KAAT BISU I PÉTRÔ
1 Me Pétrô, ñôma+ nu Yésu Kristô, me ntilna i bôt ba nyén ndik ndék ngéda i ngim nkoñ, ba bak ntjamak i Pôntôs, i Galatia, i Kapadôkia,+ i Asia, ni i Bitinia; ba ba yé mimpohlak 2 inoñnaga ni bôkyi* i Nyambe Tata,+ ba ba bi pubhana ki ni njel mbuu mpubi,+ inyu boñ le ni ba manôgla, ba nwes ki bé matjél ma Yésu Kristô:+
konangoo i mbuma ñañ lôñni nsañ bi bôl i ngii nan.
3 Bibégés bi ba ni Nyambe, Tata nu Nwet wés Yésu Kristô, inyule a bi ti bés ligwéé li yondo+ inoñnaga ni ngandak yé konangoo, le ndi di bana botñem i i nset bé*+ ni njel bitugne bi Yésu Kristô ikété bawoga,+ 4 le di bana ngababum i i ñôbi bé, i gwé bé mahindi, i nla bé to tjiba.+ I yé nkôôbaga nyoo i ngii inyu nan, + 5 bé ba ngui Nyambe i bi tééda ni njel hémle inyu tohi i i yé bebee ni yeelana i ngéda i nsôk. 6 Inyu jam lini nyen ni nkônôl maséé ngandak, to hala kiki inyu ndék ngéda, i mbéda le ni kôhna manoodana nya ndi nya,+ 7 kayéle manoodana hémle nan i nkôhna,+ i i gwé mahee iloo gôl i i ñôbi to hala kiki i ntagbene i hié,* ma ba jam li maséé, li bibégés ni li lipém i masoola ma Yésu Kristô.+ 8 To hala kiki ni ntehge bé nye, ni ngwés nye. To hala kiki nano ni ntehe bé nye, ndi ni ñunda le ni nhémle nye, ni konok ki maséé ngandak lôñni maséé ma ma nloo hihéga, 9 hala kiki ni nyi le hémle nan y’a sôk lona bé tohi.*+
10 Inyu tohi ini, bapôdôl ba ba bi pot mbañ inyu konangoo i mbuma ñañ i i bi tééba inyu nan, ba bi tibil wan, ba tibil ki yéñ. + 11 Ba bi ke ni bisu i tibil wan inyu yi imbe ngéda tole imbe kék i mam mana ma bé lama yon, mam le mbuu mpubi ikété yap u bé unda bo inyu Kristô,+ inyule u bi bok mbôgi i bisu bi ngéda inyu mandutu ma Kristô+ ni lipém a ga kôhna i mbus ha. 12 I bi soolana bo le ba bé gwel bé nson inyu yap bomede, ndi inyu nan; ni le i mam ba bi añal mon i bôt ba ñañal ñañ nlam lôñni mbuu mpubi u u nlôl i ngii ba yé i añle bé nano.+ I mam mana yaga mon yak biañgel bi gwé ngôñ i wan.
13 Jon kôôbana mahoñol manan inyu nson,+ tiblana ki hek pék i nya i yôni,+ ni biine botñem nan mu konangoo i mbuma ñañ ni ga kôhna i masoola ma Yésu Kristô. 14 Kiki bon ba manôgla, ni waa niñ* inoñnaga ni minheña ni bééna ikété ngiyi nan, 15 ndi kiki nu a bi sébél bé a yé Numpubi, yak bé yilna bapubhaga ikété maboñok manan momasôna,+ 16 inyule i yé ntilga le: “Ni nlama ba bapubhaga inyule me yé Numpubi.”+
17 Ndi ibale ni nsébél Tata nu a ntodol bé+ mut i ngéda a nkéés hiki mut inoñnaga ni nson wé, wee bébomede ni bana maboñok ma bôt ba nkon Nyambe woñi+ ntel ni ngi niñik kiki bôt le ba nyén ndik ndék ngéda munu nkoñ ’isi unu. 18 Inyule ni nyi le ha lôñni mam ma ñôbi kiki bo silba tole gôl bé nyen ni bi koblana*+ mu niñ nan i i bé yañga, i basôgôlsôgôl banan* ba bi lôôs bé. 19 Ndi lôñni tik matjél kiki matjél+ ma man ntômba nu a gwé bé lem, to liton li mahindi,+ hala wee matjél ma Kristô.+ 20 Ni maliga, a bi bôk pohlana* ilole nkoñ ’isi+ u mbôdôl, ndi a bi nene i masuk ma ngéda inyu nan.+ 21 Ni njel yé nyen ni nhémle Nyambe+ nu a bi tugul nye ikété bawoga,+ a ti nye lipém,+ kayéle hémle nan ni botñem nan bi bane yak Nyambe.
