KAAT BISU I SAMUEL

1 Mut wada a bé yééne i Ramataim-Sôfim,*+ i mbok dikôa i Éfraim,+ jôl jé li bé le Elkana,+ a bé man Yérôham, man Élihu, man Tôhu, man Zuf; mut Éfraim.* 2 A bééna baa iba, wada a bééna jôl le Hana, numpe a bak le Pénina. Pénina a bééna bon ndi Hana a bééna bé man. 3 Hiki nwii, i mut nu a bé a nyodi i tison yé, a ke i Silô i bégés* Yéhôva nu mintôñ mi gwét ni i ti nye bisesema.+ Nyoo nyen bon ba Éli, Hôfni bo Finéhas+ ba bé gwel nson biprisi bi Yéhôva.+

4 Kel yada, Elkana a bé sem sesema, a ti nwaa wé Pénina ngaba, a ti yak bon bé bôlôm ni bon bé bôda+ bobasôna, 5 ndi a ti Hana ngaba i tôbôtôbô, inyule Hana nyen a bé gwés ngandak; ndi Yéhôva a bi ti bé nye bon.* 6 Mbala yé i bé nyumbla nye ibabé waa inyu boñ le a nôgha nye njôghe hala kiki Yéhôva a bi ti bé nye bon. 7 Haana nyen a bé boñ nye hiki nwii: hiki ngéda Hana a nke i ndap Yéhôva,+ mbala yé i bé nyumbla nye, Hana a bé a kohol maéya kayéle to je, a bé je ha bé. 8 Ndi nlô wé Elkana a kal nye le: “A Hana, inyuki u ñee, inyuki u nje bé, inyuki u nsiida?* Baa me tane bé we nseñ iloo jôm li bon bôlôm?”

9 Kiki ba mal je ni nyo nyoo i Silô, Hana a telep. Ha ngéda i, prisi le Éli a bé a yii i nwemel u témpel*+ Yéhôva. 10 Hana a bé nok njôô ngandak,* a bôdôl soohe Yéhôva,+ a eek ibabé waa. 11 A bi bôn le: “A Yéhôva nu mintôñ mi gwét, ibale u mbéñge njiiha yem, me ngwélél woñ, u bigda me, u hôya bé to me kayéle u ti me man+ munlôm, m’a ti nye Yéhôva dilo di niñ yé tjodisôna, ba ga homb bé nye ño+ kekikel.”

12 Éli a bé béñge nye hala kiki a bé nom i soohe Yéhôva. 13 Hana a bé pôdôl ikété ñem, bibép gwé gwotama gwon bi bé nyeñg, ndi kiñ yé i bé nôga bé. Jon Éli a bi hoñol le a nhiôô. 14 Ha nyen Éli a bi kal nye le: “W’a waa nyôba kekii? Nwas i nyo wai.” 15 Hana a timbhe nye le: “To, a nwet! Me yé muda nu a yé ikété ndutu ikeñi;* me nyo bé wai to maok mo ki mo, me yiblege ndik Yéhôva+ ñem* wem. 16 U yoñ bañ ngwélél woñ kiki hitégéé hi muda, inyule ndutu ni njiiha yem gwon bi ntinde me i nom hala ikété masoohe.” 17 Éli a kal nye le: “Kenek ni nsañ, Nyambe nu Israel a ti we i jam u mbat nye.”+ 18 Ha nyen Hana a bi kal nye le: “Me nkon maséé hala kiki u ñunda ngwélél woñ loñgeñem.” I mbus, muda a ke, a je, su wé u ba ha bé nkañak.

19 I mbus, lihaa jolisôna li pule tôde kegla, li ôôp i bisu bi Yéhôva, li témb i ndap yap i Rama.+ Elkana a lal ni nwaa wé Hana, yak Yéhôva a bigda Hana.+ 20 Mu nwii u,* Hana a nembee, a gwal man munlôm, a o+ nye le Samuel,* inyule a bé kal le: “Me bi bat nye Yéhôva.”

