ÑAÑ NLAM INOÑNAGA NI MARKÔ

1 Bibôdle bi ñañ nlam u Yésu Kristô, Man Nyambe. 2 Kiki i yé ntilga ikété kaat i mpôdôl Yésaya le: “(Nuna-ki, me yé i ep nlegelnwin wem i bisu gwoñ,* nyen a’ bôk we i bisu inyu kôôba njel yoñ.) 3 Mut a nlond i ñoñ le: ‘Kôôbana njel i Yéhôva!* Sañlana ki minloñ nwé.’” 4 Yôhanes Nsôble a bé i ñoñ, a téak likalô le bôt ba kôhna sôble kiki yimbne le ba nhiel miñem inyu kôhna nwéhél i bibéba. 5 Hala nyen bôt ba nkoñ u Yudéa wonsôna ni bôt ba Yérusalem bobasôna ba bé ke i boma nye, a sôblege* bo ikété lom Yordan, ba pahlak bibéba gwap. 6 Yôhanes a bé a hééba mbot mahuu ma kamél, a ban-ga ngôli i kôgôô nuga i bôbôk. A bé je bitandi ni wéi bikai. 7 A bé téé likalô, a kalak le: “Mut a nloo me ngui a nlo me i mbus, me kôli bé hôdôp inyu hohol minkôô nwé mi bitamb.* 8 Me, me nsôble bé ni malép, ndi nye a’ sôble bé ni mbuu mpubi.”

9 Mu dilo di nyen Yésu a bi lôl i Nasaret nu Galiléa, Yôhanes a sôble nye ikété Yordan. 10 I nlélém ngéda a bé pam ikété malép, a tehe ngii i nyibla, mbuu u Nyambe u sôs kiki hibeñ i ngii yé. 11 Ha nyen kiñ i lôl i ngii le: “U yé Man wem, Man wem nu gwéha; u nlémél me.”

12 Ha nlélém ngéda, mbuu u tinde nye i ke i ñoñ. 13 A yén i ñoñ môm ma-na ma dilo, Satan a noodege nye. A bé lôñni binuga bi bikai, ndi biañgel bi bé sélél nye.

14 I ngéda ba bi gwel Yôhanes, Yésu a ke i Galiléa, a añlak ñañ nlam u Nyambe, 15 a kalak le: “Ntéak ngéda u nkola, yak Ane Nyambe i nkôôge bebee. Tama bibéba binan, ni hémle ki ñañ nlam.”

16 Kiki a bé hiôm ipañ tuye Galiléa, a tehe Simôn ni manyañ le Andréa, ba leñek mbunja yap i tuye inyule ba bé balop tjobi. 17 Ha nyen Yésu a kal bo le: “Noña me, m’a yilha bé balop bôt.” 18 I nlélém ngéda, ba tjôô mbunja yap, ba noñ nye. 19 Kiki a nkônde ke ndék jôga i bisu, a tehe Yakôbô, man Sébédéô, lôñni manyañ le Yôhanes ba bé ikété môñgô wap, ba tiblak mbunja yap, 20 a pala sébél bo. Ha nyen ba yék isañ wap Sébédéô lôñni bôt bé ba bôlô ikété môñgô, ba noñ nye. 21 Ba ke i Kapernaum.

Kiki kel Sabat* i mbôdôl ndigi, a jôp i ndap bibégés,* a bôdôl niiga. 22 Bôt ba hel kiyaga inyu likeñge jé i niiga inyule a bé niiga bo kiki mut nu a gwé lipémba li Nyambe, ha kiki bayimbén bap bé. 23 I nlélém ngéda, mbuu mbe u bé tééñga mut wada mukété ndap yap bibégés, a londok le: 24 “Bés ni we, di gwééna kii, a Yésu, mut Nasaret? Baa u nlo inyu tjé bés? Me nyi yaga njee u yé, u yé Numpubi nu Nyambe!” 25 Ndi Yésu a nyéyéi wo, a kal le: “Yip nyo, nyodi ikété yé!” 26 Ha nyen mbuu mbe u leñ i mut nu ’isi, mut a sat,* a londok ki ni kiñ yé yosôna; i mbus, mbuu u nyodi ikété yé. 27 Hala a hélés bôt bobasôna kiyaga kayéle ba bôdôl kwélél mu jam li bo ni bo, ba kalak le: “Kii ini? Biniigana bi mondo bi! A nti yak mimbuu mimbe oda, mi nôgôl ki nye.” 28 Hala nyen ngan yé i pala tjama ni mbok Galiléa yosôna.

29 I mbus ha, ba nyodi i ndap bibégés, ba ke i ndap Simôn lôñni Andréa, yak Yakôbô bona Yôhanes ba bé lôñni bo. 30 Ndi nyôgôl Simôn a bé a niñi, a konok lihep, ba pala kal Yésu le a nkon. 31 Kiki a ntiige nye bebee, a gwel woo wé, a téé nye, lihep jé li mal, muda a bôdôl sélél bo.

32 I ngéda kôkôa i bi kwo, hiañgaa hi ma nañal, bôt ba bôdôl lona nye ba bobasôna ba bé kon, lôñni ba ba bééna mimbuu mimbe. 33 Tison yosôna i kodba i bisu bi likôga. 34 A mélés ngandak i i bééna mintén mi makon nwominsôna, a pémhak yak ngandak mimbuu mimbe ndi a bé nwas bé le mimbuu mimbe mi pot inyule mi bé yi le a yé Kristô.*

35 Kegla tutu, ki jiibe li ngi yii, a telep, a pam, a ke i ñoñ; nyoo, a bôdôl soohe. 36 Ndi Simôn ni ba ba bé lôñni nye ba bôdôl yéñ Yésu homa nyensôna, 37 kiki ba ntehe nye, ba kal nye le: “Bôt bobasôna ba yé i yéñ we.” 38 Ndi a kal bo le: “Di kenek homa numpe, ikété bitison bi yé hana ipañ inyu boñ le yak nyoo me téé likalô, inyule inyu hala nyen me bi lôl.” 39 Ha nyen a bi kiiña ni Galiléa yosôna, a téak likalô i mandap map ma bibégés, a pémhak ki mimbuu mimbe.

40 Yak mut lô wada a bi lo i boma nye, a soohe nye, a ôm maboñ ’isi, a kal nye le: “Ibale ngôñ yoñ i, u nla mélés kon wem.”* 41 Ha nyen a kônôl nye ngoo, a sambal woo wé, a tihba nye, a kal ki nye le: “ Ngôñ yem i! Kon woñ u mal.” 42 I nlélém ngéda, lô i nyoi, a témbna mbôô wé.* 43 I mbus, a tibil yaga béhe nye, ndi to le a nhuuha nye, 44 a kalak nye le: “Yoñ yihe le u kal bañ mut to wada jam li, ndi ke undba yak prisi, u ti ki likébla Môsi a bi téé inyu mut lô nu a mbôôp* kayéle ba ba we mbôgi.”* 45 Ndi kiki mut nunu a nke, a bôdôl legel jam li, a tjamak jo ni mbok yosôna kayéle Yésu a bééna ha bé njel i jôp ikété tison to yada i mbamba, ndi a bé yén i mbégdé, i bahoma ba yé nwee. To hala, bôt ba bé waa bé lôl bahoma bobasôna inyu boma nye.

2 Ndi i mbus ndék dilo, a témb a jôp i Kapernaum, nwin u ke le a yé i ndap. 2 Ngandak bôt i yon mu ndap kayéle pôla i bé ha bé, to ipañ nwemel; a bôdôl añle bo bañga i Nyambe. 3 Ba lona nye ñambge* mut, bôt ba-na bon ba bé ba bééga nye. 4 Ndi ba la bé jôbna nye yak Yésu inyule limut li bé ngandak, jon ba bi héya nyôl i homa Yésu a bé, ba suhlene ñambge mut i nañi het u bé u niñne ha homa ba bi yibil. 5 Kiki Yésu a ntehe hémle yap, a kal ñambge mut le: “A man, bibéba gwoñ bi nwéhlana.” 6 Ndi bayimbén bahogi ba bé ba yii ha, ba hoñlak mu miñem nwap le: 7 “Inyuki i mut nunu a mpot hala? A ñôbôs jôl li Nyambe. Njee a nla nwéhél bibéba handugi Nyambe nyetama?” 8 Ndi nlélém ngéda, Yésu a yimbe le ba bééna mahoñol ma ipôla yap, jon a kal bo le: “Inyuki ni nhégda i nya mam i mu miñem minan? 9 Kii i ntomb, i kal ñambge mut le: ‘Bibéba gwoñ bi nwéhlana,’ tole i kal le: ‘Telep, begee nañi yoñ, kenek’? 10 Ndi inyu boñ le ni yi le Man mut a gwé kunde hana ’isi i nwéhél bibéba—” A kal ñambge mut le: 11 “Me nkal we le: Telep, begee nañi yoñ, kenek i ndap yoñ.” 12 Ha nyen a telep, a begee nañi yé i nlélém ngéda, a pam i mbégdé i bisu gwap bobasôna. Jon bobasôna ba hel kiyaga, ba ti Nyambe lipém, ba kal le: “Di ma tehe bé i nya jam ini.”

13 A bi témb ki a ke i ngwañ tuye, limut jolisôna li bé waa bé lo i boma nye, ha nyen a bôdôl niiga bo. 14 Ndi kiki a bé tagbe, a tehe Lévi, man Alféô nu a bé a yii i homa ba nsaane tas, a kal nye le: “Noñ me.” A telep, a noñ nye. 15 I mbus ngéda, a bé je* i ndap Lévi, yak ngandak bakottas ni baboñbéba i bé je* ni Yésu lôñni banigil bé inyule ngandak mukété yap i bé noñ nye. 16 Ndi kiki bayimbén mukété Farisai ba bi tehe le a nje lôñni baboñbéba yak ni bakottas, ba bôdôl kal banigil bé le: “Baa a nje lôñni bakottas yak ni baboñbéba?” 17 Kiki Yésu a nok hala, a kal bo le: “I bôt ba yé mbôô ba gwé bé ngôñ ni dokta, ndik bôt ba nkon. Me bi lo bé me i sébél bôt ba téé sép, ndi baboñbéba.”

18 Ndi banigil ba Yôhanes ni Farisai ba bééna lem i sôga je.* Jon ba bi lo, ba bat nye le: “Inyuki banigil ba Yôhanes lôñni banigil ba Farisai ba gwé lem i sôga je, ndi banigil boñ ba gwé bé lem i sôga je?” 19 Ha nyen Yésu a kal bo le: “I ngéda mbiimuda a yé lôñni bo, mawanda ma mbiimuda ma gwé bé njom yo ki yo i sôga je, hala bé? I ngéda mbiimuda a yé lôñni bo, ba nla bé sôga je. 20 Ndi dilo d’a lo, ngéda mbiimuda a’ yôña, a ba ha bé ni bo, i hilo hi nyen b’a sôga je. 21 Mut nye ki nye a nkôñôl bé pes libadô i mondo mu nlômbi mbot; ibale a mboñ hala, libadô li mondo li nimbil mbot ni ngui, kayéle lituba li nkônde ndik keñep. 22 Nlélém jam ki, mut to wada a nha bé wai yondo ikété minlômbi mi dibôi* di wai. Ibale a mboñ hala, wai y’a bol dibôi, i sôbi, yak dibôi di wai di ôbi. Ndi ba nha wai yondo ikété dibôi di wai di yondo.”

23 Ndi i kel Sabat, kiki a bé tagbe i nwom mi blé,* banigil bé ba bôdôl ket mis ma blé mu kiki ba bé ke mu njel. 24 Jon Farisai i kal nye le: “Nun-ki, inyuki banigil boñ ba yé i boñ jam li ta bé kunde i kel Sabat?” 25 Ndi a kal bo le: “Baa ni ma añ bé i jam David a bi boñ ngéda bijek gwé bi bi mal, njal i gwel nye ni bôt ba bé lôñni nye? 26 Baa ni bi añ bé ikété ñañ u mbéñge Abiatar, ñéga biprisi, lelaa David a bi jôp ikété ndap Nyambe, a je bret bi makébla,* bi bi ta bé mut nye ki nye kunde i je, handugi biprisi gwotama, a ti yak gwo bôt ba bé lôñni nye?” 27 I mbus, a kal bo le: “Nyambe a bi hek Sabat inyu mut binam, ndi a bi hek bé mut binam inyu Sabat. 28 Jon Man mut a yé yak Nwet Sabat.”

3 Lisañ lipe a témb a jôp i ndap bibégés, mut wada a bé ha, woo u bi wo* nye. 2 Ndi Farisai i bé béñge yaga nye inyu tehe too a’ mélés kon u mut nu i kel Sabat, le ndi ba ôm nye nsohi. 3 A kal i mut woo u bi wo* le: “Telep, lo hana ñemkété.” 4 I mbus, a bat bo le: “I kel Sabat, baa i yé kunde i boñ loñge tole i boñ béba, i tohol niñ* tole i nol?” Ndi ba yén nwee. 5 Kiki a mal béñge bobasôna, hala a siidaha nye ñem inyule a bi tehe minledek nwap mi miñem, a kal i mut nu le: “Sambal woo woñ.” Kiki a nsambal wo, woo wé u témb mbôô. 6 Ha nyen Farisai i pam i mbégdé, kunda yada, i bôdôl hek pék ni ntôñ u banit Hérôdé ikolba nye, le ba nol nye.

