KAAT BISU I BIKIÑE

1 Kiñe David a bi un+ ngandak; to hala kiki ba bé hô nye ni mambot, a bé nok bé lék. 2 Jon bagwélél bé ba bi kal nye le: “A nwet wés le kiñe, nwas le di yiñil we ngond muda, ngond ngi yi munlôm, nu a ga gwélél we, a tééda ki we. A ga nañal ipañ yoñ inyu boñ le u nok lék.” 3 Ha nyen ba bi ke i yéñ nlam ngonda mu nkoñ u Israel wonsôna; i mbus, ba tehe Abisag,+ ngond tison le Sunem,+ ba lona nye yak kiñe. 4 I ngond muda i, i bé nlam kiyaga. A kahal gwélél kiñe, a téédaga ki nye, ndi kiñe i bi lalna bé nye.

5 Ha nyen Adôniya,+ man Hagit, a bi bôdôl kadba, a kalak le: “Men m’a yila kiñe!” A bat le ba bôñôl nye yé yé kak, a yoñ bakilhosi, a yoñ ki 50 ma bôt, ba bôgôk ngwéé i bisu gwé.+ 6 Isañ a bi nyéyéi* bé nye kekikel, le a kal nye le: “Inyuki u mboñ hala?” Handugi hala, Adôniya a bé nlam ngandak; nyen a bi gwéé i mbus Absalôm. 7 Adôniya a kwel bo Yôab, man Séruya; a kwel ki ni prisi le Abiatar.+ I bôt ba, ba kahal hôla nye, ba nidik+ nye. 8 Ndi prisi le Zadok,+ Bénaya+ man Yéhôyada, mpôdôl le Natan,+ Siméi,+ Réi, ni mimpémba mi bôt ba gwét+ ba David ba bi nit bé Adôniya.

9 I mbus, Adôniya a ke bebee ni ngok i Zôhélet, i i yé ipañ En-Rôgel inyu ti i bisesema bini:+ mintômba, balôm ba nyaga, lôñni bilém bi mahoñ. A naña ki lôkisañ yosôna, hala wee bon bôlôm bape ba kiñe, lôñni bôlôm bobasôna ba Yuda ba ba bé bagwélél ba kiñe. 10 Ndi a bi naña bé mpôdôl le Natan, to Bénaya, to mimpémba mi bôt ba gwét; a naña bé to maasañ le Salômô. 11 Ha nyen Natan+ a bi kal Batséba,+ nyañ+ Salômô, le: “Baa u nok le Adôniya,+ man Hagit, a nyila kiñe? Ndi nwet wés David, a nyi bé hala. 12 Nano ni, soho, emble i maéba mana, ma ma ga hôla we i sôñ niñ yoñ ni niñ i man woñ Salômô.+ 13 Kee yak Kiñe David, u kal nye le: ‘A nwet wem le kiñe, baa we bé nyen u bi kumul me soñ, u kal me le man wem Salômô nyen a ga yila kiñe i mbus yoñ, a yén ki i yééne yoñ ane?+ Inyuki ni Adôniya nyen a nyila kiñe?’ 14 I ngéda u mba u ngi kwelek ni kiñe nyen yak me m’a jôp, me nit bibañga gwoñ.”

15 Ha nyen Batséba a bi ke yak kiñe, a jôp i tuñ yé. Kiñe i bé ñunuk ngandak; yak Abisag,+ ngond nkoñ le Sunem, a téédaga nye. 16 Batséba a ôôp, a ôm ki mbom ’isi i bisu bi kiñe; kiñe i bat nye le: “U nyéñ kii?” 17 A timbhe nye le: “A nwet wem, wen u bi kumul me soñ i jôl li Yéhôva Nyambe woñ le man wem Salômô nyen a ga yila kiñe i mbus yoñ, a yén ki i yééne yoñ ane.+ 18 Nano béñge, Adôniya nyen a nyila kiñe! Ndi we, a nwet wem le kiñe, u yé ngi yi hala.+ 19 Adôniya a mal ti sesema i ngandak balôm ba nyaga, i bilém bi mahoñ, ni i mintômba. A naña bon bôlôm boñ bobasôna, ni prisi le Abiatar, ni Yôab, ñane ntôñ u gwét;+ ndi a naña bé ngwélél woñ Salômô.+ 20 Nano ni, a nwet wem le kiñe, wen bon ba Israel bobasôna ba mbéñge, le u kal bo njee a’ yoñ tel yoñ kiñe. 21 Ibale u mboñ bé hala, a nwet wem le kiñe, i ngéda u ga wo* ndigi, bôt b’a tehe le me ni man wem Salômô di yé baoo.”

22 Batséba a bé a ngi kwelek ni kiñe, mpôdôl le Natan a lo.+ 23 I nlélém ngéda, ba kal kiñe le: “Mpôdôl le Natan a nsômbôl tehe we!” Ha nyen Natan a bi jôp, a ôôp i bisu bi kiñe, a ôm ki mbom ’isi. 24 Natan a kal nye le: “A nwet wem le kiñe, baa wen u bi kal le Adôniya nyen a ga yila kiñe i mbus yoñ, a yén ki i yééne yoñ ane?+ 25 Inyule i len ini, Adôniya a bak i ti sesema+ i ngandak balôm ba nyaga, i bilém bi mahoñ, ni i mintômba. A naña ki bon bôlôm ba kiñe bobasôna, ni baane ba ntôñ gwét, ni prisi+ le Abiatar. Ba yé i je ni nyo lôñni nye, ba kalak ibabé waa le: ‘A Kiñe Adôniya, niñ ntandaa ngéda!’ 26 Ndi me, ngwélél woñ, a naña bé me; a naña bé to prisi le Zadok, to Bénaya,+ man Yéhôyada; to ngwélél woñ Salômô. 27 A nwet wem le kiñe, baa wen u nti kunde le hala a bôña? Ndi u kal bé me, me ngwélél woñ, njee a nlama yoñ tel yoñ kiñe?”

28 Ha nyen Kiñe David a bi kal le: “Séblana me Batséba.” Batséba a lo yak kiñe. 29 Kiñe David a kal nye le: “Me nkum soñ ni niñ i Yéhôva nu a bi tohol* me ikété mandutu+ mem momasôna, 30 le m’a boñ yaga i len ini kiki me bi kumul we soñ i jôl li Yéhôva, Nyambe nu Israel, i ngéda me bi kal we le: ‘Man woñ Salômô nyen a’ yila kiñe i mbus yem, a yén ki i yééne yem ane inyu yoñ tel yem kiñe!’” 31 Ha nyen Batséba a bi ôôp, a ôm ki mbom ’isi i bisu bi kiñe, a kal le: “A nwet wem le Kiñe David, niñ i boga ni boga!”

32 I nlélém ngéda, Kiñe David a kal le: “Séblana me prisi le Zadok, ni mpôdôl le Natan ni Bénaya,+ man Yéhôyada.”+ I bôt ba, ba lo i bisu gwé. 33 Kiñe i kal bo le: “Yoña batat bem,* ni boñ le man wem Salômô a bet i ngii nyabén+ wem hosi,* ni sôhna nye i Gihôn.+ 34 Nyoo nyen prisi le Zadok, ni mpôdôl le Natan, ba ga hoo nye môô inyu téé nye+ kiñe Israel. I mbus, ni ga hem hioñ, ni kalak le: ‘A Kiñe Salômô,+ niñ ntandaa ngéda!’ 35 I mbus, ni ga témbna nye, a loo a yén i yééne yem ane; a ga yoñ tel yem kiñe, m’a téé ki nye le a ba ñane i Israel ni i Yuda.” 36 Bénaya, man Yéhôyada, a timbhe le: “Amen! A nwet wem le kiñe, Yéhôva Nyambe a nit makidik moñ. 37 A nwet wem le kiñe, kiki Yéhôva a bak ni we, hala ki nyen a ba ni Salômô,+ a boñ ki le ane yé i bana lipém iloo ane i nwet wem le Kiñe David.”+

38 Ha nyen prisi le Zadok, ni mpôdôl le Natan, ni Bénaya+ man Yéhôyada, ni Lôk Kéret, ni Lôk Pélet,+ ba bi boñ le Salômô a bet i ngii nyabén hosi* u Kiñe David;+ i mbus, ba kena nye i Gihôn.+ 39 Prisi le Zadok a yoñ toñ i môô+ mu ndap libadô,+ a hoo Salômô.+ I mbus, bôt ba kahal hem hioñ, bobasôna ba londok le: “A Kiñe Salômô, niñ ntandaa ngéda!” 40 I mbus, bôt bobasôna ba noñ nye, ba bedek, ba kôdôk nsik,* ba bak maséé kiyaga, kayéle liyôgbe+ jap li bé boñ le hisi hi nyeñg.

41 Adôniya ni i bôt bobasôna a bi naña, ba bi tip mal je+ i ngéda ba bi nok ba nhem hioñ. Kiki Yôab a bi nok ndigi ba nhem hioñ, a bat le: “Inyuki liyôgbe li yé hala i tison?” 42 A bé a ngi podok, Yônatan,+ man prisi Abiatar, a lo. Adôniya a kal nye le: “Jôp inyule u yé loñge mut;* ibabé pééna, u yé i lona nwin nlam.” 43 Ndi Yônatan a timbhe, a kal Adôniya le: “To, hala bé! Nwet wés le Kiñe David a ntéé Salômô kiñe. 44 Kiñe David a ñom nye ni prisi le Zadok, ni mpôdôl le Natan, ni Bénaya man Yéhôyada, ni Lôk Kéret, ni Lôk Pélet, ba boñ le Salômô a bet i ngii nyabén hosi* u kiñe.+ 45 I ngéda ba mpam i Gihôn, prisi le Zadok, ni mpôdôl le Natan, ba hoo nye môô le a ba kiñe. I mbus, bobasôna ba nyodi nyoo, ba bedek, ba bak maséé. Jon tison yosôna i bak ikété liyôgbe. I liyôgbe li jon ni nok. 46 Handugi hala, Salômô a mal yén i yééne ane. 47 Jam lipe li yé le bagwélél ba kiñe bobasôna ba nlo i sayap nwet wés le Kiñe David, ba kalak le: ‘Nyambe woñ a boñ le jôl li Salômô li kôhna lipém iloo jôl joñ; a boñ ki le ane yé i bana lipém iloo ane yoñ.’ Ha nyen Kiñe David a bi ôôp, a bak i ngii nañi. 48 Yak Kiñe David a kal le: ‘Yéhôva, Nyambe nu Israel a kôhna bibégés, inyule i len ini, a mpohol mut wada le a yén i yééne yem ane, a mboñ ki le memede me tehe i jam li!’”

49 Ha nyen i bôt bobasôna Adôniya a bi naña, ba bi kon woñi ngandak; ba telep, hiki mut a yoñ yé njel. 50 Yak Adôniya a kon Salômô woñi, jon a bi telep, a ke i lap, a gwel bitoñ bi juu li bisesema.+ 51 Ba kal Salômô le: “A Kiñe Salômô, ngo Adôniya a nkon we woñi, we béñge ki le, a nke a gwel bitoñ bi juu li bisesema, a kalak le: ‘M’a nyodi bé me hana, letee Kiñe Salômô a kumul me soñ le a’ nol bé ngwélél wé ni pansoñ.’” 52 Salômô a timbhe le: “Ibale a mbana bihiumul bilam, mut nye ki nye a’ tihba bé hiôñ hié to hiada;* ndi ibale a mboñ jam libe,+ a’ nôla.” 53 Ha nyen Kiñe Salômô a bi om bôt le ba suhus Adôniya mu juu li bisesema. Kiki a nlo, a ôôp i bisu bi Kiñe Salômô. Salômô a kal nye le: “Kenek i ndap yoñ.”

2 Kiki David a bé bebee ni wo, a ti man wé Salômô i mabéhna mana: 2 “Me yé bebee ni wo.* Jon lédés,+ u boñ ki mam kiki munlôm.+ 3 U nlama yaga tééda i mam Yéhôva Nyambe woñ a nkal we, u kilak mu manjel mé, u téédaga matéak mé, ni mambén mé, ni matiñ mé, ni mabéhna mé ma ma yé ntilga mu mbén Môsi;+ ha nyen mam momasôna u mboñ nano ma ga ke loñge,* yak mam momasôna u ga boñ. 4 Yéhôva a’ yônôs mbônga wé inyu yem, u a bi kal le: ‘Ibale bon boñ ba ntéñbe i noñ manjel mem, ba nôgôl me ni ñem wap wonsôna, ni niñ*+ yap yosôna, wee mut a ga nene ndik mu mbôda yoñ le a yén mu yééne ane i Israel.’+

5 “U nyi yaga i yom Yôab, man Séruya, a bi boñ me, i yom a bi boñ baane iba ba mintôñ mi gwét mi Israel, hala wee man Ner le Abner,+ lôñni man Yéter le Amasa.+ A bi nol bo. I ngéda nsañ, a bi kôp matjél+ wengoñle i ngéda gwét; ni i matjél ma, a hindis ngôli i i bé i bôbôk yé, a hindis yak bitamb bi bi bé nye i makôô. 6 Jon boñ mam ni pék, u nwas bañ le a wo ni nsañ.*+

7 “Ndi bon ba Barzilai,+ man Lôk Giléad, unda bo loñgeñem,* ba nlama ba mukété bôt ba nje i téblé yoñ, inyule ba bi hôla me+ i ngéda me bé ke manyuñ Absalôm+ ngwéé.

8 “Yak Siméi, man Géra, man Lôk Benyamin, nu a nlôl i Bahurim, nyen a bi tiihe+ me bañga bañga i kel me bé ke i Mahanaim.+ Ndi i ngéda a bi lo i boma me i Yordan, me bi kumul nye soñ i jôl li Yéhôva le m’a nol bé nye ni pansoñ.+ 9 Ndi we, u nwas bañ nye ngi kogse.+ U yé mut pék, u nyi i yom u ga boñ nye; u nwas bañ le a wo ni nsañ.”*+

10 I mbus, David a wo,* ba jô nye i Nkoñ u David.+ 11 David a bi ane 40 ma nwii i Israel. A ane nwii 7 i Hébrôn,+ a ane ki 33 nwii+ i Yérusalem.

12 Ha nyen Salômô a bi yoñ tel kiñe i isañ wé David; ndék ni ndék, a lédés+ ki ane yé.

13 I mbus ngéda, man Hagit le Adôniya, a ke i tehe Batséba, nyañ Salômô. Batséba a bat nye le: “Baa u nlo ni mahoñol malam?” A timbhe nye le: “Ñ.” 14 A kal ki Batséba le: “Me gwé ngim jam i kal we.” Batséba a timbhe nye le: “Kalak ni.” 15 Adôniya a kal le: “Wemede u nyi yaga le men me lamga ba kiñe, yak bôt ba Israel bobasôna ba bemek* le men me ba kiñe.+ Ndi ba nim me ane, ba ti yo mankéé, inyule Yéhôva nyen a bi gwés+ le a ane. 16 Ndi nano, me gwé ndik jam jada i bat we; u nim bañ me jo.” Batséba a kal nye le: “Me ñemble we.” 17 Adôniya a kônde ki le: “Soho, bat Kiñe Salômô le a ti me Abisag,+ ngond nkoñ le Sunem, le a ba nwaa wem. A ga nim bé we i jam u mbat nye.” 18 Ha nyen Batséba a kal nye le: “Me nok! M’a pôdôs kiñe inyu yoñ.”

19 Batséba a ke yak Kiñe Salômô i pôdôs nye inyu Adôniya. Ndik kiki Kiñe Salômô a ntehe nyañ, a ôôp i bisu gwé; i mbus, a yén i yééne yé ane, a ti oda le ba lona yééne ane ipe inyu nyañ, le ndi a yén i woo wé walôm. 20 Ha nyen nyañ a kal nye le: “Me gwé man jam i bat we, u nim bañ me jo.” Kiñe i timbhe nye le: “Bat me jo, a mama, inyule m’a nim bé we jo.” 21 Batséba a kal nye le: “Ti oda le ba yoñ Abisag, ngond i tison le Sunem, ba ti nye maasoñ Adôniya le a ba nwaa wé.” 22 Kiñe Salômô a timbhe nyañ, a kal nye le: “Inyuki u mbat le ba yoñ Abisag, ngond tison le Sunem, ba ti nye Adôniya? Ngo bat yak le ba ti nye tel i kiñe,+ hala kiki a yé mankéé nu mañ,+ i bak ki le prisi le Abiatar ni Yôab,+ man Séruya,+ ba nit nye.”

23 Ha nyen Kiñe Salômô a bi kum soñ i jôl li Yéhôva, a kal le: “Nyambe a kogse me bañga bañga* ibale me nol bé Adôniya inyu jam a mbat. 24 Nano ni, me nkum soñ ni niñ i Yéhôva nu a bi yis me i yééne ane+ i tata David, a ti me mbôda,+ a lédés ki ane yem kiki a bi bôn, le Adôniya a’ nôla+ yaga i len ini!” 25 I nlélém ngéda, Kiñe Salômô a om Bénaya,+ man Yéhôyada, i nol* nye; hala nyen Adôniya a bi wo.

26 I mbus, Kiñe Salômô a kal prisi Abiatar+ le: “Témb i Anatôt,+ i homa disi tjoñ di yéne! U kôli ni nyemb, ndi i len ini m’a nol bé we, inyule u bi begee nkuu Malômbla u Nwet Bayemlikok le Yéhôva i ngéda u bé lôñni tata+ David, ni inyule u bi son njonok lôñni nye mu mandutu+ mé momasôna.” 27 Jon Salômô a bi luhul Abiatar le a ba ha bañ prisi i Yéhôva; hala a bi yônôs i yom Yéhôva a bi kal i Silô+ inyu lihaa li Éli.+

28 I ngéda Yôab a bi nok i mam mana, a ke ngwéé, a jôp i lap i Yéhôva,+ a gwel bitoñ bi juu li bisesema. Ni maliga, Yôab a bi nit Adôniya,+ ndi a bi nit bé Absalôm.+ 29 Ha nyen ba bi kal Kiñe Salômô le: “Yôab a nke ngwéé, a njôp i lap i Yéhôva, a téé ipañ juu li bisesema.” Jon Salômô a bi ep Bénaya, man Yéhôyada, le a kee a nol nye. 30 Kiki Bénaya a nke i lap i Yéhôva, a kal Yôab le: “Kiñe Salômô a nkal le u pam!” Ndi Yôab a kal nye le “Heni! Hana nyen m’a wél.” Bénaya a témb yak kiñe, a kal nye lelaa Yôab a ntimbhe nye. 31 Kiñe i kal Bénaya le: “Boñ yaga kiki a nkal: nol nye, u jô nye, inyu boñ le pil u matjél Yôab a bi kôp ngi njom+ u nyodi i ngii yem, ni i ngii lihaa li tata wem. 32 Yéhôva a ga boñ le Yôab a saa pil u matjél a bi kôp,* inyule a bi nol bôt iba ni pansoñ, ibabé le tata David a yi hala; i bôt ba, ba bé ba téé sép, ba bak ki loñge iloo nye: Abner,+ man Ner, ñane ntôñ gwét wonsôna u Israel;+ ni Amasa,+ man Yéter, ñane ntôñ gwét u Yuda.+ 33 Pil u matjél inyu nyemb i bôt ba, u ga timbil Yôab ni mbôda* yé i boga ni boga;+ ndi Yéhôva a ti David nsañ i boga ni boga, nye ni bon bé, ni mbôda* yé, ni ane yé.” 34 Ha nyen Bénaya, man Yéhôyada, a bi témb a ke nyoo, a nol Yôab; ba jô nye bebee ni ndap yé, i i yé nyoo i ñoñ. 35 I mbus, Kiñe Salômô a yoñ tel i ñane ntôñ u gwét, i Yôab a bééna, a ti yo Bénaya;+ a yoñ ki tel i prisi, i Abiatar a bééna, a ti yo Zadok.+

36 I mbus ha, Kiñe Salômô a om le ba sébél Siméi,+ a kal nye le: “Ôñôl wemede ndap i Yérusalem, mu nyen u ga yén; u gwé bé kunde i nyodi munu tison inyu ke homa numpe. 37 I kel u ga nyodi munu tison, ndi u yap nsôsôgô+ u Kidrôn, yi yaga le u ga wo. Wee wemede nyen u nyéñ nyemb yoñ.”* 38 Siméi a timbhe kiñe le: “I yom u mpot, i téé. A nwet wem le kiñe, m’a boñ yaga i yom u nkal.” Inyu hala nyen Siméi a bi yén i Yérusalem ntandaa ngéda.

39 Ndi i mbus nwii maa, minkol ima mi Siméi mi so, mi ke ngwéé yak Akis,+ man Maaka, kiñe Gat. Kiki Siméi a nok le minkol nwé mi nke i Gat, 40 a kôôba jagas jé, a ke i yéñ nwo i Gat yak Akis. I ngéda Siméi a bi nyodi i Gat ni minkol nwé, a huu, 41 ha nyen ba bi kal Salômô le: “Ngo Siméi a bi nyodi i Yérusalem, a ke i Gat; nano, a nhuu.” 42 Kiñe Salômô a sébél Siméi, a kal nye le: “Me bi boñ le u kum soñ i jôl li Yéhôva, me béhe yaga we le: ‘I kel u ga nyodi munu tison, ndi u ke homa numpe, yi yaga le u ga wo.’ Baa u bi timbhe bé me, u kal me le: ‘I yom u mpot, i téé; m’a nôgôl+ we’? 43 Inyuki ni u nyônôs bé i jam u bi bôn i bisu bi Yéhôva, u noñ bé to oda me bi ti we?” 44 Kiñe i kal Siméi le: “Wemede u nyi yaga mu ñem woñ i béba yosôna u bi boñ tata+ David, yak Yéhôva a ga boñ le i béba i yosôna i timbil we.*+ 45 Ndi Yéhôva a ga sayap+ Kiñe Salômô, a boñ ki le mbôda David i ane* i boga ni boga.” 46 Ha nyen Kiñe Salômô a bi pôdôs Bénaya, man Yéhôyada, a ti nye oda le a kee a nol+ Siméi.

Hala nyen ane i bi kônde lédhana i moo ma Salômô.+

3 Salômô a bi yila nkil Faraô inyule a bi bii* ngond Faraô, kiñe Égiptô. I mbus, Salômô a kena ngond+ Faraô i Nkoñ u David,+ a yééne nyoo letee ni i ngéda a bi mal oñ ndap+ yé nyemede, ni ndap Yéhôva,+ ni lipénd li li nkéña Yérusalem.+ 2 Ndi litén li bé li ngi tinak bisesema i bahoma ba nyôgi,+ inyule letee ni ha ngéda i, ba bé ngi oñ+ ndap inyu ti jôl li Yéhôva lipém. 3 Salômô a bé gwés Yéhôva, inyu hala nyen a bé noñ matéak ma isañ David; ndik le, i bahoma ba nyôgi+ nyen Salômô a bé ti bisesema, a lighak gwo le a ti gwo Nyambe kiki likébla.

