KAAT YAKÔBÔ

1 Me Yakôbô,+ nkol u Nyambe ni u Nwet le Yésu Kristô, me ntilna 12 matén, ma ma yé ntjamak bahoma bahoma:

Me nyéga bé!

2 A lôk kéé, i ngéda ni mboma manoodana nya ndi nya, yoña hala ni maséé momasôna,+ 3 hala kiki ni nyi le i ngéda hémle nan i nkôhna manoodana, hala a nti hônba.+ 4 Ndi hônba i nlama mélés nson wé le ndi ni ba nyonok, ni boñok mam momasôna loñge, kayéle jam to jada li héñél bañ bé.+

5 Jon ibale mut ikété nan a nhañ pék, a kee ni bisu i bat yo Nyambe,+ inyule a nkébél bôt bobasôna i nya i nloo hihéga ibabé i yahal bo,*+ ha nyen a’ kôhna pék.+ 6 Ndi a téñbe i bat ni hémle,+ ngi pééna yo ki yo,+ inyule i mut a mpééna a yé kiki nnoñgo tuye le mbebi i nyuge, i ndéñghak ki wo to hee to hee. 7 Ni maliga, i mut nu a bem bañ le a’ kôhna jam jo ki jo yak Yéhôva;* 8 A yé mut miñem ima,+ a ndeñg ikété manjel mé momasôna.

9 Ndi mankéé nu a yé hiyeyeba a kon maséé* le a mbédhana,+ 10 yak ngwañ mut u kon maséé le u nsuhlana,+ inyule w’a tagbe kiki mbônji bikai. 11 Inyule kiki hiañgaa hi mpam ni ngandak lék, hi lighak bibebela, mbônji yap i kwok, yak bilama gwap bi malak, hala ki nyen ngwañ mut w’a nyoi mu nyiña wé nkus.+

12 Maséé ni i mut a ntéñbe i hônba manoodana,+ inyule i ngéda a mal lémél Nyambe, a’ kôhna ntut u niñ+ Yéhôva* a bi bôn i bôt ba tiñi i gwés Nye.+ 13 I ngéda manoodana, mut to wada a kal bañ le: “Nyambe nyen a noode me.” Inyule Nyambe a nla bé noodana ni mam mabe, to nyemede a noode bé mut hala. 14 Ndi hiki mut a nkôhna manoodana i ngéda minheña nwé nyemede mi ñôt nye, mi lop ki nye.*+ 15 I ngéda minheña mi nhôlôl,* mi ngwal béba; ndi i ngéda béba i mbôña, i nlona nyemb.+

16 A lôk kéé yem i gwéha, ni yôm bañ. 17 Hiki likébla lilam ni hiki likébla li yé peles li nlôl i ngii,+ yak Isañ nu mapubi ma ngii,+ nu a nhéñha bé to heñla kiki yiye i i nyiñgha.*+ 18 Inyu sômbôl yé nyen a bi tine bés niñ* ni njel bañga i maliga,+ kayéle di yila wengoñle matam ma bisu ikété bihégél gwé.+

19 A lôk kéé yem i gwéha, yina le: hiki mut a nlama ba mut a mpala emble, a tiñhaga pot,+ a bak mut nu a mpala bé unup,+ 20 inyule hiun hi mut binam hi nlona bé telepsép i Nyambe.+ 21 Jon héyana mahindi momasôna, lôñni hiki liton li béba,*+ ni neebe ki ni ñemlima le bañga i béla ikété nan, yon i nla tohol bé.*

22 Ndi yilnana banôgôl bañga,+ ha ndik baemble bé, tiga le ni lôk bébomede ni bipék bibe. 23 Inyule ibale mut a yé ndik nu a ñemble bañga, ndi a ba bé nu a nôgôl yo,+ a yé wengoñle mut nu a mbéñge su wé* nyemede i léman. 24 Inyule a mbéñgba, a kee, a pala ki hôya umbe ntén mut a yé. 25 Ndi nu a mbok mis ikété mbén i i yé peles,+ i i nlona kunde, a téñbe ki mu, a ta bé mut a ñemble ndi a hôya, ndi a yé mut a ngwel nson; a ga kon ki maséé mu mam a mboñ.+