7 Ndi Yésu ni banigil bé ba yoñ njel tuye, yak limut li bôt likeñi li li bé lôl i Galiléa ni i Yudéa li noñ nye. 8 Limut li bôt likeñi li nyodi Yak i Yérusalem, i Iduméa, i pes likôl i Yordan, lôñni i pes i Tir ni i Sidôn, li lo i boma nye inyule li bi nok ngan i ngandak mam a bé boñ. 9 Ndi a kal banigil bé le ba kôôbana nye man môñgô inyu boñ le limut li hihe bañ nye. 10 Inyule kiki a mélés makon ma ngandak bôt, ba bobasôna ba bééna bibéba bi makon ba kôba nye nyuu inyu tihba nye. 11 Yak i bôt ba bééna mimbuu mimbe* ba bé kwo i bisu gwé hiki ngéda ba bé tehe nye, ba londok, ba kalak le: “U yé Man Nyambe.” 12 Ndi ngandak ngélé, a bé tibil yaga ti bo oda le ba kal bañ bôt njee a yé.

13 Kiki a bé bet hikôa, a sébél ba a bi pohol, ba noñ nye. 14 A pohol* jôm li bôt ni iba, a ti ki bo jôl le baôma, bon ba bé lama yéga nye, bon a bé lama ep i téé likalô, 15 bon a bé lama ki ti ngui i pémés mimbuu mimbe.

16 I jôm ni iba a bi pohol* i bé Simôn, nu a bi ti ki jôl le Pétrô; 17 Yakôbô man Sébédéô lôñni manyañ le Yôhanes (a bi ti ki bo jôl le Bôanerges, li li nkobla le “Bon ba mbambat”); 18 Andréa, Filipô, Bartôlôméô, Matéô, Tômas, Yakôbô man Alféô, Tadéô, Simôn mut makénd,* 19 ni Yuda iskariôt, nu a bi sôk liibana nye.

I mbus, a jôp ikété ndap, 20 yak limut li témb li kodba, kayéle ba bééna bé to pôla i je. 21 Ndi ngéda bôt bé ba lihaa ba bi nok hala, ba pam inyu gwel nye inyule ba bé kal le: “A nkônd njék.” 22 Yak bayimbén ba ba bi lôl i Yérusalem ba bé kal le: “A gwé Belsébub,* a mpémés ki mimbuu mimbe ni ngui i ñane mimbuu mimbe.” 23 Ndi kiki a nsébél bo ipañ yé, a pôdôs bo ni njel dihéga le: “Lelaa Satan a nla pémés Satan? 24 Ibale ane i mbagla inyu kolba yomede, wee ane i, i nla bé nom;* 25 ibale yak ndap lihaa i mbagla inyu kolba yomede, wee ndap i y’a la bé nom. 26 Nlélém jam ki, ibale Satan a ntelep inyu kolba nyemede, a bagla ki, wee a nla bé nom, ndi a yé i ke i lisuk jé. 27 Ni maliga, mut to wada a nla bé jôp ikété ndap i mpémba mut inyu nip gwom gwé ibale a mbôk ndugi bé a kañ i mpémba mut u. Hala ndik nyen a nla yoñ gwom gwobisôna bi ndap yé. 28 Me nkal bé maliga le, b’a nwéhél bon ba bôt mam momasôna, to ba mboñ imbe béba, to ba nleñ imbe sol. 29 Ndi nu ni nu a nsol mbuu mpubi, a’ kôhna bé nwéhél i boga ni boga, ndi kogse i béba yé i nom mba ni mba.” 30 A bi pot hala inyule ba bé kal le: “A gwé mbuu mbe.”

31 I mbus ha, nyañ ni lôknyañ ba lo, ba telep i mbégdé, ba ep mut i sébél nye. 32 Kiki limut li bé li yii, li ma kéña nye, ba kal nye le: “Nun-ki, nyuñ ni lôknyuñ ba yé i mbégdé, ba nyéñ tehe we.” 33 Ndi a timbhe bo le: “Ini* lôñni lôk kéé le bonjee?” 34 Ha nyen a nun i bôt ba bé ba yii, ba ma kéña nye, a kal le: “Nuna-ki! Bana bon ba yé ini lôñni lôk kéé! 35 Nu ni nu a mboñ sômbôl i Nyambe, nyen a yé mankéé nu munlôm, ni nu muda, ni ini.”

4 A témb a bôdôl niiga i ngwañ tuye, yak limut li bôt likeñi li kodba ipañ yé. Jon a bi bet i môñgô, a yén, a ke haa ndék ni ngwañ tuye, ndi limut jolisôna li bééne i ngwañ tuye. 2 Ha nyen a bôdôl niiga bo ngandak mam ni njel dihéga; kiki a bé niiga bo, a kal bo le: 3 “Emblana. Nuna-ki, mut wada a bi pam i nwes mbôô. 4 Mu kiki a bé nwes mbôô, ihogi i kwo i nloñ, ndi dinuni di lo di je yosôna. 5 Ipe i kwo i bahoma ba ngok i het biték bi bé bé ngandak, i pala ki o inyule biték bi bé bé ndip.* 6 Ndi ngéda hiañgaa hi bi pam, hi ligis yo inyule i bééna bé minkañ. 7 Ipe ki i kwo ipôla biloo, ndi biloo bi o, bi hô yo, i num bé matam. 8 Ndi ipe i bi kwo i hisi hilam, i nañ, i bôl, i bôdôl num matam môm maa, môm masamal, ni mbôgôl ngélé.” 9 I mbus, a kônde le: “Nu a gwé maôô i emble, a emble.”

10 Ndi ngéda a bé nyetama, i bôt ba bé nye ipañ lôñni jôm li baôma ni iba ba bôdôl bat nye mambadga inyu dihéga tjé. 11 A kal bo le: “Bé bon i bi tina le ni nok jimb lipubi li Ane Nyambe, ndi inyu bôt ba yé i mbégdé, me niiga bo mam momasôna ni dihéga, 12 inyu boñ le to hala kiki ba mbéñge, ba tehe bañ; to hala kiki ba ñemble, ba tibil bañ nok; to hielba, ba hielba bañ inyu kôhna nwéhél.” 13 I mbus, a kal ki bo le: “Baa ni nok bé hihéga hini? Lelaa ni n’a nok dini dihéga dipe tjodisôna?

14 “I mut a nwes mbôô nyen a yé nu a nwes bañga. 15 Ngim bôt i yé kiki mbôô i nkwo i nloñ, ngéda ba ntip ndik nok bañga, Satan a nlo, a héya bañga ba nwes ikété yap. 16 Nlélém jam ki, bôt bape ba yé kiki mbôô i nkwo i bahoma ba ngok; i ngéda ba ntip ndik nok bañga, ba neebe yo ni maséé. 17 Ndi kiki bañga i yé ngi o minkañ ikété miñem nwap, ba nom ndik inyu ndék ngéda; ndi ngéda njiiha tole ndééñga i ntip ndik bôdôl inyule ba ñemble bañga, ba mbaage. 18 Ba bi nwes ki mbôô ipe ipôla biloo. I bôt bana bon ba ñemble bañga, 19 ndi mandutu ma niñ munu nkoñ ’isi,* ni ngui malôga i lingwañ, lôñni minheña inyu mintén mi mam nwominsôna mi njôp bo i miñem, mi nhô bañga kayéle i num bé matam. 20 Sôk i nsôk, mbôô ba bi nwes i hisi hilam i yé bôt ba ñemble bañga, ba nleege yo ni maséé, ba num ki matam môm maa, môm masamal, ni mbôgôl ngélé.”

21 A kal ki bo le: “Ba nyoñ bé lambe inyu ha yo isi sel* tole isi nañi, hala bé? Baa ba nyoñ nga yo inyu bii yo i kéhne lambe? 22 Inyule yom yo ki yo i sôli y’a yégle bé le ba yelel bé yo; to yom yo ki yo ba ntibil sôô y’a yégle bé le i pam bé i mbégdé. 23 Nu ni nu a gwé maôô i emble, a emble.”

24 A kônde ki kal bo le: “Tiblana sédi maôô inyu nok mam ni yé emble. Kiki ni nhégél bape, hala nyen b’a hégél yak bé, ñ, b’a kônde yaga bé. 25 Inyule nu a gwé, b’a kônde ki nye; ndi nu a gwé bé, Yak i ndék a gwé, b’a yoñ yo.”

26 I mbus, a kal ki le: “Hala nyen Ane Nyambe i yé kiki ngéda mut a nwes mbôô ’isi. 27 A nañal juu, a telbak kegla, ndi a nyi bé lelaa mbôô i ño, to lelaa i nañ. 28 Hisi hiomede hi mboñ le mbôô i o ndék ni ndék: Hi nti ndugi man kai, i mbus ntudu u pam; sôk i nsôk, u yila nhôôlak ntudu nyonok ni mis. 29 Ndi ngéda matam ma nhôlôl ndigi, a ntégbaha nhôdôk kwade inyule ngéda libumbul i nkola.”

30 A kônde ki kal le: “Di nla hégha Ane Nyambe ni kii? Tole di nla yoñ himbe hihéga inyu toñol yo? 31 I yé kiki hisiina hi mbôô, ngéda ba bi bel hio, hi bé loo mbôô yosôna bititigi hana ’isi. 32 Ndi ngéda ba mal bel yo, i nañ, i loo mbônji yosôna bikeñi, i ti mintjep minkeñi kayéle dinuni di ngii di nla léba liyééne isi yiye yé.”

33 Ni i nya ngandak dihéga i nyen a bé añle bo bañga i Nyambe, inoñnaga ni kiki ba bé la nok yo. 34 Ni maliga, a bé pôdôs bé bo ibabé i yoñ hihéga, ndi a bé toñle banigil bé mam momasôna ngéda ba bé botama.

35 I nlélém kel, ngéda kôkôa i bi kwo, a kal bo le: “Loga, di yap uu ngwañ tuye.” 36 Kiki ba mal huuha limut, ba yoñ nye ikété môñgô hala kiki a bé, yak môñgô mimpe mi noñ nye. 37 Ndi soso mbuk mbebi a bôdôl hôñ ni ngui, yak mangudga ma kahal kôba ikété môñgô kayéle môñgô u bé bebee ni yon ni malép. 38 Ndi a bé nyoo mbus môñgô, a kenek ’ilo i ngii mbôñga. Jon ba tôdôl nye, ba kal nye le: “A Lét, hala a nkal bé we to jam le di yé bebee ni wo?” 39 Ha nyen a telep, a bam mbuk mbebi, a kal ki tuye le: “Hogbe! Mom nwee!” Ha nyen mbuk mbebi a mal, homa nyensôna a mom yaga nwee. 40 Ndi a kal bo le: “Inyuki ni nkon woñi hala?* Baa ni yé ngi bana hémle?” 41 Ndi ba bé kon woñi iloo hihéga, ba kalnaga bo ni bo le: “Njee mut yaga nunu? Ngo yak mbebi ni tuye bi nôgôl nye.”

5 I mbus, ba pam nyoo uu ngwañ u tuye, i nkoñ u bôt ba Gérasa. 2 Ndi kiki Yésu a nyodi ndik ikété môñgô, mut wada nu a bééna mbuu mbe* a lo i boma nye, a pémlak i kotoo soñ.* 3 Liyééne jé li bé i kotoo soñ; ipam ha ngéda i, mut nye ki nye a bi la bé kañ nye, to ni nsañ bikei. 4 Ba bééna lem i kañ nye minsañ i moo ni i makôô, ndi to hala a bé a pat minsañ, a bôk bikei; mut to wada a bééna bé ngui i yémbél nye. 5 Juu ni njamuha, a bé waa bé lond i kotoo soñ ni i dikôa, a kegbaga ni ngok. 6 Ndi kiki a ntehe Yésu haa, a ke ngwéé, a ôm maboñ i bisu gwé. 7 I mbus, a lond ni kiñ keñi le: “Me ni we di gwééna kii, a Yésu, Man Nyambe Nungingii? Kum soñ i bisu bi Nyambe le w’a tééñga bé me.” 8 Inyule Yésu a bé kal wo le: “Nyodi ikété mut nunu, a mbuu mbe unu.” 9 Ndi Yésu a bat nye le: “Jôl joñ le njee?” A timbhe le: “Jôl jem le Ntôñ,* inyule di yé ngandak.” 10 Ha nyen i mut nu a kônde soohe Yésu le a pémés bañ mimbuu mimbe le mi nyodi mu loñ i.

11 Ndi liuñ li ngôi likeñi li bé jél ha i hikôa. 12 Ha nyen mimbuu mimbe mi soohe nye le: “Ep bés mu ngôi, le di jôp ikété yap.” 13 A ti nwo kunde i. Ha nyen mimbuu mimbe mi pam, mi jôp ikété ngôi; ndi liuñ li ngôi li ke ngwéé, li kwo i nsôsôgô,* li beha i tuye. Ngôi i bé jam kiki bo dikôô diba, i yin ikété tuye. 14 Ndi batééda ngôi ba ke ngwéé, ba añal jam li i tison ni mu nkoñ u wonsôna. Ha nyen bôt ba lo i béñge kii i bi tagbe. 15 Jon bôt ba lo yak Yésu, ba tehe le i mut a bééna ntôñ u mimbuu mimbe a yii, a hééba mbot, yak yi i nlo nye, ba kon woñi. 16 Yak i bôt ba bi tehe i jam li, ba añle bo lelaa mam ma bi tagbe inyu mut a bééna mimbuu mimbe ni inyu ngôi. 17 Ha nyen ba bôdôl soohe Yésu le a nyodi i nkoñ wap.

18 I ngéda Yésu a bé jôp i môñgô, i mut a bééna mimbuu mimbe a soohe le a noñ nye. 19 Ndi Yésu a neebe bé, a kal nye le: “Témb i mbai yoñ ni i lihaa joñ, añle bo mam momasôna Yéhôva* a mboñ inyu yoñ lôñni konangoo a ñunda we.” 20 I mut nu a ke, a bôdôl añal i Dékapôli* mam momasôna Yésu a bi boñ inyu yé; hala a hélés bôt bobasôna.

