a timbhe, a kal nye le: “Ibale mut a ngwés me, a’ tééda bañga yem, yak Tata a’ gwés nye, di ga lo i nyeni, di bana ki liyééne* lôñni nye. 24 Nu ni nu a ngwés bé me, a ntééda bé bibañga gwem. I bañga ni yé i nok i ta bé yem, ndi i yé i Tata nu a bi ep me.

25 “Me bi kal bé i mam mana ngéda me bé me ngi yii ni bé. 26 Ndi nhôla le mbuu mpubi, u Tata a’ ep i jôl jem, nyen* a’ niiga bé mam momasôna, a hôñlaha ki bé i mam momasôna me bi kal bé. 27 Me nyigle bé nsañ, me nti bé nsañ wem. Me nti bé bé wo kiki nkoñ ’isi u nti wo. Miñem minan mi siida bañ, ni sehla bañ to ni woñi. 28 Ni bi nok i jam me bi kal bé le: ‘Me nke, ndi m’a témb me lo i bééni.’ Ibale ni ngwés toi me, n’a kon maséé le me nke yak Tata, inyule Tata a nloo me. 29 Jon hanano, me mal kal bé jo ilole li mbôña, inyu boñ le ni hémle ngéda l’a bôña toi. 30 M’a pot ha bé ngandak ni bé, inyule ñane nkoñ ’isi a yé i lo, ndi a ñénél bé me.* 31 Ndi inyu boñ le nkoñ ’isi u yi le me ngwés Tata, me mboñ mam ndik kiki Tata a bi ti me oda le me boñ. Telbana, di kenek.

15 “Men me yé bañga nkôô wai, Tata nyen a yé nsalnwom. 2 A nkit hiki ntjep wem u u num bé matam, ndi a mpubus hiki ntjep u u num matam le ndi u num matam iloo ha. 3 Bé ni mal ba mapubi ni njel bañga me bi kal bé. 4 Ni téñbe i ba ikété adna ni me, yak me m’a téñbe i ba ikété adna ni bé. Kiki ntjep u nla bé num matam wotama ibale u édi ha bé ni nkôô wai, hala nyen to bé ni nla bé num matam ibale ni ntéñbe bé i ba ikété adna ni me. 5 Men me yé nkôô wai; bé ni yé mintjep. Nu ni nu a ntéñbe i ba ikété adna ni me, yak me me ntéñbe i ba ikété adna ni nye, nyen a num ngandak matam; inyule handugi me, ni nla bé boñ to jam. 6 Ibale mut a ntéñbe bé i ba ikété adna ni me, a mba kiki ntjep le ba nkit, ndi u kôt. I mbus, bôt ba nkot i mintjep mi, ba leñ nwo i hié, mi lék. 7 Ibale ni ntéñbe i ba ikété adna ni me, ndi yak bibañga gwem bi yéglege ikété nan, ha nyen ngéda ni mbat kii yosôna ni gwé ngôñ, y’a bôña inyu nan. 8 Tata a nkôhna lipém munu jam lini le, ni ke ni bisu i num ngandak matam, ni unda ki le ni yé banigil bem. 9 Ndik kiki Tata a bi gwés me, hala nyen yak me me bi gwés bé; yéna ikété gwéha yem. 10 Ibale ni ntééda mambén mem, n’a yén ikété gwéha yem, kiki yak me me bi tééda mambén ma Tata, me yén ki ikété gwéha yé.

11 “Me bi kal bé i mam mana, inyu boñ le ni bana maséé mem, yak bé ni yon ni maséé. 12 Mbén yem ini le, ni gwéhna bé ni bé kiki me bi gwés bé. 13 Mut to wada a gwé bé gwéha i nloo ini, le mut a ti niñ yé inyu mawanda mé. 14 Ni yé mawanda mem ibale ni mboñ i mam me nkal bé. 15 Me nsébél ha bé bé le minkol inyule nkol u nyi bé i jam nwet wé a mboñ. Ndi me nsébél bé le mawanda mem, inyule me bi yis bé mam momasôna me bi nok yak Tata. 16 Bé bé bon ni bi pohol me, ndi men me bi pohol bé, me téé ki bé le ni ke, ni kônde ki num matam, ni le matam manan ma nom, le ndi to kii ni mbat Tata i jôl jem, a ti bé jo.

17 “Me nti bé oda inyu mam mana le ndi ni gwéhna bé ni bé. 18 Ibale nkoñ ’isi u ñoo bé, ni nyi le u bi oo me ilole u ñoo bé. 19 Ibale ni bak bôt ba nkoñ ’isi, ki nkoñ ’isi u ngwés bé inyule ni yé bôt bé. Kiki ni ta bé bôt ba nkoñ ’isi, ndi le me mpohol bé ikété nkoñ ’isi, inyu hala nyen nkoñ ’isi u ñoo bé. 20 Ni tééda ikété mahoñol i bañga me bi kal bé le, nkol u nloo bé nwet wé. Ibale ba bi tééñga me, b’a tééñga yak bé; ibale ba bi tééda bañga yem, b’a tééda yak bañga nan. 21 Ndi b’a boñ i mam mana momasôna inyu kolba bé hala kiki ni yé banigil bem, inyule ba nyi bé Nu a bi ep me. 22 Ibale me lo bé le me pôdôs bo, ki ba gwé bé béba. Ndi nano ba gwé bé nwéhél inyu béba yap. 23 Nu ni nu a ñoo me, wee a ñoo yak Tata. 24 Ibale me boñ bé minson ipôla yap le mut numpe a bi boñ bé, ki ba gwé bé béba; ndi nano ba bi tehe me, ba oo me, ba oo yak Tata. 25 Ndi hala a bi bôña inyu yônôs bañga i yé ntilga ikété mbén Môsi le: ‘Ba bi oo me yañga.’ 26 I ngéda nhôla a’ lo, nu m’a ômle bé, a lôlak yak Tata, mbuu u maliga u u nlôl yak Tata, nyen* a’ bok mbôgi inyu yem; 27 ndi yak bé ni nlama bok mbôgi, inyule ni bi ba lôñni me ibôdôl i bibôdle.