4 Kiñe Salômô a bi ke i Gibéôn inyu ti bisesema, inyule nyoo nyen homa a nyôgi+ nunkeñi a bé. Salômô a ti 1 000 hi bisesema bi ntul i hié i ngii juu li bisesema.+ 5 Yéhôva a pémél Salômô i eem juu i Gibéôn, Nyambe a kal nye le: “Bat jam u nsômbôl le me ti we.”+ 6 Ha nyen Salômô a timbhe, a kal le: “U bi unda tata, ngwélél woñ David, gwéha ikeñi,* nu a bi téñbe i nôgôl we ni telepsép, lôñni ñem maliga. Letee ni i len ini, u nke ni bisu i unda nye ngandak yoñ gwéha, inyu hala nyen u bi ti nye man munlôm le a yén i yééne yé ane.+ 7 Ndi nano ni, a Yéhôva Nyambe wem, u ntéé me kiñe le me yoñ tel i tata wem, Kiñe David; ki le me yé ndik mañge,* me nyik bé to ane.*+ 8 Ngwélél woñ nyen a ñane litén u bi pohol,+ li gwé yaga ngandak bôt le mut a nla bé soñgol. 9 Jon, soho, ti me ñem manôgla inyu kéés litén+ joñ, inyu boñ maselna ipôla loñge ni béba.+ Baa njee a nla kéés litén joñ li li gwé yaga ngandak bôt?”*

10 I jam+ Salômô a bi bat li bi lémél Yéhôva. 11 Ha nyen Nyambe a kal nye le: “Hala kiki u mbat i jam lini, u mbat bé ntandaa niñ,* to lingwañ, to nyemb* i baoo boñ; ndi u mbat yi inyu kéés ni telepsép,+ 12 m’a ti we i jam lini.+ M’a ti we pék ni liyi wan mam,+ i nya i yé le mut nye ki nye a nkôhnaga bé hala i bisu gwoñ, mut nye ki nye a ga kôhna bé to hala i mbus yoñ.+ 13 Handugi hala, m’a ti+ yak we i mam u mbat bé: ñ, m’a ti we lingwañ ni lipém,+ kayéle ntel wonsôna u niñ,*+ kiñe yo ki yo i ga ba bé kiki we. 14 Ibale u mboñ i jam me mbat we, ibale u nôgôl matiñ mem ni mambén mem kiki isoñ David a bi boñ,+ m’a boñ ki le u niñ ntandaa ngéda.”*+

15 I ngéda Salômô a bi tôde, ha nyen a bi yi le eem i. I mbus, a ke i Yérusalem, a telep i bisu bi nkuu Malômbla u Yéhôva, a ti bisesema bi ntul i hié ni bisesema inyu kôp nsañ,+ a boñ ngand inyu bagwélél bé bobasôna.

16 I mbus hala, bôda ba libambe iba ba ke yak kiñe, ba telep i bisu gwé. 17 Muda nu bisu a kal le: “Soho, a nwet wem, me ni i muda nunu di niñ i ndap yada. I ngéda me bi gwal, a bé mu ndap. 18 Dilo daa i mbus gwal wem, yak i muda nunu a gwal. Ndik bés bo iba bon di bé mu ndap; mut numpe a bé bé ni bés mu ndap. 19 Ndi man munlôm nu muda nunu a wo juu, inyule nyañ a bi nañle nye. 20 Jon a bi telep i ñem u, i ngéda me bé ke ’ilo, a yoñ man wem munlôm nu a bé a niñi ipañ yem, a niñi nye ipañ yé;* ndi a yoñ mim u man wé, a niñi wo ipañ yem. 21 I ngéda me bi tôde kegla inyu nyuñus man wem, me tehe le a yé nwok. Kiki me ntibil béñge, me tehe le ngo i man munlôm me bi gwal, nye bé nu.” 22 Ha nyen nuu muda numpe a kal le: “To, man wem nyen a ngi niñik, man woñ nyen a yé nwok!” Ndi muda nu bisu a kalak le: “To, man woñ nyen a yé nwok, man wem nyen a ngi niñik!” Hala nyen ba bé kaa i bisu bi kiñe.

23 Sôk i nsôk, kiñe i kal le: “Nunu a nkal le: ‘I man a ngi niñik nyen a yé man wem! I man a nwo nyen a yé man woñ!’ Nuu numpe a kalak le: ‘To, man woñ nyen a nwo, man wem nyen a ngi niñik!’” 24 Ha nyen kiñe i kal le: “Lonana me pansoñ.” Ba lona nye pansoñ. 25 Kiñe i kal le: “Kana man a ngi niñik bipes biba, tina nunu pes yada, tina yak nuu numpe ii pes ipe.” 26 Kiki a bé gwés man wé, i muda nu man a bé a ngi niñik a soohe kiñe, a kal le: “Soho, a nwet, tinak nye i man a ngi niñik! U nol bañ nye!” Ndi nuu muda numpe a kalak le: “A ga ba bé to wem, to woñ. Ba kanak nye bipes biba!” 27 Ha nyen kiñe i bi kal le: “Tina muda nu bisu man a ngi niñik! Ni nol bañ nye, inyule nyañ nu.”

28 I ngéda bon ba Israel bobasôna ba bi nok mbagi Kiñe Salômô a bi pémés, ba kônde ti nye+ lipém,* inyule ba bi tehe le a bééna pék i Nyambe inyu pémés mbagi sép.+

4 Kiñe Salômô a bé ane nkoñ u Israel+ wonsôna. 2 I bôt bana bon ba bé bangomin bakeñi:* Azaria, man Zadok,+ a bé prisi;* 3 Élihoref bo Ahiya, bon ba Sisa, ba bé bôt ba matila;+ Yéhôsafat,+ man Ahilud, a bé ntééda bikaat; 4 Bénaya,+ man Yéhôyada, a bé ñane ntôñ u gwét; Zadok bo Abiatar+ ba bé biprisi; 5 Azaria, man Natan,+ a bé ane bakot nkus; Zabud, man Natan, a bé prisi, a bak liwanda+ li kiñe; 6 Ahisar a bé ane i bôt ba nsal i ndap kiñe; Adôniram,+ man Abda, a bé énél i bôt ba bé nyégsa i sal bôlô njok.+

7 Salômô a bééna 12 bakot nkus ikété nkoñ u Israel wonsôna, bon ba bé lona kiñe ni i bôt bobasôna ba bé yééne i ndap yé bijek. Hiki wada wap a bé lama lona bijek sôñ yada ikété nwii.+ 8 Môl map mana: man Hur a bé ane mbok dikôa i Éfraim; 9 man Déker a bé ane Makas, ni Saalbim,+ ni Bét-Sémes lôñni Élôn-Bét-Hanan; 10 man Hésed a bé ane Arubot, a an-ge Sôkô, ni nkoñ u Héfer wonsôna; 11 man Abinadab a bé ane minkoñ mi mi yé nyoo isi dikôa di Dôr, nyen a bi bii ngond Salômô le Tafat; 12 Baana, man Ahilud, a bé ane Taanak, ni Mégidô,+ ni nkoñ u Bét-Séan+ wonsôna. (I nkoñ unu u yé ipañ nkoñ u Zarétan, u bak isi Yézréel. U bé bôdle i Bét-Séan, u kenek i Abel-Méhôla, u pamak letee ni i nkoñ u Yôkméam); + 13 man Géber a bé ane i Ramôt-Giléad,+ nyen a bé ane mambai ma man Manasé le Yair,+ ma ma yé i Giléad.+ A bé ane ki nkoñ u Argôb+ nyoo i Basan,+ hala wee 60 ma bitison bikeñi bi bi gwé mapénd ni makôga ma ma gwé bihimbil bi mamuna; 14 Ahinadab, man Idô, a bé ane i Mahanaim;+ 15 Ahimaas a bé ane i Naftali. (Nyen a bi bii Basémat, ngond ipe i Salômô); 16 Baana, man Husai, a bé ane nkoñ u Aser ni pes mbok i Béalot; 17 Yéhôsafat, man Parua, a bé ane nkoñ u Isakar; 18 Siméi,+ man Éla, a bé ane nkoñ u Benyamin;+ 19 Géber, man Uri, a bé ane nkoñ u Giléad;+ i nkoñ unu won Sihôn,+ kiñe Lôk Amôr lôñni Basan, kiñe Og,+ ba bé ane kôba. Nkot nkus wada nyen a bé ane ki bana bakot nkus bobasôna ba loñ.

20 Bon ba Yuda ni bon ba Israel ba bé ngandak kiki lisege li li yé ngwañ tuye;+ ba bé ba nje, ba nyok, ba konok maséé.+

21 Salômô a bé énél biane gwobisôna, bi bi bé bôdle i Lom,*+ bi kenek i loñ Filistia, bi pamak letee ni i nwaa nkoñ u Égiptô. I biane bi, bi bé saa nye tas, bi gwéélak Salômô ntel wonsôna a bé niñ.*+

22 Inyu jés i bôt bobasôna ba bé yééne i ndap Kiñe Salômô, i bé béda hiki kel 3 300 kilô* i flawa ilam, ni 6 600 kilô* i yañga flawa, 23 ni 10 li balôm ba nyaga ba mahoñ ba ba néñés i ndap bilém, ni 20 ma balôm ba nyaga ba ba néñés i bahoma ba bikai, lôñni 100 mintômba, ibabé i soñgol balôm ba ngôlôñ,* ni sô titigi, ni minkwaha lôñni dinuni di mahoñ. 24 Salômô a bé ane nkoñ wonsôna u u bé nyono ini pes Lom,*+ ibôdôl i Tifsa letee ni i Gasa;+ bikiñe gwobisôna bi nkoñ u, bi bé isi yé; yak nsañ u bé mu minkoñ nwominsôna mi mi bé kéña nye.+ 25 Ntel wonsôna Salômô a bé niñ, bôt ba Yuda ni bôt ba Israel ba bé niñ ibabé nduña, hiki mut isi nkôô wé wai ni isi e yé faigé, ibôdôl i Dan letee ni i Béer-Séba.

26 Salômô a bééna 4 000* di mandap inyu tééda bihosi bi bi ñôt bikak bi gwét, a ban-ga ki 12 000 bihosi.*+

27 I bakot nkus bana bon ba bé lona Kiñe Salômô bijek, nye ni i bôt bobasôna ba bé je i téblé yé. Hiki wada wap a bé lama lona bijek sôñ yada ikété nwii, a tadak le yom to yada i hañ bañ.+ 28 Bo ki bon ba bé lona kôn* ni minumuk mi bikai to hee homa bi bé béda, inyu bihosi, ni inyu bihosi bi bi bé ôt bikak. Hiki wada wap a bé lona gwo inoñnaga ni i yom ba bé bat nye.

29 Nyambe a bi ti Salômô ngandak pék, a ti nye ngap i yi wan mam i nya i nlôôha, a ti ki nye ngandak yi* kiki lisege i ngwañ tuye.+ 30 Pék i Salômô i bé loo pék i bôt ba matén momasôna ma pes Likôl, pék yé i bé loo ki pék yosôna i Égiptô.+ 31 A bééna pék iloo bôt ba pék bobasôna. A bééna pék iloo Étan,+ mut Lôk Esra; a ban-ga ki pék iloo Héman,+ Kalkol+ ni Darda, bon ba Mahol. A bé yiba mu biloñ+ gwobisôna bi bi bé kéña nye. 32 A bi tila* 3 000 di bingéngén,+ tjémbi+ tjé di bak 1 005. 33 A bé pôdôl bie, ibôdôl i e sidar i Libañ letee ni i tjai di hisôp*+ i i ño mu libap. A bé pôdôl ki binuga+ bi makôô ma-na, ni dinuni,*+ ni binuga bi bi ñôdba ’isi,*+ lôñni tjobi. 34 Bôt ba bé lôl i biloñ gwobisôna inyu emble pék i Salômô, yak bikiñe bi bé lôl mu minkoñ nwominsôna mi hisi, inyule ba bi nok ngan i pék+ yé.

5 I ngéda Hiram, kiñe Tir,+ a bi nok le ba ntéé* Salômô kiñe le a yoñ tel i isañ, a om bagwélél bé yak Salômô, inyule ibôdôl behee Hiram a bé liwanda li David.*+ 2 Ha nyen Salômô a om le ba kal Hiram+ le: 3 “U nyi yaga le tata David a bi la bé oñ ndap inyu ti jôl li Yéhôva Nyambe wé lipém, inyu gwét a bé jôs baoo bé ba ba bé jôs nye bipes gwobisôna, letee ni i ngéda Yéhôva a bi boñ le a yémbél+ bo.* 4 Ndi nano, Yéhôva Nyambe wem a nti me nsañ* bipes+ gwobisôna. Nkolba nye ki nye a ta bé, to jam libe li ntééñga bé bés.+ 5 Jon me nsômbôl oñ ndap inyu jôl li Yéhôva Nyambe wem, kiki Yéhôva a bi bôn tata David le: ‘Man woñ munlôm, nu m’a yis i yééne yoñ ane le a yoñ tel yoñ kiñe, nyen a ga oñ ndap i jôl+ jem.’ 6 Nano ni, soho, ti bôt boñ oda le ba kidil me bie bi sidar bi Libañ.+ Bagwélél bem ba ga sal ni bagwélél boñ, me ga saa bagwélél boñ i yom u ga kit le me saa bo; inyule u nyi yaga le mut nye ki nye ikété yés a nyi bé kit bie kiki bôt ba Sidôn.”+

7 I ngéda Hiram a bi nok bibañga bi Salômô, a kon maséé kiyaga, a kal le: “Yéhôva a kôli ni bibégés i len ini, inyule a nti David man nu a gwé pék, le nyen a ba kiñe i ngii limut li bôt+ lini!”* 8 Ha nyen Hiram a bi om le ba kal Salômô le: “Me nkôhna nwin woñ, me ga boñ kii yosôna i mbéda inyu ti we bikék bi sidar ni bikék bi junipa*+ u ga bat me. 9 Bagwélél bem ba ga sôhna gwo i dikôa di Libañ, inyu kena gwo i tuye. I mbus, me ga kañ gwo le bi kuli mu tuye, inyu boñ le bi pam i homa u ga kal me. Nyoo nyen me ga hohol gwo, le u yoñ gwo. I pes yoñ, we u ga ti bôt bobasôna ba ndap+ yem bijek.”

10 Inyu hala nyen Hiram a bi ti Salômô bikék gwobisôna bi sidar ni bikék gwobisôna bi junipa a bi bat. 11 Yak Salômô a ti Hiram 3 200 000 kilô* i blé le i ba bijek inyu bôt ba ndap yé, lôñni 4 400 lita* i môô malam ma ôlivé.* I gwom bi gwon Salômô a bé ti Hiram hiki nwii.+ 12 Yéhôva a bi ti Salômô pék kiki a bi bôn nye.+ Yak nsañ u bé ipôla Hiram ni Salômô; bo iba ba nôgla i ba mawanda.*

13 Kiñe Salômô a ti oda le ba yéñ bôlôm ba ba nsal bôlô njok mu nkoñ u Israel wonsôna; hala nyen a bi kot 30 000 ma bôt.+ 14 Hiki sôñ, a bé om 10 000 di bôlôm i Libañ. I bôt ba, ba bé ba boñ sôñ yada i Libañ, ba boñok sôñ iba i mandap map; Adôniram+ nyen a bé ane i bôt ba bi nyégsa i sal bôlô njok. 15 Salômô a bééna 70 000 ma bôt ba bôlô,* ni 80 000 ma bôt ba ba bé kôñg ngok,+ ba salak mu dikôa,+ 16 Salômô a bééna ki 3 300 babéñge bôt ba bôlô,+ ba ba bé éga bôlô i bôt ba nsal. 17 Kiñe i bi ti oda le ba tém basoso ba ngok,+ tik+ ngok, ba kôñg ki yo. Yon ba bé lama gwélél inyu tek hikuu hi ndap+ Nyambe.* 18 Bôt ba maoñ ba Salômô ni bôt ba maoñ ba Hiram, lôñni bôt ba Gébal+ bon ba bi kôñg ngok, ba kôôba ki bikék ni ngok inyu oñ ndap Nyambe.*

6 Salômô a bi bôdôl oñ ndap inyu Yéhôva*+ i nwii mi nyônôs 480, i mbus manyodi ma bon ba Israel i loñ Égiptô.+ Hala a bé nwii mi nyônôs mina le Salômô a bé ane Israel, i sôñ Ziv,*+ hala wee i sôñ i nyônôs iba. 2 I ndap Salômô a bi oñ inyu Yéhôva i bé ap 60 ma dikéñéé di moo,* pôk yé i bé 20 ma dikéñéé di moo, ntel wé u bak 30 ma dikéñéé di moo.+ 3 Libebe+ li li bé i bisu bi Homa mpubhaga* li bé ap 20 ma dikéñéé di moo, nlélém kiki pôk i ndap Nyambe.* Pôk i libebe i bisu bi ndap i bé 10 li dikéñéé di moo.

4 Salômô a boñ biwinda, bi bé bikeñi ikété, bi bak disii+ i mbégdé. 5 A oñ ki ndap ipe i i bé i édi ni mabap ma ndap momasôna,* hala wee i bé i édi ni mabap ma Homa mpubhaga* ni ma Homa a nlôôha mpubhaga;*+ mukété ndap i nyen Salômô a bi boñ ki bituñ.+ 6 Pôk i ndegi i si i bé dikéñéé di moo ditan, pôk i ndegi i ñemkété i bé dikéñéé di moo disamal, pôk i ndegi i ngii i bak dikéñéé di moo disaambok; inyule a bi oñ mabap ma ndap i nya i yé le, kiki ma mbet, hala nyen ma nsiip, inyu boñ le bikék bi jôp bañ mu mabap.+

7 Ba bi oñ ndap Nyambe ni ngok ba bi mal sal i homa ba nkôñg ngok,+ jon ba bé nok bé mut nye ki nye a ngwélél hama, to nkuleñ, to sélél i kei* yo ki yo i ngéda yosôna ba bé oñ ndap Nyambe. 8 Lijubul li ndegi i si li bé i pes nwelmbok* i ndap+ Nyambe. Likala li li yé ngiiña jon li bé kena i ndegi i ñemkété, li ken-ga ki i ndegi ngii. 9 Salômô a bi oñ ndap Nyambe ibôdôl i bibôdle ipam lisuk.+ Inyu hô ndap, a boñ bileñ bi nyôl ni bikék bi sidar lôñni mabam ma sidar,+ ma a bi bii minlôñ minlôñ. 10 A oñ ki bituñ bi bi bé bi édi ni mabap ma ndap+ momasôna;* hiki tuñ i bééna ntel u dikéñéé di moo ditan, bituñ bi bak bi édi mu ndap ni bikék bi sidar.

11 Ha ngéda i nyen Yéhôva a bi kal ki Salômô le: 12 “Ibale u noñ matéak mem, u tééda mabéhna mem, u nôgôl mambén mem momasôna, u tééda ki mo;*+ ha nyen m’a yônôs i jam me bi bôn isoñ+ David inyu ndap Nyambe ini u yé i oñ, 13 m’a yén ki ni bon ba Israel,+ to tjôô m’a tjôô bé litén jem Israel.”+

14 Salômô a bi oñ ndap Nyambe letee a mal yo. 15 A hô mabap ma kété ndap ni mabam ma sidar; a hô mabap ibôdôl isi letee ni i nyôl.* A hô ki si ndap lôñni mabam ma junipa.*+ 16 Nyoo ikété ndap, a bi kéñ ngim homa ni mabam ma sidar, ma ma bé ibôdôl isi letee ni i ngii.* I tuñ i, i bé ap 20 ma dikéñéé di moo; hala nyen a bi oñ tuñ+ i kétékété mu ndap, yon i yé Homa a nlôôha mpubhaga.+ 17 Homa mpubhaga,*+ hala wee pes bisu i ndap, i bé ap 40 ma dikéñéé di moo. 18 Bikék bi sidar bi bi nhô kété ndap bi bé nkédlak ni bititii bi mabôgi*+ lôñni bititii bi mbônji i i néhi.+ Ba bi hô mabap momasôna ni bikék bi sidar, ngok to yada i bé nene bé.

19 Nyoo ikétékété ndap+ nyen Salômô a bi kôôba Homa a nlôôha mpubhaga,* inyu bii nkuu Malômbla u Yéhôva+ mukété. 20 Homa a nlôôha mpubhaga* a bé ap 20 ma dikéñéé di moo, pôk yé i bé 20 ma dikéñéé di moo, ntel wé u bak 20 ma dikéñéé di moo;+ a hoo i homa nu bañga gôl, a hô ki juu li binjinjiñ+ ni bikék bi sidar. 21 Salômô a hoo bañga gôl+ mukété ndap, a téñ minsañ mi gôl i bisu bi Homa a nlôôha mpubhaga,*+ nu ba bi hoo gôl. 22 A hoo kété ndap yosôna gôl, ndap yosôna yaga. A hoo ki juu li bisesema+ jolisôna gôl, li li bé bebee ni Homa a nlôôha mpubhaga.*

23 Mukété Homa a nlôôha mpubhaga,* a bi boñ bikérubim+ biba ni bikék bi e môô i bikai.* Hiki kérubim i bééna ntel u 10 li dikéñéé di moo.+ 24 Papai i kérubim yada i bé ap dikéñéé di moo ditan, yak ii papai yé ipe i abak dikéñéé di moo ditan. Ibôdôl i lisuk li papai yada letee ni i lisuk li ii papai ipe, hala a bé ti 10 li dikéñéé di moo. 25 Yak ii kérubim ipe i bééna ntel u 10 li dikéñéé di moo. Bikérubim gwo biba bi bééna nlélém ntel, bi ban-ga maôñg mada. 26 Hiki kérubim i bééna ntel u 10 li dikéñéé di moo. 27 I mbus, Salômô a téé bikérubim+ mu Homa a nlôôha mpubhaga. Bipapai bi bikérubim bi bé nsamblaga kayéle papai i kérubim yada i bé tihba libap jada, yak papai i ii kérubim ipe i tihbaga lii libap lipe; yak bini bipapai gwap bipe bi bi bé nsamblaga, bi bé tihbana ha i ñemkété ndap. 28 Salômô a hoo bikérubim gôl.

29 Salômô a bi kédél mabap momasôna ma bituñ biba bi ndap* ni bititii bi bikérubim,+ bi maén+ ni bi mbônji i i néhi.+ 30 A hoo ki si bituñ biba bi ndap* gôl. 31 Mukété Homa a nlôôha mpubhaga,* a boñ makôga ni e môô i bikai, a boñ mbiñ, a boñ ki bitembee bi makôga, le hala a ba pes i nyônôs itan.* 32 Makôga mo ima ma bé ni e môô i bikai. A boñ le ma ba nkédlak ni bititii bi bikérubim, ni bititii bi maén, yak ni bititii bi mbônji i i néhi; a hoo ki makôga gôl. A gwélél hama inyu bép gôl i i bé mu ngii bikérubim ni mu ngii maén. 33 A boñ nlélém ni bitembee bi likôga bi lijubul li Homa mpubhaga,* bi bi bé mbañak ni e môô i bikai, bi bak pes i nyônôs ina.* 34 A boñ makôga ima ni bikék bi junipa. Hiki likôga li bééna bikuga* biba bi bi bé hielba.+ 35 Salômô a boñ le makôga ma ba nkédlak ni bititii bi bikérubim, ni bititii bi maén, yak ni bititii bi mbônji i i néhi; a hoo ki gôl mu bahoma ba nkédél.

36 A bi oñ mabap ma kotoo i kétékété+ ni minlôñ maa mi ngok ba nkôñg, a kônde nlôñ u bikék bi sidar+ wada mu.

37 Ba bi tek hikuu+ hi ndap Yéhôva i nwii mi nyônôs mina mi ane i Salômô, i sôñ Ziv.* 38 I nwii mi nyônôs 11, i sôñ Bul,* hala wee i sôñ 8 nyen ba bi mal oñ ndap Nyambe yosôna, inoñnaga ni kiki ba bi tjek maoñ mé.+ Hala a bi yoñ Salômô nwii minsaambok inyu oñ yo.