21 Kiki Yésu a ntémb a yap uu ngwañ lôñni môñgô, limut li bôt likeñi li kodba ipañ yé ngéda a bé a ngi yii bebee ni tuye. 22 Ñane ndap bibégés wada, nu jôl jé le Yairô, a lo; kiki a ntehe Yésu, a kwo i makôô mé. 23 A soohe nye ngandak ngélé, a kal le: “Hingongonda hiem hi nkon ngandak.* Soho, lo kéhi moo i ngii yé inyu boñ le a mbôôp le ndi a niñ.” 24 Ha nyen Yésu a ke lôñni nye, yak limut li bôt likeñi li bé noñ nye li kahal hihe nye.

25 Ndi muda wada a bé ha, nu matjél ma bi bôdôl pam hala a bé jôm li nwii ni ima. 26 A bi nok njôghe iloo hihéga* i moo ma ngandak bidokta, a pémés yak nkus wé wonsôna, ndi a bi nôgda bé mbôô to ndék, kon u bé nai ndik nnayak. 27 I ngéda a bi nok miñañ inyu Yésu, a lo nye i mbus ikété limut, a tihba mbot yé ngii, 28 inyule a bé waa bé kalba le: “Ibale me ntihba to mambot mé ma ngii, m’a mbôôp.” 29 I nlélém ngéda, matjél mé ma kidi,* a nôgda munu nyuu yé le béba yé kon i mal.

30 I nlélém ngéda, Yésu a nôgda le ngui i nyodi ikété yé, ha nyen a hielba ikété limut, a bat le: “Njee a ntihba mambot mem?” 31 Ndi banigil bé ba kal nye le: “U ntehe limut li nhihe we, ndi u badak le: ‘Njee a ntihba me?’” 32 Ndi a bé béñge homa nyensôna inyu tehe njee a mboñ hala. 33 Ndi muda a lo, a kwo i bisu gwé, a konok woñi, a sehlaga, a yik jam li mpémél nye, a kal nye maliga momasôna. 34 Yésu a kal nye le: “A ngond yem, hémle yoñ i mélés kon woñ. Kenek ni nsañ, i béba kon ini i tééñga ha bañ ki we.”

35 Ndi a bé a ngi podok ngéda ngim bôt i bi lôl i ndap i ñane ndap bibégés, i kal le: “Ngond yoñ i nwo! Inyuki u ntééñga ki Malét?” 36 Ndi Yésu a nok nkwel wap, a kal ñane ndap bibégés le: “U kon bañ woñi,* unda ndik le u gwé hémle.” 37 Ndi a bi nwas bé le mut nye ki nye a noñ nye handugi Pétrô, Yakôbô, lôñni manyañ Yakôbô le Yôhanes.

38 Ha nyen ba bi ke i ndap ñane ndap bibégés, a koba ngandak liyôgbe, ni bôt ba bé ee, ba londok makeñi. 39 Kiki a njôp, a kal bo le: “Inyuki ni ñee, ni boñok liyôgbe lini? Mañge a nwo bé, a yé i ke ’ilo.” 40 Ba bôdôl nol nye hiol hi diyana. I mbus, kiki a mpémés bo, a yoñ isañ ni nyañ mañge, lôñni ba ba bé ni nye, a jôp i homa mañge a bé. 41 Ha nyen a gwel woo u mañge, a kal nye le: “Talita kumi,” hala a nkobla le: “A hingongonda, me nkal we le: ‘Telep!’” 42 I nlélém ngéda, hingonda hi telep, hi bôdôl ke. (A bééna jôm li nwii ni ima.) Ha nyen ba yôm, ba kon maséé iloo hihéga. 43 Ndi a ti bo oda, a tiimbaga* le mut a yi bañ jam li, a kal ki le ba ti nye yom i je.

6 Kiki a nyodi ha, a ke i loñ yé,* yak banigil bé ba noñ nye. 2 I ngéda kel Sabat i bi kola, a bôdôl niiga i ndap bibégés. Libim li bôt li li bé emble nye li hel, li kal le: “Hee i mut nunu a bi yôñôl mam mana? Inyuki nyen a nkôhna pék ini, ni inyuki i nya mimpémba mi mam mini mi mbôña i moo mé? 3 Baa nye bé nyen a yé kapinda, man Maria? Baa lôknyañ bé le Yakôbô, Yôsep, Yuda ni Simôn? Baa lôknyañ i bôda i ta bé hana ni bés?” Jon ba bi tjél hémle nye.* 4 Ndi Yésu a kal bo le: “Mpôdôl a gwé lipém homa nyensôna, ndi a gwé bé lipém i loñ yé, i lihaa jé, to i ndap yé.” 5 Jon a bi la bé boñ mpémba jam wo ki wo nyoo, handugi i kéhi moo i ngii ndék bakokon ni i mélés makon map. 6 Ni maliga, a bi hel inyu ngitophémle yap. I mbus, a ke mu mambai ma momasôna, a niigaga.

7 Kiki a nsébél jôm ni iba, a bôdôl ep bo iba iba, a ti yak bo ngui i pémés mimbuu mimbe. 8 A ti ki bo oda le ba yoñ bañ yom yo ki yo inyu liké, to bret, to bot bijek, to moni* ikété biposa gwap, ndik ntoñgo wotama, 9 a kal ki bo le ba haba bitamb, ndi ba yoñ bañ mambot ima.* 10 A kônde ki kal bo le: “To imbe ndap ni njôp, yéna ha letee ni nyodi ha homa nu. 11 To numbe homa b’a leege bé bé, tole b’a emble bé bé, i ngéda ni mba ni nyodi ha, ni kumb lipum li biték li li yé mu makôô manan inyu ti bo mbôgi.” 12 Ha nyen ba ke, ba kahal téé likalô le bôt ba nlama hiel miñem, 13 ba pémés yak ngandak mimbuu mimbe, ba hoo ngandak bakokon môô, ba mélés ki makon map.

14 Ndi Kiñe Hérôdé a nok jam li, inyule jôl li Yésu li bi yiba ngandak, yak bôt ba kalak le: “Yôhanes Nsôble nyen a ntuge, inyu hala nyen a mboñ mimpémba mi mam.” 15 Ndi bahogi ba bé kal le: “Éliya nu.” Bape ki ba kalak le: “A yé mpôdôl wada kiki bapôdôl ba ngéda kôba.” 16 Ndi ngéda Hérôdé a bi nok jam li, a kal le: “Yôhanes nu me bi kit ño, nyen a ntuge.” 17 Hérôdé a bi bii Hérôdia, nwaa maasañ le Filipô. Nyemede Hérôdé nyen a bi ep le ba gwel Yôhanes, ba kañ nye, ba ha nye i ndap mok inyule hala nyen Hérôdia a bé gwés. 18 Inyule Yôhanes a bé kal Hérôdé le: “I ta bé we kunde i bana nwaa maasoñ.” 19 Jon Hérôdia a bé téédana nye hiun, a yéñék ki nol nye, ndi a bé la bé. 20 Inyule Hérôdé a bé kon Yôhanes woñi, a yik le a yé mut a téé sép ni mut Nyambe;* jon a bé sôñ niñ yé. Hiki ngéda a bé emble Yôhanes, a bé yi bé kii a boñ lôñni nye, ndi to hala a bé ke ni bisu i emble nye ni maséé.

21 Ndi loñge kel i bi kola ngéda Hérôdé a bi naña ngand ligwéé jé inyu bangomin bé bakeñi, lôñni baane ba bisônda gwé ni bañga bôt i Galiléa. 22 Ha nyen ngond Hérôdia i jôp, i sak, hala a lémél Hérôdé ni bôt ba bé je* lôñni nye. Kiñe i kal hingonda le: “Bat me to kii u ngwés, m’a ti we yo.” 23 A kum yaga soñ le: “To kii u mbat me, m’a ti we yo, me yé yak bebee i kap ane yem môga ima, me ti we jôga jada.” 24 Ha nyen a bi pam, a kal nyañ le: “Kii me bat?” Nyañ a kal le: “Ño u Yôhanes Nsôble.” 25 I nlélém ngéda, a pala ke yak kiñe, a bat nye le: “Me nsômbôl le nano nano, u ti me ño u Yôhanes Nsôble i nleha pan.” 26 Hala a bi lôôha tééñga kiñe, ndi i bi gwés bé nim nye jam a bi bat inyule i bi kum soñ ni inyu bakén* bé. 27 Jon i nlélém ngéda, kiñe i ep sônda yada ikété ba ba ntat nye, i ti nye oda le a lona ño u Yôhanes. Ha nyen a bi ke i ndap mok, a kit ño u Yôhanes, 28 a lona wo i nleha pan, a ti wo hingonda, yak hingonda hi ti wo nyañ. 29 I ngéda banigil bé ba bi nok i jam li, ba lo, ba yoñ mim wé, ba jô wo.*

30 Baôma ba kodba ni Yésu, ba añle nye mam momasôna ba bi boñ ni niiga. 31 A kal bo le: “Lona bébotama i homa a yé nwee, ni noi ndék.” Inyule ngandak i bé lo, i kenek, ba bééna bé to ngéda i je. 32 Jon ba bi ke ni môñgô i homa nu a yé nwee inyu ba botama. 33 Ndi bôt ba bi tehe bo ba nke, ngandak i yi ki hala, ha nyen bôt ba bi lôl i bitison gwobisôna, ba ke ngwéé ni makôô, ba bôk bo i bisu, ba pam nyoo. 34 Kiki a mpam nyoo, a tehe limut li bôt likeñi, a kon bo ngoo inyule ba bé kiki mintômba mi mi gwé bé ntééda bémba. Ha nyen a bôdôl niiga bo ngandak mam.

35 Ndi kel i bé nkenek, banigil bé ba lo nye ipañ, ba kal nye le: “I homa nunu a yé ñoñ, yak kel i yé nkenek. 36 Huuha bôt, kayéle ba ke i minkoñ ni mambai ma yé bebee le ba sômbôl bomede yom i je.” 37 A timbhe bo, a kal le: “Tina bo bijek bébomede.” Ha nyen ba kal nye le: “Baa di nlama ke i somb bret bi mbôgôl dinariô* iba inyu ti gwo limut le li je?” 38 A kal bo le: “Ni gwé bret gwañen? Kena, ni béñge!” Kiki ba mbéñge, ba kal le: “Bret bitan, ni tjobi diba.” 39 Ha nyen a kal bôt bobasôna le ba yén mintôñ mintôñ i ngii bikai.* 40 Bôt ba yén, ba kodba mintôñ mi mbôgôl bôt ni mintôñ mi môm matan ma bôt. 41 Ha nyen a bi yoñ bret bitan ni tjobi diba, a pa mis ngii, a sayap gwo. I mbus, a bek bret, a bôdôl ti gwo banigil le ba lôôs gwo bôt. A kap yak tjobi diba inyu bôt bobasôna. 42 Bobasôna ba je, ba nuu ki, 43 ba kot bikét, bi yon ikété jôm li bisel ni biba ibabé soñgol tjobi. 44 I bôlôm ba bi je bret ba bé dikôô ditan.

45 Kunda yada i mbus ha, Yésu a kal banigil bé le ba jôp i môñgô, ba bôk nye bisu nyoo uu ngwañ i pes i Bétsaida, ndi nye a yégle inyu huuha limut. 46 Ndi kiki a ntjôla bo, a bet hikôa inyu soohe. 47 I ngéda kôkôa i bi kwo, môñgô u bé i ñemkété tuye, ndi nye a bak a ngi yii nyetama i nlélém homa. 48 Ndi kiki a ntehe bo ba njoba i leñ pagô inyule mbebi i bé lôl bo bisu, a lo bo ipañ bebee ni maye ma kel,* a kenek ni makôô i ngii tuye; ndi a bé ke wengoñle a nyéñ tagbe bo.* 49 Kiki ba ntehe nye a nkil i ngii tuye, ba hoñol le: “Yiinda i!” Ba lond ni ngui. 50 Inyule bobasôna ba bi tehe nye, ba kon woñi. Ndi nlélém ngéda, a pôdôs bo, a kal le: “Ni bana makénd! Me nu; ni kon bañ woñi.” 51 I mbus, a bet i môñgô ni bo, yak mbuk mbebi a mal. Ha nyen ba bi hel kiyaga, 52 inyule ba bé ngi ôt biniigana mu hélha jam a bi boñ inyu ti bret, ndi miñem nwap mi bé tiñha nok.

53 I ngéda ba bi yap, ba pam nyoo nkoñ u Génésarét, ba tjak môñgô ha bebee. 54 Ndi kiki ba bi nyodi ndigi i môñgô, bôt ba pala yimbe nye. 55 Ha nyen ba bi ôt ngwéé mu nkoñ u wonsôna, ba bôdôl lona bakokon i ngii binañi gwap, ba ken-ga bo i homa ba bi nok le a yé. 56 Ndi to hee homa a bé jôp ikété mambai, to bitison, to minkoñ, ba bé bii bakokon i bahoma ba bôm, ba soohege ki nye le ba tihba ndik to linjek li mbot yé ngii. Ba bobasôna ba bé tihba jo, makon map ma bé mal.

7 Ha nyen Farisai ni bayimbén bahogi ba ba bi lôl i Yérusalem ba kodba, ba kéña nye. 2 Ba bi tehe banigil bé bahogi ba nje ni moo ma mahindi, hala wee ni moo le ba njôwa bé.* 3 (Inyule Farisai ni bon ba Lôk Yuda bobasôna ba nje bé ibale ba njôwa bé moo ipam i liboñ li woo, inyule ba édi i noñ bilem bi loñ bi bôt ba ngéda kôba, 4 yak ngéda ba nlôl i bôm, ba nje bé ibale ba nogop bé. Ba gwé ki ngandak bilem bipe le ba bi kôs, ba édi ki i noñ gwo, kiki bo i yube* mabôndô, dibôi, ni biébél bi mamuna ikété malép.) 5 Jon Farisai ni bayimbén bana ba bat nye le: “Inyuki banigil boñ ba noñ bé bilem bi bôt ba ngéda kôba, ndi ba nje ni moo ma mahindi?” 6 A timbhe bo le: “A bôt ba bihéñba, maliga mon Yésaya a bi bôk pot inyu nan, kiki i yé ntilga le: ‘I litén lini li nti me lipém ni bibép, ndi miñem nwap mi yé yaga haa ni me. 7 Yañga yaga nyen ba nke ni bisu i bégés me inyule ba niiga mambén ma bôt ba binam wengoñle ma yé mambén ma Nyambe.’ 8 Hala nyen ni nwas mbén Nyambe inyu noñ bilem bi bôt ba binam.”