16 “Me ñañle bé i mam mana le ndi ni baage bañ. 2 Bôt b’a pémés bé i ndap bibégés.* Ni maliga, ngeñ i yé i lo le ngéda mut a’ nol bé, a’ hoñol le a ngwel nson mpubhaga inyu Nyambe. 3 Ndi b’a boñ i mam mana inyule ba bi pam bé i yi to Tata, to me. 4 Ndi me bi añle bé i mam mana kayéle ngéda ngeñ i nkola le ma bôña, ni bigda le me bi añle bé mo.

“Me bi bôk bé ndugi me añle bé mo, inyule me bé lôñni bé. 5 Ndi hanano me nke yak Nu a bi ep me; ndi to wada ikété nan a mbat bé me le: ‘Hee u nke?’ 6 Ndi inyule me ñañle bé i mam mana, ndutu i nyon bé i miñem. 7 Ndi me nkal bé maliga le, i yé loñge inyu nan le me ke. Inyule ibale me nke bé, ki nhôla a’ lo bé i bééni; ndi ibale me nke, m’a ômle bé nye. 8 Ndi ngéda a’ lo, a’ tibil unda bôt bobasôna kii i yé béba, kii i yé telepsép, ni kii i yé bikééhene bi Nyambe: 9 Jam li bisu inyu béba, inyule ba ñunda bé le ba nhémle me; 10 i mbus inyu telepsép, inyule me nke yak Tata, ni le n’a tehe ha bé ki me; 11 sôk i nsôk inyu bikééhene, inyule ñane nkoñ ’isi unu a mal kôhna mbagi yé.

12 “Me ngi gwé ngandak mam i kal bé, ndi ni nla bé begee mo nano. 13 Ndi ngéda a’* lo, hala wee mbuu u maliga, a’ éga bé ikété maliga momasôna, inyule a’ pot bé ni nyemede, ndi i jam a nok jon a’ pot, a’ kal ki bé i mam ma nlo. 14 Nyen a’ ti me lipém inyule a’ añle bé i mam a nôgôl i meeni. 15 I mam momasôna Tata a gwé ma yé mem. Inyu hala nyen me bi kal bé le a’ añle bé i mam a nôgôl i meeni. 16 Ndék ngéda n’a tehe ha bé me, ndi ndék ngéda ki n’a témb ni tehe me.”

17 Ha nyen bahogi ikété banigil bé ba bi kalna le: “Kii a nyéñ kal ngéda a nkal bés le: ‘Ndék ngéda n’a tehe ha bé me, ndi ndék ngéda ki n’a témb ni tehe me,’ ni le: ‘Inyule me nke yak Tata’?” 18 Jon ba bé kal le: “Kii a nyéñ kal ngéda a mpot le: ‘Ndék ngéda’? Di nok bé i jam a mpot.” 19 Yésu a bi yi le ba nsômbôl bat nye mbadga, jon a bi kal bo le: “Baa ni mbadna mambadga munu jam lini inyule me nkal le: ‘Ndék ngéda n’a tehe ha bé ki me, ndi ndék ngéda n’a témb ki ni tehe me?’ 20 Me nkal yaga bé maliga le, n’a ee, ni bégél ki, ndi nkoñ ’isi w’a kon maséé; n’a nok ndutu, ndi ndutu nan y’a yila maséé. 21 I ngéda muda a yé ikété nkôôga, a nok ndutu inyule ngéda yé i nkola, ndi ngéda a mal gwal man, a nhoñol ha bé njiiha inyule a yé maséé le mut a ngwéé i nkoñ ’isi. 22 Nlélém ni bé, nano ni gwé ndutu; ndi d’a témb di tehna, ha nyen miñem minan nw’a kon maséé, mut to wada a’ kadal bé bé maséé manan. 23 I kel i, n’a bat bé me mbadga yo ki yo. Me nkal yaga bé maliga le, to kinje jam ni mbat Tata, a’ ti bé jo i jôl jem. 24 Letee ni nano, ni mbadak bé jam to jada i jôl jem. Ni bat, ndi n’a kôhna, le ndi maséé manan ma ba nyonok.

25 “Me bi gwélél ngén inyu kal bé i mam mana. Ngeñ i nlo le m’a gwélél ha bé ngén inyu pôdôs bé, ndi m’a tibil yaga toñle bé njee a yé Tata. 26 I kel i, n’a bat Tata mam i jôl jem; i ngéda me mpot hala, me nsômbôl bé kal le men m’a bat Tata mam inyu nan. 27 Inyule Tata nyemede a ngwés bé, inyule ni bi gwés me, ni hémle ki le me yé nlegelnwin nu a bi lôl yak Nyambe. 28 Me bi lo munu nkoñ ’isi kiki nlegelnwin nu Tata. Nano me yé i nyodi i nkoñ ’isi, me nke yak Tata.”