22 Nano nu ni bi pubus bébomede* ni njel nôgôl ni nôgôl maliga kayéle ni gwé gwéha lisañ li bôt+ i i gwé bé bihéñba, wee ni gwéhna bé ni bé bañga bañga ni ñem wonsôna.+ 23 Inyule ni bi kôhna bé ligwéé li yondo+ ni njel mbôô i i ñôbi, ndi ni njel mbôô i i ñôbi bé;*+ ni njel bañga i Nyambe nu a niñ ni nu boga.+ 24 Inyule “bôt ba binam bobasôna ba yé* ndigi kiki bikai, yak lipém jap jolisôna li yé ndik kiki mbônji i wom; bikai bi nyuyi, yak mbônji i nkudi, 25 ndi bañga i* Yéhôva* i nom i boga ni boga.”+ I “lipôdôl”* lini jon li yé ñañ nlam ba bi añle bé.+
2 Jon ni tjôô béba yosôna,+ ni malôga momasôna, yak bihéñba, ni tama, lôñni minsoga nwominsôna. 2 Kiki minkéñéé mi bon,+ ni bana ngôñ ikeñi ni bañga milik* mi bañga i Nyambe, inyu boñ le ni njel milik mini ni hôlôl, ni kôhna ki tohi,+ 3 inyu hala ni nlama noode* le Nwet a gwé loñgeñem.
4 Kiki ni nlo i nyeni, nyen a yé ngok yômi bôt ba bi tjél+ ndi yon Nyambe a bi pohol,+ i bak tik i mis mé, 5 yak bébomede, kiki ngok i i niñ, ni ngwéélana inyu oñ ndap mbuu,+ ntôñ biprisi bipubhaga, kayéle ni ti bisesema bi mbuu+ bi bi nlémél Nyambe ni njel Yésu Kristô.+ 6 Inyule i nkéla ikété Bitilna le: “Nuna-ki, me yé i tek mpohlak ngok i Siôn, tik ngok likas i hikuu; i mut a ñunda le a nhémle yo a’ wo bé nyuu*+ kekikel.”
7 Jon inyu nan nyen a yéne tik inyule ni yé bahémle; ndi inyu ba ba nhémle bé, a yé “ngok bôt ba maoñ ba bi tjél,+ yon i bi yila ngok likas i bisu,”*+ 8 a yé ki “ngok baagene ni liaa bôt ba mbômda.”+ Ba mbaage inyule ba ndogbene bañga i Nyambe. I lisuk yaga li jon li bé bem bo. 9 Ndi bé ni yé “mpohlak litén, ntôñ biprisi u kiñe, loñ pubhaga,+ bôt ba tôbôtôbô+ ba Nyambe nyemede, inyu boñ le ni añle biloñ bipe bilem bi mbuma ñañ”*+ bi Nu a bi séblene bé ikété jiibe le ni jôp i mapubi mé ma hélha.+ 10 Inyule i ngéda bisu, ni bé bé litén, ndi nano ni yé litén li Nyambe;+ i ngéda bisu, ni bi kôhna bé konangoo, ndi nano ni mal kôhna konangoo.+
11 A bagwéha, hala kiki ni yé bakén ba bôt ni bôt ba nyén ndik ndék ngéda+ munu nkoñ ’isi, me nti bé makénd le ni tjél minheña mi minsôn+ mi mi njôs bé gwét.*+ 12 Ni tééda maboñok manan malam ikété biloñ bipe,+ kayéle i ngéda ba ñôm bé nsohi le ni yé baboñ mam mabe, ba tehe minson minan+ minlam ni mis map, le ndi ba ti Nyambe lipém i kel a nlo i wan mam.