7 Hala a bi yoñ Salômô 13 nwii inyu oñ yale*+ yé, ni i mélés maoñ ma ndap yé yosôna.+

2 A bi oñ ki Ndap i Lipan li Libañ:+ i bé ap 100 dikéñéé di moo,* pôk yé i bé 50 ma dikéñéé di moo, ntel wé u bak 30 ma dikéñéé di moo. Ba bi oñ ndap i ngii minlôñ mina mi mél ma sidar; mu ngii mél nyen ba bi bii bikék bi sidar.+ 3 Ba bi bii mabam ma sidar i ngii bikék bi bi bé bi kéhi i ngii mél; bi* bé 45, hiki nlôñ u ban-ga 15. 4 Minlôñ mi biwinda mi bé maa, mi noñnaga, hiki winda i nunuk ii winda ipe. 5 Manwemel momasôna ni bitembee bi makôga bi bééna makas ma-na,* nlélém kiki biwinda bi bi bé mu minlôñ nwo maa, bi nun-naga.

6 A oñ ki ndap* Mél: i bé ap 50 ma dikéñéé di moo, pôk yé i bak 30 ma dikéñéé di moo; ndap i bééna libebe i bisu gwé, li bééna mél ni nyôl.

7 A oñ ki ndap* Yééne Ane,+ ba bé sébél ki yo le ndap Bikééhene.+ Nyoo nyen a bé bagal minkaa. Ba bi hô mabap mé ni mabam ma sidar, ibôdôl isi letee ni i bileñ bi nyôl bi ndap.

8 Ndap* Salômô nyemede a bé a yiine, i bé nyoo ii kotoo+ ipe, i bé i mbus ndap* ini, i ban-ga minlélém mi maoñ. Salômô a oñ ki ndap ipe i i bé pôna i ndap i, i bé i ngond Faraô Salômô a bi bii.+

9 Ba bi oñ i mandap mana momasôna ni tik ngok+ i ba nkôñg, ba kit yaga yo ni soo le i kola loñge, ikété ni i mbégdé. Ba bi gwélél i ngok i ibôdôl i hikuu letee ni i ngii libap; ba bi gwélél ki yo i mbégdé letee ni i kotoo+ ikeñi. 10 Ba bi tek hikuu ni tik ngok ikeñi. Ngok ihogi mu i bé ap jôm li dikéñéé di moo, ipe i abak dikéñéé di moo juem. 11 Tik ngok i bé mu ngii ngok i, i ba bi kit inoñnaga ni hihéga hi kôli, yak bikék bi sidar bi bé mu ngii. 12 I lipénd li bé kéña kotoo ikeñi, li bééna minlôñ mi ngok ba nkôñg maa nkééhaga, li ban-ga ki nlôñ u bikék bi sidar wada. I lipénd li, li bé kiki lipénd li kétékété, li li bé kéña kotoo i ndap*+ Yéhôva ni libebe+ li ndap.*

13 Kiñe Salômô a bi om le ba sébél Hiram,+ nu a bé a yiine i Tir. 14 Hiram a bé man yik muda i litén li Naftali, isañ a bé mut Tir, a bak ki ñôô gwom bi mamuna.*+ Hiram a bééna pék,+ a bak mut likeñge ngandak, a yik ki boñ mintén mi bibôlô nwominsôna mi mamuna. Jon a bi lo yak Kiñe Salômô, a boñ ki bôlô yosôna kiñe i bi kal nye le a sal.

15 A bi boñ mél ma mamuna+ ima, hiki jél li bééna ntel u 18 dikéñéé di moo; i bé béda nkôô u 12 dikéñéé di moo inyu hek bikeñi bi hiki jél.+ 16 A boñ ki dikôtô di mamuna diba inyu kéhi tjo i ngii mél. Hiki hikôtô hi bééna ntel u dikéñéé di moo ditan. 17 A téñ nkôô u minkébék mi minsañ mi bikei+ mu dikôtô di di bé mu ngii mél; minsaambok inyu hikôtô hiada, minsaambok ki inyu hii hikôtô hipe. 18 A ha matam ma grénad mu minlôñ ima mi nkôô u minkébék mi minsañ mi bikei inyu hô hiki hikôtô hi hi bé i ngii jél; a boñ nlélém jam inyu dikôtô tjo diba. 19 I dikôtô di, di bé i ngii mél ma libebe li ndap, di bé pôna mbônji, ntel wap u bak dikéñéé di moo dina. 20 Dikôtô di bé i ngii mél mo ima, pes isi i* hiki hikôtô i bak ntéñék ni minkébék mi minsañ mi bikei; yak 200 matam ma grénad ma bé nkañak minlôñ minlôñ mu mapañ ma hiki hikôtô.+

21 A téé mél i lijubul li libebe li Homa mpubhaga.*+ I jél li bisu a bi téé i pes walôm,* a o jo jôl le Yakin;* i mbus, i jél a bi téé i pes waé,* a o jo jôl le Bôas.*+ 22 Pes ngii i mél i bé pôna mbônji. Hala nyen bôlô i mél i bi mal.

23 A ôô ki soso bômbôô pan i mamuna,+ yon ba bé sébél le Tuye. I bé ngiiña. Pôk yé i bé 10 li dikéñéé di moo ibôdôl ini pes ipam ii pes ipe. Ntel wé u bak dikéñéé di moo 5; i bé béda nkôô u 30 ma dikéñéé di moo inyu hek bikeñi gwé.+ 24 Ba bi lémés mapañ momasôna ma soso bômbôô pan,* ma ma bé isi makégi mé, ni bititii bi bi bé pôna mabôgi.*+ Hiki hikéñéé hi woo hi bééna jôm li mabôgi ma ma bé minlôñ ima. Ba bi ôô bititii bi mabôgi ma mu soso bômbôô pan le bi ba ndik yom yada. 25 Soso bômbôô pan i bé i kéhi i ngii 12 balôm ba nyaga+ ba mamuna, 3 ba bé nun i pes ñombok, 3 ba nunuk i pes hiôñg, 3 ba nunuk i pes nwelmbok, 3 ki ba nunuk i pes likôl; soso bômbôô pan i bé i kéhne bo i ngii, yak makol map ma nunuk ñemkété. 26 Mbibi i soso bômbôô pan i bé libai li woo jada.* Mapañ mé ma bé kiki mapañ ma libôndô, ma pônaga sem i mbônji. Soso bômbôô pan i bé yoñ 44 000 lita.*

27 I mbus, a bañ jôm li bikak*+ bi mamuna. Hiki kak i bé ap dikéñéé di moo dina, pôk yé i bak dikéñéé di moo dina, ntel wé u bak dikéñéé di moo daa. 28 Lana nyen ba bi bañ bikak: bi bééna mabam ma mamuna mu mapañ mé, bon ba minkoñ bon ba bé hék mabam mu mapañ map momasôna. 29 I mabam ma mamuna ma ma bé ipôla bon ba minkoñ, ba bi lémés mo ni bititii bi mbondo njéé,+ bi balôm ba nyaga, ni bi bikérubim.+ Hala ki nyen ba bi lémés bon ba minkoñ. Ba bi kéi mimbagak mi minsiñga i ngii ni isi bititii bi mbondo njéé ni bi balôm ba nyaga. 30 Hiki kak i bééna makôô ma-na ma mamuna ni minkoñ mi mamuna, ba bi ha nwo i makas mo ma-na le nwon bi begee bômbôô pan. Mu mapañ ma bibeegene bi nyen ba bi ôô mimbagak mi minsiñga. 31 Nyo u bômbôô pan u bééna ntut, u bak ngiiña; ibôdôl isi bômbôô pan ipam isi ntut, hala a bé ntel u hikéñéé hi woo hiada. Ibôdôl i bibeegene gwé ipam i nyo u bômbôô pan, hala a bé ntel u hikéñéé hi woo hiada ni pes. Nyo u bômbôô pan u bé nkédlak ni bititii. Mabam ma mamuna ma ma bé mu mapañ, ma bééna makas ma-na,* ma bé bé ngiiña. 32 Makôô mo ma-na ma kak ma bé isi mabam ma ma bé mu mapañ ma kak, ma ban-ga minkoñ mi mi bé mi édi mu kak. Ntel u hiki kôô kak u bé hikéñéé hi woo hiada ni pes. 33 Ba bi boñ i makôô ma kiki makôô ma kak gwét. Bibeegene bi makôô ma kak, ni bikeñgee gwap, ni mimpén nwap lôñni miñem nwap, gwobisôna bi bé ñôôk. 34 Hiki kak i bééna bibeegene bina mu makas mo ma-na ma kak; ba bi ôô i bibeegene bi lôñni kak le bi ba ndik yom yada. 35 Yom i i yé ngiiña i bé i pes ngii i kak, ntel wé u bé pes hikéñéé hi woo. Ba bi ôô bon ba minkoñ ni mabam ma mamuna lôñni kak le bi ba yom yada. 36 Mu ngii bon ba minkoñ ni mu ngii mabam ma mamuna, ba bi kédél bititii bi bikérubim, bi mbondo njéé ni bi maén, inoñnaga ni pôla i bé mu bahoma ba; ba kéi ki mimbagak mi minsiñga mu mapañ. + 37 Hala nyen a bi bañ 10 li bikak;+ a bi ôô ki gwobisôna nlélém.+ Bi bééna minlélém mi dihéga ni minlélém mi maôñg.

38 A bi bañ 10 li bibômbôô bi bipan+ bi mamuna. Hiki bômbôô pan i bé yoñ 880 ma lita.* Hiki bômbôô pan i bé ap dikéñéé di moo dina. Hiki kak mu 10 li bikak i bé i bééga bômbôô pan yada. 39 I mbus, a bii bikak bitan i pes walôm i ndap, a bii ki bikak bitan i pes waé i ndap.* A yoñ yak soso bômbôô pan i mamuna, i ba bé sébél le Tuye, a bii yo i pes walôm i ndap, nyoo i pes nwelmbok u likôl.+

40 Hiram+ a boñ ki bibômbôô bi bipan, ni bisoble,+ ni biséya.+

Hala nyen Hiram a bi mal bôlô yosôna Kiñe Salômô a bi kal nye le a boñ mu ndap Yéhôva.+ I bôlô ini yon a bi boñ: 41 mél mo ima, dikôtô+ diba di di mpôna biséya, di bak i ngii mél mo ima, lôñni minlôñ ima mi minsañ+ mi mamuna mi mi bé hô dikôtô diba di di mpôna biséya, di bak i ngii mél; 42 a boñ ki 400 matam ma grénad+ inyu minlôñ ima mi minsañ mi mamuna, minlôñ ima mi matam ma grénad inyu nlôñ wada u minsañ mi mamuna, inyu hô dikôtô tjo diba di di mpôna biséya, di bak i ngii mél; 43 a boñ yak 10 li bikak+ ni 10 li bibômbôô bi bipan+ bi bi bé mu ngii bikak; 44 a boñ ki soso bômbôô pan i mamuna, i ba bé sébél le Tuye,+ ni 12 balôm ba nyaga ba ba bé mu isi yé; 45 minlôñga, bisoble, biséya lôñni bisélél gwobisôna Hiram a bi boñ ni mamuna ma mbai inyu Kiñe Salômô, inyu ndap Yéhôva. 46 Kiñe Salômô a bi ôô gwo mukété bibibil bi ték lima, nyoo i pes mbok* i Yordan, ipôla Sukôt ni Zarétan.

47 Ngandak bisélél i bi yégle le Salômô a bi hek bé i kilô, inyule bi bé ngandak kiyaga. To mamuna ma ma bi gwéélana, ba bi la bé hek mo i kilô.+ 48 Salômô a boñ bisélél gwobisôna inyu ndap* Yéhôva: juu+ li binjinjiñ li gôl; téblé+ i gôl i het ba bé tek bret ba mbii i bisu bi Nyambe; 49 bitééne bi bilambe+ bi bañga gôl, bi bi bé bi téé i lijubul li Homa a nlôôha mpubhaga;* bitan i pes walôm, bitan i pes waé, ni mbônji,+ ni bilambe lôñni biyôñôl* bi nsiñga; i gwom bi, bi bé ni gôl;+ 50 bibômbôô bi bipan, ni bilimil+ bi hié, ni biséya, ni mabôndô,+ ni bibeglene+ bi hié, bi bé ni bañga gôl; bi-iñgis bi makôga bi tuñ i kétékété,+ hala wee Homa a nlôôha mpubhaga lôñni bi-iñgis bi makôga ma ndap*+ Nyambe; i gwom bi, bi bé ni gôl.

51 Hala nyen Kiñe Salômô a bi mal bôlô yosôna a bé lama boñ inyu ndap Yéhôva. Salômô a lona i gwom isañ le David a bi ti* inyu nson Nyambe.+ A yoñ ki silba, ni gôl, ni gwom bipe, a tééda gwo mu matéédana ma nkus ma ndap Yéhôva.+

8 Mu dilo di, Salômô a bi kot+ mimañ mi Israel, hala wee baane ba matén bobasôna, ni baéga ba mandap ma bikôkôa ma Israel.+ Ba ke yak Kiñe Salômô i Yérusalem, le ba yoñ nkuu Malômbla u Yéhôva i Nkoñ u David,+ hala wee Siôn,+ inyu bedna wo. 2 Bôt bobasôna ba Israel ba kodba i bisu bi Kiñe Salômô i ngand Bilap,* i sôñ Étanim,* hala wee sôñ i nyônôs isaambok.+ 3 Hala nyen mimañ nwominsôna mi litén mi Israel mi bi lo, yak biprisi bi begee Nkuu.+ 4 Ba bedna Nkuu u Yéhôva, ni ndap libadô i likoda,+ lôñni bisélél bipubhaga gwobisôna bi bi bé mukété ndap libadô. Biprisi ni Lôk Lévi bon ba bi bedna i gwom bi. 5 Kiñe Salômô ni ntôñ u Israel wonsôna u u bi kodba i bisu gwé, ba telep i bisu bi Nkuu. Ba sem+ mintômba ni balôm ba nyaga i nya i yé le ba bé la bé soñgol, inyule bi bé ngandak.

6 I mbus, biprisi bi jôbna nkuu Malômbla u Yéhôva, bi bii wo i homa+ wé, isi bipapai bi bikérubim,+ nyoo i tuñ i kétékété ndap, yon i yé Homa a nlôôha mpubhaga.

7 Bipapai bi bikérubim bi bé nsamblak i homa Nkuu u bééne, kayéle bikérubim bi bé hô Nkuu ni mimbôñgô nwé mi bikék.+ 8 Bikék+ bi bé mbôñgô ngandak kayéle masuk map ma bé nene ha i Homa mpubhaga, nu a bé i bisu bi Homa a nlôôha mpubhaga; ndi bi bé nene bé i mbégdé. I bikék bi, bi ngi yii nyoo letee ni len. 9 Yom to yada i bé bé mukété Nkuu, handugi dibambha+ di ngok diba Môsi a bi bii mu,+ nyoo i Hôreb, i ngéda Yéhôva a bi boñ malômbla+ ni litén li Israel, i ngéda ba bé nyodi i loñ Égiptô.+

10 I ngéda biprisi bi bi nyodi mukété Homa mpubhaga, bi pam, ha nyen ond+ i bi yon mu ndap Yéhôva.+ 11 Ond i boñ le biprisi bi la ha bé kena nson wap ni bisu, inyule lipém li Yéhôva li bi yon i ndap Yéhôva.+ 12 Ha nyen Salômô a bi kal le: “A Yéhôva, u bi kal le u ga yén ikété jiibe likeñi.+ 13 Me mal ôñôl we soso ndap, hala wee homa u ga yééne i boga ni boga.”+

14 I mbus, Kiñe Salômô a hielba, a nun ntôñ u bon ba Israel wonsôna* u u bé u téé ha, a kahal sayap+ bo. 15 A kal le: “Yéhôva, Nyambe nu Israel a kôhna bibégés, nu a bi yibil nyo wé, a bôn tata David jam, a yônôs ki i jam li ni woo wé, a bi kal le: 16 ‘Ibôdôl i kel me bi nyodna litén jem Israel i loñ Égiptô, me bi pohol bé tison yo ki yo mu nkoñ wonsôna u matén ma Israel, le nyoo nyen ba oñ ndap i het jôl+ jem li ga bane; ndi me bi pohol David le nyen a ane litén jem Israel.’ 17 Tata David a bééna ngôñ i ôñôl Yéhôva, Nyambe nu Israel+ ndap, inyu ti nye lipém. 18 Ndi Yéhôva a kal tata David le: ‘U ban-ga toi ngôñ i ôñôl me ndap, hala a yé loñge le u mbana i mahoñol ma. 19 Ndi we bé nyen u ga oñ i ndap i; i man munlôm u ga bana* nyen a ga oñ ndap, inyu ti jôl+ jem lipém.’ 20 Yéhôva a mal yônôs mbônga a bi bôn, inyule men me nyoñ tel i tata David, me ki nyen me nyén i yééne ane i Israel, kiki Yéhôva a bi bôn. Me mal ki oñ ndap Yéhôva, Nyambe nu Israel,+ inyu ti jôl jé lipém. 21 Mu ki nyen me bi kôôba homa inyu Nkuu i het ba bi téédana dibambha di ngok, di di gwé malômbla+ Yéhôva a bi boñ ni basôgôlsôgôl bés, i ngéda a bi nyodna bo i loñ Égiptô.”

22 I mbus, Salômô a telep i bisu bi juu li bisesema li Yéhôva, i mbombom ntôñ u Israel wonsôna, a pa moo mé i ngii,+ 23 a kal le: “A Yéhôva, Nyambe nu Israel, Nyambe numpe a ta bé kiki we,+ nyoo i ngii to hana ’isi. U ntééda malômbla moñ, u ntéñbe ki i gwés+ bagwélél boñ ba ba ngwélél we* ni ñem+ wap wonsôna. 24 U mal yônôs mbônga u bi bôn ngwélél woñ le tata David. U bi yibil nyo, u bôn nye jam; i len ini, u nyônôs ki jo ni woo+ woñ. 25 Nano ni, a Yéhôva, Nyambe nu Israel, yônôs i jam u bi bôn ngwélél woñ, tata David, i ngéda u bi kal nye le: ‘Ibale bon boñ ba ntéñbe i noñ manjel mem, ba nôgôl me* kiki yak we u bi boñ,+ wee mut a ga nene ndik mu mbôda yoñ le a yén mu yééne ane i Israel.’ 26 Nano ni, a Nyambe nu Israel, soho, yônôs mbônga woñ u bi bôn ngwélél woñ David, tata wem.

27 “Ndi we, a Nyambe, baa u ga yééne toi hana ’isi?+ Nun-ki! Ngo ngii yomede, ñ, to ngingii yaga i nla bé kola we,+ ndina ni i ndap ini me ñoñ!+ 28 Nano ni, éé a Yéhôva Nyambe wem, emble masoohe ma ngwélél woñ ni minyemhe nwé. Emble kiki me nlôndôl we ni masoohe me ngwélél woñ, me nsoohe we i len ini. 29 Soho, yibil mis moñ, u nun i ndap ini juu ni njamuha, i homa nunu u bi kal le: ‘Nyoo nyen jôl jem li ga ba,’+ inyu boñ le i ngéda me ngwélél woñ m’a soohe, me nunuk i homa+ nunu, u emble masoohe mem. 30 Emble ki minyemhe mi ngwélél woñ, ni minyemhe mi litén joñ Israel i ngéda ba ga soohe we, ba nunuk i homa nunu. Soho emble bés nyoo i ngii,+ i homa u nyééne; ñ, emble bés, u nwéhél+ ki bés.

31 “Ibale ba ñôm mut nsohi le a mboñ mut wé libôk béba, ndi ba nyégsa nye le a kum soñ le, a ba ntiihege ibale nyen a mboñ i béba i; ibale a mal kum soñ hala, ndi a lo i bisu bi juu joñ li bisesema munu ndap+ ini, 32 soho, emble nkaa u nyoo i ngii, u hôla bo,* u kéés bagwélél boñ, u kal béba mut le a nkwo nkaa,* u boñ ki le liboñok jé libe li timbil nye.* U kal i mut a téé sép le a yé nginsohi,* u bom ki nye inyu telepsép+ yé.

33 “Ibale bôt ba litén joñ Israel ba nimis gwét i bisu bi baoo bap inyule ba nai ni boñ mam mabe,+ ibale ba ntémb i weeni, ba tinak jôl joñ lipém,+ ba soohege we, ba yemhege ki we munu ndap+ ini, 34 soho emble bo nyoo i ngii, u nwéhél béba i litén joñ Israel, u témbna ki bo nyoo i loñ u bi ti basôgôlsôgôl+ bap.

35 “Ibale ngii i nyipba, to nop+ a no ha bé inyule bon ba Israel ba nai ni boñ béba i mis moñ;+ ibale ba nsoohe, ba nunuk i homa nunu, ba tinak jôl joñ lipém, ba kôm ki béba yap mbus inyule u nkogse bo,*+ 36 soho emble masoohe map nyoo i ngii, u nwéhél ki béba i bagwélél boñ; ñ, béba i litén joñ Israel; inyule u ga unda*+ bo loñge njel i het ba nlama kil; u ga boñ ki le nop a no mu loñ+ yoñ, i u bi ti litén joñ kiki ngababum.

37 “Ibale njal i nlo mu loñ,+ tole himala hi kon, tole mbebi i nkudus kôn, tole kôn i njum,+ tole bitandi* bi nyon mu loñ, tole sômbôô; ibale baoo ba nkéña litén joñ ikété tison yada mu loñ,* tole ibale to himbe himala, tole kon u nkwél+ bo, 38 to mambe masoohe, to mimbe minyemhe+ tonjee mut a ga boñ, to litén joñ jolisôna Israel (inyule hiki mut nyen a nyi njôghe i yé nye i ñem),+ i ngéda ba ga pa moo map i ngii, ba nunuk i ndap ini, 39 soho emble masoohe map nyoo i ngii, i homa u nyééne,+ u nwéhél+ bo, u hôla ki bo. Timbhe hiki mut inoñnaga ni maboñok+ mé momasôna, inyule u nyi ñem u hiki mut (wetama nyen u nyi toi ñem+ u hiki mut), 40 inyu boñ le bagwélél boñ ba kon we woñi dilo tjodisôna ba ga niñ mu loñ u bi ti basôgôlsôgôl bés.

41 “Nlélém jam ni nkén mut nu a ta bé man Israel, hala wee wada mu litén joñ, nu a nlôl i loñ i i yé haa, inyule a bi nok ba mpôdôl jôl joñ*+ 42 (inyule bôt ba ga nok ba mpôdôl jôl+ joñ likeñi, ni woo woñ u ngui, yak ni woo woñ u lipémba);* ibale a nlo i soohe, a nunuk i ndap ini, 43 soho emble masoohe map nyoo i ngii, i homa u nyééne,+ u boñ ki mam momasôna nkén mut a ga bat we; inyu boñ le matén momasôna ma hisi ma yi jôl joñ, ma kon ki we woñi+ kiki litén joñ Israel li nkon we woñi, ma yi ki le i ndap ini me ñoñ i bééga jôl joñ.

44 “Ibale u ñep bôt ba litén joñ i jôs baoo bap gwét, to hee homa ba nke,+ ndi ba soohe+ we, a Yéhôva, ba nunuk tison u bi pohol,+ ba nunuk ki i ndap ini me ñoñ inyu ti jôl+ joñ lipém, 45 soho emble masoohe map nyoo i ngii, u emble minyemhe nwap, u pémhene ki bo mbagi.