29 Banigil bé ba kal le: “Nun-ki, nano u yé yaga i tibil toñle bés mam, u ngwélél ha bé ngén. 30 Nano di nyi le u nyi mam momasôna, u gwé bé to ngôñ le mut a bat we mbadga. Inyu hala nyen di nhémle le u bi lôl yak Nyambe.” 31 Yésu a timbhe bo le: “Baa nano nyen ni nhémle? 32 Nuna-ki, ngeñ i yé i lo, yak lo i mal lo, le b’a sand bé, hiki wada nan a ôt ngwéé i mbai yé, ni yék ki me metama. Ndi me ta bé metama, inyule Tata a yé lôñni me. 33 Me nkal bé i mam mana inyu boñ le ni njel yem ni bana nsañ. N’a bana njiiha ikété nkoñ ’isi, ndi ni bana ñem ngui! Me bi yémbél nkoñ ’isi.”

17 I ngéda Yésu a bi mal pot i mam mana, a pa mis i ngii, a kal le: “A Ta, ngeñ i nkola. Ti man woñ lipém inyu boñ le man woñ a ti we lipém, 2 ndik kiki u bi ti nye kunde i ngii minsôn* nwominsôna le ndi a ti bôt bobasôna u bi ti nye niñ boga. 3 I jam lini jon li nkena i niñ boga, le ba pam i yi we,* bañga mpom Nyambe wada, ni nu u bi ep le Yésu Kristô. 4 Me bi ti we lipém hana ’isi, me mélés ki nson u bi ti me le me boñ. 5 Jon nano, a Ta, ti me lipém ipañ yoñ, kiki me bééna lipém ipañ yoñ nkoñ ’isi wo ngi ba.

6 “Me bi boñ le jôl joñ li yiba* ni bôt u bi ti me ikété nkoñ ’isi. Ba bé bôt boñ, ndi u bi ti me bo, ba tééda* ki bañga yoñ. 7 Nano ba mpam i yi le mam momasôna u bi ti me ma nlôl i weeni; 8 inyule me bi ti bo bibañga u bi ti me, ba neebe gwo, ba pam ki i yi ibabé pééna le me bi lo i jôl joñ, ba hémle yak le wen u bi ep me. 9 Me nsoohe inyu yap; me nsoohe bé inyu nkoñ ’isi, ndi inyu bôt u bi ti me, inyule ba yé bôt boñ; 10 mam mem momasôna ma yé moñ, yak mam moñ ma yé mem, me bi kôhna ki lipém ipôla yap.

11 “Me ta ha bé hana nkoñ ’isi, ndi bo ba ngi yii hana nkoñ ’isi, ndi me yé i lo i weeni. A Ta Numpubi, tééda bo inyu jôl joñ jomede li u bi ti me inyu boñ le ba ba wada,* ndik kiki me ni we di yé wada.* 12 I ngéda me bé lôñni bo, me bé tééda bo inyu jôl joñ u bi ti me; me bi sôñ ki bo, to wada ikété yap a bi tjiba bé, handugi man nu tjiba, le ndi tilna i yon. 13 Ndi nano me yé i lo i weeni, me nkal ki mam mana i nkoñ ’isi, le ndi ba bana maséé mem nyoñok ikété yap. 14 Me bi ti bo bañga yoñ, ndi nkoñ ’isi u bi oo bo, inyule ba ta bé bôt ba nkoñ ’isi, kiki to me me ta bé mut nkoñ ’isi.

15 “Me mbat bé le u héya bo ikété nkoñ ’isi, ndi le u sôñ bo i moo ma mut mbe. 16 Ba ta bé bôt ba nkoñ ’isi, kiki me ta bé mut nkoñ ’isi. 17 Yilha bo bapubhaga* ni njel maliga; bañga yoñ i yé maliga. 18 Yak me me ñep bo ikété nkoñ ’isi, ndik kiki u bi ep me ikété nkoñ ’isi. 19 Me yé ki i tééda memede mpubi inyu yap, le ndi yak bo ba yila bapubhaga ni njel maliga.

20 “Me nsoohe bé ndik inyu yap botama, ndi me nsoohe Yak inyu bôt b’a hémle me ni njel bañga yap,* 21 inyu boñ le bobasôna ba ba wada, kiki we a Ta, u yé ikété adna ni me, yak me me yé ikété adna ni we, kayéle yak bo ba ba ikété adna ni bés, le ndi nkoñ ’isi u hémle le wen u bi ep me. 22 Me bi ti bo lipém u bi ti me kayéle ba ba wada ndik kiki di yé wada. 23 Me yé ikété adna ni bo, yak we u yé ikété adna ni me, le ndi ba ba wada i nya i yôni* inyu boñ le nkoñ ’isi u yi le u bi ep me, ni le u bi gwés bo nlélém kiki u bi gwés me. 24 A Ta, me nsômbôl le i bôt u bi ti me ba ba lôñni me i homa me yé, le ndi ba tehe lipém jem li u bi ti me, inyule u bi gwés me ilole nkoñ ’isi u mbôdôl.* 25 A Ta nu a téé sép, nkoñ ’isi u mpam yaga bé i yi we, ndi me me nyi we, yak bana ba mpam i yi le wen u bi ep me. 26 Me bi boñ le ba yi jôl joñ, m’a kônde ki boñ le li yiba, le ndi gwéha u bi gwés me, yak bo ba unda yo bape, me bak ki ikété adna ni bo.”