9 A kônde ki kal bo le: “Ni ngwélél makeñge i yan mbén Nyambe inyu noñ bilem bi loñ nan. 10 Kiki hihéga, Môsi a bi kal le: ‘Ti isoñ bo nyuñ lipém,’ ni le: ‘I mut a nleñ isañ tole nyañ bibuk bibe,* a nlama nôla.’ 11 Ndi bé ni nkal le: ‘Ibale mut a nkal isañ tole nyañ le: “I gwom gwobisôna me gwé, bi me bak le me gwélél inyu hôla we, bi yé korban (hala wee me nkébél gwo Nyambe),”’ 12 ni nwas ha bé nye le a boñ jam jo ki jo inyu isañ to nyañ. 13 Hala nyen ni nyilha Bañga i Nyambe yañga inyu bilem bi loñ nan, bi ni niiga. Ni mboñ ki ngandak mam ipe hala.” 14 Ha nyen a témb a sébél limut, a kal jo le: “Bébobasôna, emblana me, ni tibil ki nok. 15 Yom yo ki yo i nlôl i mbégdé, i jôbôk ikété nyuu mut, i nla bé hindis nye; ndi i mam ma mpémél mut i nyo mon ma nhindis nye.” 16 *——

17 I ngéda a bi ke haa ni limut, a jôp ikété ndap, banigil bé ba bôdôl bat nye mambadga inyu hihéga a bi ti. 18 Jon a bi kal bo le: “Baa yak bé ni yé ngi tibil nok kiki bo? Baa ni nyi bé le yom yo ki yo i nlôl i mbégdé, i jôbôk mut ikété, i nla bé hindis nye, 19 inyule i njôp bé nye i ñem, ndi i ntagbe i minla, i ke i luk?” Hala nyen a bi unda le bijek gwobisôna bi yé bipubhaga.* 20 A kal ki le: “I yom i mpam mut ikété yon i nhindis nye. 21 Inyule nyoo ikété, hala wee i miñem mi bôt ba binam, nyen bipék bibe bi mpémél: Malal ma nyega,* ni wip, ni manola, 22 ni ndéñg, ni hép, ni maboñok ma ñem mbe, ni malôga, ni maboñok mabe ngi wonyuu,* ni huluk jis, ni liôbôsjôl, ni humbulnyuu, ni bijôñ.* 23 I mam mabe mana momasôna ma nlôl ikété, mon ma nhindis mut.”

24 I ngéda a bi telep, a nyodi ha, a ke i nkoñ u Tir ni u Sidôn. Kiki a mpam nyoo, a jôp ikété ndap yada, a gwés bé le bôt ba yi hala, ndi to hala bôt ba bi yi. 25 I nlélém ngéda, muda wada nu ngond yé i bééna mbuu mbe a nok ngan yé, a lo, a kwo i makôô mé. 26 A bé muda loñ Grikia, ndi a niñik* i loñ Sirôfénikia, a ke ni bisu i bat nye le a pémés mbuu mbe ngond yé i gwé. 27 Ndi a timbhe nye le: “Nwas ndugi le bon ba nuu, inyule i ta bé loñge i yoñ bret bi boñge inyu leñ gwo bon ba ngwo.” 28 Ndi muda a timbhe nye le: “Ñ, a Nwet, ndi yak bon ba ngwo ba nje minluñ mi nkwo isi téblé i bon batitigi.” 29 Ha nyen a bi kal muda le: “Kiki u mpot hala, kenek, mbuu mbe u nyodi ikété ngond yoñ.” 30 Kiki muda a nke i mbai yé, a koba mañge a niñi i nañi, mbuu mbe u ma ke.

31 I ngéda Yésu a bi nyodi i pes mbok i Tir, a tagbene i Sidôn ni i pes mbok i Dékapôli* inyu ke i tuye Galiléa. 32 Ha nyen ba lona nye mut ndok nu a mpahal bé to bibuk loñge, ba soohe nye le a kéhi moo i ngii yé. 33 A kena nye ipañ, bo iba ndigi, haa ni limut. A ha dinoo tjé i maôô ma mut nu. I mbus, a tjôle matai, ndi a tihba nye hilémb. 34 Kiki a mpa mis i ngii, a hép ni ngui, a kal nye le: “Éfata,” hala wee: “Yibla.” 35 Ha nyen maôô mé ma yibla, yak hilémb hié hi hohla, a bôdôl pot loñge. 36 A ti bo oda le ba añle bañ jo mut nye ki nye, ndi kiki a bé kônde ti bo oda, hala nyen ba bé kônde añal jo. 37 Ni maliga, ba hel iloo hihéga, ba kal le: “Mam mé momasôna ma yé hélha. A mboñ ki le bôt ba ndok ba noga, yak mbuk bôt i pot.”

8 Mu dilo di, limut li bôt likeñi li témb li kodba, ndi li bana bé yom yo ki yo i je. Ha nyen a sébél banigil, a kal bo le: 2 “Me nkon limut ngoo inyule hala a yé dilo daa le li yé ni me, ndi li gwé bé yom yo ki yo i je. 3 Ibale me nhuuha jo njal* i mambai map, li ga kwo i njel inyule bahogi ipôla yap ba nlôl haa.” 4 Ndi banigil bé ba timbhe nye le: “Hee mut a’ yôñôl bret bi nkola munu ñoñ inyu boñ le i bôt bana bobasôna ba je, ba nuu?” 5 A bat bo le: “Baa ni gwé bret gwañen?” Ba timbhe le: “Bisaambok.” 6 I mbus, a kal limut le li yén ’isi. Ha nyen a yoñ bret bisaambok, a ti mayéga, a bek gwo, a bôdôl ti gwo banigil bé le ba kap gwo, yak banigil ba kébha gwo limut. 7 Ba bééna ki ndék bon ba tjobi; kiki a nsayap tjo, a kal le yak tjo ba kap. 8 Hala nyen ba bi je, ba nuu, ba bada ki bikét bi bi yégle, bi yon ikété bisel bikeñi* bisaambok. 9 Ndi bôlôm ba bé jam kiki bo dikôô dina. I mbus, a huuha bo.

10 I nlélém ngéda, a jôp i môñgô ni banigil bé inyu ke i nkoñ Dalmanuta. 11 Ha nyen Farisai i lo, i bôdôl kaa ni nye; ndi inyu noode nye, i bat nye le a unda bo yimbne i nlôl i ngii. 12 A siida ngandak ikété ñem,* a kal le: “Inyuki hiai hini hi nyéñ yimbne? Me nkal bé maliga le, yimbne yo ki yo y’a tina bé hiai hini.” 13 I mbus a yék bo, a témb a jôp ikété môñgô, a ke uu ngwañ umpe.

14 Ndi banigil ba bi hôya yoñ bret, ba bééna bé yom yo ki yo i je ikété môñgô, handugi bret yada. 15 Ha nyen a béhe bo ni bibuk bi ngui le: “Yiblana mis, ni yoñ ki yihe ni séñha i Farisai lôñni séñha i Hérôdé.” 16 Jon ba bôdôl nomol bo ni bo inyule ba bééna bé bret. 17 Kiki a nyi hala, a kal bo le: “Inyuki ni nomol inyule ni gwé bé bret? Baa ni yé ngi tibil yi to tibil nok? Baa miñem minan mi ngi tiñhaga i nok? 18 ‘To hala kiki ni gwé mis, baa ni ntehna bé? To hala kiki ni gwé maôô, baa ni noga bé?’ Baa ni nhoñol ha bé? 19 I ngéda me bi bek bret bitan inyu dikôô di bôlôm ditan, baa ni bi bada bisel gwañen nyonok ni bikét bi bret?” Ba kal nye le: “Jôm ni biba.” 20 “I ngéda me bi bek bret bisaambok inyu dikôô di bôlôm dina, baa ni bi bada bisel bikeñi* gwañen nyonok ni bret?” Ba kal nye le: “Bisaambok.” 21 A kal bo le: “Yak ha ni yé ngi nok?”

22 I mbus, ba pam i Bétsaida. Bôt ba lona nye mut ndim wada, ba soohe ki nye le a tihba mut ndim nu. 23 Ha nyen a gwel woo u mut ndim, a nyodna nye mu mbai i. Kiki a ntjôle nye matai i mis, a kéhi moo i ngii yé, a bat nye le: “Baa u ntehe ngim jam?” 24 Mut a pa mis, a kal le: “Me ntehe bôt, ndi ba mpôna bie bi bi nke.” 25 A témb a kéhi moo i ngii mis ma mut nu, mut a tehna loñge. A mbôôp, a kahal tehe mam momasôna loñge loñge. 26 Ha nyen a huuha nye i ndap yé, a kal nye le: “U témb ha bañ nyoo mbai i.”

27 I mbus, Yésu ni banigil bé ba ke i mambai ma Kaisaréa Filipi; kiki ba bé mu njel, a bôdôl bat bo mbadga le: “Bôt ba nkal le me yé njee?” 28 Ba kal nye le: “Yôhanes Nsôble, ndi bape ba nkal le Éliya, bape ki ba nkal le wada ikété bapôdôl.” 29 I mbus, a bat bo le: “Ndi bé ni nkal le me yé njee?” Pétrô a timbhe nye le: “U yé Kristô.” 30 Ha nyen a tibil yaga ti bo oda le ba kal bañ mut nye ki nye njee a yé. 31 A bôdôl ki niiga bo le Man mut a nlama nok ngandak ndutu, mimañ mi litén ni baéga biprisi ni bayimbén b’a tjél nye, ba nol ki nye, ndi a ga tuge i mbus dilo daa. 32 Ni maliga, a bé kal hala i mbamba. Ndi Pétrô a kena nye ipañ, a bôdôl nyéyéi nye. 33 Ha nyen a hielba, a nun banigil bé, a nyéyéi Pétrô, a kal le: “Témb me i mbus, a Satan! Inyule u nhoñol bé mahoñol ma Nyambe, ndi ma bôt ba binam.”

34 I mbus, a sébél limut lôñni banigil bé ipañ yé, a kal bo le: “Ibale mut a nsômbôl noñ me, a nlama ha bé niñ inyu yé nyemede,* ndi a begee kék yé njiiha,* a noñ me ibabé waa. 35 Inyule nu ni nu a nsômbôl tohol niñ* yé, a’ nimis yo; ndi nu ni nu a nimis niñ* yé inyu yem ni inyu ñañ nlam, a’ tohol yo. 36 Ni maliga, umbe nseñ mut a’ bana ibale a nkôhna nkoñ ’isi wonsôna ndi a nimis niñ* yé? 37 Mut a’ ti* yaga kii inyu niñ* yé? 38 Inyule nu ni nu a nwél me ni bibañga gwem nyuu munu hiai hibe ni hi ndéñg* hini, yak Man mut a’ wél nye nyuu ngéda a’ lo ikété lipém li Isañ lôñni biañgel bipubi.”

9 A témb ki a kal bo le: “Me nkal bé maliga le, bahogi ipôla bôt ba téé hana b’a wo yaga bé ibale ba mbôk bé ba tehe Ane Nyambe i nlo ni lipémba.” 2 Dilo disamal i mbus ha, Yésu a yoñ Pétrô ni Yakôbô ni Yôhanes, a kena botama i hikôa hi nyôgi. A heñla i bisu gwap; 3 mambot mé ma bôdôl bai, ma pôp iloo kiki mpubus mambot nye ki nye hana ’isi a yé le a pubus mo. 4 I mbus, Éliya bo Môsi ba pémél bo, ba kwelek ni Yésu. 5 Ha nyen Pétrô a kal Yésu le: “A Rabi, hala a yé loñge jam kiki di yé hana. Jon, di téé mandap ma mabadô maa, yada inyu yoñ, yada inyu Môsi, ni yada inyu Éliya.” 6 Ni maliga, Pétrô a bé yi bé kii a boñ inyule ba bé kon yaga woñi. 7 Yak ond i pam, i hô bo, kiñ i pémél mu ond le: “Man wem nunu, man wem nu gwéha, emblana nye.” 8 Kunda yada, ba béñge ipañ yap, ba tehe le to mut a ta ha bé ni bo, ndik Yésu nyetama.

9 I ngéda ba bé sôs hikôa, a tibil yaga ti bo oda le ba añle bañ mut nye ki nye jam ba ntehe letee ni mbus bitugne bi Man mut ikété bawoga. 10 Ba tééda bibañga bi i miñem* nwap, ndi ba bé badna bo ni bo kii bitugne gwé bi nkobla. 11 Ba bôdôl ki bat nye le: “Inyuki bayimbén ba nkal le Éliya a nlama ndugi lo?” 12 A kal bo le: “Éliya a nlo toi ndugi, a tibil ki mam momasôna; ndi inyuki ni Bitilna bi nkal le Man mut a nlama nok ndutu ngandak, ba yan ki nye? 13 Ndi me nkal bé le, ni maliga, Éliya a bi lo, ndi ba boñ ki nye kii yosôna ba bé gwés, kiki i yé ntilga inyu yé.”