26 Ibale mut a nhoñol le a mbégés Nyambe,* ndi a tibil bé gwel* hilémb hié,+ wee a nlôk ñem wé nyemede, yak bibégés gwé bi yé yañga. 27 Ntén bibégés* u u yé mpubi, u u gwé bé to mahindi i litehge li Nyambe ni Tata wés, wo unu le: i tééda bon ba nyuu+ ni biyik bi bôda+ ikété njiiha yap,+ ni le mut a tat nyemede le a hooba bañ to liton li mahindi ma nkoñ ’isi.+

2 A lôk kéé yem, lelaa ni nla téñbe ni hémle i Nwet wés nu lipém le Yésu Kristô i ngéda ni ntodol bôt?+ 2 Ibale mut a njôp ikété likoda linan lôñni dilonde di gôl i dinoo tjé ni mambot malam, ndi yak hiyeyeba hi mut hi jôp lôñni mambot ma mahindi, 3 baa ni mbéñge i mut a gwé mambot malam ni mis malam, ni kalak nye le: “We yén munu loñge homa ini,” ndi ni kal hiyeyeba le: “We yégle bitétéé” tole: “Yén hana isi kéhne yem makôô”?+ 4 Ibale ni mboñ hala, baa wee ni ntodol bé bôt ipôla nan,+ ni nyila yak bakéés ba ba mpémés béba mbagi?+

5 Emblana, a lôk kéé yem i gwéha. Baa Nyambe a bi pohol bé bôt ba yé liyep i litehge li nkoñ ’isi, le ba ba mingwañ ikété hémle,+ ba ba ki bakôdôl ba Ane a bi bôn bôt ba ngwés nye?+ 6 Ndi ni nwéha diyeyeba nyuu. Baa mingwañ mi bôt bé nwon mi ntééñga bé,+ mi ken-ga bé i ndap minkaa? 7 Baa bo bé bon ba ñôbôs jôl lilam ni bi kôhna? 8 Ndi ibale ni noñ bañga mbén* inoñnaga ni tilna le: “U nlama gwés mut woñ libôk kiki wemede,”+ wee ni mboñ yaga loñge. 9 Ndi ibale ni ngi todlak bôt,+ wee ni yé i boñ béba, yak mbén i ñôm bé nsohi* le ni yé babôkmbén.+

10 Inyule i mut a nôgôl mbén Môsi yosôna ndi a baage inyu to litode jada mu, wee a mbôk mbén yosôna.+ 11 Inyule nu a bi kal le: “U nlama bé ke i ndéñg,”+ nyen a bi kal ki le: “U nlama bé nol mut.”+ Ndi ibale u nke bé ndéñg ndi u nol mut, wee u mbôk mbén. 12 Kena ni bisu i pot, ni niñ kiki bôt le ba nlama kéés lôñni mbén i ñéga bôt ba yé kunde.*+ 13 Inyule i mut a gwé bé lem i bana konangoo, yak nye a’ bana bikééhene ngi konangoo.+ Konangoo i nyémbél bikééhene.

14 A lôk kéé yem, umbe nseñ mut a gwé ibale a nkal le a gwé hémle ndi a bana bé minson?+ I hémle ini i nla bé tohol nye, hala bé?+ 15 Ibale bilôk bikéé bi bôlôm to bi bôda bi gwé bé mambot* to bijek bi kôli inyu ngim kel, 16 ndi wada nan a kal bo le: “Kena ni nsañ; ni haba mambot, ni je ki loñge,” ndi ni ti bé bo i gwom bi nsômbla bo inyu manyuu map, wee hala a gwé umbe nseñ?+ 17 Jon yak hémle yotama, ngi minson, i yé nwok.+