18 Kiki a mal pot i mam mana, Yésu a pam ni banigil bé inyu ke ii pes i nsôsôgô u Kidrôn,* i homa wom mbônji u bééne, nye ni banigil bé ba jôp mukété. 2 Ndi yak Yuda, nu a bi liibana nye, a bé yi i homa nu, inyule Yésu a bééna lem i bomna ni banigil bé nyoo. 3 Jon Yuda a bi lona ntôñ bisônda ni batat ba ba bé lôl yak baéga biprisi lôñni Farisai; ba lo ha ni nwai lôñni bilambe, yak ni bijôl bi gwét. 4 Ndi kiki Yésu a bé yi mam momasôna ma bé lama pémél nye, a telep bo bisu, a kal bo le: “Njee ni nyéñ?” 5 Ba timbhe nye le: “Yésu, mut Nasaret.” A kal bo le: “Me nunu.” Yak Yuda, nu a bi liibana nye, a bé a téé ha lôñni bo.

6 Ndi ngéda Yésu a bi kal bo le: “Me nunu,” ba témb ni mbus, ba kwo ’isi. 7 Jon a bi témb a bat bo le: “Njee ni nyéñ?” Ba kal le: “Yésu, mut Nasaret.” 8 Yésu a timbhe le: “Me nkal bé le me nunu. Jon ibale me nyen ni nyéñ, nwaha bana bôt ba kenek.” 9 Hala a bé inyu yônôs jam a bi kal le: “Ikété bôt u bi ti me, me nimis bé to wada.”

10 Ndi Simôn Pétrô a bééna pansoñ, ha nyen a bi sodol yo, a kek nkol u prisi keñi, a kit wo ôô walôm. Jôl li nkol u li bé le Malkus. 11 Ndi Yésu a kal Pétrô le: “Som pansoñ i sogoo yé. Baa me nlama bé nyo libôndô Tata a bi ti me?”

12 Ha nyen bisônda ni ñane hikôô hi bisônda lôñni batat ba Lôk Yuda ba gwel* Yésu, ba kañ nye. 13 Ba bôk ndugi ba kena nye yak Ana, inyule a bé nkil Kaifa nu a bé prisi keñi mu nwii u. 14 Kaifa yaga nyen a bi ti Lôk Yuda pék le i yé nseñ le mut wada a wo inyu litén.

15 Ndi Simôn Pétrô a bé noñ Yésu lôñni nnigil numpe. Prisi keñi i bé yi i nnigil nu, jon nnigil nu a bi jôp lôñni Yésu ikété kotoo i ndap prisi keñi, 16 ndi Pétrô a bé a téé ha i mbégdé, ipañ nwemel.* Ha nyen nunu nnigil numpe, nu prisi keñi i bé yi, a pam i mbégdé, a pôdôs hingonda hi bé tat nwemel; i mbus, a jôbna Pétrô. 17 Ndi hingonda hi hi bé tat nwemel hi bat Pétrô le: “Baa yak we u yé yaga wada ikété banigil ba mut nunu?” A kal le: “Me ta bé wada wap.” 18 Ndi minkol ni batat ba bé ba téé ha ipañ hié hi makalak ba bi koda, inyule lihep li bé, ba nohbak hié. Yak Pétrô a bé a téé ha lôñni bo, a nohbak hié.

19 Ha nyen ñéga biprisi* a bi bat Yésu mambadga inyu banigil bé ni inyu biniigana gwé. 20 Yésu a timbhe nye le: “Me bi pôdôs nkoñ ’isi i mbamba. Me bé niiga hiki ngéda i ndap bibégés ni i témpel, i homa Lôk Yuda yôsôna i nkodba, me bi pot bé jam jo ki jo bisôsôli. 21 Inyuki u mbat me mambadga? Bat i bôt ba bi emble i mam me bi añle bo. Nun-ki, bon ba nyi i mam me bi pot.” 22 I ngéda a bi mal pot i mam mana, ntat wada nu a bé a téé ha, a kôt Yésu libai i su, a kal le: “Baa hala nyen u ntimbhe ñéga biprisi?” 23 Yésu a timbhe nye le: “Ibale me mpot jam libe, kal me i béba jam me mpot;* ndi ibale i jam me mpot li téé, inyuki u mbép me?” 24 I mbus, Ana a ep nye yak prisi keñi le Kaifa; Yésu a bé a ngi yii nkañak.

25 Ndi Simôn Pétrô a bé a téé ha, a nohbak hié. Ha nyen ba bi kal nye le: “Baa yak we u yé nga wada ikété banigil bé?” A tañ, a kal le: “Me ta bé wada wap.” 26 Wada ikété minkol mi prisi keñi, nu a bé ikété lihaa li mut Pétrô a bi kit ôô, a kal le: “Baa me ntehe nga we lôñni nye i wom mbônji?” 27 Ndi Pétrô a témb a tañ; ha nlélém ngéda, nlôm kôp a oñ.