13 Inyu sômbôl i Nwet, suhlana bébomede isi hiki mut binam ba ntéé,*+ to isi kiñe+ inyule a gwé kunde i ngii nan, 14 to isi bangomin ba bipes bi mbok inyule kiñe yon i ñep bo le ba kogse baboñbéba, ndi ba bégés i bôt ba mboñ loñge.+ 15 Inyule hala a yé sômbôl i Nyambe le ni njel loñge ni mboñ, ni yip manyo* ma ngiyi ma bijôñ bi bôt.+ 16 Ni ba kiki bôt ba yé kunde,+ ndi ni gwélél bañ kunde nan kiki yom i nhô* maboñok mabe,+ ndi kiki minkol mi Nyambe.+ 17 Tina mintén mi bôt nwominsôna lipém,+ gwéha ntôñ u lôk kéé wonsôna,*+ kona Nyambe woñi,+ tina kiñe lipém.+
18 Bagwélél ba suhus bomede isi bet bap lôñni woñi wonsôna,+ ha ndik bé isi ba ba yé biloñge bi bôt ni bôt ba nai bé ni litehge jap li mam, ndi yak isi ba ba yé ndutu i lémél. 19 Inyule hala a yé loñge jam i ngéda mut a nhônba njiiha,* a sonok njonok le a yé ngi nsohi inyule a nsômbôl bana loñge kiññem i bisu bi Nyambe.+ 20 Inyule bimbe bibégés ni nkôhna ibale ba mbép bé inyule ni mboñ béba ndi ni hônbaga?+ Ndi ibale ni nhônba mandutu inyule ni mboñ loñge, hala a yé jam li nlémél Nyambe.+
21 Ni maliga, munu njel ini nyen ni bi séblana, inyule yak Kristô a bi son njonok inyu nan,+ a yigle bé ndémbél le ni odop yaga mu mabal mé.+ 22 A bi boñ bé béba to yada,+ ba bi léba bé to tembee yo ki yo mu nyo wé.+ 23 I ngéda ba bé sol*+ nye, a bé timbhe bé sol inyu sol.*+ I ngéda a bé son njonok,+ a bé han bé mut, ndi a bé ti nyemede i moo ma Nu a nkéés+ ni telepsép. 24 Nyemede a bi begee bibéba gwés+ mu nyuu yé i ngii kék,*+ kayéle di wo kingéda* bibéba, ndi di niñ kingéda telepsép. Ni le “ni njel mambabaa mé nyen bé ni bi mbôôp.”+ 25 Inyule ni bé kiki minimlak mi mintômba,+ ndi nano ni mal témb yak ntééda+ ni mbéñge biniñ* binan.
3 Nlélém jam ni bé, a bôda, suhlana bébomede isi balôm+ banan, le ndi ibale bahogi ba nôgôl bé bañga i Nyambe, maboñok ma baa bap ma yoña bo ngi hop,+ 2 inyule bomede ba ntehe maboñok manan mapubhaga+ lôñni njôôñ lipém. 3 Bilama binan bi ba bañ bi mbégdé, hala wee i bak tjôñ ni i haba gwom bi gôl+ tole mambot malam, 4 ndi bi ba bi mut kété ñem,* bilama bi bi ñôbi bé, bi mbuu u nwee ni u lima,+ u u gwé mahee ngandak i mis ma Nyambe. 5 Inyule hala nyen bôda bapubhaga ba kôba, ba ba bé bôdôl Nyambe ñem, ba bé lémés bomede, ba suhlak bomede isi balôm bap, 6 kiki Sara a bé nôgôl Abraham, a séblak nye le nwet.+ Yak bé ni nyila bon bé, ibale ni nke ni bisu i boñ loñge, ni nwas bé to le woñi wo ki wo u yémbél bé.+
7 Nlélém jam ni bé, a balôm, kena ni bisu i yén ni bo inoñnaga ni yi.* Ni tinak bo lipém,+ hala kiki muda a yé kiki ébél i i mbomb iloo bé, inyule yak bo ba yé bakôdôl+ ba likébla li mbuma ñañ li niñ lôñni bé, le ndi jam li sék bañ masoohe manan njel.
8 Jam li nsôk li yé le, bébobasôna ni bana adna i mahoñol,*+ ni tôñnaga, ni ban-ga gwéha lisañ li bôt, ni ñem ngôô,+ lôñni suhulnyuu.+ 9 Ni timbhe bañ béba inyu béba,+ to sol inyu sol.+ Ndi timbhana ni bisai,+ inyule munu njel ini nyen ni bi séblana, le ndi ni kôdôl bisai.