14 I ngéda ba bi koba bana banigil bape, ba tehe limut li bôt likeñi ipañ yap, yak bayimbén ba péénaga ni bo. 15 Ndi kiki limut jolisôna li ntehe ndik Yésu, li hel,* li lo ngwéé i boma nye inyu yéga nye. 16 Ndi a bat jo le: “Kii ni péénaga ni bo?” 17 Mut wada ikété limut a timbhe nye le: “A Lét, me nlona we man wem inyule a gwé mbuu mbe u u mboñ le a mpot bé. 18 To hee homa u ngwel nye, u nleñ nye ’isi, lihus li pamak nye i nyo, a jek masoñ, a nimis yak ngui yé. Me bak me bat banigil boñ le ba pémés wo, ndi ba nla bé boñ hala.” 19 A timbhe, a kal bo le: “A hiai hini hi gwé bé hémle, m’a ba ni bé letee ni ngéda imbe? M’a hônba ki bé letee ni ngéda imbe? Ni lona me nye.” 20 Ha nyen ba lona nye hiloga hi, ndi ngéda mbuu mbe u bi tehe Yésu, i nlélém ngéda, u boñ le mañge a sat.* Kiki mañge a nkwo ’isi, a bôdôl biiñge,* lihus li pamak nye i nyo. 21 Yésu a bat isañ le: “Imbe ngéda jam lini li bi bôdôl nye?” A kal le: “Ibôdôl nye mañge, 22 ngim mangéda, mbuu mbe u nleñ nye ikété hié ni ikété malép inyu nol nye. Ibale u nla boñ jam, kônôl bés ngoo, u hôla bés.” 23 Yésu a kal nye le: “Inyuki u nkal le: ‘Ibale u nla!’ Ngo mam momasôna ma nla bôña inyu mut a nhémle.” 24 I nlélém ngéda, isañ mañge a lond, a kal le: “Me gwé hémle! Hôla me het i mbéda me hémle!”

25 Kiki Yésu a ntehe le limut li nlo ngwéé i boma bo, a nyéyéi mbuu mbe, a kal wo le: “A we, mbuu mbe u u mboñ mañge le a ba mbuk ni ndok, me nti we oda le u pam, u témb ha bañ ki ikété yé!” 26 Kiki mbuu mbe u nlond, u boñ le mañge a sat, u pam; ha nyen mañge a bi ba wengoñle a yé nwok, kayéle libim li bôt li bé kal le: “A nwo!” 27 Ndi Yésu a gwel nye i woo, a téé nye, mañge a telep. 28 I mbus, kiki a njôp ikété ndap yada, i ngéda banigil bé ba bé botama ni nye, ba bat nye le: “Inyuki di nla bé pémés wo?” 29 A kal bo le: “Ntén unu u mpam ndigi lôñni masoohe.”

30 Ba nyodi ha, ba tagbene i Galiléa, ndi a bé sômbôl bé le mut nye ki nye a yi hala. 31 Inyule a bé niiga banigil bé, a kalak bo le: “B’a liibana Man mut, ba ti nye i moo ma bôt ba binam, b’a nol ki nye; ndi to hala kiki b’a nol nye, i mbus dilo daa, a’ tuge.” 32 To hala kiki ba bé nok bé bibañga gwé, ba bé kon woñi i bat nye mambadga.

33 I mbus, ba pam i Kapernaum. I ngéda a bé ikété ndap, a bat bo le: “Ni péénaga kii mu njel?” 34 Ba yén nwee inyule ba bé pééna mu njel inyu yi njee a yé nunkeñi. 35 Ha nyen a yén ’isi, a sébél jôm ni iba, a kal bo le: “Ibale mut a nsômbôl ba nu bisu, a nlama ba nu a nsôk ikété bôt bobasôna ni ngwélél nu bôt bobasôna.” 36 Ha nyen a yoñ mañge ntitigi, a téé nye i ti yap; kiki a nkéhi nye moo i ngii bituu, a kal bo le: 37 “Nu ni nu a nleege i nya mañge ntitigi ini i jôl jem, wee a nleege yak me; ndi nu ni nu a nleege me, a nleege bé ndik metama, ndi a nleege yak Nu a bi om me.”

38 Yôhanes a kal nye le: “A Lét, di bi tehe mut wada a ngwélél jôl joñ inyu pémés mimbuu mimbe, ndi di bi noode sôñga nye inyule a noñ bé bés.” 39 Ndi Yésu a kal le: “Ni noode bañ sôñga nye, inyule mut nye ki nye a nla bé boñ hélha jam i jôl jem, i mbus, a pala pot jam libe ikolba me. 40 Inyule nu ni nu a nkolba bé bés a yé i pes yés. 41 Yak nu ni nu a nti bé libôndô li malép ma nyo inyule ni yé banigil ba Kristô, me nkal bé maliga le, a yé mbén i nimis bibom gwé. 42 Ndi nu ni nu a mboñ le mut wada a baage ipôla bôt batitigi* bana ba nhémle, i yé nseñ inyu yé le ba yoñ ngok kôgôl* jakas li nkiiñaha, ba kañ nye yo i joo, ba leñ nye ikété tuye.

43 “Ibale woo woñ u mboñ le u baage, kit wo. I yé nseñ inyu yoñ le u kôhna niñ, u ban-ga woo wada, iloole u ke lôñni moo mo ima i Géhéna,* ikété hié hi hi nla bé lém. 44 *—— 45 Ibale kôô woñ u mboñ le u baage, kit wo. I yé we nseñ le u kôhna niñ, u ban-ga kôô wada, iloole u léña lôñni makôô mo ima ikété Géhéna.* 46 *—— 47 Ibale yak jis joñ li mboñ le u baage, lep jo. I yé we nseñ le u jôp ikété Ane Nyambe ni jis jada iloole u léña ni mis mo ima ikété Géhéna,* 48 i homa tômb i nwo bé, to hié hi nlém bé.

49 “Inyule ba nlama kôp hiki mut hié kiki ba nkôp bas i bijek. 50 Bas i yé loñge, ndi ibale bas i nimis line jé, ni kii n’a timbis line jé? Ni bana bas ikété nan, ni téédaga ki nsañ ipôla nan.”

10 I mbus, a nyodi ha, a ke bebee ni minwaa mi nkoñ u Yudéa ni nyoo uu ngwañ u Yordan, yak mamut ma témb ma kodba ipañ yé. A témb a bôdôl niiga bo kiki lem yé. 2 Ha nyen Farisai i kôôge bebee inyu noode nye, i bat nye too mut a yé kunde i bos ni nwaa. 3 A timbhe bo le: “Imbe mbén Môsi a bi ti bé?” 4 Ba kal le: “Môsi a bi ti kunde le mut a ti nwaa kaat inyu mélés libii ngéda a mbos ni nye.” 5 Yésu a kal bo le: “Inyu minledek minan mi miñem nyen Môsi a bi tilna bé i mbén i. 6 Ndi i bibôdle, ‘Nyambe a hek bo munlôm ni muda. 7 Inyu hala nyen munlôm a’ yék isañ bo nyañ, 8 bo iba b’a ba nsôn wada,’ kayéle ba ta ha bé iba, ndi nsôn wada. 9 Jon jam Nyambe a ñat,* mut nye ki nye a bagal bañ jo.” 10 I ngéda ba bi témb ba ba ikété ndap, banigil ba bôdôl bat nye mambadga mu jam li. 11 A kal bo le: “Nu ni nu a mbos ni nwaa wé, ndi a bii muda numpe, wee a nke i ndéñg ikolba nwaa; 12 ibale yak muda a mbos ni nlôm, ndi a bii munlôm numpe, wee a nke i ndéñg.”

13 Nano, bôt ba bôdôl lona nye boñge batitigi inyu boñ le a tihba bo, ndi banigil bé ba nyéyéi bo. 14 Kiki a ntehe jam li, Yésu a unup, a kal bo le: “Nwaha le boñge batitigi ba lo i meeni, ni noode bañ kéñ bo njel, inyule Ane Nyambe i yé inyu bôt ba yé kiki bo. 15 Me nkal bé maliga le, nu ni nu a nleege bé Ane Nyambe kiki mañge ntitigi, kekikel a’ jôp bé mukété.” 16 Ha nyen a yoñ boñge i moo mé, a bôdôl sayap bo, a kéhak moo i ngii yap.

17 Kiki a bé ke mu njel, mut wada a lo ngwéé, a ôm maboñ i bisu gwé, a bat nye le: “A loñge Malét, kii me nlama boñ inyu kôdôl niñ boga?” 18 Yésu a kal nye le: “Inyuki u nsébél me le loñge? Mut to wada a ta bé loñge, ndik Nyambe nyetama. 19 U nyi mambén: ‘U nol bañ mut, u ke bañ i ndéñg, u nip bañ, u bok bañ mbôgi bitembee, u yoñ bañ mut jam ni njel malôga, ti isoñ bo nyuñ lipém.’” 20 I mut nu a timbhe nye le: “A Lét, me bi tééda mambén mana momasôna ibôdôl me mañge.” 21 Yésu a nun nye, a gwés nye, a kal le: “Jam jada li ngi hañak we: Ke nuñul gwom gwobisôna u gwé, u ti diyeyeba, ha nyen w’a bana nkus i ngii; i mbus, lo, u noñ me.” 22 Ndi i ndimbhe ini i tééñga mut nu, a ke a modop inyule a bééna ngandak lingwañ.

23 Kiki a mbéñge bôt bobasôna ba bé ha, Yésu a kal banigil bé le: “Hala a’ ba ndutu inyu bôt ba gwé moni i jôp i Ane Nyambe!” 24 Ndi bibañga gwé bi hélés banigil bé. Jon Yésu a bi kônde le: “A boñge, i yé ndutu i jôp i Ane Nyambe! 25 Hala a yé jam li ntomb le kamél i sooma i lituba li ndondok, iloole ngwañ mut u jôp i Ane Nyambe.” 26 Hala a kônde ki hélés bo, ba kal nye* le: “Njee a nla ni kôhna tohi?” 27 Yésu a nun yaga bo mbombom, a kal le: “Inyu bôt ba binam, hala a nla bé bôña, ndi i ta bé hala inyu Nyambe nu a nla boñ mam momasôna.” 28 Pétrô a bôdôl kal nye le: “Nun-ki, di bi yék mam momasôna, di noñ we.” 29 Yésu a kal le: “Me nkal bé maliga le, mut nye ki nye a ta bé, nu a bi yék to ndap, to lôkisañ i bôlôm tole i bôda, to nyañ, to isañ, to bon, to nwom, inyu yem ni inyu ñañ nlam, 30 nu a’ kôhna bé mbôgôl ngélé nano munu ngéda ini, to mandap, to lôkisañ i bôlôm ni i bôda, to banyañ, to bon, to nwom, ni ndééñga; ndi mu nkoñ ’isi u nlo,* a kôhna ki niñ boga. 31 Ndi ngandak i i yé bôt ba bisu y’a ba bôt ba nsôk, yak ba ba nsôk b’a ba bôt ba bisu.”

32 Kiki ba bé i njel inyu bet i Yérusalem, Yésu a bôgôk bo bisu, bobasôna ba hel, ndi bape ba bé noñ bo, ba kon woñi. A témb a yoñ jôm ni iba botama ipañ, a bôdôl kal bo mam mana ma bé bebee ni pémél nye: 33 “Nuna-ki, di yé i bet i Yérusalem, b’a ti Man mut i moo ma baéga biprisi ni bayimbén. B’a pémhene nye mbagi nyemb, b’a ti ki nye i moo ma bôt ba matén, 34 b’a nol nye hiol, ba tjôle nye matai, ba bép nye disôô, ba nol nye i kék; ndi mbus dilo daa, a’ tuge.”

35 I mbus, Yakôbô bo Yôhanes, bon bôlôm ba Sébédéô, ba kôôge nye bebee, ba kal nye le: “A Lét, di ngwés le u bôñôl bés to kii d’a bat we.” 36 A bat bo le: “Kii ni nyéñ le me bôñôl bé?” 37 Ba timbhe le: “Neebe le di yén, wada i woo woñ walôm, wada ki i woo woñ waé, i Ane yoñ.”* 38 Ndi Yésu a kal bo le: “Ni nyi bé yom ni yé i bat. Baa ni nla nyo libôndô me yé i nyo, to kôhna i sôble me yé i kôhna?” 39 Ba timbhe nye le: “Ñ, di nla.” Ha nyen Yésu a bi kal bo le: “N’a nyo libôndô me yé i nyo, n’a kôhna ki i sôble me yé i kôhna. 40 Ndi inyu yén i woo wem walôm tole i woo wem waé, me bé nyen me gwé kunde i boñ hala, ndi biyééne bi, bi yé inyu bôt ba nkôôbana gwo.”

41 Ndi ngéda lini jôm li banigil lipe li bi nok hala, li unbene Yakôbô ni Yôhanes. 42 Ndi Yésu a sébél bo ipañ yé, a kal bo le: “Ni nyi le i bet bôt ba ntehe* kiki baane ba nkoñ ’isi ba ñénél bôt bap kiki i nlémél bo, yak mintôô nwap mi bôt mi ngwélél ngui yap inyu tét bôt bape. 43 Hala bé nyen i nlama ba ipôla nan, ndi nu ni nu a nyéñ ba nunkeñi ipôla nan, a nlama ba ngwélél nan, 44 yak nu ni nu a nyéñ ba nu bisu ipôla nan, a nlama ba nkol u bôt bobasôna. 45 Inyule to Man mut a bi lo bé le ba gwélél nye, ndi le a gwélél bôt bape, a ti ki niñ* yé kiki binoñ inyu* ngandak bôt.”