28 I mbus, ba nyodna Yésu yak Kaifa inyu kena nye i ndap ngomin keñi. Hala a bé kegla tutu. Ndi bomede ba bi jôp bé i ndap ngomin le ba hindis bañ bomede, inyule ba bé yéñ je Pasa. 29 Ha nyen Pilatô a bi pam i mbégdé, a boma bo, a kal le: “Umbe nsohi ni ñôm mut nunu?” 30 Ba timbhe nye le: “Ibale i mut nunu a bak bé mboñbéba,* ki di nti bé we nye.” 31 Ha nyen Pilatô a bi kal bo le: “Bébomede yoña nye, ni kéés nye inoñnaga ni mbén nan.” Lôk Yuda i kal nye le: “I ta bé bés kunde i nol mut nye ki nye.” 32 Hala a bé inyu yônôs i bañga Yésu a bi pot inyu toñol umbe ntén nyemb a bé bebee ni kôhna.

33 Jon Pilatô a bi témb a jôp i ndap ngomin keñi, a sébél Yésu, a bat nye le: “Baa u yé Kiñe Lôk Yuda?” 34 Yésu a timbhe le: “Baa u mbat hala inyule wemede u ngwés toi yi, tole inyule u nok bôt bape ba mpot hala inyu yem?” 35 Pilatô a timbhe le: “Baa me yé man Lôk Yuda? Litén joñ jomede lôñni baéga biprisi bon ba nti me we. Kii u bi boñ?” 36 Yésu a timbhe le: “Ane yem i ta bé i nkoñ ’isi unu. Ibale Ane yem i bak i nkoñ ’isi unu, ki bagwélél bem ba njo, le ba ti bañ me i moo ma Lôk Yuda. Ndi ni maliga, Ane yem i nlôl bé munu nkoñ ’isi unu.” 37 Jon Pilatô a kal nye le: “Wee u yé ni kiñe?” Yésu a timbhe le: “Wemede nyen u yé i kal le me yé kiñe.* Inyu jam lini nyen me bi gwéé, inyu jam lini ki nyen me bi lo hana nkoñ ’isi, le me bok mbôgi inyu maliga. Hiki mut a yé i pes i maliga a ñemble kiñ yem.” 38 Pilatô a kal nye le: “Kii i yé maliga?”

Kiki a mal pot hala, a témb a pam inyu boma Lôk Yuda, a kal bo le: “Me nléba bé nye nsohi wo ki wo. 39 Handugi hala, ni gwé lem le me nlama pémhene bé mut mok wada i ngand Pasa. Baa ni ngwés ni le me pémhene bé Kiñe Lôk Yuda?” 40 Ba témb ba lond le: “Ha i mut nunu bé, pémhene bés Barabas!” Ndi Barabas a bé ntonba.

19 I mbus, Pilatô a yoñ Yésu, a bép nye disôô. 2 Bisônda bi bañ ntut biloo, bi ha wo i ño wé, bi ha ki nye mbôñgô mbot wedewede, 3 bi bé waa bé lo ipañ yé, bi kalak nye le: “Di nyéga, a Kiñe Lôk Yuda!” Bi bé kôt ki nye mabai i su ibabé waa. 4 Pilatô a témb a pam i mbégdé, a kal bo le: “Nuna-ki, me mpamna nye i mbégdé inyu nan kayéle ni yi le me nléba bé nye nsohi wo ki wo.” 5 Ha nyen Yésu a bi pam, a bak a hééba ntut biloo ni mbôñgô mbot wedewede. Pilatô a kal bo le: “Nuna-ki, nye nunu!” 6 Ndi ngéda biprisi bikeñi ni batat ba bi tehe nye, ba lond le: “Péni nye i kék! Péni nye i kék!”* Pilatô a kal bo le: “Bébomede yoña nye, nola nye,* inyule me nléba bé nye nsohi wo ki wo.” 7 Lôk Yuda i timbhe nye le: “Di gwé mbén, inoñnaga ni mbén i, a nlama wo inyule a nkadba le a yé man Nyambe.”

8 I ngéda Pilatô a bi nok i jam ba bé kal, a kônde kon woñi, 9 a témb a jôp i ndap ngomin keñi, a kal Yésu le: “U nlôl hee?” Ndi Yésu a bi timbhe bé nye. 10 Ha nyen Pilatô a bi kal nye le: “Baa u ntjél timbhe me? Baa u nyi bé le me gwé kunde i nwas we, me gwé ki kunde i nol we?”* 11 Yésu a timbhe nye le: “U bak bé le u bana kunde yo ki yo i ngii yem, handugi le i lôl we i ngii. Jon i mut a nti we me a gwé béba i nlôôha keñi.”

12 Inyu hala nyen Pilatô a bi waa bé yéñ njel i nwas nye, ndi Lôk Yuda i bé lond le: “Ibale u nwas i mut nunu, u ta bé liwanda li Kaisa. Hiki mut nu a nkal le a yé kiñe, a nkolba* Kaisa.” 13 Kiki Pilatô a nok bibañga bini, a kena Yésu i mbégdé, a yén i yééne bikééhene i homa ba nsébél le Mbégdé i ntegek ngok, ndi Gabata ni hop Lôk Héber. 14 Ndi kel i, i bé kel ngôôba i ngand Pasa; hala a bé jam kiki bo kosi.* Ha nyen a bi kal Lôk Yuda le: “Nuna-ki, kiñe nan ini!” 15 Ndi ba lond le: “Nol nye!* Nol nye! Péni nye i kék!”* Pilatô a kal bo le: “Baa me nol kiñe nan?” Baéga biprisi ba timbhe nye le: “Di gwé bé kiñe ipe handugi Kaisa.” 16 I mbus, a ti bo nye le ba péni nye i kék.