10 Inyule “nu ni nu a ngwés bana niñ ni tehe dilo dilam, a nlama gwel hilémb hié le hi pot bañ mam mabe,+ lôñni bibép gwé le bi pot bañ bitembee. 11 A kôm béba mbus,+ ndi a boñ loñge,+ a yéñ nsañ, a noñ ki wo.+ 12 Inyule mis ma Yéhôva* ma yé i ngii bôt ba téé sép, yak maôô mé ma ñemble minyemhe nwap;+ ndi su u Yéhôva* u nkolba bôt ba mboñ mam mabe.”+
13 Ni maliga, njee a ga boñ bé béba ibale ni gwé makénd i boñ loñge?+ 14 To ibale ni nok ndutu inyu telepsép, ni yé kimasoda.+ Ndi i jam ba nkon woñi, ni kon bañ jo woñi,* jam li yubda bañ to bé.+ 15 Ndi tina Kristô lipém kiki Nwet ikété miñem minan, ni bak nkôôbaga ngéda yosôna i timbhe hiki mut a mbat bé njom i botñem ni gwé, ndi ni boñok hala ni ñemlima+ lôñni njôôñ lipém.+
16 Ni tééda loñge kiññem+ kayéle to ba mpot lelaa béba inyu nan, i bôt ba mpot béba inyu nan ba wo nyuu+ inyu maboñok manan malam kiki banigil ba Kristô.+ 17 Inyule i yé nseñ le ni nok ndutu inyule ni yé i boñ loñge,+ ibale sômbôl i Nyambe i, iloole ni nok ndutu inyule ni yé i boñ béba.+ 18 Inyule Kristô a bi wo inyu bibéba ngélé yada inyu ngélé yosôna,+ mut a téé sép inyu bôt ba téé bé sép,+ le ndi a kena bé yak Nyambe.+ A bi nôla ni nyuu minsôn,+ a témb i niñ ni nyuu mbuu.+ 19 Ni nyuu mbuu ini nyen a bi ke, a tééne mimbuu likalô i mok,+ 20 nwon mi bi ndogop kôba i ngéda Nyambe a bé bem ikété hônba* i dilo di Nôa,+ i ngéda nkuu u bé ôña,+ won u bi begel ndék bôt, hala wee bôt juem,* ndi ba pei malép.+
21 I jam lini li yé yimbne i sôble, (sôble i ta bé i héya mahindi ma minsôn, ndi i yé i bat Nyambe loñge kiññem),+ yo ki yon i yé i tohol bé nano ni njel bitugne bi Yésu Kristô. 22 A yé i woo walôm u Nyambe,+ inyule a bi ke i ngii, yak biañgel, ni baane, ni mimpémba ba bi suhlana isi yé.+
4 Hala kiki Kristô a bi nok ndutu i minsôn,+ yak bé tiblana amb manyuu manan ni minlélém mi mahoñol;* inyule i mut a nok ndutu ikété minsôn, wee a ntjôô bibéba, + 2 le ndi a gwélél ngéda i ngi yii nye ikété minsôn i niñ inyu sômbôl i Nyambe, ndi inyu minheña mi bôt+ ba binam ha bé.+ 3 Inyule i ngéda ni bi tégbaha kôba i boñ sômbôl i bôt ba matén+ i kôli, i ngéda ni bé hiumul ikété maboñok mabe ngi wonyuu,* ni ngôñ ikeñi i boñ mam mabe, ni ngandak nyôba, ni mangand ma nyega,* ni bilôñ bi nyôba, lôñni libégés bisat li li nsuñgaha ñem.*+ 4 Ba yé nhelek le ni nkiha ha bé lôñni bo i nlélém niñ i mpuñgu, jon ba ñôbhene bé môl.+ 5 Ndi i bôt bana b’a timbhe i bisu bi nu a yé nkôôbaga inyu kéés bayômi ni bawoga.+ 6 Ni maliga, inyu hala nyen ba bi añle yak bawoga*+ ñañ nlam, kayéle to hala kiki ba nkéés bo inoñnaga ni minsôn kingéda litehge li mut binam, ba niñ inoñnaga ni mbuu kingéda litehge li Nyambe.