46 “Ibale bôt ba litén joñ ba mboñ béba i mis moñ (inyule mut nu a mboñ bé béba+ a ta bé), ndi u unbene bo, u tjôô ki bo i moo ma baoo bap, ndi baoo bap ba kena bo, ba yilha ki bo minkol nyoo i loñ yap, loñ i i yé haa tole loñ i i yé bebee;+ 47 ibale nyuu i nyi bo jam nyoo i loñ i het ba nyilha bo minkol,+ ndi ba témb i weeni,+ ba yemhe we nyoo i loñ i bôt ba nyilha bo minkol,+ ba kalak le: ‘Di mboñ béba, di nhôs; di mboñ jam libe,’+ 48 ibale ba yé minkol nyoo i loñ i baoo bap, ndi ba témb i weeni ni ñem+ wap wonsôna, yak ni niñ* yap yosôna; ibale ba nsoohe ki we, ba nunuk loñ u bi ti basôgôlsôgôl bap, ba nunuk tison u bi pohol, ba nunuk yak ndap me ñoñ inyu ti jôl+ joñ lipém, 49 soho emble masoohe map nyoo i ngii, i homa+ u nyééne, u emble minyemhe nwap, u pémhene ki bo mbagi. 50 Nwéhél litén joñ li li mboñ béba i mis moñ, u nwéhél ki i mam mabe momasôna ba mboñ i mis moñ. Boñ le ba kônha ngoo, le ndi baoo bap ba kônôl bo ngoo+ 51 (inyule ba yé litén joñ ni ngababum+ yoñ, ba yé bôt u bi nyodna i Égiptô,+ ikété juu li nyimbi kei).*+ 52 Soho, yibil mis moñ, inyu tehe ngwélél woñ a nyemhe+ we, ni inyu tehe litén joñ Israel li nyemhe we, le ndi u emble bo i ngéda ba ga lôndôl+ we.* 53 Inyule u bi bagal bo ikété matén momasôna ma hisi,+ le ba ba ngababum yoñ kiki u bi kal ngwélél woñ Môsi, i ngéda u bé nyodna basôgôlsôgôl bés i Égiptô, a Nwet Bayemlikok le Yéhôva.”

54 Ndik kiki Salômô a bi mal soohe Yéhôva, a mal ki yemhe nye, a telep, a nyodi i bisu bi juu li bisesema li Yéhôva, i homa a bi ôm maboñ ’isi, a pa ki moo i ngii.+ 55 Kiki a ntelep, a sayap ntôñ u Israel wonsôna, a pot makeñi, a kal le: 56 “Yéhôva a kôhna bibégés, nu a mal ti litén jé Israel nsañ,* kiki a bi bôn.+ Ikété mimbônga nwé minlam nwominsôna a bi bôn ngwélél wé Môsi, mbônga to wada u nset bé.+ 57 Yéhôva Nyambe a ba ni bés kiki a bi ba ni basôgôlsôgôl+ bés. A yôi bañ bés, a tjôô bañ to bés.+ 58 A ôt miñem nwés i nyeni,+ le ndi di boñ mam momasôna a mbat bés, di tééda ki mambén mé, matiñ mé ni mabéhna mé, ma a bi ti basôgôlsôgôl bés oda le ba noñ. 59 Juu ni njamuha, Yéhôva a hoñol i bibañga bini me ntip gwélél inyu yemhe nye, kayéle Yéhôva Nyambe wés a pémhene ngwélél wé mbagi, a pémhene yak litén jé Israel mbagi, hiki kel bikééhene bi ga ba, 60 inyu boñ le matén momasôna ma hisi ma tehe le Yéhôva nyen a yé bañga Nyambe.+ Numpe+ a ta bé! 61 Jon gwéélana Yéhôva Nyambe wés ni ñem u yôni,*+ nôglana mambén mé, ni téédaga ki matiñ mé, kiki ni mboñ i len ini.”

62 I mbus, kiñe ni bon ba Israel bobasôna ba sem ngandak bisesema i bisu bi Yéhôva.+ 63 Salômô a ti Yéhôva sesema inyu kôp nsañ:+ a ti 22 000 balôm ba nyaga ni 120 000 mintômba. Hala nyen Kiñe Salômô ni bon ba Israel bobasôna ba bi lôôs ngand mayibil ma ndap Yéhôva.+ 64 I kel i nyen, Kiñe Salômô a yilha ñemkété kotoo mpubhaga, u u bé i bisu bi ndap Yéhôva, inyule nyoo nyen a bé lama ti bisesema bi ntul i hié, ni makébla ma bijek, ni mahoñ ma bisesema inyu kôp nsañ. Ni maliga, juu li mamuna+ li li bé i bisu bi Yéhôva, li bé isii ngandak inyu yoñ bisesema bi ntul i hié, ni makébla ma bijek, ni mahoñ+ ma bisesema inyu kôp nsañ. 65 Ha nyen Salômô a bi lôôs ngand+ ni Israel nyensôna, lôñni limut li bôt* likeñi li li bé lôl nyoo i Lébô-Hamat;* bape ba lôlak letee ni nyoo i hiléléba* hi Égiptô.+ Ba bi lôôs ngand i bisu bi Yéhôva Nyambe wés dilo disaambok. I mbus, ba témb ba lôôs ngand dilo disaambok dipe; ngand yosôna i bi nom 14 dilo. 66 I kel i bé noñ ha,* a huuha bôt ba litén. Yak bôt ba litén ba sayap kiñe; i mbus, ba huu i mandap map, ba konok maséé, miñem nwap mi hagak inyu mam malam*+ momasôna Yéhôva a bi bôñôl ngwélél wé David, ni litén jé Israel.

9 I ngéda Salômô a bi mal ndigi oñ ndap Yéhôva, ni ndap* kiñe,+ lôñni gwom gwobisôna a bééna ngôñ i boñ,+ 2 Yéhôva a pémél ki Salômô i eem inyu ngélé i nyônôs iba, nlélém kiki a bi pémél nye i Gibéôn.+ 3 Yéhôva a kal nye le: “Me nok masoohe moñ ni minyemhe nwoñ u mboñ i bisu gwem. I ndap ini u ñoñ, me nyilha yo pubhaga, me ha ki jôl jem mu i boga ni boga.+ Ñ, mis mem ni ñem wem bi ga ba mu i boga ni boga.+ 4 Ndi we, ibale u ngwélél me ni ñem maliga+ lôñni telepsép+ kiki isoñ David,+ u boñok mam momasôna me nkal we,+ u nôglak ki matiñ mem ni mabéhna+ mem, 5 ha nyen m’a lédés ki ane yoñ i Israel i boga ni boga, kiki me bi bôn isoñ David, i ngéda me bi kal nye le: ‘Mut a ga nene ndik mu mbôda yoñ le a yén mu yééne ane i Israel.’+ 6 Ndi ibale bé ni bon banan ni nkôm me mbus, ni nôgôl bé mambén mem, to matéak mem ma me bi ti bé, ndi ni kahal gwélél banyambe bape, ni ôôbak ki i bisu gwap,+ 7 ha nyen m’a tjé bon ba Israel mu loñ me bi ti bo;+ yak i ndap me bi yilha pubhaga inyu jôl jem, m’a héya yo i bisu gwem;+ Israel ki a’ yila yom bôt bobasôna ba ndegle,* ni yom bôt+ bobasôna ba nol hiol. 8 Yak i ndap ini i ga yila likund.+ Nu ni nu a mba a ntagbe yo ipañ, a ga nun yo, a bak nhelek. A ga him, a badbaga le: ‘Inyuki Yéhôva a mboñ i loñ ini ni i ndap+ ini i jam lini?’ 9 Bôt ba ga timbhe bo le: ‘Inyule ba bi tjôô Yéhôva Nyambe wap, nu a bi nyodna basôgôlsôgôl bap i loñ Égiptô, ba kahal noñ banyambe bape, ba ôôbak i bisu gwap, ba gwéélak ki bo. Inyu hala nyen Yéhôva a bi boñ le i ndutu ini yosôna i kwél bo.’”+

10 Hala a bi yoñ Salômô 20 ma nwii inyu oñ i mandap ma mo ima, hala wee ndap Yéhôva ni ndap* kiñe.+ 11 Mu mangéda ma, Hiram,+ kiñe Tir, a bi ti Salômô bikék bi sidar ni bikék bi junipa,* ni gôl yosôna a bi bat+ nye; yak Kiñe Salômô a ti Hiram 20 ma bitison mu nkoñ u Galiléa. 12 Ha nyen Hiram a bi nyodi i Tir inyu ke i béñge bitison Salômô a bi ti nye, ndi bi bi lémél bé nye.* 13 Hiram a kal nye le: “A mankéé, bimbe bini bitison u nti me munu?” Inyu hala nyen ba ngi séblak i loñ i le Kabul* letee ni i len ini. 14 Mu ngéda i, Hiram a ômle kiñe 120 ma talént* i gôl.+

15 Kiñe Salômô a bi yoñ i bôt ba bi nyégsa i sal bôlô njok,+ a boñ bo le ba oñ ndap Yéhôva+ ni ndap* yé nyemede, ni Milô,*+ ni lipénd li Yérusalem, ni Hazôr,+ ni Mégidô,+ ni Gézer.+ 16 (Faraô, kiñe Égiptô, a bi ke i jo gwét, a yoñ tison le Gézer, a ligis yo, a nol yak Lôk Kanaan+ i i bé yééne nyoo. A ti yo ngond+ yé, hala wee nwaa Salômô kiki likébla.*) 17 Salômô a tiimba oñ* Gézer, ni Bét-Hôron,+ 18 ni Baalat,+ ni Tamar, tison i yéne i ñoñ, ikété loñ; 19 a tiimba ki oñ bitison gwobisôna i het ba ntéédana bijek lôñni gwom bipe, ni bitison+ i het ba ntéédana bikak bi gwét, ni bitison inyu bakilhosi. Salômô a oñ ki kii yosôna i bé kon nye ngôñ i Yérusalem, i Libañ ni i nkoñ wonsôna a bé énél. 20 I bôt bobasôna ba bi yégle ikété Lôk Amôr, Lôk Hét, Lôk Péris, Lôk Hivi ni Lôk Yébus,+ ba ba bé bé bon ba Israel,+ 21 ndi mbôda yap i i bi yégle mu loñ, hala wee bon ba bôt Lôk Israel i bi la bé tjé, Salômô a bi yoñ bo, a nyégsa bo i sal bôlô ngéba. I bôt ba, ba ngi yii minkol letee ni i len ini.+ 22 Ndi Salômô a bi yilha bé man Israel to wada nkol,+ inyule ba bé bôt bé ba gwét, ni bagwélél bé, ni baane bé, ni baane ba mintôñ nwé mi gwét, ni baane ba baluk bikak gwé bi gwét lôñni bakilhosi bé. 23 Baane bakot nkus ba bé kena bibôlô bi Salômô ba bé 550; bon ba bé béñge bôt ba bôlô ba ba bé sal.+

24 Ngond Faraô+ i nyodi i Nkoñ u David,+ i bet inyu yén i ndap Salômô a bi ôñôl nye. I mbus, Salômô a oñ Milô.*+

25 Ngélé aa ngim nwii,+ Salômô a bé ti bisesema bi ntul i hié, ni bisesema inyu kôp nsañ mu juu li bisesema a bi ôñôl Yéhôva;+ a bé boñ le hiida hi bisesema gwé hi bet mu juu li bisesema, li li bé i bisu bi Yéhôva. Hala nyen Salômô a bi mal oñ ndap+ Nyambe.*

26 Kiñe Salômô a bañ ki ngandak* bisitima i Éziôn-Géber,+ nu a yé bebee ni Élat, i ngwañ u tuye Nkôibaga, i loñ Édôm.+ 27 Hiram a om bagwélél bé le ba sal mu bisitima+ bi lôñni bagwélél ba Salômô. Bagwélél ba Hiram ba bé baluk sitima ba ba bé yi mam ma tuye. 28 Ba ke i Ôfir,+ ba yoñ 420 talént i gôl, ba lona yo yak Kiñe Salômô.

10 I ngéda kiñemuda i Séba i bi nok jôl li Salômô li nke ngan, hala a tinak jôl li Yéhôva+ lipém, a lo i noode nye ni minledek mi mambadga.*+ 2 A lo i Yérusalem ni ngandak bagwélél kiyaga,*+ lôñni ngandak kamél i i bé i bééga môô ma nlôl i bie bi numb loñge,*+ ni ngandak gôl, ni ngandak tik ngok; a lo yak Salômô, a kal nye mam momasôna ma bé nye i ñem. 3 Salômô a bi timbhe mambadga mé momasôna. Jam to jada li bi nai bé kiñe i toñol,* a bi toñle nye mam momasôna.

4 I ngéda kiñemuda i Séba i bi tehe pék i Salômô+ yosôna, ni ndap a bi oñ,+ 5 ni bijek bi bé i téblé+ yé, ni lelaa bangomin bé ba bé yén i téblé, ni lelaa bagwélél bé ba bé tek téblé, ni mahabga map, ni bisôôle gwé, ni bisesema bi ntul i hié a bé ti i ndap* Yéhôva. I ngéda a bi tehe i mam mana momasôna, a hel kiyaga.* 6 A kal kiñe le: “I ngéda me bé i loñ yem, me bi nok le u mboñ* mam makeñi, ni le u gwé pék, nano me ntehe toi le maliga ma! 7 Ndi me bi hémle bé i mam ba bé kal me, letee memede me lo, me tehe hala ni mis mem. Nun-ki, ndék mam ndigi yon me bi nok. I mam momasôna me bi nok, pék yoñ ni lingwañ joñ bi nloo mo huum. 8 Bôt boñ ba yé nsaibak, yak bagwélél boñ ba ba yé ni we hiki ngéda, ba emblege bibañga gwoñ bi bi yé nyonok ni pék,+ ba yé nsaibak! 9 Yéhôva Nyambe woñ a kôhna bibégés,+ nu u bi lémél, ndi a yis we i yééne ane i Israel. Kiki Yéhôva a ngwés Israel i boga ni boga, jon a bi téé we kiñe inyu kéés ni inyu énél ni telepsép.”

10 I mbus, a ti Kiñe Salômô 120 talént i gôl,* ni ngandak môô ma bie bi bi numb loñge,*+ ni ngandak tik ngok.+ Ba bi lona ha bé i nya ngandak môô i kel ipe,* kiki môô kiñemuda i Séba i bi ti Kiñe Salômô.

11 Bisitima* bi Hiram bi bi bé lôl i Ôfir,+ bi bé lona ngandak gôl, ni ngandak bikék bi algum,+ yak ni ngandak tik ngok.+ 12 Kiñe i gwélél bikék bi algum kiki mbiñ inyu nit ndap Yéhôva, ni ndap* kiñe. A bañ ki diluñ, ni bikôkôda bi manganda ni bikék bi algum inyu batôp tjémbi.+ Ba bi lona ha bé i nya bikék bi algum i mu loñ kel ipe. To tehe, ba ntehe ha bé gwo letee ni len.

13 Kiñe Salômô a ti kiñemuda i Séba gwom gwobisôna i bééna ngôñ ni i gwom gwobisôna i bi bat; handugi i gwom Salômô nyemede a bi ti nye.* I mbus ha, kiñemuda i témb i loñ yé lôñni bagwélél+ bé.

14 Hiki nwii, Salômô a bé kôhna 666 talént i gôl,+ 15 Salômô a bé kôhna ki tas i i bé lôl yak bôt ba nyuñga bobasôna, yak bikiñe gwobisôna bi Arabia, ni yak bangomin ba bipes bi mbok gwobisôna.

16 Kiñe Salômô a bi bañ 200 biben bikeñi ni mpôdnaga gôl+ (ben+ yada i bé yoñ 600 sékel* i gôl). 17 A bañ ki 300 i bon ba biben* ni mpôdnaga gôl (man ben wada a bé yoñ mina* mi gôl maa). I mbus, kiñe i bii gwo mu ndap i Lipan li Libañ.+

18 Kiñe i bañ ki soso yééne ane+ ni mañ mi njok, i hoo yo bañga gôl.+ 19 I bé béda le mut a bet likala li li bééna bitééne bi makôô bisamal inyu yén i yééne ane; ngii yé i bééna man nyôl nu a bé ngiiña, bikéhne bi moo bi bé mu bipes gwo biba bi yééne ane, yak biôñgba bi mbondo njéé+ biba bi bé mu bipes bi bikéhne bi moo. 20 Handugi hala, 12 biôñgba bi mbondo njéé bi bé bi téé i ngii bitééne bi makôô bisamal, hiki lisuk li tééne makôô li bééna ôñgba yada. Ane ipe yo ki yo i maa bé boñ i nya yééne ane i.

21 Mabôndô momasôna ma Kiñe Salômô ma bé ni gôl, yak bisélél gwobisôna bi ndap i lipan li Libañ+ bi bé ni bañga gôl. Yom yo ki yo i bé bé ni silba inyule i dilo di Salômô,+ ba bé tehe le silba i bééna bé mahee mo ki mo. 22 Kiñe Salômô a bééna ngandak bisitima bi Tarsis,+ bi bi bé ke i tuye lôñni bisitima bi Hiram. Ngélé yada hiki nwii maa, bisitima bi Tarsis bi bé lo, bi bak bi bééga gôl, ni silba, ni mañ mi njok,+ ni kôi lôñni bakôbakôba.

23 Hala nyen Kiñe Salômô a bé loo bikiñe bi nkoñ ’isi gwobisôna lingwañ+ ni pék.+ 24 Bôt ba hisi hiosôna ba bé yéñ boma* Salômô, inyu emble pék Nyambe a bi ti+ nye.* 25 Hiki nwii, nu ni nu a bé yuuga nye a bé a lona nye likébla: gwom bi silba, ni gwom bi gôl, ni mambot, ni bijôl bi gwét, ni môô ma nlôl i bie bi numb loñge,* ni bihosi lôñni minyabén mi hosi.*

26 Salômô a kônde bana ngandak bikak bi gwét ni bihosi;* a bééna 1 400 bikak bi gwét lôñni 12 000 bihosi.*+ A bé tééda bihosi bihogi mu bitison bi ba ntéédana bikak bi gwét ni i Yérusalem,+ bebee ni i homa a bé yééne.

27 Kiñe Salômô a bi boñ le silba i bôl kiki ngok; a boñ ki le bie bi sidar bi bôl kiki bie bi sikômôr bi Séféla.+

28 Bihosi bi Salômô bi bé lôl i Égiptô; bôt ba nyuñga ba kiñe ba bééna ntéak ndamba+ inyu somb bibémba bi bihosi.* 29 Hiki kak i i bé lôl i Égiptô i bé hee 600 batjañtjañ ba silba, hosi yada i bé hee 150 batjañtjañ ba silba. I mbus, yak bôt ba nyuñga ba kiñe ba bé ba nuñle gwo bikiñe bi Lôk Hét+ gwobisôna ni bikiñe bi Siria.

11 Handugi ngond Faraô,+ Kiñe Salômô a bi gwés ngandak bôda ba biloñ bipe:+ bôda ba Lôk Môab,+ ni ba Lôk Amôn,+ ni ba Lôk Édôm, ni ba Sidôn+ lôñni ba Lôk Hét+ 2 I bôda ba, ba bé lôl mu biloñ Yéhôva a kal bon ba Israel le: “Ni nlama bé ke i boni,* to bo ba nlama bé lo i bééni, inyule ba ga hiel yaga miñem minan le ni gwélél banyambe+ bap.” Ndi i bôda ba bon Salômô a bi adbe, a gwés ki bo. 3 A bééna 700 i baa, ba ba bé bingond bi bikiñe; a bééna ki 300 manyaa. Ndék ni ndék, baa bé ba hiel ñem wé.* 4 I ngéda Salômô a bi un,+ baa bé ba bi hiel ñem wé le a gwélél banyambe+ bape; a bé gwélél ha bé Yéhôva Nyambe wé ni ñem u yôni,* kiki David a bi gwélél Nyambe ni ñem u yôni. 5 Salômô a bé gwélél Astarôt,+ nyambemuda nu bôt ba Sidôn; a gwéélak Milkôm,+ nyambe nu Lôk Amôn, nu a nsuñgaha bañga Nyambe ñem. 6 Salômô a boñ béba i mis ma Yéhôva, a gwélél ha bé Yéhôva ni ñem u yôni,* kiki isañ David a bi boñ.+

7 I mbus, Salômô a bi oñ homa a nyôgi+ inyu Kémôs, nyambe nu Môab, nu a nsuñgaha bañga Nyambe ñem, nyoo i ngii hikôa hi yé i mbombom Yérusalem; a oñ ki homa a nyôgi inyu Môlek,+ nyambe nu Lôk Amôn,+ nu a nsuñgaha bañga Nyambe ñem. 8 Hala nyen a bi boñ inyu baa bé bobasôna ba biloñ bipe, ba ba bé ti banyambe bape bisesema, ba bédhenege ki bo hiida hi bisesema.

9 Yéhôva a unbene Salômô ngandak inyule a bi hiel ñem wé, a ke haa ni Yéhôva, Nyambe nu Israel,+ nu a bi pémél nye i eem ngélé iba,+ 10 a béhe ki nye inyu jam lini le a gwélél bañ banyambe+ bape. Ndi Salômô a bi nôgôl bé mbén Yéhôva. 11 Jon Yéhôva a kal Salômô le: “Hala kiki u mboñ i jam lini, u tééda bé malômbla mem, to matéak mem me bi kal we; jon m’a héya ane i moo moñ, me ti yo mut wada mukété bagwélél+ boñ. 12 Ndi inyu lipém me nti isoñ David, m’a boñ bé hala u bak i niñ. M’a héya yo i moo ma man woñ nu munlôm,+ 13 ndi m’a héya bé ane+ yosôna i moo mé. M’a ti man woñ nu munlôm+ litén jada, inyu lipém me nti ngwélél wem David, ni inyu lipém me nti Yérusalem, tison me bi pohol.”+

14 I mbus, Yéhôva a pémhene Salômô+ nkolba wada le Hadad, man Lôk Édôm, nu a bé mu lihaa li kiñe Édôm.+ 15 I ngéda David a bi yémbél Édôm,+ Yôab ñane ntôñ gwét a bi ke i jô mim, a yéñ le a nol bôlôm bobasôna ba Édôm. 16 (Jon Yôab ni bôlôm bobasôna ba Israel ba bi yégle nyoo sôñ isamal, letee Yôab a mal nol* bôlôm bobasôna ba Édôm.) 17 Ndi Hadad a bi ke ngwéé ni bon ba Lôk Édôm bahogi mu bagwélél ba isañ, ba ke i Égiptô; ha ngéda i, Hadad a bé a ngi yii mañge. 18 Hala nyen ba bi ke ngwéé, ba nyodi i Madian,* ba ke i ñoñ u Paran.+ Nyoo nyen ba bi yôñôl bôt ba bé lôl i Paran, ba ke i Égiptô yak kiñe Égiptô le Faraô. Faraô a ti Hadad ndap, a ti ki nye bijek ni disi. 19 Faraô a bé gwés Hadad ngandak, kayéle a ti nye manyañ nwaa i libii, hala wee manyañ kiñemuda* le Tapénes. 20 I mbus, manyañ Tapénes nu muda a gwélél Hadad man munlôm le Génubat; Tapénes a néñés nye* mu ndap* Faraô. Génubat a bé yééne mu ndap Faraô, lôñni bon bôlôm ba Faraô.

21 Kiki Hadad a bé i Égiptô, a nok le David a nwo,*+ ni le yak ñane ntôñ u gwét le Yôab a bi wo.+ Ha nyen a bi kal Faraô le: “Nwas me le me témb i loñ yem.” 22 Faraô a bat nye le: “Inyuki u nsômbôl témb i loñ yoñ? Baa yom i nhéñél we hana i meeni?” Hadad a timbhe nye le: “To, ndi soho, nwas me le me témbék.”