46 I mbus, ba pam i Yérikô. Ndi kiki nye ni banigil bé ni limut li bôt likeñi ba bé nyodi i Yérikô, mut njagi wada nu a bé ndim le Bartiméô (man Timéô), a bé a yii ipañ nloñ. 47 I ngéda a bi nok le Yésu mut Nasaret nu, a bôdôl lond, a kalak le: “A Yésu, Man David, kon me ngoo!” 48 Ndi ngandak bôt i bôdôl nyéyéi nye, i kalak nye le a yén nwee; ha nyen a bé kônde ndik ki lond le: “A Man David, kon me ngoo!” 49 Jon Yésu a bi telep, a kal le: “Séblana me nye.” Ha nyen ba sébél mut ndim, ba kal nye le: “Lédés ñem! Telep, a yé i sébél we.” 50 Kiki a nlep mbot yé ngii, a pala telep, a ke yak Yésu. 51 Ha nyen Yésu a bat nye le: “Kii u ngwés le me bôñôl we?” Mut ndim a kal nye le: “A Rabôni,* boñ le me témb me tehna.” 52 Yésu a kal nye le: “Kenek. Hémle yoñ i mélés kon woñ.” I nlélém ngéda, a kahal tehna, a bôdôl noñ nye mu njel.

11 I ngéda ba bé tiige bebee ni Yérusalem, ni Bétfagé, yak ni Bétania nyoo Hikôa Ôlivé, a ep banigil bé iba, 2 a kal bo le: “Kena i mbai ni ntehe nyoo bisu, ngéda n’a jôp mu, n’a koba le ba ntéñ man jakas; ipam nano, mut nye ki nye a yé ngi yén mu ngii. Ni tiñil nye, ni lona nye hana. 3 Ibale mut a mbat bé le: ‘Inyuki ni yé i boñ hala?’ Ni kal le: ‘Nwet a gwé ngôñ ni nye, ndi a’ pala timbis nye hana.’” 4 Ha nyen ba ke, ba koba man jakas a tiñi i bisu bi nwemel u ndap i i yé ipañ nloñ, ba tiñil nye. 5 Ndi bahogi ipôla bôt ba bé ba téé ha, ba bat bo le: “Inyuki ni yé i tiñil jakas?” 6 Ba kal bo kiki Yésu a bi pot; i bôt ba, ba nwas bo ba ke.

7 Ha nyen ba bi lona man jakas yak Yésu, ba kéhi mambot map mu ngii, a yén mu ngii. 8 Yak ngandak bôt i tek mambot map i njel, ndi bape ba kit tjai i nwom. 9 Yak i bôt ba bé bôk nye i bisu lôñni ba ba bé noñ nye i mbus, ba bé waa bé lond le: “Tohol, di nsoohe! Nu a nlôl i jôl li Yéhôva* a ba nsaibak! 10 Ane i tata wés David i i nlo i ba nsaibak! Tohol, di nsoohe, a we nu u yé nyoo i ngingii!” 11 I mbus, a jôp i Yérusalem, a ke ikété témpel, a kiiña, a béñge mam momasôna; ndi kiki kôkôa i bé i ma kwo, a pam, a ke i Bétania lôñni jôm ni iba.

12 I kel i bé noñ ha, i ngéda ba bé nyodi i Bétania, njal i gwel nye. 13 A bé haa, ndi a tehe e faigé i i bééna tjai, a ke inyu béñge too a nla léba yom mu. Ndi kiki a mpam yo bebee, a koba bé matam mu, ndik tjai inyule ngéda faigé i bé ngi kola. 14 Jon a kal e le: “Mut to wada a jek ha bañ matam moñ kekikel.” Banigil bé ba bé emble.

15 I mbus, ba ke i Yérusalem. Kiki ba mpam nyoo, a jôp i témpel, a bôdôl buñga bôt ba bé nuñul, ba sombok ikété témpel, a kwés ki bitéblé bi bahéñha moni ’isi, yak bibeñgi bi banuñul dibeñ. 16 A bé nwas bé le mut nye ki nye a tagbana yom i témpel. 17 A bé niiga bo, a kalak le: “Baa i ta bé ntilga le: ‘Ndap yem y’a séblana le ndap masoohe inyu matén momasôna’? Ndi bé ni nyilha yo hôk* i mintonba.” 18 Kiki baéga biprisi lôñni bayimbén ba nok hala, ba bôdôl yéñ lelaa ba nol nye; inyule ba bé kon nye woñi, hala kiki limut jolisôna li bé nhelek inyu biniigana gwé.

19 I ngéda kôkôa i bé i kwo, ba bé ba nyodi i tison. 20 Ndi ngéda ba bé tagbe kegla tutu, ba tehe le e faige i nkôt letee ni i minkañ nwé. 21 Ndi, kiki Pétrô a nhoñol i jam li bi tagbe, a kal nye le: “A Rabi, béñge! E faigé u bi tiihe i nkôt.” 22 Yésu a timbhe, a kal bo le: “Hémlana Nyambe. 23 Me nkal bé maliga le, nu ni nu a nkal hikôa hini le: ‘Nyodi hana, kwo nyoo i tuye,’ ndi a bana bé pééna ikété ñem wé, a hémlege ndik le jam a mpot l’a bôña, hala a’ bôña. 24 Inyu hala nyen me nkal bé le, i mam momasôna ni mbat ikété masoohe, ni bana hémle le ni mal kôhna mo, ha nyen n’a kôhna mo. 25 I ngéda ni ntelep ki inyu soohe, to limbe jam ni gwééna ni mut, nwéhlana nye jo inyu boñ le Tata nan nu a yé i ngii, yak nye a nwéhél bé mahôha manan.” 26 *——

27 Ba bi témb ba lo i Yérusalem. Kiki a bé hiôm ikété témpel, baéga biprisi ni bayimbén lôñni mimañ mi litén ba lo, 28 ba kal nye le: “Hee kunde i nlôl we i boñ mam mana? Tole njee a bi ti we kunde ini i boñ mam mana?” 29 Yésu a kal bo le: “Me mbat bé mbadga yada. Timbhana me, ndi m’a kal bé hee me nyôñôl kunde i boñ mam mana. 30 Baa sôble i Yôhanes i bi lôl i ngii tole yak bôt ba binam?* Timbhana me.” 31 Ha nyen ba bi bôdôl kalna bo ni bo le: “Ibale di nkal le: ‘I bi lôl i ngii,’ ki a’ kal le: ‘Inyuki ni bi hémle ni bé nye?’ 32 Baa di nlama ni kal le: ‘I bi lôl yak bôt ba binam’?” Ba bé kon woñi i pot hala inyule bôt bobasôna ba bé yi le Yôhanes a bé toi mpôdôl. 33 Jon ba bi timbhe Yésu le: “Di nyi bé.” Yésu a kal bo le: “To me, me nkal bé me bé hee me nyôñôl kunde i boñ mam mana.”

12 I mbus, a bôdôl pôdôs bo ni dihéga: “Mut wada a bi bel wom u minkôô mi wai, a kéña wo ni lipénd, a tém waa wai,* a oñ nkum ndap; a ti wo basalnwom, a ke i loñ ipe. 2 Kiki ngéda libumbul li matam i bi kola, a ep nkol wé yak basalnwom, le u yôñôl nye mé matam ma wom u minkôô mi wai. 3 Ndi ba gwel nkol, ba bép wo, ba huuha wo moo nso. 4 A témb a ep nkol umpe i boni, ndi ba babaa wo i ño, ba wéha wo nyuu. 5 A ep ki nkol umpe, ba nol yak wo; a ep ki ngandak ipe, ndi ba bép bahogi, ba nol ki bape. 6 A bé a ngi gwé ndigi man wé nu gwéha. Nyen a bi sôk a ep i boni, a kalak le: ‘B’a ti man wem lipém.’ 7 Ndi bana basalnwom ba kalna le: ‘Nkôdôlbum nunu. Loga, di nol nye, ha nyen bum y’a ba yés.’ 8 Ha nyen ba bi gwel nye, ba nol nye, ba leñ nye i mbus wom u minkôô mi wai. 9 Kii nwet wom u minkôô mi wai a’ boñ? A’ lo, a nol basalnwom, a ti bôt bape wom u minkôô mi wai. 10 Baa ni ma bé añ i tilna ini le: ‘Ngok bôt ba maoñ ba bi tjél, yon i bi yila ngok likas i bisu.* 11 Hala a nlôl yak Yéhôva,* hala a yé ki jam li hélha i mis més’?”

12 Ha nyen baoo bé ba bé sômbôl gwel* nye inyule ba bi yi le bon a bééna ikété mahoñol ngéda a bi yoñ hihéga hini, ndi ba bé kon limut woñi. Jon ba bi nwas nye, ba ke.

13 I mbus, ba ômle nye bahogi ikété Farisai ni bahogi ikété ntôñ u banit Hérôdé inyu gwel nye mu bibañga gwé. 14 Kiki ba nlo, ba kal nye le: “A Lét, di nyi le u yé maliga, u nyéñ bé to lémél mut binam nye ki nye inyule u mbéñge bé bôt inoñnaga ni yom i nene i mis, ndi u niiga njel Nyambe inoñnaga ni maliga. Baa i yé kunde* i saa Kaisa tas tole to? 15 Baa di saa tole di saa bañ?” Kiki a ntehe bihéñba gwap, a kal bo le: “Inyuki ni noode me? Ni lona me dinariô* yada le me béñge yo.” 16 Ba lona nye yada, ha nyen a kal bo le: “Titii i njee ini? Jôl* li njee ki lini?” Ba timbhe nye le: “Kaisa.” 17 Jon Yésu a bi kal bo le: “Timbhana ni Kaisa mam ma Kaisa, Nyambe ki mam ma Nyambe.” A hélés bo ngandak.

18 I mbus, Sadukai, i i nkal le bitugne bi ta bé, i lo, i bat nye le: 19 “A Lét, Môsi a bi tilna bés le ibale mut a nwo ndi a yék bé man, manyañ a nlama bii yik yé, a bot mbôda inyu lôñ manyañ. 20 Di bééna linyañ lisaambok hana. Nu bisu a bii nwaa, ndi a yék bé man ngéda a bi wo. 21 Yak nu yônôs iba a bii i muda nu, ndi a wo, a yék bé man; nlélém jam u pémél nu yônôs aa. 22 Bo basaambok ba yék bé man. Sôk i nsôk, yak muda a wo. 23 I bitugne, a’ ba nwaa wen ikété yap? Inyule a bi ba nwaa wap bo basaambok.” 24 Yésu a kal bo le: “Ngo inyu hala nyen ni nyoba inyule ni nyi bé Bitilna, to ngui i Nyambe. 25 Inyule ngéda ba nlo i bitugne, bôlôm ba mbii bé, to bôda ba nke bé i mabii, ndi ba yé kiki biañgel i ngii. 26 Ndi inyu bawoga ba ba ntuge, i ngéda Môsi a bé i homa man e biloo, baa ni bi añ bé ikété kaat Môsi i jam Nyambe a kal nye le: ‘Me yé Nyambe nu Abraham, Nyambe nu Isak ni Nyambe nu Yakôb’? 27 A ta bé Nyambe nu bawoga, ndi nu bayômi. Ni yé i yoba yaga iloo hihéga.”

28 Nyimbén wada a bi lo, a nok bo ba yé i pééna; kiki a nyi le Yésu a ntimbhe bo loñge, a bat nye le: “Imbe mbén i yé i bisu* ikété mambén momasôna?” 29 Yésu a timbhe le: “I bisu i yé le: ‘A Israel, emble, Yéhôva* Nyambe wés a yé mpom Yéhôva* wada, 30 u nlama ki gwés Yéhôva* Nyambe woñ ni ñem woñ wonsôna, ni niñ* yoñ yosôna, ni mahoñol moñ momasôna, yak ni ngui yoñ yosôna.’ 31 I nyônôs iba i yé le: ‘U nlama gwés mut woñ libôk kiki wemede.’ Mbén ipe yo ki yo i nloo bé mambén mana.” 32 Nyimbén a kal nye le: “A Lét, u mpot loñge, inoñnaga ni maliga, ‘A yé Wada, numpe a ta bé, ndik nye’; 33 ibale mut a ngwés nye ni ñem wé wonsôna, ni yi yé yosôna, ni ngui yé yosôna, a gwéhék ki mut wé libôk kiki nyemede, hala a yé nseñ iloo bisesema gwobisôna bi ntul i hié ni bini bisesema bipe.” 34 Kiki Yésu a ntehe le a ntimbhe ni pék, a kal nye le: “U ta bé haa ni Ane Nyambe.” Ndi mut to wada a bi bana ha bé makénd i bat nye mbadga.

35 Yésu a ke ni bisu i niiga i témpel, a kal le: “Inyuki bayimbén ba nkal le Kristô a yé man David? 36 David nyemede a bi pot ni njel mbuu mpubi le: ‘Yéhôva* a bi kal Nwet wem le: “Yén i woo wem walôm letee me ha baoo boñ isi makôô moñ.”’ 37 Ibale David nyemede a nsébél nye le Nwet, lelaa ni a nla ba man wé?”

Yak limut li bôt likeñi li bé emble nye ni maséé. 38 Ndi mu biniigana gwé, a kônde kal le: “Yoña yihe ni bayimbén ba ba ngwés ba nhiômna mimbôñgô mi mambot, ba gwéhék mayéga ma tôbôtôbô i bibôm, 39 ba gwéhék ki biyééne bi bisu* i mandap ma bibégés ni biyééne bi bañga bôt i mangand. 40 Ba nip nkus u biyik bi bôda,* ba boñok ki mimbôñgô mi masoohe inyu nene.* I bôt bana b’a kôhna mbagi nôgôs ikeñi.”*

41 I mbus, a yén, a tehge minkuu mi makébla, a bôdôl béñge lelaa limut li nleñ moni ikété minkuu mi makébla, yak ngandak mingwañ mi bôt mi bé leñ ngandak batjañtjañ. 42 Ha nyen hiyeyeba hi yik muda hi bi lo, hi leñ bon ba batjañtjañ iba ba ba bééna yaga bé bañga nseñ.* 43 Jon a bi sébél banigil bé ipañ yé, a kal bo le: “Me nkal bé maliga le, i hiyeyeba hi yik muda hini, hi nha iloo ba bobasôna ba nleñ moni ikété minkuu mi makébla. 44 Inyule bobasôna ba nyôñôl ikété ngandak yap nkus, ndi nye a nyôñôl ikété ndék a gwé,* a ti kii yosôna a ban-ga, gwom gwobisôna a ban-ga inyu niñ.”