21 I mbus ngéda, Elkana a bet ni lihaa jé jolisôna inyu ti Yéhôva+ sesema ba nti hiki nwii, ni inyu ti nye makébla inyu yônôs mbônga. 22 Ndi Hana a bi bet bé,+ inyule a bi kal nlôm le: “I ngéda m’a tjilis mañge méé, m’a kena nye le a telep i bisu bi Yéhôva, ibôdôl yokel a ga yégle ki nyoo.”+ 23 Nlô wé Elkana a timbhe nye le: “Boñ kiki u ntehe loñge.* Yén hana i ndap letee u tjilis man méé. Yéhôva a boñ kiki u mpot.” Hala nyen i muda nu a bi yén i ndap, a lel man wé letee a tjilis nye méé.

24 Kiki a ntjilis ndik man méé, a kena nye i Silô, lôñni nlôm nyaga nu nwii maa, jam kiki bo 11 kilô* i flawa, ni hibôi hi wai+ hikeñi, a ke i ndap Yéhôva i Silô+ ni lok yé. 25 I mbus, ba nol nlôm nyaga, ba kena mañge yak Éli. 26 Hana a kal nye le: “Soho, a nwet wem! Maliga mon me ñañle we,* a nwet, men me yé i muda a bé a téé hana kel yada ipañ yoñ i soohe Yéhôva.+ 27 Inyu man nunu nyen me bé soohe, yak Yéhôva a bi timbhe masoohe+ mem. 28 Nano, yak me me mpôôs nye Yéhôva. Me mpôôs nye Yéhôva dilo di niñ yé tjodisôna.”

I mbus, a* ôôp ha i bisu bi Yéhôva.

2 Hana a soohe le:

11 I mbus, Elkana a témb i ndap yé i Rama, ndi mañge a bôdôl gwélél Yéhôva+ isi énél i prisi le Éli.

12 Bon ba Éli ba bé bibéba bi bôt;+ ba bé ti bé Yéhôva lipém. 13 I jam lini jon ba bé boñ ni i gwom litén+ li bé ti biprisi: hiki ngéda mut a nlo i ti bisesema, ngwélél biprisi wada a nlo ni nwas u gwé mimpén maa, ki nuga i ngi téé i juu, 14 a leñ wo munu bômbôô pan, i saspan, i ntjéñe tole i hibee. To imbe két nuga nwas wé u ñôm, prisi i nyoñ yo. Hala nyen ba bé boñ bon ba Israel bobasôna ba ba bé lo i Silô. 15 Handugi hala, i ngéda mut a nlo i ti sesema, bo ngi ligis+ mahoñ, ngwélél biprisi a nlo a kal nye le: “Ti prisi nuga le a bôm inyule a ga yoñ bé nuga i mbel ndik nuga i i yé yômi.” 16 Ibale mut a nkal nye le: “Nwas ndugi le ba ligis+ mahoñ; i mbus, w’a yoñ to kii i nlémél we,” ngwélél biprisi a bé timbhe le: “To, pala ti me yo; ibale hala bé, me nyoñ yo ni ngui!” 17 Yon i bé boñ le béba i bagwélél ba biprisi i bé ikeñi i bisu bi Yéhôva,+ inyule ba bé yan makébla bôt ba bé ti Yéhôva.