23 Nyambe a bi pémhene ki Salômô nkolba+ numpe le Rézôn, man Éliada; a bi ke Hadadézer+ ngwéé, nu a bé nwet wé, a bak kiñe Zôba. 24 I ngéda David a bi yémbél*+ Zôba ni bôt bé i gwét, Rézôn a bi kot bôt, a yila ñane ntôñ mintonba. Ha nyen ba bi ke i Damaskô,+ ba yén nyoo; ba kahal énél nyoo i Damaskô. 25 Rézôn a bi kolba Israel mu dilo tjodisôna di Kiñe Salômô. I béba a bi boñ bon ba Israel i bi kôndba mu béba Hadad a bi boñ bo, a oo ki Israel mu ngéda yosôna a bé énél Siria.

26 Nkolba numpe le Yérôbôam,+ man Nébat, man Lôk Éfraim nu a nlôl i Zéréda, a bé ngwélél Salômô.+ Jôl li nyañ le Zérua, a bé yik muda. Yak nye a bi bôdôl kolba* kiñe.+ 27 Inyu njom ini nyen a bi kolba kiñe: Salômô a bi oñ Milô,*+ a yip yak lipondo li bé mu lipénd li Nkoñ u isañ+ wé David. 28 Yérôbôam a bé mut a nyi bôlô. I ngéda Salômô a bi tehe le i mañge wanda nunu a nsal ngandak, a téé nye le a éga+ bôt bobasôna ba litén li Yôsep ba ba bi nyégsa i sal bôlô njok. 29 Mu ngéda i, Yérôbôam a nyodi i Yérusalem. Mu njel, a boma mpôdôl le Ahiya,+ mut Silô, a bé a hééba mbot mondo. Bo iba ba bé botama ikété bikai. 30 Ahiya a pat mbot mondo a bé a hééba 12 bipes. 31 I mbus, a kal Yérôbôam le:

“Yoñ 10 li bipes, inyule Yéhôva, Nyambe nu Israel a nkal le: ‘Me ga héya ane i moo ma Salômô, me ti we 10 li matén.+ 32 Ndi me ga yigle nye litén+ jada inyu lipém me nti ngwélél wem David,+ ni inyu lipém me nti Yérusalem, tison me bi pohol mu nkoñ wonsôna u matén ma Israel.+ 33 Me ga boñ hala inyule bon ba Israel ba bi tjôô+ me, ba ôôp ki i bisu bi Astarôt, nyambemuda nu bôt ba Sidôn; ni i bisu bi Kémôs, nyambe nu Môab; ni i bisu bi Milkôm, nyambe nu Lôk Amôn. Ba bi boñ bé i mam me bi kal bo, ba boñ bé to i mam ma yé sép i mis mem. Ba bi tééda bé to matéak mem, to mabéhna mem, ba boñ bé kiki isañ Salômô le David. 34 Ndi m’a héya bé ane yosôna i moo ma Salômô, ndi m’a nwas le a tééda tel yé ñane mu dilo di niñ yé tjodisôna; m’a boñ hala inyu lipém me nti ngwélél wem David nu me bi pohol,+ inyule a bi tééda mambén mem ni matéak mem. 35 M’a héya ane i moo ma man wé nu munlôm, me ti we yo; hala wee u ga énél 10 li matén.+ 36 Ndi m’a ti man wé nu munlôm litén jada, inyu boñ le ngwélél wem David a bana lambe* i bisu gwem ngéda yosôna i Yérusalem,+ tison memede me bi pohol le i begee jôl jem. 37 We nyen m’a pohol, u ga yila kiñe i ngii kii yosôna i nkon we ngôñ; ñ, u ga yila kiñe Israel. 38 Ibale u noñ mam momasôna me nkal we, u boñ i mam me mbat we, u boñ ki mam ma yé sép i mis mem, u tééda yak matéak mem ni mambén mem, kiki ngwélél wem David,+ wee yak me m’a ba ni we. M’a boñ le bon boñ botama bon ba ba bikiñe* inyu ntandaa ngéda, kiki me bi boñ inyu David;+ m’a ti ki we Israel. 39 Inyu jam+ lini nyen m’a wéha mbôda David nyuu, ndi m’a boñ bé hala i boga ni boga.’”+

40 Jon Salômô a bi yéñ le a nol Yérôbôam, ndi Yérôbôam a ke a solop i Égiptô, yak kiñe Égiptô+ le Sisak,+ a yén nyoo i Égiptô letee ni i nyemb Salômô.

41 Mana mam mape ma niñ i Salômô, ni mam momasôna a bi boñ, ni pék yé, ma yé ntilga ikété kaat ñañ u niñ i Salômô.+ 42 Salômô a bi énél 40 ma nwii i Yérusalem, i ngii Israel yosôna. 43 I mbus, Salômô a wo,* a juba i Nkoñ u isañ wé David; man wé Réhôbôam+ a yoñ tel yé kiñe.

12 Réhôbôam a bi ke i Sikem, inyule bon ba Israel bobasôna ba bi ke i Sikem+ inyu téé nye kiñe.+ 2 Yérôbôam, man Nébat, a nok hala. (Ha ngéda i, a bé a ngi yii i Égiptô, inyule a bi ke Kiñe Salômô ngwéé, a ke a yééne i Égiptô.)+ 3 Ha nyen ba bi ep bôt i ke i yéñ nye. I mbus ha, Yérôbôam ni ntôñ wonsôna* u bon ba Israel ba lo yak Réhôbôam, ba kal nye le: 4 “Isoñ a bi bééga bés mbegee i nyét.+ Ndi we, ibale u nhôyôs bôlô ngui isoñ a bi nyégsa bés i sal; u hôyôs ki mbegee i nyét* a bi bééga bés, ha nyen di ga gwélél we.”

5 Kiñe Réhôbôam a kal bo le: “Kena ndugi, ni témb ni loo i meeni maômaa.” Bôt ba litén ba ke.+ 6 I mbus, Kiñe Réhôbôam a kwel ni mimañ mi bôt* mi mi bi sélél isañ Salômô i ngéda a bé a ngi yii i niñ, a bat bo le: “Bé ni nti me mambe maéba? Lelaa me timbhe i bôt bana?” 7 Ba timbhe nye le: “Ibale u nsélél i litén lini, u emblege i yom ba mbat we, u timbhege bo loñge; ha nyen ba ga ba bagwélél boñ ngéda yosôna.”

8 Ndi a bi nôgôl bé maéba ma mimañ mi bôt,* a kwel ni boñge ba wanda ba ba bi nañ lôñni nye; ndi nano ba bé bagwélél+ bé. 9 A bat bo le: “Bé ni nti me mambe maéba? I bôt bana ba nkal me le: ‘Hôyôs mbegee isoñ a bi bééga bés.’ Lelaa me timbhe bo?” 10 I boñge ba wanda ba bi nañ lôñni Réhôbôam, ba kal nye le: “I bôt ba nkal we le: ‘Isoñ a bi bééga bés mbegee i nyét, ndi we hôyôs bés yo;’ lana nyen u nlama timbhe bo: ‘Man wem hinoo a ga ba nkeñi iloo bôbôk i tata. 11 Tata wem a bi bééga bé mbegee i nyét; ndi me, m’a kônde yidis mbegee nan. Tata a bi kogse bé ni disôô; ndi me, m’a kogse bé ni disôô di biloo.’”*

12 I hilo hi nyônôs aa, Yérôbôam ni i bôt bobasôna ba bé lôñni nye ba témb yak Kiñe Réhôbôam, inyule kiñe i bi kal bo le: “Ni témb ni loo i meeni i hilo hi nyônôs aa.”+ 13 Ndi Kiñe Réhôbôam a bep timbhe bôt ba litén, a tjél noñ maéba mimañ mi bôt* mi bi ti nye. 14 A noñ maéba ma boñge ba wanda, a kal bo le: “Tata a bi bééga bé mbegee i nyét; ndi me, m’a bééga bé mbegee i i nlôôha yét. Tata a bi kogse bé ni disôô; ndi me, m’a kogse bé ni disôô di biloo.” 15 Hala nyen kiñe i bi tjél emble litén, inyule Yéhôva+ nyen a bé kena mam hala, inyu yônôs i yom Yéhôva a bi kal Ahiya+ mut Silô, le a kal Yérôbôam, man Nébat.

16 I ngéda bon ba Israel bobasôna ba bi tehe le kiñe i bé tjél emble bo, ba timbhe nye le: “Di gwé bé jam jo ki jo ni David! Di gwé bé to ngababum yak man Yésé! A Israel, hiki mut a témb i banyambe bé!” Nano ni, wemede téédaga lihaa joñ, a David! I mbus ha, bon ba Israel ba témb i mandap map.*+ 17 Ndi Réhôbôam a ke ni bisu i ane bon ba Israel, ba ba bé yééne i bitison bi Yuda.+

18 I mbus ngéda, Kiñe Réhôbôam a om Adôram,+ nu a bé éga i bôt ba bi nyégsa i sal bôlô njok, le a kee a tehe bôt ba Israel bobasôna; ndi ba bi ôm nye ngok, a wo. Kiñe Réhôbôam a pala bet i kak yé gwét, a ke ngwéé i Yérusalem.+ 19 Ibôdôl i kel i, bon ba Israel ba nkolba+ lihaa li* David.

20 Ndik kiki bon ba Israel bobasôna ba bi nok le Yérôbôam a ntémb, ba om i sébél nye le a loo i likoda, ba téé ki nye kiñe le a ane Israel+ nyensôna. Handugi litén li Yuda+ jotama, mut to wada a bi noñ ha bé lihaa li* David.

21 I ngéda Réhôbôam a bi témb a lo i Yérusalem, a pala kot bôt ba litén li Yuda bobasôna, ni ba litén li Benyamin, hala wee 180 000 bôt* ba ba nyi jo gwét, le ba jôs litén li Israel, inyu boñ le ane i témb yak Réhôbôam, man Salômô.+ 22 Ha nyen bañga Nyambe a bi pôdôs Sémaya,+ mut bañga Nyambe, a kal nye le: 23 “Pôdôs Réhôbôam, man Salômô, kiñe Yuda, ni bôt ba litén li Yuda bobasôna, ni bôt ba litén li Benyamin; pôdôs ki bana bôt bape ba litén, kal bo le: 24 ‘Lana nyen Yéhôva a nkal: “Ni nlama bé bet i jôs lôkisoñ nan, bon ba Lôk Israel. Hiki mut a témb i ndap yé inyule men me mboñ i jam lini.”’”+ Ha nyen ba bi nôgôl Yéhôva, ba témb i mandap map kiki Yéhôva a bi kal bo.

25 Yérôbôam a bi oñ* tison Sikem+ nyoo i mbok dikôa i Éfraim, a yén ki nyoo. I mbus, a nyodi ha, a oñ* ki Pénuel.+ 26 Yérôbôam a bé kal mu ñem wé le: “Nano ni, ane i ga témb i moo ma lihaa li* David.+ 27 Ibale i litén lini li nke ni bisu i bet i Yérusalem,+ inyu ti bisesema i ndap Yéhôva, wee yak ñem u litén lini u ga témb yak nwet wap le Réhôbôam, kiñe Yuda. Ñ, ba ga nol me, ba témb yak Réhôbôam, kiñe Yuda.” 28 I ngéda a bi mal hek pék ni batipék bé, kiñe i boñ bon ba nyaga+ ba gôl iba; i mbus, a kal litén le: “Hala a yé ndutu ngandak inyu nan le ni bet i Yérusalem. A Israel, Nyambe woñ nunu, nu a bi nyodna we i loñ Égiptô.”+ 29 A téé man nyaga nu gôl wada i Bétel,+ a téé ki nuu numpe i Dan+. 30 I jam lini li bi boñ litén le li kwoo ikété béba.+ Bôt ba bé ke letee ni i Dan, inyu bégés man nyaga nu gôl, nu a bé nyoo.

31 I mbus, Yérôbôam a oñ mandap ma bibégés nyoo i bahoma ba nyôgi. A pohol ki biprisi pula pula mukété bôt bobasôna ba litén, ba ba bé bé Lôk Lévi.+ 32 Yérôbôam a téé ki ngand i hilo hi nyônôs 15 hi sôñ juem; i ngand i, i bé kiki ngand i i bé tagbe i Yuda.+ Mu ngii juu li bisesema a bi oñ i Bétel+ nyen a bi sémél bon ba nyaga bisesema, a téé ki biprisi i Bétel, inyu sal mu bahoma ba nyôgi a bi oñ. 33 Hala nyen i hilo hi nyônôs 15 hi sôñ juem, a bi bôdôl ti bisesema mu juu li bisesema a bi oñ i Bétel. Nyemede nyen a bi pohol i sôñ i. A bi téé i ngand i inyu bon ba Israel, a ti makébla, a bédhene banyambe bap hiida mu juu li bisesema.

13 Yéhôva a bi kal mut Nyambe+ wada nu a bé yééne i Yuda, le a kee i Bétel. I mut nu a bi pam nyoo i ngéda Yérôbôam a bé a téé ipañ juu li bisesema+ inyu bédhene banyambe bap hiida hi bisesema. 2 Ha nyen i mut nu a bi pôdôs juu li bisesema makeñi, a kal i yom Yéhôva a bi pot le: “A juu li bisesema, a juu li bisesema! Lana nyen Yéhôva a nkal: ‘Man munlôm a ga gwéé mu lihaa li David! Jôl jé li ga ba le Yôsia.+ Nyen a ga ligis biprisi bi bahoma ba nyôgi i ngii yoñ, gwon bi bé bédhene hiida hi bisesema i ngii yoñ, ñ, a ga ligis bihés bi bôt ba binam i ngii yoñ.’”+ 3 I kel i, mut Nyambe a ti yimbne,* a kal le: “I yimbne* ini yon Yéhôva a bi ti: nuna-ki! Juu li bisesema li ga kéni, yak libu* li yé mu ngii li ga kôba ’isi.”

4 I ngéda Kiñe Yérôbôam a bi nok bibañga bi mut bañga Nyambe a bi pot makeñi, i ngéda a bé pôdôs juu li bisesema i Bétel, Kiñe Yérôbôam a héya woo wé u u bé i ngii juu li bisesema, a nand nye hinoo, a kal le: “Gwela nye!”+ I nlélém ngéda, i woo Kiñe Yérôbôam a bi sambal u kôt,* a la ha bé ôt wo.+ 5 Ha nyen juu li bisesema li bi kéni, yak libu li bé mu ngii li kôba ’isi. I yimbne* i yon mut bañga Nyambe a bi pot i jôl li Yéhôva.

6 Nano ni, kiñe i kal mut bañga Nyambe le: “Soho, yemhe* Yéhôva Nyambe woñ, u soohe ki inyu yem le woo wem u mbôôp.”+ Ha nyen mut bañga Nyambe a bi yemhe Yéhôva, woo u kiñe u témb u yila kiki u bé. 7 I mbus, kiñe i kal mut bañga Nyambe le: “Loo i meeni, u je ndék, me ti ki we likébla.” 8 Ndi mut bañga Nyambe a kal kiñe le: “To ibale u nti me pes i lingwañ joñ,* m’a ke bé ni we, m’a je bé bret, to nyo malép hana i homa nunu; 9 inyule Yéhôva a nti me i oda ini: ‘U nlama bé je bret, to nyo malép. U nlama bé to timbil mu njel u nlôl.’” 10 Jon mut bañga Nyambe a bi timbil i njel ipe. A huune ha bé i njel a bi yoñ inyu lo i Bétel.

11 Mañ mpôdôl wada u bé u yiine i Bétel. I ngéda bon bé ba bi lo i ndap, ba añle nye i mam momasôna mut bañga Nyambe a bi boñ yokel i Bétel, ba añle ki nye i mam a bi kal kiñe. Kiki ba mal añle nye i mam ma momasôna, 12 isañ wap a bat bo le: “A nyoñ imbe njel?” Ha nyen bon bé ba bi unda nye njel mut bañga Nyambe, nu a bi lôl i Yuda, a bi yoñ. 13 I mbus, mañ mpôdôl u kal bon bé le: “Kôôbana me jagas.” Ha nyen ba bi kôôbana nye jagas, a bet mu ngii.

14 Mañ mpôdôl u noñ mut bañga Nyambe, u koba nye a yii isi soso e. A bat nye le: “Baa wen u yé mut bañga Nyambe nu a nlôl i Yuda?”+ A timbhe nye le: “Ñ, me nu.” 15 Ha nyen mañ mpôdôl u bi kal nye le: “Loo i meeni, u je bret.” 16 Ndi mut bañga Nyambe a kal nye le: “Me nla bé témb ni we, to neebe nsébla woñ; me nla bé je bret, to nyo malép ni we hana i homa nunu; 17 inyule Yéhôva a bi kal me le: ‘U nlama bé je bret, to nyo malép nyoo. U nlama bé to timbil mu njel u nlôl.’” 18 Ndi mañ mpôdôl u kal nye le: “Ngo yak me, me yé mpôdôl kiki we; Yéhôva a ñep añgel i pôdôs me, ni i kal me le: ‘Témbna nye i weeni le a je bret, a nyo ki malép i ndap yoñ.’” (Ndi a bé teembene nye.) 19 Jon a bi témb ni i mpôdôl nu inyu je bret, ni nyo malép i ndap yé.

20 I ngéda ba bé ba yii i téblé, Yéhôva a pôdôs mañ mpôdôl u u bi témbna mut bañga Nyambe; 21 ha nyen mañ mpôdôl u bi pôdôs mut bañga Nyambe makeñi, nu a bi lôl i Yuda, u kal nye le: “Lana nyen Yéhôva a nkal: ‘Hala kiki u ndogbene oda i Yéhôva, u ntééda bé to mbén Yéhôva Nyambe woñ a bi ti we, 22 ndi u témb inyu je bret ni nyo malép i homa me bi kal we le: “U je bañ bret, u nyo bañ to malép,” wee mim woñ u ga juba bé mu soñ i basôgôlsôgôl+ boñ.’”

23 I ngéda mut bañga Nyambe a bi mal je bret ni nyo malép, i mañ mpôdôl u u bi témbna nye, u kôôbana nye jagas. 24 I mbus, i mut nunu a ke, ndi mbondo njéé i bi boma nye njel, i nol+ nye. Mim wé u bi yégle ha njel, jagas li bak li téé wo ipañ; yak mbondo njéé i bé i téé ha ipañ mim. 25 I bôt ba bé tagbene ha, ba tehe mim u niñi ha njel, ba tehe yak mbondo njéé i téé wo ha ipañ. Ba jôp i tison i het mañ mpôdôl u bé yééne, ba añle nye mam ba bi tehe.

26 I ngéda mañ mpôdôl, u u bi témbna mut bañga Nyambe u bi nok i jam li bi tagbe, kunda yada, u kal le: “Mut bañga Nyambe nu! Nyen a bi ndogbene oda Yéhôva;+ inyu hala nyen Yéhôva a nti nye mbondo njéé le i pat nye, i nol ki nye, kiki Yéhôva a bi kal nye.”+ 27 I mbus, mañ mpôdôl u kal bon bé le: “Kôôbana me jagas.” Ba kôôbana nye jagas. 28 Kiki mañ mpôdôl u njôp i njel, u koba mim u mut nu u niñi ha njel, yak jagas li bak li téé ha ipañ mim lôñni mbondo njéé. Mbondo njéé i bi je bé mim, i bi je bé to jagas. 29 Mañ mpôdôl u begee mim u mut bañga Nyambe. A bii wo i ngii jagas, a témbna wo i tison yé, inyu ee wo ni inyu jô wo. 30 A bii mim u mut nu ikété soñ yé nyemede. Ba ee i mut nu, ba kalak le: “Hala a yé ngoo ngandak, a mankéé!” 31 I ngéda ba bi mal jô nye, mañ mpôdôl u kal bon le: “I ngéda m’a wo, ni jô me i nlélém homa mut bañga Nyambe a njuba. Ni bii ki bihés gwem ipañ bihés+ gwé. 32 I bibañga Yéhôva a bi kal nye le a pot ni kiñ ngii ikolba juu li bisesema li li yé i Bétel, ni ikolba mandap ma bibégés momasôna ma bahoma ba nyôgi,+ ma ma yé ikété bitison bi nkoñ u Samaria; ñ, i bibañga bi, bi ga yon.”+

33 To i ngéda i jam lini li bi tagbe, Yérôbôam a bi tjôô bé béba yé njel. Ndi a ke ni bisu i téé biprisi pula pula mukété bôt bobasôna ba litén+ le ba sal mu bahoma ba nyôgi. Tonjee mut nu a bééna ngôñ i yila prisi, Yérôbôam a bé téé nye prisi,* a kalak le: “A yila prisi inyu sal mu bahoma ba nyôgi!”+ 34 Inyu béba ini nyen lihaa li Yérôbôam+ li bi tjiba, li séha ki hana ’isi.+

14 Ha ngéda i, Abiya, man munlôm nu Yérôbôam a bi kwo kon. 2 Jon Yérôbôam a bi kal nwaa wé le: “Soho, haba* i nya i yé le ba yi bañ le u yé nwaa wem. I mbus, kee i Silô, nyoo nyen u ga tehe mpôdôl le Ahiya, nyen a bi kal me le m’a ba kiñe i ngii litén+ lini. 3 Kena 10 li bret, ni bikoga lôñni pôs wéi yada. Nyen a ga kal we i jam li ga pémél man.”

4 Nwaa Yérôbôam a boñ kiki a bi kal nye. A kôôba, a ke i Silô+ yak Ahiya. Mis ma Ahiya ma bi kôp ond, a bé tehna ha bé inyule a bé ñunuk ngandak.

5 Ndi Yéhôva a bi kal Ahiya le: “Nwaa Yérôbôam a ga lo i bat we mahoñol moñ inyu man wé nu munlôm, inyule a nkon. M’a yis we i yom u ga kal nye.* I ngéda a ga lo, a ga ba a hééba i nya i yé le ba yi bañ nye.”

6 I ngéda Ahiya a bi nok ndik nye a njubul i nwemel, a kal nye le: “Jôp, a nwaa Yérôbôam. Inyuki u hééba i nya i yé le ba yi bañ we? Ngo me gwééne we nwin mbe. 7 Ke kal Yérôbôam le: ‘Lana nyen Yéhôva, Nyambe nu Israel a nkal: “Me bi pohol we ikété bôt ba litén jem, le wen u ba ñéga nu litén jem Israel.+ 8 I mbus, me héya ane i moo ma lihaa li* David, me ti+ we yo. Ndi u bi boñ bé kiki ngwélél wem David, nu a bi tééda mambén mem, a gwélél ki me ni ñem wé wonsôna, a boñok ndigi mam ma téé sép i mis+ mem. 9 Ndi we u bi boñ béba iloo ba bobasôna ba bi bôk we i bisu. U bôñôl wemede nyambe numpe, u boñ yak miñôôk mi biôñgba* inyu unbaha+ me, u kôm ki me mbus.+ 10 Inyu hala nyen m’a boñ le bikuu bi kwél lihaa li* Yérôbôam, m’a tjé* ki bôlôm ba lihaa jé bobasôna,* me tjé yak nu a nlôôha ntitigi ikété lihaa jé mu loñ Israel. M’a sas yaga lihaa li Yérôbôam+ fet, kiki ba nsas tjibi letee di mal! 11 Nu ni nu a yé mu lihaa li Yérôbôam ndi a wél mu tison, ngwo y’a je nye. Yak nu ni nu a nwél i bikai, dinuni di ngii di ga je nye, inyule Yéhôva nyemede nyen a mpot hala.”’