Ha nyen ba bi kena Yésu. 17 A bé a bééga kék yé njiiha* nyemede; a pam inyu ke i homa ba nsébél le Homa Kégéé ño, ndi ba nsébél nye ni hop Lôk Héber le Gôlgôta. 18 Nyoo nyen ba bi tômlene nye i kék ipañ bôt bape iba, wada hiki pes, Yésu a bak i ñemkété. 19 Pilatô a bi tila ki i libam, a ha libam li i kék njiiha.* I bé ntilga mu le: “Yésu mut Nasaret, Kiñe Lôk Yuda.” 20 Ngandak bôt ikété Lôk Yuda i bi añ i matila ma, inyule homa ba bi tômlene Yésu i kék a bé bebee ni tison;* matila ma bé ki ni hop Lôk Héber, hop Latin ni hop Grikia. 21 Ndi baéga biprisi ba Lôk Yuda ba kal Pilatô le: “U tila bañ le: ‘Kiñe Lôk Yuda,’ ndi tila le a bi kal le: ‘Me yé Kiñe Lôk Yuda.’” 22 Pilatô a timbhe le: “Me mal tila i yom me ntila.”

23 I mbus, i ngéda bisônda bi bi mal tômôl Yésu i kék, bi yoñ mambot mé, bi kap mo môga ma-na, hiki sônda jôga jada, bi yoñ ki mbot yé kété. Ndi mbot yé kété i bééna bé mbañgô; i bé mbagak ibôdôl i ngii ikepam isi. 24 Jon bi bi kalna le: “Di was bañ yo, ndi di leñ mbam inyu yi njee a’ yoñ yo.” Hala a bé inyu yônôs tilna i i nkal le: “Ba bi kabna mbot yem ipôla yap, ba leñ ki mbam inyu mbot yem.” Bisônda bi bi boñ toi i mam mana.

25 Ndi nyañ Yésu a bé a téé ha bebee ni kék njiiha*, yak manyañ nyañ nu muda; lôñni Maria nwaa Klôpa, ni Maria Magdaléna. 26 Jon ngéda Yésu a bi tehe nyañ ni nnigil nu a bé gwés ba téé ha bebee, a kal nyañ le: “A muda, nun-ki, man woñ nunu!” 27 I mbus, a kal i nnigil nu le: “Nun-ki, nyuñ nunu!” Jon ibôdôl ha ngeñ i, i nnigil nu a bi yoñ nye i nyeni.

28 I mbus mam mana, kiki Yésu a nyi le nano mam momasôna ma mal yon, inyu yônôs tilna, a kal le: “Nyus i gwé me.” 29 Hibee hi biték hi bé ha, nyonok ni wai i mbai. Ha nyen ba bi yube sut ikété wai i mbai, ba som sut i kék hisôp,* ba kôôgaha yo bebee ni nyo wé. 30 I ngéda a bi noode wai i mbai, Yésu a kal le: “Hala a mal yon!” Kiki a ñue ño, a pémés nhébék wé u nsôk.*

31 Kiki i kel ini i bé kel Ngôôba, Lôk Yuda i bé gwés bé le mim mi yégle mi péni i bikék bi njiiha i kel Sabat (inyule i kel Sabat ini i bé Sabat ikeñi), inyu hala nyen ba bi bat Pilatô le ba bôk makôô ma bôt ba bé i bikék bi njiiha, ba suhus ki mim. 32 Ha nyen bisônda bi bi lo, bi bôk makôô ma mut nu bisu ni makôô ma nuu mut numpe nu a bé i kék ipañ yé. 33 Ndi kiki ba mpam yak Yésu, ba tehe le a mal wo, jon ba bi bôk bé nye makôô. 34 Ndi sônda yada mu, i ôm nye likoñ i mbai; i nlélém ngéda, matjél ni malép ma pam. 35 Nu a bi tehe jam lini a bi bok mbôgi ini, mbôgi yé i yé maliga, a nyi ki le i jam a nkal li yé maliga, le ndi yak bé ni hémle. 36 Ni maliga, i mam mana ma bi tagbe le ndi i tilna ini i yon: “B’a bôk* bé hés yé yo ki yo.” 37 Tilna ipe i nkal ki le: “B’a béñge nu ba bi ôm likoñ.”

38 I mbus mam mana, Yôsep mut Arimatia, nu a bé nnigil Yésu bisôsôli inyule a bé kon Lôk Yuda woñi, a bat Pilatô kunde i héya mim u Yésu; Pilatô a ti nye kunde i. Jon a bi ke, a héya mim. 39 Nikôdémô, i mut a bi bôk a lo yak Yésu juu, yak nye a bi lona nunumba i mire mpôdnaga ni alôé,* i édék jam kiki bo môm maa ma kilô. 40 Ha nyen ba bi yoñ mim Yésu, ba lép* wo lôñni binunumba ikété loñge mboñ inoñnaga ni bilem bi majôna bi Lôk Yuda. 41 I bi kwo le wom mbônji u bé bebee ni homa ba bi nôlôl nye,* soñ* mondo i bé mu wom u, ba bé ngi niñi mim wo ki wo mukété. 42 Kiki kel ini i bé kel ngôôba i ngand Pasa i Lôk Yuda, ni le soñ i bé bebee, jon ba bi niñi mim Yésu ha.