13 Kiki a bé nyodi i témpel, wada ikété banigil bé a kal nye le: “A Lét, béñge! Kinje ngok ilam ni maoñ malam!” 2 Ndi Yésu a kal nye le: “Baa u ntehe maoñ makeñi mana? I ngok ini yôsôna y’a léña yaga ’isi, to yada y’a yégle bé i kéhi i ngii ipe.”

3 Kiki Yésu a bé a yii i ngii Hikôa Ôlivé, a tehge témpel, Pétrô, Yakôbô, Yôhanes ni Andréa ba bak botama lôñni nye, ba bat nye le: 4 “Kal le bés, i mam mana m’a tagbe imbe ngéda? Imbe yimbne y’a unda le i mam mana momasôna ma yé i mamélél?” 5 Ha nyen Yésu a bôdôl kal bo le: “Yoña yihe le mut to wada a yumus bañ bé. 6 Ngandak y’a lo, i gwéélak jôl jem, i kalak le: ‘Men me yé nye,’ y’a yumus ki ngandak bôt. 7 Jam lipe ki, i ngéda n’a nok mbimba i gwét ni manwin ma gwét, ni kon bañ woñi; i mam mana ma nlama bôña, ndi hala a yé ngi ba lisuk.

8 “Inyule loñ y’a telep ikolba loñ, yak ane i kolba ane; nyeñg disi y’a ba bahoma bahoma; yak njal keñi y’a ba. I mam mana ma yé bibôdle bi nkôôga.*

9 “Ndi bé yoña yihe ni bébomede. Bôt b’a kena bé i bikééhene, ba bép ki bé disôô i mandap ma bibégés, ba bii ki bé i bisu bi bangomin ni bikiñe inyule ni yé banigil bem, ni inyu ti bo mbôgi. 10 Ndi ikété biloñ gwobisôna, ñañ nlam u nlama ndugi añlana. 11 Ndi ngéda ba ngwel bé inyu kena bé i bikééhene, ni tôñ bañ ngéda ngi kola inyu jam n’a pot; ndi kii yosôna y’a tina bé ha ngeñ i, poda yo, inyule bé bé bon n’a pot, ndi n’a pot ni ngui i mbuu mpubi.* 12 Handugi hala, mut a’ boñ le manyañ a wo, isañ a boñ man wé nlélém jam, yak bon b’a kolba bagwal bap, ba boñ ki le ba wo. 13 Bôt bobasôna b’a oo ki bé inyule ni yé banigil bem, ndi nu a nhônba* letee ni lisuk nyen a’ tohlana.

14 “Ndi ngéda n’a tehe yom nyega i i nlona tjiba i téé i homa i nlama bé telep (nu a ñañ a tibil hek pék), ha nyen ba ba yé i Yudéa ba bôdôl ke ngwéé i dikôa. 15 I mut a yé i ngii ndap a sôs bañ, to jôp ikété ndap inyu yoñ yom yo ki yo; 16 Yak i mut a yé i wom, a témb bañ i gwom a nyék i mbus inyu bada mbot yé ngii. 17 Ngoo ni bôda ba mém, ni ba ba nyuñus bon mu dilo di! 18 Ni waa bañ soohe le ngwéé nan u ba bañ i ngéda mbéñ; 19 Inyule dilo di, di mba dilo di njiiha i nya i yé ngi ba, ibôdôl i ngéda Nyambe a hek bôt hana ’isi letee ni ha ngéda i; y’a ba ha bé ki to. 20 Ni maliga, ibale Yéhôva* a hubus bé dilo di, ki mut nye ki nye a nla bé kôhna tohi. Ndi inyu mimpohlak mi bôt a bi tep nyen a nhubus dilo di.

21 “Ndi ibale mut a nkal ki bé le: ‘Béñgnana! Kristô a yé hana,’ tole: ‘Béñgnana! Nye nuu nyoo,’ ni hémle bañ jam li. 22 Inyule bikristô bi bitembee ni bapôdôl ba bitembee b’a telep, ba boñ biyimbne ni bihélha bi mam inyu boñ le, ibale ba nla, ba yumus yak mimpohlak mi bôt. 23 Jon, bé yoña yihe. Me mal añle bé mam momasôna i bisu bi ngéda.

24 “Ndi mu dilo di, i mbus njiiha, hiañgaa hi’a kôp jiibe, to sôñ y’a ti ha bé mapubi mé, 25 tjôdôt di mba di nyodi i ngii, di kwok; yak mimpémba mi mam mi yé i ngii nw’a nyeñg. 26 Ha nyen b’a tehe Man mut a yé lo ikété ond lôñni lipémba likeñi ni lipém. 27 I mbus, a’ ep biañgel, a kot ki mimpohlak mi bôt mi mi yé i makas mo ma-na ma nkoñ ’isi,* ibôdôl i likas li hisi letee ni i likas li ngii.

28 “Nano ni ôt biniigana munu hihéga hi e faigé: I ngéda ntjep wé u ntip too, u pémés ki tjai, ni nyi le sép i yé bebee. 29 Jon nlélém jam inyu nan, i ngéda ni ntehe mam mana ma yé i bôña, ni yi le a yé bebee i manwemel. 30 Me nkal bé maliga le, i hiai hini hi’a tagbe bé kekikel letee mam mana momasôna ma yon. 31 Ngii ni ’isi b’a tagbe ndi bibañga gwem gw’a tagbe bé kekikel.

32 “Inyu kel i tole inyu ngeñ i, mut to wada a nyi bé yo, to biañgel i ngii, to Man, ndik Isañ. 33 Yoña yihe ibabé waa, yéna péé ibabé waa, inyule ni nyi bé imbe ngeñ i yé ntéak ngéda. 34 Ane i yé kiki mut nu a yé i ke i loñ ipe, a yék ndap yé, a ti minkol nwé kunde i ngii ndap yé, a ti ki hiki wada wap yé bôlô, a ti yak ntat nwemel oda le a yén péé ibabé waa. 35 Jon yéna péé ibabé waa inyule ni nyi bé ngéda nwet ndap a nlo, too kôkôa, too i kosi juu, too ni ñem mau,* too kegla tutu,* 36 inyu boñ le, i ngéda a’ puhe bé ni malo mé, a koba bañ le ni nke ’ilo. 37 Ndi jam me nkal bé, me nkal jo bôt bobasôna: Yéna péé ibabé waa.”

14 Ngand Pasa ni i Bret bi ngi-séñha i bé lama ba i mbus dilo diba. Baéga biprisi ni bayimbén ba bé yéñ njel inyu gwel* nye ni mandon,* ni inyu nol nye; 2 Ndi ba bé kal le: “I ngéda ngand bé, tiga le hala a lona yubda ikété limut.”

3 I ngéda a bé i Bétania, a jek* ikété ndap Simôn nu a bi kon lô, muda wada a lo lôñni pôs alabasta* i i bééna labinda, bañga njahba, i heek diye ngandak. A yibil pôs, a bôdôl kôp nye labinda i ngii ño. 4 Kiki ba ntehe hala, bahogi ba unup, ba kalna bo ni bo le: “Inyuki ba ñôbôs labinda yañga? 5 Ngo ba bak le ba nuñul i labinda ini iloo mbôgôl dinariô aa,* ba ti diyeyeba i moni mi!” Ha nyen ba bi bep unbene i muda nu.* 6 Ndi Yésu a kal le: “Nwaha nye nwee. Inyuki ni nyéñ tééñga nye? Ngo a mbôñôl me loñge jam. 7 Inyule ni gwé diyeyeba ngéda yosôna, ni nla bôñôl bo loñge to imbe ngéda ni ngwés, ndi n’a bana bé me ngéda yosôna. 8 A mboñ yom a nla; a nkôp nyuu yem labinda i bisu bi ngéda inyu majôna mem. 9 Me nkal bé maliga le, hiki homa ba ñañal ñañ nlam ni nkoñ ’isi wonsôna, b’a añal yak jam i muda nunu a mboñ inyu hoñlene nye mu.”

10 Ndi Yuda iskariôt, wada ikété jôm ni iba, a ke yak baéga biprisi inyu gwélha nye. 11 I ngéda ba bi nok hala, hala a lémél bo ngandak, ba bôn nye moni mi silba. Ha nyen a bi bôdôl yéñ njel i gwélha nye.

12 I kel bisu* i ngand i Bret bi ngi-séñha, i ngéda ba mbéna ti sesema i Pasa, banigil bé ba kal nye le: “Numbe homa u nyéñ le di ke di kôôbana we inyu boñ le u je Pasa?” 13 Ha nyen a ep banigil bé iba, a kal bo le: “Kena ikété tison, mut a bééga hibee hi biték hi hi gwé malép a’ boma bé. Noña nye, 14 to imbe ndap a njôp, kala nwet ndap le: ‘Malét a nkal le: “Hee tuñ i bakén i yéne, i het me nla jél Pasa lôñni banigil bem?”’ 15 A’ unda bé tuñ ikeñi i i yé i ndap ngii, i yé mbôñglak ni nkôôbaga. Kôôbana Pasa mu inyu yés.” 16 Ha nyen banigil ba ke, ba jôp ikété tison, mam ma tagbe kiki a bi kal bo, ba kôôba Pasa.

17 I ngéda kôkôa i bi kwo, a lo lôñni jôm ni iba. 18 I ngéda ba bé ba yii* i téblé, ba jek, Yésu a kal le: “Me nkal bé maliga le, wada ikété bé ba ni nje lôñni me a’ liibana me.” 19 Hala a bôdôl tééñga bo, hiki wada wap a kal ki nye le: “Me bé nu, hala bé?” 20 A kal bo le: “A yé wada ikété bé jôm ni iba, nu a nyube woo wé ikété séya lôñni me. 21 Inyule Man mut a yé i ke i nyemb ndik kiki i yé ntilga inyu yé, ndi ngoo ni nu a nliibana Man mut! I bé le i ba loñge inyu yé le a gwéé bañ.”

22 I ngéda ba bé ba ngi jek, a yoñ bret, a soohe,* a bek yo, a ti bo yo, a kal le: “Yoña, yimbne i nyuu yem ini.”* 23 A yoñ yak libôndô, a ti mayéga, a lôôs bo jo, bobasôna ba nyo mu. 24 A kal ki bo le: “Yimbne i ‘matjél mem ma malômbla’ ini, ma ma nlama kuba inyu ngandak bôt. 25 Me nkal bé maliga le, kekikel m’a nyo ha bé malép ma matam ma nkôô u wai, letee ni kel m’a témb me nyo wai yondo i Ane Nyambe.” 26 Sôk i nsôk, kiki ba mal tôp tjémbi di bibégés, ba pam inyu ke i Hikôa Ôlivé.

27 I mbus, Yésu a kal bo le: “Bébobasôna n’a baage inyule i yé ntilga le: ‘M’a kek ntééda mintômba, yak mintômba mi tjama.’ 28 Ndi ngéda m’a tuglana, m’a bôk bé i bisu nyoo i Galiléa.” 29 Ndi Pétrô a kal nye le: “To ibale bana bape bobasôna ba mbaage, me m’a baage bé.” 30 Ha nyen Yésu a kal nye le: “Me nkal we maliga le, i len ini, ñ, i u unu, ilole nlôm kôp a ñoñ ngélé iba, w’a tañba me ngélé aa.” 31 Ndi a nai ndik ni kal le: “To ibale me nlama wo ni we, me yé mbén i tañba we.” Yak bana bape bobasôna ba bôdôl kal nlélém jam.

32 I mbus, ba ke i wom ba nsébél le Gétsémané, ha nyen a kal banigil bé le: “Yéna hana, me me nke i masoohe.” 33 I mbus, a yoñ Pétrô ni Yakôbô lôñni Yôhanes, a bôdôl nôgda nduña keñi,* yak ñem u bôdôl siida nye. 34 A kal bo le: “Me* nôgda nduña keñi wengoñle nduña i nyemb. Ni yégle hana, ni yén ki péé ibabé waa.” 35 Kiki a nke i bisu ndék, a ôm maboñ ’isi, a bôdôl soohe le, ibale hala a nla bôña, ini béba ngéda i ke nye haa. 36 A kal le: “Abba,* a Ta, u nla boñ mam momasôna. Héya me libôndô lini. Ndi ha kiki me nsômbôl bé, ndi kiki we u nsômbôl.” 37 Kiki a ntémb, a koba bo ba nke ’ilo, a kal Pétrô le: “A Simôn, baa u yé i ke ’ilo? Baa u mbana bé ngui i yén péé to ngeñ yada? 38 Yéna péé ibabé waa, ni waa bañ to soohe inyu boñ le ni jôp bañ ikété manoodana. Mbuu u nyamnda yaga ni ngôñ, ndi minsôn mi mbomb.”* 39 A témb ki a ke i soohe, a kal nlélém jam. 40 I mbus, a témb a lo, a koba bo ba yé i ke ’ilo, inyule mis map ma bé ét, kayéle ba bi yi bé lelaa ba timbhe nye. 41 A témb a lo inyu ngélé i nyônôs aa, a kal bo le: “I ntén ngéda unu, ni noi, ni kenek ’ilo? Hala a kôli! Ngeñ i nkola! Nuna-ki, Man mut a yé i tina i moo ma baboñbéba. 42 Telbana, di kenek. Nuna-ki, nu a nliibana me a nkôôge bebee.”