12 “Nano, témbék i ndap yoñ. I ngéda u ga jôp ndigi i tison, man woñ nu munlôm a ga wo. 13 Bôt ba Israel bobasôna ba ga ee nye, ba jôô ki nye; inyule mu lihaa li Yérôbôam jolisôna, nyetama nyen a ga juba i soñ; inyule mu lihaa li* Yérôbôam jolisôna, ndik mu ñem wé* nyetama nyen Yéhôva, Nyambe nu Israel a nléba jam lilam. 14 Yéhôva nyemede nyen a ga pohol kiñe i i ga énél Israel. I kiñe i yon i ga tjé* lihaa li Yérôbôam+ ibôdôl i len ini, ñ, len yaga! 15 Yéhôva a ga kogse Israel, kayéle Israel a ga ba kiki likai malép ma mpôgôs. A ga nup Israel munu loñ ilam ini a bi ti basôgôlsôgôl+ bap, a sand yak bon ba Israel nyoo uu Ngwañ Lom,*+ inyule ba bi boñ ngandak mbiñ ipubhaga,*+ ba unbaha Yéhôva. 16 A ga tjôô ki Israel inyu bibéba Yérôbôam a bi boñ, ni inyu bibéba a bi tinde bon ba Israel i boñ.”+

17 Ha nyen nwaa Yérôbôam a bi telep, a témb i Tirsa. Ndik kiki a mpam i nwemel u ndap,* man a wo. 18 I mbus, ba jô nye, bon ba Israel ba ee nye, kiki Yéhôva a bi kal mpôdôl wé Ahiya, ngwélél wé.

19 Mana mam mape ma niñ i Yérôbôam, ni gwét+ a bi jo, ni ane yé, i mam ma momasôna ma yé ntilga ikété kaat miñañ mi bikiñe bi Israel. 20 Yérôbôam a bi ane 22 nwii. I mbus, a wo;*+ man wé Nadab a yoñ tel yé kiñe.+

21 Ha ngéda i, Réhôbôam, man Salômô, a bi yila kiñe Yuda. Réhôbôam a bééna 41 nwii i ngéda a bi yila kiñe, a bi énél 17 nwii i Yérusalem, tison Yéhôva a bi pohol+ mu nkoñ u matén ma Israel momasôna le yon i bana jôl+ jé. Jôl li nyañ Réhôbôam li bé le Naama, ngond Lôk Amôn.+ 22 Bôt ba Yuda ba bé boñ mam mabe i mis ma Yéhôva,+ ba unbaha ki nye ni bibéba gwap, iloo kiki basôgôlsôgôl bap ba bi boñ.+ 23 Yak bo ba oñ bahoma ba nyôgi, ni mél mapubhaga; ba oñ ki ngandak mbiñ ipubhaga*+ mu dikôa di nyôgi+ tjodisôna, ni isi bie bikeñi+ gwobisôna. 24 Yak bôlôm ba libambe* ba bé mu loñ.+ Bôt ba Yuda ba bé boñ mam mabe momasôna ma matén, ma Yéhôva a bi luhul mu loñ inyu ti yo bon ba Israel.

25 I nwii mi nyônôs mintan mi ane i Kiñe Réhôbôam, kiñe Égiptô le Sisak+ a bet i Yérusalem+ i jôs nye gwét. 26 A yoñ nkus u ndap* Yéhôva, ni nkus u ndap* kiñe.+ A yoñ gwom gwobisôna, a yoñ yak biben bi gôl gwobisôna Salômô a bi boñ.+ 27 Jon inyu héñha gwo, Kiñe Réhôbôam a bi boñ biben bi mamuna bipe, a ti gwo baane ba batat manwemel,* ba ba bé tat lijubul li ndap kiñe. 28 Hiki ngéda kiñe i bé lo i ndap Yéhôva, batat ba bé ba begee gwo; i mbus, ba bé ba témbna gwo i homa ba ntéédana gwo.

29 Mana mam mape ma niñ i Réhôbôam, ni mam momasôna a bi boñ, ma yé ntilga ikété kaat miñañ mi bikiñe bi Yuda.+ 30 Gwét bi bé hiki ngéda ipôla Réhôbôam ni Yérôbôam.+ 31 I mbus, Réhôbôam a wo,* ba jô nye i homa ba bi jô basôgôlsôgôl bé, i Nkoñ u David.+ Jôl li nyañ Réhôbôam li bé le Naama, ngond Lôk Amôn.+ I mbus ha, man wé Abiyam*+ a yoñ tel yé kiñe.

15 I nwii mi nyônôs 18 mi ane i Kiñe Yérôbôam,+ man Nébat, nyen Abiyam a bi yila kiñe Yuda.+ 2 A ane nwii maa i Yérusalem. Jôl li nyañ li bé le Maaka,+ nlal Abisalom. 3 A bi boñ mam mabe kiki isañ. A gwélél bé Yéhôva Nyambe wé ni ñem u yôni,* kiki sôgôlsôgôl wé David. 4 Ndi inyu lipém a nti David,+ Yéhôva Nyambe wé a bi ti Abiyam lambe* i Yérusalem,+ inyule Nyambe a bi téé man Abiyam le a yoñ tel yé kiñe, Nyambe a sôñ ki Yérusalem; 5 inyule David a bi boñ mam malam i mis ma Yéhôva. Niñ yé yosôna, a bi ndogbene bé mbén Nyambe to yada, handugi inyu jam li Uriya, man Lôk Hét.+ 6 Niñ yé yosôna,* Réhôbôam a bi jôs Yérôbôam+ gwét.

7 Mana mam mape ma niñ i Abiyam, ni mam momasôna a bi boñ, ma yé ntilga ikété kaat miñañ mi bikiñe bi Yuda.+ Gwét bi bé ki ipôla Abiyam bo Yérôbôam.+ 8 I mbus, Abiyam a wo,* ba jô nye i Nkoñ u David; man wé Asa+ a yoñ tel yé kiñe.+

9 I nwii mi nyônôs 20 mi ane i kiñe Israel le Yérôbôam, Asa a bôdôl énél Yuda. 10 A ane 41 nwii i Yérusalem, jôl li majô mé* li bé le Maaka,+ nlal Abisalom. 11 Asa a boñ mam malam i mis ma Yéhôva,+ kiki sôgôlsôgôl wé David. 12 A luhul bôlôm ba libambe* mu loñ,+ a héya ki bisat bi nyega* gwobisôna basôgôlsôgôl bé ba bi boñ.+ 13 A héya yak majô* mé le Maaka+ tel yé i kiñemuda,* inyule a bi bañ sat+ i i nsuñgaha Nyambe ñem, inyu bégés mbiñ ipubhaga. Asa a bôk i mbiñ ipubhaga* i, a ligis ki yo i nsôsôgô u Kidrôn.+ 14 Ndi bahoma ba nyôgi ba bi mal bé+ mu loñ. To hala, Asa a bi gwélél Yéhôva niñ yé yosôna* ni ñem u yôni.* 15 Asa a yoñ gwom nye ni isañ ba bi ti Nyambe,* a jôbna gwo ikété ndap Yéhôva, hala wee silba, ni gôl, ni ngandak gwom+ ipe.

16 Gwét bi bé ipôla Asa bo kiñe Israel le Baasa+ ngéda yosôna. 17 Jon Baasa, kiñe Israel, a bi leñ Yuda gwét. A bôdôl oñ* Rama+ inyu kéñ bôt njel i pam to jôp mu nkoñ u* Asa, kiñe Yuda.+ 18 Ha nyen Asa a bi yoñ silba yosôna lôñni gôl, bi bi bi yégle mu matéédana ma nkus ma ndap Yéhôva, ni mu matéédana* ma nkus ma ndap* kiñe. A ti gwobisôna bagwélél bé le ba kena gwo yak Ben-Hadad, man Tabrimôn, man Hézion. Ben-Hadad a bé kiñe Siria,+ a yéénege i Damaskô. Asa a éble nye i nwin unu: 19 “Me ni we di bi nôgla i ba mawanda,* kiki isoñ ni tata wem ba bi nôgla i ba mawanda. Me yé i ômle we silba ni gôl kiki likébla. Soho, bôk malômbla moñ ni Baasa, kiñe Israel, inyu boñ le a nyodi munu nkoñ wem.” 20 Ben-Hadad a emble Kiñe Asa, a ep ki baane ba mintôñ nwé mi gwét le ba leñ bitison bi Israel gwét. Hala nyen ba bi yoñ Iyôn,+ ni Dan,+ ni Abel-Bét-Maaka, lôñni bitison gwobisôna bi pes mbok Kinéret, ni bitison gwobisôna bi nkoñ u Naftali. 21 I ngéda Baasa a bi nok hala; i nlélém ngéda, a téé maoñ ma Rama, a yééne i Tirsa.+ 22 Ha nyen Kiñe Asa a bi sébél bôt ba Yuda bobasôna, mut to wada a bi yégle bé, le ba begee ngok ni bikék Baasa a bé gwélél inyu oñ Rama. Kiñe Asa a gwélél gwo inyu oñ* Géba,+ mu nkoñ u Benyamin, ni Mizpa ki.+

23 Mana mam mape ma niñ i Asa, ni lipémba jé jolisôna, ni mam momasôna a bi boñ, yak ni bitison a bi oñ,* ma yé ntilga ikété kaat miñañ mi bikiñe bi Yuda. I ngéda Asa a bi un, a bôdôl kon i makôô.+ 24 I mbus, Asa a wo,* ba jô ki nye i homa ba bi jô basôgôlsôgôl bé, nyoo i Nkoñ u David, sôgôlsôgôl wé. I mbus ha, man wé Yéhôsafat+ a yoñ tel yé kiñe.

25 I nwii mi nyônôs ima mi ane i kiñe Yuda le Asa, Nadab+ man Yérôbôam, a yila kiñe Israel; a ane nwii ima i Israel. 26 A bé boñ mam mabe i mis ma Yéhôva, a noñok béba ndémbél i isañ,+ a boñok mam mabe kiki isañ, a boñok ki mam mabe isañ a bi tinde bon ba Israel i boñ.+ 27 Baasa man Ahiya, mu lihaa li Isakar, a uune Nadab jimb, a nol ki nye i Gibéton,+ tison i bôt ba Filistia. I jam li, li bi bôña i ngéda Nadab ni bôt ba Israel bobasôna ba bi kéña Gibéton. 28 Baasa a bi nol nye i nwii mi nyônôs maa mi ane i Asa, kiñe Yuda. I mbus, Baasa a yoñ tel kiñe i Nadab. 29 Ndik kiki a bi yila kiñe, Baasa a nol bôt bobasôna ba lihaa li Yérôbôam, a yék bé to wada i niñ.* A tjé bobasôna, kiki Yéhôva a bi kal ngwélél wé Ahiya, mut Silô.+ 30 Hala a bi bôña inyu bibéba Yérôbôam a bi boñ, ni inyu bibéba a bi tinde bon ba Israel i boñ, ni inyule a bi lôôha unbaha Yéhôva, Nyambe nu Israel. 31 Mana mam mape ma niñ i Nadab, ni mam momasôna a bi boñ, ma yé ntilga ikété kaat miñañ mi bikiñe bi Israel. 32 Gwét bi bé ipôla Asa bo kiñe Israel+ le Baasa ngéda yosôna.

33 I nwii mi nyônôs maa mi ane i kiñe Yuda le Asa, Baasa man Ahiya, a yila kiñe i Israel yosôna; a ane 24 nwii+ i Tirsa. 34 Ndi a bé boñ mam mabe i mis ma Yéhôva,+ a noñok béba ndémbél i Yérôbôam, a boñok mam mabe kiki nye, a boñok ki bibéba Yérôbôam a bi tinde bon ba Israel i boñ.+

16 I mbus, Yéhôva a pôdôs Yéhu,+ man Hanani,+ le a kal Baasa i jam li bé lama kwél nye, a pot le: 2 “Me bi yôñôl we i biték,* me téé we le u ba ñane nu litén jem Israel,+ ndi u bi nai ndigi le u noñ béba ndémbél i Yérôbôam, u tinde ki litén jem Israel i boñ mam mabe,+ kayéle ba unbaha me ni bibéba gwap. 3 Inyu hala nyen m’a sas yaga Baasa ni lihaa jé jolisôna, me boñ ki lihaa jé i yom me bi boñ lihaa* li Yérôbôam,+ man Nébat. 4 Nu ni nu a yé mu lihaa li Baasa ndi a wél mu tison, ngwo y’a je nye. Yak nu ni nu a yé mu lihaa jé, ndi a wél i bikai, dinuni di ngii di ga je nye.”

5 Mana mam mape ma niñ i Baasa, ni mam a bi boñ, ni lipémba jé, ma yé ntilga ikété kaat miñañ mi bikiñe bi Israel. 6 I mbus, Baasa a wo,* ba jô nye i Tirsa;+ man wé Éla a yoñ tel yé kiñe. 7 Yéhôva a bi kal ki mpôdôl Yéhu, man Hanani, le a ga kogse Baasa ni lihaa jé* inyu mam mabe momasôna a bi boñ i mis ma Yéhôva, a unbaha ki nye ni maboñok mé, kayéle a boñ kiki lihaa li Yérôbôam, ni inyule a bi nol Nadab.+

8 I nwii mi nyônôs 26 mi ane i kiñe Yuda le Asa, Éla man Baasa, a yila kiñe Israel; a ane nwii ima i Tirsa. 9 Ngwélél wé Zimri, ñane pes yada i baluk bikak bi gwét, a bi uune Éla jimb. Éla a bé i Tirsa; a bi nyo, a hiôô maok mu ndap Arza, nu a bé énél i bôt ba nsal i ndap kiñe. 10 Zimri a jôp i ndap, a nol+ nye. I jam li, li bi bôña i nwii mi nyônôs 27 mi ane i Asa, kiñe Yuda. I mbus, Zimri a yoñ tel kiñe i Éla. 11 I ngéda a bi yila kiñe, kiki a nyén ndik mu yééne ane, a nol lihaa li Baasa jolisôna, a yék bé munlôm* to wada i niñ, to mut wé lihaa to wada,* to liwanda jé to jada. 12 Hala nyen Zimri a bi tjé lihaa li Baasa jolisôna inoñnaga ni i mam Yéhôva a bi kal mpôdôl Yéhu,+ le ma bé lama kwél Baasa. 13 I mam mana ma bi bôña inyu mam mabe momasôna Baasa ni man wé Éla ba bi boñ, ni inyu mam mabe ba bi tinde bon ba Israel i boñ, mu kiki ba bi unbaha Yéhôva, Nyambe nu Israel, ni bisat+ gwap bi bi gwé bé nseñ. 14 Mana mam mape ma niñ i Éla, ni mam momasôna a bi boñ, ma yé ntilga ikété kaat miñañ mi bikiñe bi Israel.

15 I nwii mi nyônôs 27 mi ane i kiñe Yuda le Asa, Zimri a yila kiñe Israel; a ane dilo disaambok i Tirsa. Ha ngéda i, ntôñ gwét u bon ba Israel u bi ke i yééne ipañ Gibéton,+ tison i bôt ba Filistia, inyu leñ yo gwét. 16 I mbus ngéda, bôt ba gwét ba ba bi kéña tison ba nok le Zimri a bi uune kiñe jimb, a nol ki nye. Ha nyen, nyoo i liyééne jap, bôt ba gwét bobasôna ba Israel ba bi yoñ Ômri,+ ñane ntôñ u gwét, ba téé nye kiñe Israel yokel. 17 Ômri ni ntôñ gwét u Israel wonsôna ba nyodi i Gibéton, ba ke i kéña Tirsa. 18 I ngéda Zimri a bi tehe le tison i nyôña, a ke i lisolbene li ngui li ndap kiñe. I mbus, a ligis ndap* kiñe, kayéle nyemede a wél+ mu hié. 19 I jam li, li bi bôña inyu bibéba a bi boñ, ni inyule a bi boñ mam mabe i mis ma Yéhôva, mu kiki a bi noñ béba ndémbél i Yérôbôam, ni inyule a bi tinde bon ba Israel+ i boñ béba. 20 Mana mam mape ma niñ i Zimri, ni i jimb a bi ôô, i mam mana momasôna ma yé ntilga ikété kaat miñañ mi bikiñe bi Israel.

21 Ha ngéda i nyen bon ba Israel ba bi bagla, ba yila mintôñ ima. Ntôñ wada u bé nit Tibni man Ginat, ba yéñék téé nye kiñe; uu ntôñ umpe u nidik Ômri. 22 Ndi i bôt ba bé nit Ômri ba bi yémbél bôt ba bé nit Tibni, man Ginat. Ha nyen Tibni a bi wo, Ômri a yila kiñe.

23 I nwii mi nyônôs 31 mi ane i kiñe Yuda le Asa, Ômri a yila kiñe Israel; a ane 12 nwii; a ane nwii 6 i Tirsa. 24 A ti mut wada le Sémer talént* i silba iba, inyu somb hikôa hi Samaria. I mbus, a oñ tison mu hikôa, a ti yo jôl le Samaria;*+ inyule jôl li nlômbi nwet u hikôa li bé le Sémer. 25 Ômri a bi boñ mam mabe i mis ma Yéhôva. A boñ ki béba iloo ba bobasôna ba bi bôk nye i bisu.+ 26 A noñ béba ndémbél i Yérôbôam, man Nébat, a boñ ki mam mabe Yérôbôam a bi tinde bon ba Israel i boñ, mu kiki ba bi unbaha Yéhôva, Nyambe nu Israel, ni bisat+ gwap bi bi gwé bé nseñ. 27 Mana mam mape ma niñ i Ômri, ni mam a bi boñ, yak ni mimpémba mi mam a bi boñ, ma yé ntilga ikété kaat miñañ mi bikiñe bi Israel. 28 I mbus, Ômri a wo,* ba jô nye i Samaria. Ahab,+ man wé a yoñ tel yé kiñe.

29 Ahab, man Ômri, a bi yila kiñe Israel i nwii mi nyônôs 38 mi ane i Asa, kiñe Yuda. A ane 22 nwii i Israel, a yéénege i Samaria.+ 30 Ahab a bi boñ mam mabe i mis ma Yéhôva iloo ba bobasôna ba bi bôk nye i bisu.+ 31 A boñ mam mabe kiki Yérôbôam,+ man Nébat. Ndik wengoñle hala a bé isii jam, a bii yak Yézabel,+ ngond Etbaal, kiñe bôt ba Sidôn;+ a kahal ki gwélél Baal,+ a ôôbak i bisu gwé. 32 Handugi hala, a ôñôl Baal+ juu li bisesema mu témpel* a bi oñ i Samaria, inyu ti Baal lipém. 33 Ahab a boñ ki mbiñ ipubhaga.*+ A boñ mam inyu unbaha Yéhôva, Nyambe nu Israel, iloo i bikiñe gwobisôna bi bi bôk nye i bisu.

34 I ngéda Ahab a bé énél, Hiel mut Bétel, a tiimba oñ Yérikô. I ngéda a bi tek hikuu hi tison, man wé nu bisu le Abiram a wo; i ngéda a bi ha manwemel ma tison, yak man wé nu mbus le Ségub a wo. I jam li, li bi yônôs i yom Yéhôva a bi kal Yôsua, man Nun.+

17 Kel yada, Éliya,*+ mut Tisbé wada nu a bé yééne i Giléad,+ a kal Ahab le: “Me nkum soñ ni niñ i Yéhôva, Nyambe nu Israel nu me ngwélél,* le munu nwii mini, manwee ma ga ba bé, to nop a ga no bé, handugi le me pot+ hala!”

2 Yéhôva a kal Éliya le: 3 “Nyodi hana i homa nunu, kee i pes likôl, u solop nyoo i nsôsôgô u Kérit, i pes likôl i Yordan. 4 U ga nyo malép ma lép, m’a ti ki biboboñ oda le bi lona we bijek nyoo.”+ 5 Ibabé i lep ngéda, Éliya a ke, a boñ kiki Yéhôva a bi kal nye; a ke i yén mu nsôsôgô u Kérit, i pes likôl i Yordan. 6 Hiki kegla ni hiki kôkôa, biboboñ bi bé bi lona nye bret ni nuga, a nyok malép ma lép.+ 7 Ndi i mbus ndék dilo, lép u sa,+ inyule nop a bé no ha bé mu loñ.

8 Ha nyen Yéhôva a bi kal nye le: 9 “Telep, kee i Sarépta, mu nkoñ u Sidôn, u yén nyoo, m’a ti yik muda yada oda mu tison i le i ti we bijek.”+ 10 Ha nyen Éliya a bi telep, a ke i Sarépta. I ngéda a bi pam i lijubul li tison, a tehe yik muda yada i mbada tjéé. A sébél nye, a kal nye le: “Soho, lona me ndék malép mu libôndô le me nyo.”+ 11 I ngéda muda a bé ke i yéñ malép, Éliya a témb a sébél nye, a kal nye le: “Soho, lona ki me két bret.” 12 Ndi muda a timbhe nye le: “Me nkum soñ ni niñ i Yéhôva Nyambe woñ le me gwé bé bret. Me gwé ndik woo u flawa wada mu hibôi hikeñi, ni ndék môô mu hibôi+ hititigi. Nano, me yé i bada ndék tjéé, le i ngéda m’a témb i ndap, me lamb ndék yom inyu yem ni inyu man wem nu munlôm. I ngéda di ga mal je, di nkahal ndik bem nyemb.”

13 Ha nyen Éliya a bi kal nye le: “U kon bañ woñi, kee i ndap yoñ, u boñ kiki u nkal. Ndi lémbél ndugi me man ngiiña bret ni i yom u ngi gwé nyoo, u lona me yo. I mbus hala, u ga lamb ndék yom inyu yoñ ni inyu man woñ nu munlôm; 14 inyule lana nyen Yéhôva, Nyambe nu Israel a nkal: ‘Flawa i ga mal bé mu hibôi hikeñi, to môô ma ga mal bé mu hibôi hititigi, letee ni i kel Yéhôva a’ boñ le nop a no mu loñ.’”+ 15 Jon muda a bi ke, a boñ kiki Éliya a bi kal. Nye ni lihaa jé lôñni Éliya ba bi bana yom i je inyu ngandak dilo.+ 16 Flawa i bi mal bé mu hibôi hikeñi, to môô ma bi mal bé mu hibôi hititigi, kiki Yéhôva a bi kal Éliya.

17 I mbus mam mana, man munlôm nu yik muda* a kwo kon. Kiki kon u nai nye, a wo.*+ 18 Ha nyen a bi kal Éliya le: “A mut bañga Nyambe, me mboñ we kii?* Baa u nlo i meeni i hôñlaha me béba yem, ni i nol+ man wem?” 19 Ndi Éliya a kal nye le: “Ti me man woñ.” Ha nyen a bi yoñ man i moo ma muda, a bedna nye i tuñ ngii, i homa nyemede a bé yééne, a niñi nye mu nañi+ yé. 20 Éliya a lôndôl Yéhôva, a kal nye le: “Éé a Yéhôva Nyambe+ wem, i yik muda ini me nyééne i nyeni, baa u neebe le ndutu i kwél yak nye? Inyuki u nwas le man wé a wo?” 21 Ha nyen Éliya a bi sambla i ngii mañge ngélé aa, a lôndôl Yéhôva, a kal le: “Éé a Yéhôva Nyambe wem, soho, boñ le i man nunu a témb i niñ.”* 22 Yéhôva a emble masoohe+ ma Éliya, i man nu a témb i niñ.*+ 23 Éliya a yoñ mañge, a nyodna nye i tuñ ngii, a sôhna nye, a ti nye nyañ; a kal nye le: “Nun-ki, man woñ a yé i niñ.”+ 24 Ha nyen muda a kal Éliya le: “Nano me nyi le u yé toi mut Nyambe,+ ni le bibañga u mpot i jôl li Yéhôva bi yé maliga.”