20 I hilo hi bisu hi sonde, Maria Magdaléna a pule i soñ* ngéda jiibe li bé li ngi yii, a tehe le ba mal héya ngok i soñ.* 2 Ha nyen a bi ke ngwéé yak Simôn Pétrô bo nuu nnigil numpe Yésu a bé gwés, a kal bo le: “Ba nhéya mim Nwet ikété soñ, di nyi bé hee ba niñne wo.”

3 Ha nyen Pétrô ni nuu nnigil numpe ba bi pam inyu ke i soñ. 4 Bo iba ba bôdôl ôt ngwéé lôñ, ndi nuu nnigil numpe a ke ngwéé iloo Pétrô, a ba mut bisu i pam i soñ. 5 Kiki a nsedep, a tehe loñge mboñ i yé ha ’isi, ndi a bi jôp bé ikété soñ. 6 Yak Simôn Pétrô nu a bé noñ nye a lo, a jôp ikété soñ. A tehe loñge mboñ i yé ha ’isi. 7 I mboñ u bé Yésu i ño u bé bé ni unu mboñ umpe, ndi wotama u bé nhôdôk wé homa. 8 Ha nyen yak nuu nnigil numpe, nu a bé mut bisu i pam i soñ, a jôp, a tehe, yak nye a hémle. 9 Inyule ba bé ngi nok tilna i nkal le a nlama tuge ikété bawoga. 10 I mbus hala, banigil ba témb i mandap map.

11 Ndi Maria a bi yégle a téé ha mbégdé, bebee ni soñ, a eek. Kiki a bé ee, a sedep inyu béñge ikété soñ, 12 a tehe biañgel biba bi hééba bipuba bi mambot, bi bak bi yii i homa ba bi niñne mim Yésu; añgel yada i bé i yii i homa ño u bé, ipe i bak i homa makôô ma bé. 13 Ha nyen bi bi bat nye le: “A muda, inyuki u ñee?” A timbhe gwo le: “Ba nkena mim u Nwet wem, me nyi bé hee ba niñne wo.” 14 Kiki a mal pot hala, a hielba, a tehe Yésu a téé ha, ndi a yi bé le Yésu nu. 15 Yésu a bat nye le: “A muda, inyuki u ñee? Njee u nyéñ?” Kiki a bé hoñol le nsalwom u mbônji nu, a kal nye le: “A Nwet, ibale wen u nhéya mim, kal me hee u mbiine wo le me ke me yoñ wo.” 16 Yésu a kal nye le: “A Maria!” Kiki a nhielba, a kal nye ni hop Lôk Héber le: “Rabôni!” (hala a nkobla le: “A Lét!”) 17 Yésu a kal nye le: “Waa kabda me inyule me yé ngi bet yak Tata. Ndi ke yak lôktata, kal bo le: ‘Me yé i bet yak Tata wem ni Isoñ nan, yak Nyambe wem ni Nyambe nan.’” 18 Maria Magdaléna a ke, a legel banigil nwin le: “Me ntehe Nwet!” A añle ki bo i mam Nwet a bi kal nye.

19 Kiki kôkôa i bi kwo i kel i, hala wee i kel bisu i sonde, makôga ma homa banigil ba bé ma bé nyibik inyule ba bé kon Lôk Yuda woñi; ha nyen Yésu a bi lo, a telep i ñemkété wap, a kal bo le: “Nsañ u ba ni bé.” 20 Kiki a mal pot hala, a unda bo moo mé ni mbai yé. Ha nyen banigil ba bi kon maséé le ba ntehe Nwet. 21 Yésu a témb a kal bo le: “Nsañ u ba ni bé. Me yé i ep bé ndik kiki Tata a bi ep me.” 22 Kiki a mal pot hala, a hue i ngii yap, a kal bo le: “Ni kôhna mbuu mpubi. 23 Hiki mut n’a nwéhél bibéba, wee ba mal nwéhél nye gwo; ndi hiki mut n’a nwéhél bé bibéba, wee ba nwéhél bé nye gwo.”

24 Ndi Tômas, wada ikété jôm ni iba, nu ba nsébél ki le Lihas, a bé bé lôñni bo ngéda Yésu a bi lo. 25 Jon bana banigil bape ba bi kal nye le: “Di ntehe Nwet!” Ndi a kal bo le: “Ibale me ntehe bé ndôndôô i batone i moo mé, me ha bé to hinoo hiem mu ndôndôô i batone, me ha bé to woo wem i mbai yé, me yé mbén i hémle.”

26 Dilo juem i mbus hala, banigil ba témb ba kodba ikété ndap, yak Tômas a bé lôñni bo. To hala kiki makôga ma bé nkwéhék, Yésu a lo, a telep bo i ñemkété, a kal le: “Nsañ u ba ni bé.” 27 I mbus ha, a kal Tômas le: “Ha hinoo hioñ hana, béñge yak moo mem, sambal ki woo woñ, u ha wo i mbai yem le ndi u waa pééna,* u hémle.” 28 Tômas a timbhe, a kal nye le: “A Nwet wem ni Nyambe wem!” 29 Yésu a kal nye le: “Baa u nhémle inyule u ntehe me? Maséé ma yé ni ba ba nhémle bo ngi tehe.”

30 Ibabé pééna, Yésu a bi boñ ngandak biyimbne ipe i bisu bi banigil bé, bi bi ta bé ntilga munu nhôdôk kaat unu. 31 Ndi mana mam ma yé ntilga inyu boñ le ni hémle le Yésu nyen a yé Kristô, Man Nyambe; kayéle ni njel hémle ini, ni bana niñ i jôl jé.