18 Ndi mut a’ kal le: “We u gwé hémle, me me gwé minson. Unda me hémle yoñ ngi minson, me m’a unda we hémle yem ni njel minson nwem.” 19 U nhémle le Nyambe a yé ndik wada, u mboñ yaga loñge. Ngo yak mimbuu mimbe mi nhémle, mi sehlaga ni woñi.+ 20 A jôñ mut, baa u nyéñ bé nok le hémle ngi minson i yé yañga? 21 Baa isañ wés Abraham a kéla bé le a téé sép ni njel minson i ngéda a bi sem man wé Isak i juu li bisesema?+ 22 Ni ntehe le hémle yé i bé sal lôñni minson nwé, ni le hémle yé i bi yila peles ni njel minson nwé,+ 23 yak tilna i bi yon, i i nkal le: “Abraham a bi hémle Yéhôva,* hala a éña nye le a téé sép,”+ a séblana ki le liwanda li Yéhôva.*+

24 Ni ntehe le mut a nlama kéla le a téé sép ni njel minson, ha ni njel hémle yotama bé. 25 Nlélém jam, baa yak muda libambe le Rahab a bi kéla bé le a téé sép ni njel minson i ngéda a bi leege bakenwin ni loñgeñem, a kiha ki bo i njel ipe?+ 26 Ñ, nlélém kiki nyuu ngi nhébék* i yé nwok,+ hala nyen yak hémle ngi minson i yé nwok.+

3 A lôk kéé yem, ni ba bañ ngandak i yila baniiga, hala kiki ni nyi le di ga kôhna mbagi i nlôôha ikeñi.*+ 2 Inyule bésbobasôna di mbaage* ngandak ngélé.+ Ibale mut a mbaage bé ni bibuk, a yé peles, a nla ki gwel nyuu yé yosôna. 3 Ibale di nsom bikei i manyo ma bihosi inyu boñ le bi nôgôl bés, wee di ñéga yak nyuu yap yosôna. 4 Béñgnana yak bisitima: to hala kiki bi yé bikeñi ni le mbebi ikeñi yon i ntinde gwo, man pagô nyen a ñéga gwo to numbe homa nluk sitima a nsômbôl ke.

5 Hala nyen yak hilémb hi yé himagaa hi jô nyuu, ndi to hala, hi nkadba iloo hihéga. Béñgnana ki le i mbéda ndik man hié inyu lôñôs soso lipan! 6 Yak hilémb hi yé hié.+ Ikété bijô gwés bi nyuu gwobisôna, hilémb hi yé nyonok ni ngitelepsép, inyule hi nhindis nyuu yosôna,+ hi nla ki lôñôs niñ i mut yosôna, Géhéna* yon i nlôñôs hio. 7 Inyule hiki ntén nuga bikai, ni hinuni, ni nuga i i ñôdba ’isi,* ni hégél i tuye, i nlama ba isi bémbe i bôt ba binam, bôt ba binam ba bi bémbe yak gwo. 8 Ndi mut nye ki nye a nla bé bémbe hilémb, hi yé béba, nyonok ni mbôñ i nola.+ 9 Lôñni hilémb nyen di mbéghene Tata Yéhôva,* ndi lôñni hio ki nyen di ntiihene bôt ba ba bi lo i niñ “i pôna i Nyambe.”+ 10 Mu nlélém nyo nyen bisai ni ndiihe bi mpémél.

A lôk kéé yem, hala bé nyen mam ma kôli ba.+ 11 Lingen li mpémés bé malép malam* ni malép ma nlol i nlélém lipondo, hala bé? 12 A lôk kéé yem, e faigé i nla bé ti matam ma ôlivé, to nkôô wai u nla bé ti matam ma faigé, hala bé?+ To lingen li bas li nla bé ti malép malam.