18 I mbus ndék ngéda, i nwii mi nyônôs maa+ i ngéda sép i bé nnayak, Yéhôva a pôdôs Éliya, a kal nye le: “Ke tehe Ahab, inyule m’a boñ le nop a no mu loñ.”+ 2 Ha nyen Éliya a bi ke i tehe Ahab; ha ngéda i, njal i bé nnayak+ mu nkoñ u Samaria.

3 Mu ngéda i, Ahab a sébél Ôbadia, nu a bé énél i bôt ba nsal i ndap kiñe. (Ôbadia a bé kon Yéhôva woñi ngandak. 4 I ngéda Yézabel+ a bé nol* bapôdôl ba Yéhôva, Ôbadia a bi yoñ 100 bapôdôl, a sôô 50 mukété hôk liaa yada, a sôô ki 50 mukété hôk liaa ipe, a lona bo bret ni malép.) 5 Ha nyen Ahab a bi kal Ôbadia le: “Di kiiña mu loñ inyu yéñ mangen ma malép momasôna, ni minsôsôgô* nwominsôna. Bebek le di ga léba bikai inyu jés bihosi, ni minyabén mi hosi* lôñni magas, le ndi bilém gwobisôna bi wo bañ.” 6 Jon ba bi kabna loñ ba bé lama kiiña. Ahab a yoñ yé njel nyetama, yak Ôbadia a yoñ yé njel nyetama.

7 I ngéda Ôbadia a bi jôp i njel, Éliya a lo i boma nye. Kiki Ôbadia a nyi ndik le Éliya nu, a ôôp i bisu gwé, a ôm mbom ’isi, a bat nye le: “A nwet wem Éliya,+ baa we toi nu?” 8 Éliya a timbhe nye le: “Ñ, me nu. Ke kal nwet woñ le me yé hana.” 9 Ndi Ôbadia a kal nye le: “Limbe jam libe me mboñ we? Ngo ibale me mboñ i yom u nkal me, Ahab a ga nol me. 10 Me nkum soñ ni niñ i Yéhôva Nyambe woñ le nwet wem a bi ep bôt i yéñ we mu biloñ gwobisôna, ni mu biane gwobisôna. I ngéda bôt ba ngim loñ tole ba ngim ane ba bé kal le: ‘A ta bé hana,’ a bé kal bo le ba kum soñ le ba ntehe toi bé we.+ 11 Ndi nano, u yé i kal me le me kee me legel nwet wem le u yé hana! 12 I ngéda m’a yék we, mbuu u Yéhôva u ga kena+ we i homa me nyi bé. Ha ngéda i, me mba me ma pôdôs Ahab, ndi i ngéda a ga tehe bé we, a ga nol yaga me; ki le me nkon Yéhôva woñi ibôdôl me mañge. 13 A nwet wem, baa ba nkal bé we i yom me bi boñ i ngéda Yézabel a bé sômbôl nol bapôdôl ba Yéhôva? Baa u nyi bé le me bi yoñ 100 bapôdôl ba Yéhôva, me sôô 50 mukété hôk liaa yada, me sôô ki 50 mukété hôk liaa ipe, me lon-ga bo bret ni malép?+ 14 Ndi nano, u yé i kal me le me kee me kal nwet wem le u yé hana. Ngo a ga nol yaga me!” 15 Ndi Éliya a kal nye le: “Me nkum soñ ni niñ i Yéhôva, Nyambe nu mintôñ mi gwét nu me ngwélél,* le m’a tehe ndik kiñe len.”

16 Ha nyen Ôbadia a bi ke i tehe Ahab, a kal nye mam momasôna. Jon Ahab a bi ke i boma Éliya.

17 Kiki Ahab a bi tehe ndigi Éliya, a kal nye le: “Nano, me nsôk me ntehe we, a we nu u mboñ le bikuu* bi kwél Israel!”

18 Éliya a timbhe nye le: “Me bé nyen me mboñ le bikuu bi kwél Israel, ndi we ni lihaa li isoñ bon ni mboñ hala, inyule ni bi tjôô mambén ma Yéhôva, ni kahal gwélél bi-Baal.+ 19 Nano ni, kot bon ba Israel bobasôna i bisu gwem i hikôa Karmel,+ ni 450 bapôdôl ba Baal, lôñni 400 bapôdôl ba ba mbégés mbiñ ipubhaga,*+ ba bobasôna ba nje i téblé i Yézabel.” 20 Ha nyen Ahab a bi ep nwin yak bon ba Israel bobasôna, a kot ki bapôdôl i hikôa Karmel.

21 Éliya a tiige bebee ni litén, a kal le: “Letee ni ngéda mbe ni ga kon woñi i yoñ makidik?*+ Ibale Yéhôva nyen a yé bañga Nyambe, wee gwéélana+ nye; ndi ibale Baal nyen a yé bañga Nyambe, wee gwéélana nye!” Litén li pot bé to buk inyu timbhe nye. 22 Éliya a kal litén le: “Metama nyen me nyégle+ kiki mpôdôl nu Yéhôva, ndi bapôdôl ba Baal ba yé 450. 23 Ni lona bés bon ba balôm ba nyaga iba. Bapôdôl ba Baal ba nlama pohol man nlôm nyaga wada, ba kit nye bikét bikét, ba bii nye i ngii tjéé, ndi ba ha bañ hié mu. Yak me m’a yoñ nuu man nlôm nyaga numpe, me bii nye i ngii tjéé, ndi to me m’a ha bé hié mu. 24 I mbus, bapôdôl ba nlama soohe* nyambe+ wap; yak me m’a soohe* Yéhôva. I Nyambe nu a ga timbhe ndi a ha hié mu sesema, a ga unda le nyen a yé bañga Nyambe.”+ Ha nyen litén li bi kal le: “Di yé kiñ yada ni we.”

25 Ha nyen Éliya a bi kal bapôdôl ba Baal le: “Kiki bé ni yé ngandak, wee ni bôk ni pohol man nlôm nyaga wada. I mbus, ni soohe* nyambe nan, ndi ni ha bañ hié mu sesema.” 26 Jon ba bi yoñ i man nlôm nyaga ba bi pohol, ba kôôba nye, ba soohe Baal ibôdôl kegla letee ni i kosi, ba kalak le: “A Baal, timbhe bés!” Ndi kiñ i bi nôga bé, mut to wada a timbhe bé.+ To hala ba ke ni bisu i pind, ba sagak i ngéda ba bé kiiña ipañ juu li bisesema ba bi oñ. 27 Jam kiki bo kosi, Éliya a bôdôl nol bo hiol, a kalak le: “Ni lond yaga ni ngui nan yosôna! Ngo ni nkal le a yé nyambe!+ Bebek le a pégi i hoñol mam, tole a nke i boñ mahindi.* Tole bebek le a yé i ke ’ilo, i mbéda le mut a tôdôl nye!” 28 Ba bé lond ni ngui yap yosôna, ba tandak manyuu map ni mangwende lôñni makoñ, kiki lem yap, letee matjél ma kahal kuli mu manyuu map momasôna. 29 Kosi i bi tagbe, ba kôndge ndigi boñ binjénjé* letee ni i ngéda ba ntine likébla li bijek li kôkôa. Ndi kiñ i bi nôga bé, mut to wada a timbhe bé; mut to wada a bé emble bé+ to bo.

30 Sôk i nsôk, Éliya a kal bôt bobasôna ba litén le: “Tiigana me bebee.” Bôt ba litén ba tiige nye bebee. I mbus, a tibil juu li bisesema li Yéhôva, li ba bi bôk.+ 31 Éliya a yoñ 12 ngok, inyu boñ le nsoñgi u ngok u ba nlélém ni nsoñgi u matén ma bon ba Yakôb, nu Yéhôva a bi kal le: “Jôl joñ li ga ba le Israel.”+ 32 A oñ juu li bisesema+ ni i ngok i, inyu ti jôl li Yéhôva lipém. I mbus, a tém mbôga mu bipes gwobisôna bi juu li bisesema; i mbôga u, u bé le u yoñ dihéga* di mbôô diba. 33 I mbus, a bok tjéé mu juu, a kit man nlôm nyaga bikét bikét, a bii nye mu ngii tjéé.+ A kal le: “Ni yônôs dibôi dikeñi di malép dina, ni kôp mo mu ngii sesema i i ga lighana, ni mu ngii tjéé.” 34 I mbus, a kal bo le: “Boña hala inyu ngélé i nyônôs iba.” Ba boñ hala inyu ngélé i nyônôs iba. A témb a kal bo le: “Boña hala inyu ngélé i nyônôs aa.” Ba boñ hala inyu ngélé i nyônôs aa. 35 Malép ma kuli mu bipes gwobisôna bi juu li bisesema. Éliya a yônôs ki malép mu mbôga.

36 Bebee ni i ngéda ba ntine likébla li bijek+ li kôkôa, mpôdôl Éliya a tiige bebee ni juu li bisesema, a kal le: “A Yéhôva, Nyambe nu Abraham,+ nu Isak+ ni nu Israel, i yiba i len ini le wen u yé Nyambe nu Israel, ni le me yé ngwélél woñ, ni le wen u nti me oda le me boñ i mam mana momasôna.+ 37 Timbhe me, a Yéhôva! Timbhe me, inyu boñ le i litén lini li yi le, we a Yéhôva, wen u yé bañga Nyambe, ni le u ngwés le ba témb i weeni.”+

38 Ha ni nyen Yéhôva a bi ep hié, hi lôlak i ngii, hi ligis sesema,+ ni tjéé, ni ngok lôñni nluñ ték; hi boñ ki le malép ma mbôga+ ma sa. 39 I ngéda bôt ba litén bobasôna ba bi tehe hala, ba ôôp, ba ôm mbom ’isi, ba kalak le: “Yéhôva nyen a yé bañga Nyambe! Yéhôva nyen a yé bañga Nyambe!” 40 Ha nyen Éliya a bi kal bo le: “Gwela bapôdôl ba Baal! To wada a so bañ!” Kunda yada, ba gwel bo. I mbus, Éliya a sôhna bapôdôl i nsôsôgô* u Kison,+ a nol bo nyoo.+

41 I mbus ha, Éliya a kal Ahab le: “Bedek, kee u je, u nyo ki; inyule me yé i nok soso nop+ a nlo.” 42 Ha nyen a bi bet inyu je ni nyo. Éliya nye a bet i ngii hikôa Karmel, a nyondop, a ha ño wé ipôla maboñ+ mé. 43 I mbus ha, a kal ngwélél wé le: “Soho bet, u béñge nyoo i pes tuye.” Ngwélél wé a bet, kiki a mbéñge, a kal le: “Me ta bé i tehe yom.” Éliya a kal nye letee ni ngélé isaambok le: “Témb kee.” 44 I ngélé i nyônôs isaambok, ngwélél wé a kal nye le: “Béñge! Ond i yé i nyodi i tuye, i yé isii kiki woo u mut.” Ha nyen Éliya a kal nye le: “Ke kal Ahab le a kôôba kak yé gwét, a sôs ki ilole soso nop a ngwel nye!” 45 I nlélém ngéda, ond i boñ le ngii i hénd; mbebi i kahal hôñ, yak soso nop a bôdôl no.+ Ahab a bé i ngii kak yé gwét, a kenek i Yézréel.+ 46 Ndi Yéhôva a ti Éliya ngui,* a kop* mbot yé i bôbôk, a bôk ngwéé i bisu bi Ahab letee ni i Yézréel.

19 I mbus, Ahab+ a añle Yézabel+ mam momasôna Éliya a bi boñ, ni lelaa a bi nol bapôdôl bobasôna ni pansoñ.+ 2 Ha nyen Yézabel a bi ep nlegelnwin yak Éliya i kal nye le: “Banyambe ba kogse me bañga bañga* ibale yani, i nlélém ngeñ unu, me mboñ bé we kiki u mboñ i bapôdôl ba bobasôna!”* 3 I ngéda a bi nok hala, Éliya a kon woñi, a ke ngwéé inyu sôñ niñ*+ yé. Kiki a mpam i Béer-Séba,+ i nkoñ u Yuda,+ a yék ngwélél wé mu tison i. 4 Ndi nyemede a ke liké li ngim kel nyoo i ñoñ; i mbus, a yén isi tun bikai, a kahal sébél nyemb. A kal le: “Me nwaa, éé a Yéhôva, yoñok niñ*+ yem; inyule me ta bé nseñ iloo basôgôlsôgôl bem.”

5 I mbus, a nañal, a ke ’ilo isi tun bikai. Ha nyen añgel i tihba nye,+ i kal nye le: “Telep, u je.”+ 6 Kiki Éliya a ntôde, a béñge ipañ ño wé, a tehe ngiiña bret yada i i yé i ngii ngok i nlék; a tehe ki sop* malép yada. Kiki a nje, a nyo, a témb a nañal. 7 I mbus ngéda, añgel i Yéhôva i tiimba lo, i tihba nye, i kal nye le: “Telep, u je, ntandaa liké u mbem we.” 8 Ha nyen Éliya a bi telep, a je, a nyo; i bijek a bi je bi bi ti nye ngui i ke 40 ma dilo,* letee a pam i hikôa hi bañga Nyambe+ le Hôreb.

9 I ngéda a bi pam nyoo, a jôp ikété hôk liaa+ yada inyu tégbaha u. I u u, Yéhôva a pôdôs nye, a bat nye le: “A Éliya, u mboñ kii hana?” 10 Éliya a timbhe nye le: “A Yéhôva, Nyambe nu mintôñ mi gwét,+ me bi unda le me ngwélél we ni ngandak makénd. Ndi bon ba Israel ba ntjôô malômbla+ moñ, ba mbôk yak muu moñ ma bisesema, ba nol ki bapôdôl boñ ni pansoñ;+ metama nyen me nyégle. Nano, ba nyéñ nol+ me.”* 11 Ndi Nyambe a kal nye le: “Pam, u telep i hikôa hi hi yé i bisu bi Yéhôva.” Ha nyen Yéhôva a bi tagbe+ i bisu bi Éliya, soso mbuk mbebi a bôdôl hôñ, a kan dikôa, a bol maaa i bisu bi Yéhôva,+ ndi Yéhôva a bé bé ikété mbebi. I mbus mbebi, nyeñg ’isi+ i bôdôl, ndi Yéhôva a bé bé ikété nyeñg ’isi. 12 I mbus nyeñg ’isi, hié+ hi bôdôl loñ; ndi Yéhôva a bé bé ikété hié. I mbus hié, man kiñ+ a nôga. 13 Kiki Éliya a nok ndik i kiñ i, a hô su wé ni mbot yé i mpôdôl,+ a pam, a telep i lijubul li hôk liaa. Ha nyen kiñ i bi bat nye le: “A Éliya, u mboñ kii hana?” 14 Éliya a timbhe le: “A Yéhôva, Nyambe nu mintôñ mi gwét, me bi unda le me ngwélél we ni ngandak makénd. Ndi bon ba Israel ba ntjôô malômbla+ moñ, ba mbôk yak muu moñ ma bisesema, ba nol ki bapôdôl boñ ni pansoñ; metama nyen me nyégle. Nano, ba nyéñ yak nol+ me.”*

15 Yéhôva a kal nye le: “Témb, u kee i ñoñ u Damaskô. I ngéda u ga pam nyoo, téé* Hazael+ le a ba kiñe Siria. 16 U téé ki Yéhu,+ nlal Nimsi, le a ba kiñe Israel; u téé ki Élisa,* man Safat, nu a nlôl i tison i Abel-Méhôla, le a yoñ tel yoñ mpôdôl.+ 17 Nu ni nu a’ pei pansoñ i Hazael,+ Yéhu a’ nol+ nye; yak nu ni nu a’ pei pansoñ i Yéhu, Élisa a’ nol+ nye. 18 Ndi me ngi gwé 7 000 bôt i Israel,+ ba ba bi ôôp bé* i bisu bi Baal+ inyu bégés nye, ba sos bé to bisat gwé.”+

19 Ha nyen Éliya a bi nyodi ha. A ke a koba Élisa, man Safat, a yé i wom, a salak ni 24 balôm ba nyaga, nyemede a bak lôñni balôm ba nyaga iba ba nsôk. Éliya a tiige nye bebee, a leñ nye mbot yé i mpôdôl.+ 20 I nlélém ngéda, Élisa a yék balôm ba nyaga, a noñ Éliya ngwéé, a kal nye le: “Soho, nwas le me kee me sos tata wem ni mama yem mamañ, ndi to le m’a noñ we.” Éliya a timbhe nye le: “Kenek, témbék i weeni, me nkéñ bé we.” 21 Jon Élisa a bi témb, a yoñ balôm ba nyaga iba, a ti bo kiki sesema. Inyu lamb balôm ba nyaga, a gwélél kék i kop nson i i bé i ngii balôm ba nyaga. I mbus, a yoñ i nuga i, a ti yo i bôt ba bé ha, ba je. I mbus ha, Élisa a ke i noñ Éliya, a bôdôl gwélél nye.+

20 Kel yada, Ben-Hadad,+ kiñe Siria,+ a kot ntôñ wé gwét wonsôna, ni 32 bikiñe bipe, yak ni bihosi gwap, lôñni bikak gwap bi gwét. I mbus, a ke i kéña tison+ Samaria+ inyu jôs yo gwét. 2 I mbus ha, a ep balegelnwin mukété tison yak kiñe Israel le Ahab,+ ba kal nye le: “Lana nyen Ben-Hadad a mpot: 3 ‘Silba yoñ ni gôl yoñ bi yé gwem, yak baa boñ ni bon boñ ba ba yé balam kiyaga, ba yé bem.’” 4 Ha nyen kiñe Israel i bi timbhe nye le: “A nwet wem le kiñe, kiki u nkal, me yé woñ, me ni gwom gwobisôna me gwé.”+

5 I mbus ngéda, balegelnwin ba témb ba lo i tehe Ahab, ba kal nye le: “Lana nyen Ben-Hadad a nkal: ‘Me bi bôk me éble we nwin le: “Ti me silba yoñ ni gôl yoñ, u ti ki me baa boñ ni bon boñ.” 6 Yi ni le, yani i nya ngeñ ini, m’a ep bagwélél bem i weeni. Ba ga tibil hun ndap yoñ, ni mandap ma bagwélél boñ; ba ga yoñ tik yoñ gwom yosôna, ba kena yo.’”

7 I mbus, kiñe Israel le Ahab, a sébél mimañ mi litén nwominsôna, a kal nwo le: “Soho, béñgnana ki! Bébomede ni yé i tehe le mindañ nwon i mut nunu a nyéñ; inyule a bi bôk a éble me nwin le me ti nye baa bem ni bon bem, a kal ki me le me ti ki nye silba yem ni gôl yem, ndi me bi nim bé nye gwo.” 8 Ha nyen mimañ mi litén nwominsôna, yak bôt ba litén bobasôna ba bi kal nye le: “U nôgôl bañ nye, u neebe bañ to.” 9 Jon Ahab a bi kal balegelnwin ba Ben-Hadad le: “Kala nwet wem kiñe le: ‘I mam momasôna u mbôk u bat me, m’a ti we mo; ndi i jam u yé i bat me hanano, me nla bé boñ jo.’” Balegelnwin ba ke, ba kal Ben-Hadad i yom Ahab a mpot.

10 Ha nyen Ben-Hadad a bi éble nye i nwin unu: “Banyambe ba kogse me bañga bañga* ibale me ntjé bé Samaria, ni ibale biték bi* tison ini bi ga kola inyu ti hiki mut wem gwét woo u biték wada!” 11 Ahab, kiñe Israel, a timbhe nye le: “I ngéda gwét bi yé ngi bôdôl, mut gwét a nkadba bé wengoñle a mal yémbél gwo.”*+ 12 Ben-Hadad a bi kôhna i nwin unu i ngéda a bé nyo maok ni bikiñe bipe ikété mandap map ma mabadô.* Ibabé i lep ngéda, a kal bagwélél bé le: “Kôôbana i jo gwét!” Ha nyen ba bi kôôba i jôs tison gwét.

13 Ndi mpôdôl wada a ke i tehe Ahab,+ kiñe Israel, a kal nye le: “Lana nyen Yéhôva a nkal: ‘Baa u ntehe limut likeñi lini jolisôna? I len ini, m’a boñ le u yémbél jo; ha nyen u ga yi le men me yé Yéhôva.’”+ 14 Ahab a bat le: “Njee a ga boñ le me yémbél gwét?” Mpôdôl a timbhe nye le: “Lana nyen Yéhôva a nkal: ‘Bagwélél ba baane ba bipes bi mbok* bon ba ga boñ le u yémbél gwét.’” Ahab a bat le: “Njee a mba nu bisu i leñ gwét?” Mpôdôl a timbhe nye le: “We!”

15 Ha nyen Ahab a bi soñgol bagwélél ba baane ba bipes bi mbok, ba bé 232; a soñgol yak bon ba Israel bobasôna, ba bé 7 000. 16 Bisônda bi bi nyodi mu tison i kosi; ha ngéda i, Ben-Hadad ni 32 bikiñe bi bi bé nit nye, ba bé nyo, ba hiôôk maok ikété mandap map ma mabadô.* 17 I ngéda bagwélél ba baane ba bipes bi mbok ba bi nyodi mu tison, ibabé i lep ngéda, Ben-Hadad a ep bôt le ba béñge i yom i bé tagbe. I bôt ba, ba kal nye le: “Bôt ba Israel ba nyodi i Samaria.” 18 A kal bo le: “Ibale ba nyodi inyu nsañ, gwela bo yômi; to ibale ba nyodi inyu gwét, gwela bo yômi.” 19 Ndi kiki bagwélél ba baane ba bipes bi mbok ba nyodi i tison, lôñni ntôñ u gwét wonsôna u u bé noñ bo, 20 hiki mut gwét a kahal nol i mut a bé jôs nye. Ha nyen bôt ba Siria ba bi so,+ ndi bon ba Israel ba noñ bo. Ben-Hadad, kiñe Siria, a bet i ngii hosi, a so, nye ni bakilhosi bape. 21 Ndi Ahab, kiñe Israel, a nyodi mu tison, a nol bihosi, ni bakilhosi, lôñni baluk bikak; a yémbél* bôt ba Siria i nya i mbuma ñañ.

22 I mbus ngéda, mpôdôl+ a ke i tehe kiñe Israel, a kal nye le: “Kee, u kônde bôt mu ntôñ woñ gwét, u tibil ki hek pék inyu yi jam u nlama boñ,+ inyule i bibôdle bi nwii u nlo,* kiñe Siria i ga tiimba lo inyu leñ we gwét.”+

23 Nano ni, batipék ba kiñe Siria ba kal nye le: “Nyambe wap a yé Nyambe nu dikôa. Inyu hala nyen ba bi loo bés ngui. Ndi ibale di njôs bo gwét i tegep mbok, ki di ga loo bo ngui. 24 Boñ ki i jam lini: héya bikiñe+ gwobisôna bi bi ñéga ntôñ gwét, u yoñ bangomin ba bipes bi mbok, u téé bo le ba yoñ bitel gwap. 25 I mbus, kot* ntôñ gwét le u bana nlélém nsoñgi u bôt ni nsoñgi u bôt ba gwét u bi nimis, hala wee hosi inyu hosi, yak kak gwét inyu kak gwét. I mbus, di jôs bo gwét i tegep mbok; ibabé pééna, di ga loo bo ngui.” Kiñe Ben-Hadad a emble maéba map, a boñ ki hala.