21 I mbus hala, Yésu a témb a pémél banigil bé i Tuye Tibéria. Haana nyen a bi pémél bo. 2 I bôt bana bon ba bé lôñ: Simôn Pétrô, Tômas (nu ba nsébél le Lihas), Natanael mut Kana nu Galiléa, bon ba Sébédéô, lôñni banigil ba Yésu iba bape. 3 Simôn Pétrô a kal bo le: “Me nke i lop tjobi.” Ba kal nye le: “Yak bés di nke lôñni we.” Ba pam i mbégdé, ba bet i môñgô, ndi ba gwel bé to yom i u u.

4 Ndi kiki kel i nye ndigi, Yésu a telep i ngwañ tuye, ndi banigil ba bi yi bé le Yésu nu. 5 Ha nyen Yésu a bi kal bo le: “A bon, baa ni gwé yom* i je?” Ba timbhe le: “To!” 6 A kal bo le: “Leña mbunja i pes walôm i môñgô, ndi n’a gwel yom.” Jon ba bi leñ mbunja, ndi ba la ha bé ôt yo inyule i bi gwel ngandak tjobi. 7 Ha nyen i nnigil Yésu a bé gwés a kal Pétrô le: “Nwet nu!” I ngéda Simôn Pétrô a bi nok le Nwet nu, a haba* mbot yé inyule a bé nyuu nso,* a leñba ikété tuye. 8 Ndi bana banigil bape ba lo ikété man môñgô, ba ôdôk mbunja nyonok ni tjobi inyule ba bé bé haa ni ngwañ, hala a bé jam kiki bo môm bôô ma méta.*

9 Kiki ba bi pam i ngwañ, ba tehe juu li makalak ni tjobi mu ngii lôñni bret. 10 Yésu a kal bo le: “Ni lona ndék mu tjobi ni ntip gwel.” 11 Ha nyen Simôn Pétrô a bi bet i môñgô, a ôt mbunja i ngwañ, i bé nyonok ni tjobi dikeñi, di bé mbôgôl ni môm matan ni daa.* To hala kiki tjobi di bé ngandak, mbunja i bi pédi bé. 12 Yésu a kal bo le: “Loga i je.” Nnigil to wada a bééna bé makénd i bat nye le: “U yé njee?” Inyule ba bé yi le Nwet nu. 13 Yésu a lo, a yoñ bret, a ti bo yo, a boñ nlélém jam ni hiobi. 14 Hala a bé ngélé i nyônôs aa le Yésu a pémél banigil i mbus bitugne gwé ikété bawoga.

15 I ngéda ba bi mal je, Yésu a bat Simôn Pétrô le: “A Simôn, man Yôhanes, baa u ngwés me iloo bini?”* A timbhe nye le: “Ñ, a Nwet, u nyi le me ngwés we.” Nwet a kal nye le: “Jés bon bem ba mintômba.” 16 A témb a bat nye inyu ngélé i nyônôs iba le: “A Simôn, man Yôhanes, baa u ngwés me?” Pétrô a timbhe le: “Ñ, a Nwet, u nyi le me ngwés we.” Nwet a kal nye le: “Tééda bon bem ba mintômba.” 17 A témb a bat nye inyu ngélé i nyônôs aa le: “A Simôn, man Yôhanes, baa u ngwés me?” Hala a tééñga Pétrô le a mbat nye inyu ngélé i nyônôs aa le: “Baa u ngwés me?” Jon Pétrô a bi kal nye le: “A Nwet, u nyi mam momasôna; u nyi le me ngwés we.” Yésu a kal nye le: “Jés bon bem ba mintômba. 18 Me nkal yaga we maliga le, i ngéda u bé mañge wanda, u bé haba mbot yoñ wemede, u kenek i homa u ngwés. Ndi ngéda w’a un, w’a sambal moo moñ, mut numpe nyen a ga ha we mbot, a kena ki we i homa u ngwés bé.” 19 A bi kal hala inyu toñol ni umbe ntén nyemb Pétrô a’ ti Nyambe lipém. Kiki a mpot hala, a kal nye le: “Noñ me ibabé waa.”

20 Pétrô a hielba, a tehe le i nnigil Yésu a bé gwés a yé i noñ bo; nyen a bi sedep ni mbus, a nigip i tôl Yésu ngéda ba bé je* ndi a bat le: “A Nwet, njee a yé i liibana we?” 21 Jon kiki a ntehe nye, Pétrô a bat Yésu le: “A Nwet, y’a ba lelaa inyu mut nunu?” 22 Yésu a timbhe nye le: “Ibale sômbôl yem inyu yé i yé le a yén i niñ letee me lo, hala a mbéñge we ni kii? We noñ me ibabé waa.” 23 Jon ñañ u bi ke ipôla lôk kéé le i nnigil nu a’ wo bé. Ndi Yésu a bi kal bé le i nnigil nu a’ wo bé. A bi kal ndigi le: “Ibale sômbôl yem inyu yé i yé le a yén i niñ letee me lo, hala a mbéñge we ni kii?”

24 I nnigil nu nyen a mbok i mbôgi ini inyu mam mana, nye ki nyen a bi tila i mam mana, di nyi ki le mbôgi yé i yé maliga.

25 Ni maliga, Yésu a bi boñ ki ngandak mam ipe, ibale ba bak le ba tila toi momasôna, me nhégda le ki nkoñ ’isi womede u nkola bé inyu begee minhôdôk mi bikaat mi nwominsôna.