7 Ndi lisuk li mam momasôna li nkôôge bebee. Jon, yina hek pék,+ yéna ki péé* ikété masoohe.+ 8 Iloo mam momasôna, ni bana bañga bañga gwéha bé ni bé,+ inyule gwéha i nhô ngandak bibéba.+ 9 Leegana bé ni bé ibabé minhuñbe.+ 10 Inoñnaga ni kiki hiki mut a nkôhna likébla, ni bôñôl jo inyu gwéélana bé ni bé kiki biloñge bi bokindak bi konangoo i mbuma ñañ i Nyambe i i nene ikété ngandak manjel.+ 11 Ibale mut a mpot, a boñ hala wengoñle bipôdôl bi bi nlôl yak Nyambe; ibale mut a ngwel nson, a boñ hala kiki mut nu a mbiine botñem yé mu ngui Nyambe a nti;+ kayéle ikété mam momasôna Nyambe a kôhna lipém+ ni njel Yésu Kristô. Lipém ni lipémba bi ba bi Nyambe i boga ni boga. Amen.
12 A bagwéha, ni hel bañ inyu manoodana ma ngui* ni nkôhna,+ wengoñle nkén jam nyen a mpémél bé. 13 Ndi kena ni bisu i kon maséé+ inoñnaga ni kiki ni nyoñ ngaba mu mandutu ma Kristô,+ le ndi ni kon yak maséé, ni hak ki i ngéda masoola ma lipém jé.+ 14 Ibale ba ñôm bé nsohi* inyu jôl li Kristô, wee ni yé bokimasoda+ inyule mbuu u lipém, ñ, mbuu u Nyambe u yé i ngii nan.
15 Ndi mut to wada ikété nan a nok bañ ndutu inyule a yé mut manola, to mut wip, to mut a mboñ mam mabe, to mut a nha nyo i mam ma bôt bape.+ 16 Ndi ibale mut a nok ndutu inyule a yé kristen, a wo bañ nyuu,+ ndi a kee ni bisu i ti Nyambe lipém, a beglak i jôl lini. 17 Inyule ntéak ngéda unu le bikééhene bi bôdôl ikété ndap Nyambe.+ Ndi ibale bi mbôdle i béhni,+ lisuk li bôt ba nôgôl bé ñañ nlam u Nyambe l’a ba lelaa?+ 18 “Ibale mut a téé sép a yé i kôhna tohi ikété ndutu, kii y’a pémél mut a nyan Nyambe ni mut a mboñ mam mabe?”+ 19 Jon i bôt ba yé i nok ndutu inyu sômbôl i Nyambe ba kee ni bisu i bii* bomede* i moo ma Nhek nu a yé maliga, ba boñok loñge.+
5 Jon, me nsoohe* ba ba yé mimañ ipôla nan, kiki yak me me yé mañ kiki bo, me bak mut mbôgi i mandutu ma Kristô ni nyoñngaba i lipém li li nlama yeelana,+ le: 2 yoña ngéda ni bémba i Nyambe+ i i yé isi nan, ni tadak yo,* ha bé kiki bôt le ba nyégsa, ndi ni ñem nan wonsôna i bisu bi Nyambe,+ ha ni gwéha i yéñe i malôga bé,+ ndi ni makénd; 3 ni tét bañ ba ba yé bum i Nyambe,+ ndi ni yila ndémbél inyu bémba.+ 4 I ngéda ñane batat+ a’ nene, n’a kôhna ntut u u nla bé ôbi.+
5 Nlélém jam lôñni bé, a boñge ba wanda, suhlana bébomede isi mimañ mi bôt.*+ Ndi bébobasôna ni haba* suhulnyuu* ikété maboñok manan bé ni bé, inyule Nyambe a nkolba bôt ba humbulnyuu, ndi a nti bôt ba suhulnyuu konangoo i mbuma ñañ.+
6 Jon suhlana bébomede isi woo lipémba u Nyambe, le ndi a bédés bé i loñge ngéda,+ 7 ni bééga nye+ nduña* nan yosôna inyule a ntôñ bé.+ 8 Tiblana hek pék, yéna ki péé!+ Nkolba nan le Nsohop a nhiôm kiki mbondo njéé i i nkônd, a yéñék le a je mut.*+ 9 Ndi kolbana nye,+ ni bak ni umi siñ ikété hémle, ni yik le ntôñ wonsôna u lôk kéé nan* ikété nkoñ ’isi u mboma minlélém mi mandutu.+ 10 Ndi i ngéda ni ga mal nok ndutu inyu ndék ngéda, Nyambe nu konangoo i mbuma ñañ nu a bi sébél bé i lipém jé li boga+ ikété adna ni Kristô, nyemede a ga mélés yigil nan. A ga téé bé siñ siñ,+ a ga ti bé ngui,+ a ga boñ le ni piñgla bañ. 11 Lipémba li ba ni nye i boga ni boga. Amen.