13 Njee a gwé pék ni nogna ilam ipôla nan? Ni njel maboñok mé malam, a unda minson a mboñ lôñni ñemlima u u nlôl ni pék. 14 Ndi ibale ni gwé lôlha njôñ+ ni pémsan*+ ikété miñem minan, ni kadba bañ le ni gwé yi;+ ngo wee bitembee bi. 15 Hala a ta bé pék i nlôl i ngii, ndi a yé pék i nkoñ ’isi,+ i binuga, ni i mimbuu mimbe. 16 Inyule to numbe homa njôñ ni pémsan* bi yéne, ha nyen yak yubda ni hiki jam libe bi mbane.+

17 Ndi pék i nlôl i ngii i yé ndugi pubi,+ i mbus i nlona nsañ,+ i nai bé ni litehge jé li mam,+ i yé bebee i nôgôl, i yé nyonok ni konangoo lôñni matam malam,+ i ntodol bé bôt,+ i gwé bé bihéñba.+ 18 Handugi hala, litam li telepsép li mbéla ikété nsañ+ inyu* bôt ba nkôp nsañ.+

4 Kii i nlona gwét ni bisañ ipôla nan? Baa bi nlôl bé ni minheña minan mi minsôn mi mi njo sañ ikété nan?*+ 2 Ni nsômbôl, ndi ni gwé bé. Ni nke ni bisu i nol ni i tam, ndi ni nla bé kôhna. Ni nke ni bisu i jo bisañ ni i jo gwét.+ Ni gwé bé inyule ni mbat bé. 3 Ndi i ngéda ni mbat jam, ni nkôhna bé inyule ni mbat ni mahoñol mabe, le ndi ni gwélél jo inyu minheña mi minsôn.

4 A bôda ba ndéñg,* baa ni nyi bé le liwanda ni nkoñ ’isi li yé ôa ni Nyambe? Ngo nu ni nu a nsômbôl ba liwanda ni nkoñ ’isi a nyilha nyemede ñoo Nyambe.+ 5 Tole ni nhoñol le yañga nyen tilna i nkal le: “Mahoñol di gwé ikété yés,* ma nwaa bé tinde bés i bana tama”?+ 6 Ndi konangoo i mbuma ñañ Nyambe a nti, i nloo i tama ini. Jon Tilna i nkal le: “Nyambe a nkolba bôt ba humbulnyuu,+ ndi a nti bôt ba suhulnyuu konangoo i mbuma ñañ.”+

7 Jon, suhlana bébomede isi Nyambe,+ ndi kolbana Nsohop,+ ha nyen a’ ke bé ngwéé.+ 8 Kôôgana bebee ni Nyambe, ndi yak nye a’ kôôge bé bebee.+ Pubhana moo manan, a bé baboñbéba;+ pubhana yak miñem minan,+ a bé bôt ba miñem ima. 9 Kônhana ngoo, ni ee ki, ni béglak.+ Hiol hinan hi yila maéya, yak maséé manan ma yila lehelñem. 10 Suhlana bébomede i mis ma Yéhôva,*+ ndi a’ bédés bé.+

11 A lôk kéé, ni waa sogna bé ni bé.+ Nu ni nu a nsok maasañ to kéés maasañ, wee a mpot ikolba mbén, a nkéés yak mbén. Ndi ibale u nkéés mbén, wee u ta ha bé mut a nôgôl mbén ndi u yé nkéés. 12 Di gwé ndigi wada nu a yé Ntéé-mambén ni Nkéés,+ nyen a nla tohol, a tjé ki.+ Ndi we u yé njee inyu kéés mut woñ libôk?+

13 Nano emblana ni, a bé ba ni nkal le: “Len tole yani di ga ke nyoo i tison i, d’a tégbaha nwii wada nyoo, di boñ nyuñga, di kôhna ki nseñ,”+ 14 ndi ki le ni nyi bé lelaa niñ nan y’a ba yani.+ Inyule ni yé ond i i nene inyu ndék ngéda; i mbus, i nyoi.+ 15 Ndi ni nlama kal le: “Ibale Yéhôva*+ a ngwés, d’a niñ, di boñ hisém tole hikaa.” 16 Ndi nano, ni ngôgôp, ni kadbaga iloo hihéga. I nya bikadba ini i yé ibe. 17 Jon ibale mut a nyi boñ jam li téé sép, ndi a boñ bé jo, wee a mboñ béba.+