43 I nlélém ngéda, a bé a ngi podok, wada ikété jôm ni iba le Yuda, a lo lôñni limut li li bééna paminsoñ ni bikék. Baéga biprisi ni bayimbén ni mimañ mi litén bon ba bi ep i bôt ba. 44 Ndi nu a bi liibana nye a bi ti bo yimbne, a kal le: “I mut me nsos limañ, wee nye nu; gwela nye, ni kena nye, ni yoñok yihe le a so bañ.” 45 Ha nyen Yuda a tagbe ngélé yada, a kôôge nye bebee, a kal le: “A Rabi!” I mbus, a sos nye limañ. 46 Ha nyen ba bi ha nye moo, ba gwel nye. 47 Ndi wada ikété ba ba bé ba téé ha, a sodol pansoñ yé, a kek nkol u prisi keñi, a kit nye ôô. 48 Ndi Yésu a timbhe, a kal bo le: “Baa ni mpam i gwel me ni paminsoñ lôñni bikék wengoñle me yé ntonba? 49 Hiki kel, me bé lôñni bé i témpel inyu niiga, ndi ni bi gwel bé me. Ndi hala a mbôña inyu yônôs Bitilna.”

50 I mbus, banigil bobasôna ba tjôô nye, ba ke ngwéé. 51 Ndi mañge munlôm wada, nu a bé ndik a hééba mbot i loñge libadô i nyuu yé, a bôdôl noñ nye bebee; ndi bôt ba noode gwel nye, 52 ha nyen a yék mbot yé i loñge libadô i mbus, a ke ngwéé bebee le nso.*

53 I mbus, ba kena Yésu yak prisi keñi, baéga biprisi bobasôna ni mimañ mi litén lôñni bayimbén ba kodba. 54 Ndi Pétrô a bi noñ nye, a bak haa, letee ni ikété kotoo i ndap prisi keñi, a bé a yii ni bagwélél ba ndap, a nohbak hié. 55 Ndi baéga biprisi ni Ntôñ bakéés bakeñi wonsôna ba bé yéñ mbôgi inyu kolba Yésu kayéle ba nol nye, ndi ba bé léba bé to yom. 56 Ngandak i bé bok mbôgi bitembee ikolba nye, ndi mbôgi yap i bé maselna. 57 Yak bahogi ba telep, ba bok mbôgi bitembee inyu kolba nye, ba kal le: 58 “Di bi nok nye a nkal le: ‘M’a bôk témpel ini i i bi ôña ni moo ma bôt ba binam, me témb me oñ ipe dilo daa, ndi ni moo ma bôt bé.’” 59 Ndi yak mu jam li, mbôgi yap i bé maselna.

60 Ha nyen prisi keñi i bi telep i ñemkété yap, i bat Yésu mbadga, i kal le: “U gwé bé yom i kal? U nok bé minsohi i bôt bana ba ñôm we?” 61 Ndi a yén nwee, a timbhe bé to buk. Prisi keñi i témb i bôdôl bat nye mambadga, i kal nye le: “Baa u yé Kristô, Man Nyambe nu a yé nsaibak?” 62 Ha nyen Yésu a kal le: “Me yé nye; n’a tehe ki Man mut a yii i woo walôm u lipémba, a lôlak lôñni ond i ngii.” 63 Ha nyen prisi keñi i was mambot mé, i kal le: “Baa di ngi gwé ki ngôñ ni bôt ba mbôgi? 64 Ni nok kiki a ñôbôs jôl li Nyambe. Makidik manan ma yé le kii?”* Bobasôna ba pémés mbagi le a kôli ni nyemb. 65 Ha nyen bahogi ba bôdôl tjôle nye matai, ba hô nye su, ba ôm ki nye bikut, ba kalak nye le: “A mpôdôl, podok ni!” Kiki ba mbép nye mabai, bakwés bôt i mok ba kena nye.

66 I ngéda Pétrô a bé a yii ikété kotoo, hingonda hiada ikété bagwélél ba prisi keñi hi lo. 67 Kiki hi ntehe Pétrô a nohop hié, hi nun nye siim, hi kal le: “Yak we u bak ni Yésu, mut Nasaret.” 68 Ndi a tañ, a kal le: “Me nyi bé nye, to i jam u yé kal me, me nok bé jo.” I mbus, a pam i mbégdé, i lijubul li lipénd.* 69 Hingonda hi témb hi tehe nye nyoo, hi bôdôl ki kal bôt ba bé ba téé ha le: “Wada wap nunu.” 70 A témb a tañ. I mbus ndék ngéda, yak bôt ba bé ba téé ha ba bôdôl kal Pétrô le: “Nkaa u ta bé, yak we u yé wada wap, inyule u yé mut Galiléa.” 71 Ha nyen a bi bôdôl kum soñ, a tiihege, a kalak le: “Me nyi bé i mut ni yé i pôdôl!” 72 I nlélém ngéda, nlôm kôp a oñ inyu ngélé i nyônôs iba, ha nyen Pétrô a hoñol jam Yésu a kal nye le: “Ilole nlôm kôp a ñoñ ngélé iba, w’a tañba me ngélé aa.” Ha nyen a bi la ha bé gwel nyemede, a bôô maéya.

15 Kiki kel i nye ndigi, baéga biprisi ni mimañ mi litén lôñni bayimbén, hala wee Ntôñ bakéés bakeñi* wonsôna yaga, ba hek pék lôñ, ba kañ Yésu, ba kena nye, ba ti nye Pilatô. 2 Ha nyen Pilatô a bat nye le: “Baa u yé Kiñe Lôk Yuda?” A timbhe, a kal le: “Wemede nyen u nkal hala.”* 3 Ndi baéga biprisi ba bé ôm nye ngandak minsohi. 4 Ha nyen Pilatô a témb a bôdôl bat nye mambadga le: “Baa u ntimbhe bé to yom? Béñge kiki ba ñôm we ngandak minsohi.” 5 Ndi Yésu a bi timbhe ha bé nye to buk, kayéle hala a hélés Pilatô.

6 Ndi hiki ngand Pasa, a bééna lem i pémés mut mok wada inyu limut, i mut limut li bé bat. 7 Ha ngéda i, mut wada ba bé sébél le Barabas, a bé i mok lôñni bakolba ngomin bape, ba ba bi nol mut mu ngolba yap. 8 Jon limut li bôt li bi bet, li bôdôl soohe Pilatô inoñnaga ni jam a bé béna bôñôl bo. 9 A timbhe bo, a kal le: “Baa ni nsômbôl le me pémhene bé Kiñe Lôk Yuda?” 10 Inyule Pilatô a bé yi le njôñ yon i bi tinde baéga biprisi i ti nye Yésu. 11 Ndi baéga biprisi ba tinde limut inyu boñ le a pémhene ndik bo Barabas. 12 Pilatô a témb a kal bo le: “Me boñ ni kii lôñni nu ni nsébél le Kiñe Lôk Yuda?” 13 Ba témb ba lond le: “Péni nye i kék!”* 14 Ndi Pilatô a témb a bat bo le: “Ndi inyuki? Imbe béba jam a mboñ?” Ndi to hala, ba kônde ki lond ni ngui le: “Péni nye i kék!”* 15 Ndi kiki Pilatô a bé yéñ lémél limut, a pémhene bo Barabas; a ti ki oda le ba bép Yésu, i mbus, a ti bo nye le ba péni nye i kék.

16 I mbus, bisônda bi kena nye ikété kotoo i ndap ngomin keñi, bi sébél bisônda gwobisôna le bi kodba. 17 Ha nyen bisônda bi bi ha nye mbot i yé wedewede,* bi bak ki ntut biloo, bi ha nye wo i ño; 18 i mbus, bi bôdôl yéga nye, bi kalak le: “Di nyéga,* a Kiñe Lôk Yuda!” 19 Bi bép ki nye jai i ño, bi tjôle nye matai; bi ôm yak maboñ ’isi, bi ôôp* i bisu gwé. 20 Sôk i nsôk, i ngéda bi bi mal ndegle nye, bi héya nye mbot i yé wedewede, bi témb bi ha nye mambot mé ma ngii. Bi pamna nye inyu tômôl nye i kék. 21 I mbus, bi tehe mut wada nu a bé tagbe le Simôn, mut Kiréné, isañ Aléksandrô bo Rufôs, nu a bé lôl i wom; bi nyégsa nye i begee kék njiiha* i Yésu.

22 Ha nyen bi bi kena nye i homa ba nsébél le Gôlgôta, hala a nkobla le: “Homa Kégéé ño.” 23 Nyoo nyen bi bi noode ti nye wai mpôdnaga ni hibañga le mire, ndi a tjél yo. 24 I mbus, bi tômôl nye i kék; inyu kabna mambot mé, bi leñ mbam inyu yi kii hiki mut a nlama yoñ. 25 Hala a bé ngeñ bôô* i kegla ngéda bi bi tômôl nye i kék. 26 Bi tila yak nsohi ba bé ôm nye le: “Kiñe Lôk Yuda.” 27 Bi péni ki mintonba ima i bikék ipañ yé, wada i pes yé walôm, wada i pes yé waé. 28 *—— 29 Yak i bôt ba bé tagbe, ba kahal sol nye, ba pôghak miño, ba kalak le: “Éé, a we nu u kalak le u mbôk témpel, u oñ ki yo dilo daa, 30 sôs i kék njiiha* inyu tohol wemede.” 31 Nlélém jam ki, yak baéga biprisi lôñni bayimbén ba bé ndegle nye ipôla yap, ba kalak le: “A bi tohol bôt bape, ndi a nla bé tohol nyemede! 32 Ibale a yé Kristô, Kiñe Lôk Israel, a sôhôk ni nano i kék njiiha* inyu boñ le di tehe, di hémle ki.” Yak i bôt ba bé ba péni i bikék ipañ yé ba bé sol nye.

33 I ngéda kosi* i bi kola, jiibe li kôp mu mbok i yosôna letee ni ngeñ aa* i kôkôa. 34 Ndi i ngeñ aa i kôkôa, Yésu a lond makeñi le: “Éli, Éli, lama sabaktani?” Hala a nkobla le: “A Nyambe wem, a Nyambe wem, inyuki u ntjôô me?” 35 Yak bahogi ipôla bôt ba bé ba téé ha, kiki ba nok hala, ba bôdôl kal le: “Emblana! A yé i sébél Éliya.” 36 Ha nyen mut wada a ke ngwéé, a yoñ sut, a yube yo ikété wai i mbai, a som yo i kék,* a ti nye le a nyo, a kalak le: “Nwaha nye nyoo! Di tehe too Éliya a nlo i suhus nye.” 37 Ndi Yésu a lond makeñi, a pémés nhébék wé u nsôk.* 38 Ha nyen libadô li témpel li bi kéni bipes biba ibôdôl i ngii ipam ’isi. 39 Ndi ñane mbôgôl bisônda a bé a téé ipañ, a tehge nye; kiki a ntehe i mam momasôna ma bi tagbe i ngéda nyemb yé, a kal le: “Ibabé pééna, i mut nunu a bak Man Nyambe.”

40 Yak bôda ba bé béñge, ba bak ba téé nonok; mukété nsoñgi wap: Maria Magdaléna; Maria nyañ Yakôbô Nuntitigi bo Yôsé; ni Salômé; 41 bon ba bééna lem i kiha ni nye, ni i gwélél nye ngéda a bé i Galiléa; yak ngandak bôda ipe i i bi bet ntôñ ni nye i Yérusalem.

42 I ngéda kôkôa i bi kwo, kiki hala a bé kel Ngôôba,* hala wee ba kalak le kel Sabat i yé yani, 43 Yôsep, mut Arimatia a lo, a bé mut nkeñi ikété Ntôñ bakéés bakeñi,* yak nyemede a bé bem Ane Nyambe. A bi bana ñem ngui i ke yak Pilatô, a bat nye mim u Yésu. 44 Ndi Pilatô a badba too a mal wo; ha nyen a sébél ñane mbôgôl bisônda, a bat nye too Yésu a yé toi nwok. 45 Jon kiki ñane mbôgôl bisônda a yigye nye le a nwo toi, Pilatô a ti Yôsep mim. 46 I mbus, a somb loñge mboñ, a suhus mim, a lép* wo loñge mboñ, a niñi wo ikété soñ* a bi tém ikété liaa; i mbus, a biiñgaha ngok i lijubul li soñ. 47 Ndi Maria Magdaléna lôñni Maria nyañ Yôsé ba kida ba mbéñge i homa mim u bé u niñne.

16 I ngéda kel Sabat i bi tagbe, Maria Magdaléna, Maria nyañ Yakôbô, ni Salômé ba somb binunumba le ba ke ba hoo gwo mim. 2 Ndi kegla tutu, i hilo hi bisu hi sonde, kiki hiañgaa hi mpam ndigi, ba lo i soñ.* 3 Ba bé kalna le: “Njee a’ hééna bés ngok i lijubul li soñ?” 4 Ndi kiki ba mpa mis, ba tehe le ba mbiiñgaha ngok, to hala kiki i bé keñi ngandak. 5 I ngéda ba bi jôp ikété soñ, ba tehe mañge wanda a yii i pes walôm, a bak a hééba mbôñgô puba mbot; hala a hélés bo. 6 A kal bo le: “Ni hel bañ. Me nyi le ni nyéñ Yésu mut Nasaret, nu ba bi nol i kék. A ntuge, a ta bé hana. Nuna-ki, hana nyen ba bi niñi mim wé. 7 Ndi kena, kala banigil bé lôñni Pétrô le: ‘A mbôk bé i bisu i Galiléa. Nyoo nyen n’a tehe nye, kiki a bi kal bé.’” 8 I ngéda ba bi nyodi i soñ, ba pam i mbégdé, ba ke ngwéé, ba sehlaga, ba bak nhelek. Ba bi añle bé mut jam jo ki jo inyule ba bé kon woñi.*