26 I bibôdle bi nwii,* Ben-Hadad a kot bôt ba gwét ba Siria, a nyodi i Afek+ inyu ke jôs Israel gwét. 27 Yak bon ba Israel ba kodba, ba yoñ bijek, ba ke i boma bo. I ngéda bon ba Israel ba bi oñ homa wap liyééne i mbombom homa liyééne nu bôt ba Siria, ba bé kiki bibémba bititigi bi kembee biba, ki le bôt ba Siria ba bi yon mu nkoñ+ u wonsôna. 28 Ha nyen mut bañga Nyambe a bi ke i tehe kiñe Israel, a kal nye le: “Lana nyen Yéhôva a nkal: ‘Hala kiki bôt ba Siria ba nkal le: “Yéhôva a yé Nyambe nu dikôa, ndi a ta bé Nyambe nu tegep mbok,” jon m’a boñ le u yémbél i limut likeñi lini jolisôna;+ ha nyen ni ga yi toi le men me yé Yéhôva.’”+

29 Mintôñ mi gwét nwo ima mi bi yégle mu bahoma ba nyééne dilo disaambok. Ndi i hilo hi nyônôs isaambok, gwét bi bôô. I yokel nu, bon ba Israel ba nol 100 000 di bisônda bi Siria bi bi bé kil ’isi. 30 Bana bape ba ke ngwéé i tison le Afek,+ ba solop nyoo. Ndi lipénd li kwél 27 000 bôt ba ba bi pei gwét. Yak Ben-Hadad a so, a jôp mu tison, a jôp i ndap yada, a solop i tuñ kétékété.

31 Ha nyen bagwélél bé ba kal nye le: “Emble, di bi nok le bikiñe bi Israel bi nkon bôt ngoo.* Soho, nwas le di téñba minsugut mu bôbôk, di téñ ki minkôô mu miño nwés, di kee yak kiñe Israel; bebek le a ga nwas we i niñ.”*+ 32 Jon ba bi téñba minsugut mu bôbôk, ba téñ ki minkôô mu miño nwap, ba ke yak kiñe Israel, ba kal nye le: “Ngwélél woñ Ben-Hadad a nkal le: ‘Soho, nwas me i niñ.’” A timbhe le: “Baa a ngi yii i niñ? Ngo mankéé nu.” 33 I bôt ba, ba tehe hala kiki yimbne le mam m’a ke loñge, ba pala ki hémle i yom Kiñe Ahab a bi kal, jon ba bi kal le: “Ñ, Ben-Hadad a yé manyuñ.” Ahab a kal bo le: “Ni kee, ni lona nye.” Ben-Hadad a ke yak Ahab; Ahab a bédés nye i kak yé gwét.

34 Ha nyen Ben-Hadad a bi kal nye le: “Bitison tata wem a bi yoñ yak isoñ, m’a timbhe we gwo; u ga la ki pohol minloñ i Damaskô i het u ga bôñôl nyuñga, kiki yak tata wem a bi boñ i Samaria.”

Ahab a timbhe nye le: “Hala kiki di nôgla* hala, wee m’a nwas we le u témb i weeni.”

Hala nyen Ahab a bi nôgla ni nye, a nwas ki le a témb i nyeni.

35 Yéhôva a pôdôs wada mu bon ba bapôdôl,*+ a ti nye oda le a kal man mpôdôl numpe le: “Soho, bép me.” Ndi a tjél bép nye. 36 Jon a bi kal nye le: “Hala kiki u ntjél nôgôl Yéhôva, yi le ndik kiki u ga nyodi hana, u yék me, mbondo njéé i ga nol* we.” Ndik kiki a bi nyodi ha, a yék nye, mbondo njéé i boma nye, i nol nye.

37 Mpôdôl a boma mut numpe, a kal nye le: “Soho, bép me.” I mut nu a bép nye, a babaa nye.

38 I mbus, mpôdôl a ke ipañ nloñ, a kahal bem kiñe. A boñ le ba yi bañ nye, a kañ bandas mu mis. 39 I ngéda Ahab, kiñe Israel, a bé tagbe, mpôdôl a pôdôs nye makeñi, a kal nye le: “Me bé ke i homa gwét bi bé ngui, ha nyen mut gwét wada a bi lona me mut numpe, a kal me le: ‘Tat i mut nunu; ibale a nso, u ga saa hala ni niñ yoñ,*+ tole u ga saa ni talént* i silba yada.’ 40 I ngéda me ngwélél woñ, me bé me pégi i boñ mam mape, i mut nu a so.” Kiñe Israel i kal nye le: “Wee kogse yoñ i, wemede u mal pémés mbagi yoñ.” 41 Ha nyen mpôdôl a bi pala héya bandas mu mis mé, Kiñe Ahab a yi le a yé wada mu bapôdôl.+ 42 Mpôdôl a kal nye le: “Lana nyen Yéhôva a nkal: ‘Hala kiki u nwas le i mut me bi pémhene mbagi nyemb+ a so, wee u ga saa hala ni niñ yoñ,*+ yak bôt ba litén joñ ba ga saa hala ni biniñ gwap.’”+ 43 Ha nyen Ahab, kiñe Israel, a bi témb i ndap yé i Samaria;+ hala a tééñga nye ngandak, a modop ki.

21 I mbus mam mana, ngim jam i bi pémél Nabôt, mut Yézréel,+ nu a bééna wom u minkôô mi wai i Yézréel ipañ ndap Ahab, kiñe Samaria. 2 Ahab a bi kal Nabôt le: “Ti me wom woñ u minkôô mi wai, le me yilha wo wom u mbônji,* inyule i wom unu u yé bebee ni ndap* yem. Me m’a ti we wom u minkôô mi wai umpe, u u yé loñge iloo wom woñ u minkôô mi wai. Tole ibale u ngwés, me ga somb wom woñ.” 3 Ndi Nabôt a timbhe Ahab le: “Inyu lipém me nti Yéhôva, me ta bé to le me hoñol i ti we ngababum i basôgôlsôgôl+ bem.” 4 Ahab a témb i ndap yé, hala a tééñga nye ngandak, a modop ki, inyule mut Yézréel le Nabôt a bi kal nye le: “M’a ti bé we ngababum i basôgôlsôgôl bem.” I mbus ha, a nañal i nañi yé, a hiel su wé, a kida ndik a nun libap, a tjél ki je.

5 Nwaa wé Yézabel+ a ke i tehe nye, a bat nye le: “Kii i ntééñga we ngandak hala, le yak je u ntjél je?” 6 Ahab a timbhe nye le: “Me nkal Nabôt, mut Yézréel le: ‘Nwas le me somb wom woñ u minkôô mi wai; tole ibale u ngwés, nwas le me ti we wom u minkôô mi wai umpe.’ Ndi a ntimbhe me le: ‘M’a ti bé me we wom wem u minkôô mi wai.’” 7 Ha nyen nwaa wé Yézabel a kal nye le: “Baa we bé nyen u yé kiñe Israel? Telep, u je, u tôñ bañ. M’a ti we wom u minkôô mi wai u Nabôt, mut Yézréel.”+ 8 I mbus, Yézabel a tila bikaat i jôl li Ahab, a band gwo ni béndél+ i nlôm; a ep gwo yak mimañ mi litén+ lôñni mintôô mi bôt mi mi bé yééne nyoo i tison i Nabôt. 9 A bi tila mu bikaat bi le: “Ni kal bôt le ba sôga je,* ni yis ki Nabôt i bisu bi litén. 10 Ni yis ki bijôñ bi bôt biba i bisu gwé,+ le ba ôm nye nsohi le: ‘U bi tiihe Nyambe ni kiñe!’+ I mbus, ni ga pémés Nabôt mu tison, ni ôm nye ngok letee a wo.”+

11 Jon bôt ba tison, mimañ mi litén lôñni mintôô mi bôt mi mi bé yééne nyoo i tison i Nabôt, ba bi boñ kiki Yézabel a bi tilna bo mukété bikaat a bi éble bo. 12 Ba kal bôt le ba sôga je,* ba yis ki Nabôt i bisu bi litén. 13 Ha nyen bijôñ bi bôt biba bi bi yén i bisu bi Nabôt; i bôt ba, ba bôdôl ôm nye nsohi i bisu bi litén, ba kalak le: “Nabôt a bi tiihe Nyambe ni kiñe!”+ I mbus ha, bôt ba pémés Nabôt mu tison, ba ôm nye ngok letee a wo.+ 14 Kiki ba bi mal, ba éble Yézabel nwin le: “Nabôt a ñuma ngok, a nwo.”+

15 Ndik kiki Yézabel a nok le ba ñôm Nabôt ngok, yak wo a nwo, a kal Ahab le: “Telep, ke yoñ wom u minkôô mi wai u Nabôt, mut Yézréel,+ u a bi tjél le u somb, inyule Nabôt a ta ha bé i niñ, a nwo.” 16 Ndik kiki Ahab a nok le Nabôt a nwo, a ke i wom u minkôô mi wai u Nabôt, mut Yézréel, inyu yoñ wo.

17 Ndi Yéhôva a pôdôs Éliya,+ mut Tisbé, a kal nye le: 18 “Telep, sôs yak Ahab, kiñe Israel, nu a nyééne i Samaria.+ A yé i wom u minkôô mi wai u Nabôt inyu yoñ wo. 19 U ga kal nye le: ‘Lana nyen Yéhôva a mpot: “U mal nol mut,+ nano u nyéñ ki yoñ hisi+ hié?”’ U ga kal ki nye le: ‘Lana nyen Yéhôva a mpot: “I homa ngwo i bi nyañlene matjél ma Nabôt, ha ki nyen ngwo i ga nyañlene matjél+ moñ.”’”

20 Ahab a kal Éliya le: “U nkoba pon me, a ñoo+ wem!” Éliya a timbhe nye le: “Ñ, me nkoba we. Nyambe a nkal le: ‘Hala kiki u nai ndik ni* boñ mam mabe i mis ma Yéhôva,+ 21 m’a boñ le bikuu bi kwél we, m’a sas yaga bon boñ bobasôna,* m’a tjé ki bôlôm bobasôna+ ba lihaa joñ, me tjé yak nu a nlôôha ntitigi ikété lihaa joñ mu loñ Israel.+ 22 M’a boñ ki lihaa joñ i yom me bi boñ lihaa li Yérôbôam,+ man Nébat, ni kiki me bi boñ lihaa li Baasa,+ man Ahiya; inyule u ñunbaha me, u tinde ki bon ba Israel i boñ béba.’ 23 Yéhôva a nkal yak inyu Yézabel le: ‘Ngwo i ga je Yézabel mu ngaba ’isi i yé i Yézréel.+ 24 Nu ni nu a yé mu lihaa li Ahab ndi a wél mu tison, ngwo y’a je nye. Yak nu ni nu a yé mu lihaa jé, ndi a wél i bikai, dinuni di ngii di ga je nye.+ 25 Ni maliga, mut nye ki nye a bi nai bé ni* boñ mam mabe i mis ma Yéhôva kiki Ahab,+ inyule a bi nwas le nwaa wé Yézabel+ a bémbe nye. 26 A bi lôôha boñ mam mabe mu kiki a bé bégés bisat bi nyega* kiki Lôk Amôr i bi boñ, i Yéhôva a bi luhul mu loñ inyu ti yo bon ba Israel.’”+

27 Ndik kiki Ahab a nok i bibañga bini, a pat mambot mé, a haba minsugut. A kahal sôga je,* a nañlak ni minsugut, a kenek bingoo bingoo. 28 Yéhôva a pôdôs ki Éliya, mut Tisbé, a kal nye le: 29 “Baa u ntehe lelaa Ahab a nsuhus nyemede i bisu gwem?+ Kiki a nsuhus nyemede i bisu gwem, m’a boñ bé le bikuu bi kwél lihaa jé i ngéda a mba a ngi yii i niñ, ndi m’a boñ le bikuu bi kwél lihaa jé i ngéda man+ wé a mba a ñane.”

22 Gwét bi bi ba bé ipôla Siria ni Israel nwii maa. 2 I nwii mi nyônôs maa, kiñe Yuda le Yéhôsafat,+ a ke i tehe kiñe Israel.+ 3 Kiñe Israel i kal bôt bé ba gwét le: “Baa ni nyi le Ramôt-Giléad+ a yé tison yés? Ndi di yé i tiñha yoñ yo i moo ma kiñe Siria.” 4 I mbus, Ahab a bat Yéhôsafat le: “Baa w’a ke lôñni me i jôs Ramôt-Giléad gwét?” Yéhôsafat a timbhe kiñe Israel le: “Me ni we di yé jam jada. Litén jem li yé litén joñ. Yak bihosi gwem bi yé bihosi+ gwoñ.”

5 Ndi Yéhôsafat a kal kiñe Israel le: “Soho, bat+ ndugi Yéhôva+ mahoñol mé.” 6 Jon Ahab, kiñe Israel, a bi kot bapôdôl, jam kiki bo 400 bôt, a bat bo le: “Baa me nlama ke i jôs bôt ba Ramôt-Giléad gwét, tole me nlama bé ke?” Ba kal nye le: “A kiñe, kenek, Yéhôva a ga ti we i tison i.”

7 Ndi Yéhôsafat a bat nye le: “Baa mpôdôl Yéhôva numpe a ta bé hana, le di bat yak nye mahoñol ma Nyambe?”+ 8 Kiñe Israel i timbhe Yéhôsafat le: “Mut wada a yé hana, nu a nla kal bés mahoñol ma Yéhôva.+ Ndi me ñoo nye+ inyule a ta a podok bé jam lilam inyu yem, ndik mam mabe.+ Jôl jé le Mikaya, man Imla.” Ndi Yéhôsafat a kal nye le: “A kiñe, u pot bañ hala.”

9 I mbus, kiñe Israel i sébél mut ngomin nu ndap kiñe wada, i kal nye le: “Ke pala lona Mikaya, man Imla.”+ 10 Kiñe Israel ni kiñe Yuda le Yéhôsafat ba bé ba yii hiki wada i yééne yé ane, ba bak ba hééba mambot map ma kiñe. Ba bé i litidil li li yé bebee ni lijubul li lipénd li Samaria, bapôdôl bobasôna ba podok mbañ i bisu gwap.+ 11 Sédékia, man Kénaana, a bañ bitoñ bi kei,* a kal le: “Lana nyen Yéhôva a mpot: ‘Ni i bitoñ bini nyen u ga bép* bôt ba Siria letee u tjé bo.’” 12 Bana bapôdôl bape bobasôna ba bé pot nlélém jam, ba kalak le: “A kiñe, bedek i Ramôt-Giléad, u ga yémbél gwét; Yéhôva a ga ti we i tison i.”

13 I nlegelnwin nu a bi ke i sébél Mikaya, a kal nye le: “Nun-ki, bana bapôdôl bape bobasôna ba nkal le loñge jam yon i ga pémél kiñe. Jon soho, yak we kal nlélém jam. Pot loñge.”+ 14 Ndi Mikaya a timbhe le: “Me nkum soñ ni niñ i Yéhôva le i yom Yéhôva a ga kal me, yon m’a pot.” 15 I ngéda a bi lo i bisu bi kiñe, kiñe i bat nye le: “A Mikaya, baa di kee i jôs bôt ba Ramôt-Giléad gwét, tole di ke bañ?” Kunda yada, Mikaya a kal nye le: “A kiñe, kenek, u ga yémbél. Yéhôva a ga ti we i tison i.” 16 Ndi kiñe i kal nye le: “Ngélé yañen me ma béhe we* le u añle bañ me jam lipe, ndik maliga i jôl li Yéhôva?” 17 Jon Mikaya a bi timbhe nye le: “Me ntehe bon ba Israel ba yé ntjamak mu dikôa,+ kiki mintômba mi mi gwé bé ntééda. Yéhôva a nkal le: ‘Bana ba gwé ha bé nwet. Hiki mut a témbék i ndap yé ni nsañ.’”

18 Ha nyen kiñe Israel i kal Yéhôsafat le: “Baa me nkal bé we le a ga pot bé mam malam inyu yem, ndik mam mabe?”+

19 Mikaya a kônde kal nye le: “Jon emble ni bañga i Yéhôva: Me bi tehe Yéhôva a yii i yééne yé ane,+ yak ntôñ gwét wonsôna u ngii u bak u téé ipañ yé, i pes walôm ni i pes waé.+ 20 Yéhôva a bat le: ‘Njee a ga lop Ahab, inyu boñ le a bet i Ramôt-Giléad le ndi a wo?’ Añgel yada i bé pot hisém, añgel ipe i podok hikaa. 21 Ha nyen añgel*+ yada i bi lo, i telep i bisu bi Yéhôva, i kal nye le: ‘Me ga lop nye.’ Yéhôva a bat nye le: ‘Lelaa u ga boñ?’ 22 Añgel i timbhe nye le: ‘Me ga ke nyoo, me tinde bapôdôl+ bé bobasôna i pot bitembee.’* Ha nyen Nyambe a bi kal nye le: ‘U ga lop nye, ñ, u ga lop toi nye. Kenek, u boñ kiki u nkal.’ 23 Nano ni, Yéhôva a mal tinde bapôdôl boñ bobasôna i pot bitembee.*+ Ndi i maliga, Yéhôva a mal kit le bikuu bi ga kwél we.”+

24 Jon Sédékia, man Kénaana, a bi kôt Mikaya libai i limañ, a kal nye le: “Baa u nsômbôl kal le mbuu u Yéhôva u nyék me inyu pôdôs we? Ibale ñ, i mbuu u, u nôñôl hee?”+ 25 Mikaya a timbhe nye le: “U ga yi i njel i, i kel u ga jôp i tuñ i kétékété i ndap inyu solop.” 26 Ha nyen kiñe Israel i kal le: “Gwela Mikaya, ni kena nye yak ñane tison le Amôn, ni yak Yôas, man munlôm nu kiñe. 27 Ni kal bo le: ‘Lana nyen kiñe i mpot: “Hana i mut nunu i ndap mok,+ ni tinak ndik nye isii bret ni ndék malép, letee me témb ni nsañ.”’” 28 Ndi Mikaya a kal le: “Ibale u ntémb ni nsañ, wee Yéhôva bé nyen a mpôdôs me.”+ A kônde le: “A bé bôt ba litén, ni hôiga bañ i yom me ntip mpot.”

29 I mbus, kiñe Israel ni Yéhôsafat, kiñe Yuda, ba bet i Ramôt-Giléad.+ 30 Kiñe Israel i kal Yéhôsafat le: “I ngéda di ga ke i gwét, me ga héñha mambot le mut a yi bañ me ndi we, haba mbot yoñ kiñe.” Hala nyen kiñe Israel i bi haba i nya i yé le ba yi bañ nye,+ a ke i gwét. 31 Ndi kiñe Siria i bi kal 32 baane ba bikak gwé bi gwét+ le: “Ni jôs bañ mut nye ki nye gwét, to yañga sônda, to ñane bisônda; ni jôs ndik kiñe Israel yotama.” 32 I ngéda baane ba bikak bi gwét ba bi tehe Yéhôsafat, ba kal le: “Ibabé pééna, kiñe Israel ini.” Jon ba bi noñ nye inyu jôs nye gwét; Yéhôsafat a bôdôl lond inyu bat mahôla. 33 Kiki baane ba bikak bi gwét ba nyi le kiñe Israel bé i, ba témb ni mbus, ba noñ ha bé nye.

34 Ndi mut gwét wada a bi leñ ndik likoñ hala,* li ôm kiñe Israel ipôla litôômana li kôti yé i kei. Ha nyen kiñe i bi kal nluk kak yé gwét le: “Témb ni mbus, kena me haa ni homa gwét,* inyule me mbep mbabaa.”+ 35 Gwét bi bé nnayak yokel. Bôt ba gwét ba bé nit kiñe inyu boñ le a yégle bitétéé ikété kak, a nunuk bôt ba Siria. Matjél ma bé yoo nye mu mbabaa yé, ma kulak mukété kak. I kôkôa+ i, kiñe i wo. 36 I ngéda hiañgaa hi bé nañal, mut wada a pôdôs ntôñ gwét makeñi, a kal le: “Hiki mut a témbék i tison yé! Hiki mut a témbék i loñ yé!”+ 37 Hala nyen kiñe Israel i bi wo, ba témbna mim wé i Samaria; ba jô ki nye ha Samaria. 38 I ngéda ba bé jôwa kak yé gwét i titimba i Samaria, ngwo i kahal nyañal matjél mé, yak bôda ba libambe ba nogbak ha,* kiki Yéhôva a bi bôk a pot.+

39 Mana mam mape ma niñ i Ahab, ni mam momasôna a bi boñ, ni ndap* a bi oñ lôñni mañ mi njok,+ yak bitison gwobisôna a bi oñ, ma yé ntilga ikété kaat miñañ mi bikiñe bi Israel. 40 Kiki Ahab a nwo,*+ Ahazia,+ man wé a yoñ tel yé kiñe.

41 Yéhôsafat,+ man Asa, a bi yila kiñe Yuda i nwii mi nyônôs mina mi ane i Ahab, kiñe Israel. 42 Yéhôsafat a bééna 35 nwii i ngéda a bi yila kiñe; a ane 25 nwii i Yérusalem. Jôl li nyañ li bé le Azuba, ngond Silhi. 43 Yéhôsafat a bi noñ ndémbél ilam i isañ wé Asa,+ a tjôô bé yo, a boñok mam malam i mis ma Yéhôva;+ ndi bahoma ba nyôgi ba bi mal bé mu loñ, bôt ba litén ba bé ba ngi tinak bisesema i bahoma ba nyôgi, ba bé bédhene ki banyambe bap hiida mu juu li bisesema.+ 44 Yéhôsafat a bi niñ ni kiñe Israel+ ikété nsañ. 45 Mana mam mape ma niñ i Yéhôsafat, yak ni mimpémba mi mam a bi boñ, ni gwét a bi jo, ma yé ntilga ikété kaat miñañ mi bikiñe bi Yuda. 46 I ngéda isañ wé Asa a bé énél, ba bi luhul bé bôlôm ba libambe*+ bobasôna mu loñ, jon Yéhôsafat a bi luhul ba ba bi yégle.+

47 Ha ngéda i, loñ Édôm+ i bééna bé kiñe; ñéga wada nyen a bé sal bôlô i kiñe.+

48 Yéhôsafat a bi bañ ki bisitima bi Tarsis* inyu ke i yoñ gôl i Ôfir,+ ndi bi bi pam bé nyoo inyule bi bi yin i Éziôn-Géber.+ 49 Ha nyen Ahazia, man Ahab, a kal Yéhôsafat le: “Nwas le bagwélél bem ba yéga bagwélél boñ mu bisitima.” Ndi Yéhôsafat a bi neebe bé.

50 I mbus, Yéhôsafat a wo,* ba jô nye i homa ba bi jul basôgôsôgôl+ bé, i Nkoñ u David, sôgôlsôgôl wé; man wé Yéhôram+ a yoñ tel yé kiñe.

51 Ahazia,+ man Ahab, a bi yila kiñe Israel i Samaria i nwii mi nyônôs 17 mi ane i Yéhôsafat, kiñe Yuda; a ane nwii ima i Israel. 52 A bé boñ mam mabe i mis ma Yéhôva, a noñok béba ndémbél i isañ+ ni i nyañ,+ a boñok ki bibéba Yérôbôam, man Nébat, a bi tinde bon ba Israel i boñ.+ 53 A bé gwélél Baal,+ a ôôbak i bisu gwé, a unbahaga Yéhôva, Nyambe nu Israel,+ kiki isañ a bi boñ.