12 Ni njel Silvanô,*+ nu me nyoñ kiki mankéé nu maliga, nyen me ntilna bé ndék bibuk, inyu ti bé makénd, ni inyu tibil yaga bok mbôgi le bañga konangoo i mbuma ñañ i Nyambe ini. Telbana siñ mukété. 13 I muda* a yé i Babilôn, nu a yé mpohlak kiki bé, a nyéga bé; yak man wem Markô+ a nyéga bé. 14 Yégnana bé ni bé, ni sohnaga mamañ ni gwéha.
Nsañ u ba ni bébobasôna ba ni yé ikété adna ni Kristô.
Tole “ngap i yi jam iloole li mbôña.”
Ni hop Grikia, “botñem i yômi.”
Ni hop Grikia, “i noodana ni hié.”
Tole “tohi i biniñ binan.”
Tole “ni waa uñghana.”
Ni hop Grikia, “ba bi ti binoñ inyu nan; ba bi somb bé.”
Tole “lem i loñ nan.”
Ni hop Grikia, “a bi bôk yiba.”
Tole “biniñ binan.”
Hala wee, “i i nla num matam.”
Ni hop Grikia, “minsôn nwominsôna mi yé.”
Tole “lipôdôl li.”
Béñge Ndoñi bibuk.
Tole “bañga.”
Ni hop Grikia, “milik le ba mpôdna bé ni yom ipe.”
Tole “tehe.”
Tole “a’ tam bé.”
Ni hop Grikia, “ño u likas.”
Ni hop Grikia, “bilem bilam,” hala wee bilem ni maboñok mé ma ma kôli ni bibégés.
Tole “mi mi njôs biniñ binan gwét.”
Tole “bitééne bi mut binam.”
Ni hop Grikia, “kañ manyo.”
Tole “kiki likéé.”
Ni hop Grikia, “lisañ li bôt.”
Tole “ndutu; njôghe.”
Tole “yahal.”
Tole “yahal inyu yahal.”
Tole “e.”
Tole “kayéle di waa boñ.”
Ni hop Grikia, “nom.”
Ni hop Grikia, “mut a sôli nu ñem.”
Tole “ni tôñôk bo; ni nogok bo.”
Tole “ni bana mahoñol mada.”
Béñge Ndoñi bibuk.
Béñge Ndoñi bibuk.
I nla ki ba, “ni kon bañ minhanak nwap woñi.”
Ni hop Grikia, “ngéda hônba i Nyambe i bé bem.”
Tole “biniñ juem.” Ni hop Grikia, “Psukhê.”
Tole “makidik.”
Tole “ikété bihiumul bibe ngi wonyuu.” Buk i hop Grikia le aselgéia. Béñge Ndoñi bibuk.
Tole “mangand ma mpuñgu.”
Ni hop Grikia, “libégés bisat li liyanmbén.”
Hala wee, bôt ba ba yé nwok i pes mbuu. Béñge Éfésô 2:1.
Tole “yiblana mis; ni ke bañ ’ilo.”
Ni hop Grikia, “ni hel bañ inyu hié.”
Tole “ba nsol bé.”
Tole “lôndôs.”
Tole “biniñ gwap.”
Tole “me nyemhe.”
Tole “ni béñgege yo loñge loñge.”
Tole “minhôôlak mi bôt.”
Tole “ni téñba.”
Tole “ñem nsôhga.”
Tole “woñi; mandutu.”
Tole “a toñok mut i je.”
Ni hop Grikia, “lisañ li bôt.”
Nyen ba nsébél ki le Silas.
I nla ki ba, “i likoda.”