5 Nano emblana ni, a bé mingwañ mi bôt, ni ee, ni lond ki inyu mandutu ma ma yé bebee ni kwél bé.+ 2 Lingwañ linan li mal bol, yak masek ma mal je mambot manan.+ 3 Gôl nan ni silba nan bi nyila mañglét, i mañglét mini nwon nw’a ba mbôgi ikolba bé, nw’a je ki minsôn minan. I gwom ni bi kot gw’a yila kiki hié i dilo di nsôk.+ 4 Nuna-ki, nsaa u bagwelnson ba ba bi bumbul nwom minan, u ni bi yégla, u nwaa bé lond, yak minlondok mi babumbul ba ba mbat mahôla mi mpam i maôô ma Yéhôva* nu mintôñ mi gwét.+ 5 Ni bi niñ ikété lingwañ hana ’isi, ni niñik inyu yônôs minheña mi minsôn. Ni bi yônôs miñem minan ni mahoñ i kel manola.+ 6 Ni bi pémhene mut a téé sép mbagi nôgôs, ni nol ki nye. Baa a nkolba bé bé?

7 Jon a lôk kéé, ni bana wongut letee Nwet a ba ha.+ Nuna-ki, nsalnwom a tiñi i bem matam malam ma hisi, a undga le a nhônba* letee banop ba bisu ni banop ba nsôk ba no.+ 8 Yak bé ni unda le ni gwé wongut;+ lédhana miñem minan inyule ngéda le Nwet a ba ha i nkôôge bebee.+

9 Ni huñbana bañ* bé ni bé, a lôk kéé, inyu boñ le ba kéés bañ bé.+ Nuna-ki! Nkéés a téé i manwemel. 10 A lôk kéé, i bapôdôl ba bi pot i jôl li Yéhôva,*+ yoña bo kiki ndémbél i nihbe+ ndutu ni i unda wongut.+ 11 Nuna-ki! Di ntehe le i bôt ba bi hônba ba yé kimasoda.*+ Ni bi nok inyu hônba i Hiôb,+ ni tehe ki lisuk Yéhôva* a bi ti nye,+ le Yéhôva* a yôni ni ñem gwéha* lôñni konangoo.+

12 Ndi i ngii mam momasôna, a lôk kéé yem, ni kum ha bañ soñ, to ni ngii, to ni hisi, to kum soñ ipe yo ki yo. Ndi “ñ” nan a ba ndik ñ,+ yak “to” nan a ba ndik to, inyu boñ le ni tagbe bañ i bikééhene.

13 Baa mut a nok ndutu ipôla nan? Wee a téñbe ni masoohe.+ Baa mut a yé maséé? Wee a tôbôk tjémbi di bibégés.+ 14 Baa mut a nkon ipôla nan? Wee a sébél mimañ mi likoda,+ mi soohe inyu yé, mi hoo ki nye môô+ i jôl li Yéhôva.* 15 Ha nyen masoohe ma hémle m’a boñ le nkokon* a mbôôp, yak Yéhôva* a’ ti nye ngui. Handugi hala, ibale a bi boñ bibéba, a’ kôhna nwéhél.

16 Jon pahlana bibéba binan bé ni bé,+ ni soohege wada inyu numpe, inyu boñ le ni mbôôp. Minyemhe mi mut a téé sép mi gwé ngui ngandak.*+ 17 Éliya a bé mut binam lôñni mahoñol kiki bés, ndi i ngéda a bi soohe ni ñem wé wonsôna le nop a no bañ, nop a bi no bé nwii maa ni sôñ isamal mu loñ.+ 18 I mbus, a témb a soohe, ngii i ti nop, yak hisi hi ti matam.+

19 A lôk kéé yem, ibale wada ikété nan a nyôm, a nyodi i maliga, ndi mut numpe a témbna nye, 20 yina le nu ni nu a ntémbna mboñbéba le a yék hihôha+ hié a’ tohol nye* i nyemb, a’ hô ki ngandak bibéba.+