18 Samuel a bé gwélél+ Yéhôva, a bak a hééba* éfôd*+ i libadô li loñge bôñgô,* to hala kiki a bé a ngi yii ndék mañge. 19 Nyañ a bé yak a kôñlene nye mbôñgô mbot u u gwé bé binam, a lon-ga nye wo hiki nwii i ngéda a nlo ni nlôm inyu ti bisesema.+ 20 Éli a bi sayap Elkana bo nwaa, a kal le: “Yéhôva a ti we man ni njel muda nunu, i man nu nyen a ga yiha nu ni mpôôs Yéhôva.”+ I mbus, ba témb i ndap yap. 21 Yéhôva a bi kônôl Hana ngoo, kayéle a nembee,+ a gwal bon bôlôm baa ni bon bôda iba. Mañge le Samuel a bé nañ i bisu bi Yéhôva.+

22 Éli a bé ñunuk ngandak, ndi a bi nok mam momasôna bon bé ba bé boñ bôt+ ba Israel bobasôna, ni lelaa ba bé lalna bôda ba bé sal i lijubul li ndap libadô i likoda.+ 23 A bé kal bo le: “Inyuki ni mboñ i mam mana? Inyule i mam me nok litén jolisôna li mpot inyu nan ma yé mabe. 24 To, a bon bem, i jam me nok ni litén li Yéhôva jolisôna li ta bé lilam. 25 Ibale mut a mboñ mut numpe béba, ba nla soohe Yéhôva inyu yé;* ndi ibale mut a mboñ Yéhôva+ béba, njee a nla soohene nye?” Ba bi tjél emble isañ wap, inyule Yéhôva a bi mal kit le ba nlama wo.+ 26 Ha ngéda i, Samuel a bé kônde nañ, a lémlak Yéhôva ni bôt ba litén.+

27 Nyambe a bi ep mut yak Éli, a kal nye le: “Yéhôva a nkal le: ‘Baa me bi yeelene bé lihaa li sôgôlsôgôl woñ njee me yé, i ngéda ba bé minkol mi Faraô i Égiptô?+ 28 Nye ki nyen a bi pohlana ikété matén ma Israel+ momasôna inyu gwélél me nson u prisi, inyu ti me bisesema i juu li bisesema,+ inyu sem binjinjiñ,* ni inyu haba éfôd* i bisu gwem; me bi ti ki lihaa li sôgôlsôgôl woñ bisesema bi hié gwobisôna bon ba Israel+ ba mboñ. 29 Inyuki ni nyan* bisesema ni makébla me bi bat le ba sem i ndap me nyééne?+ Inyuki u nti bon boñ lipém iloo me, i ngéda ni nje biloñge bi bikét bi binuga bi makébla bon ba Israel+ ba nti?

30 “‘Inyu hala nyen Yéhôva Nyambe nu Israel a nkal le: “Me bi pot yaga le lihaa joñ ni lihaa li sôgôlsôgôl woñ li ga gwel nson i bisu gwem+ mba ni mba.” Ndi nano, Yéhôva a nkal le: “Hala a ga bôña ha bé, inyule i bôt ba nti me lipém, bon m’a ti lipém;+ ndi i bôt ba nyan me, yak me m’a yan bo.” 31 Nun-ki! Dilo di nlo le m’a mélés ngui yoñ* ni ngui lihaa li isoñ, kayéle mañ+ mut w’a ba bé i lihaa joñ. 32 Mam m’a ke loñge inyu Israel,+ ndi we w’a bana mut a nkolba we i ndap yem, mañ mut w’a ba ha bé kekikel i lihaa joñ. 33 Mut mbôda yoñ nu me ga nwas le a gwel nson i juu jem li bisesema, a ga boñ le mis moñ ma tehe bikuu, a nôgha ki we njôghe; ndi ngandak bôt+ ba lihaa joñ ba ga nôla ni pansoñ. 34 I jam li ga pémél bon boñ ba bôlôm bo iba, Hôfni bo Finéhas, li ga ba yimbne inyu yoñ: Bo iba ba ga wo+ nlélém kel. 35 Me ga pohol prisi i i yé maliga.+ I ga boñ mam kiki ñem wem u ngwés;* m’a boñ le mbôda yé i gwel nson u prisi ntandaa ngéda, a ga gwel nson u prisi i bisu bi nhook wem i boga ni boga. 36 Mut ni mut nu a ga yégle mu lihaa joñ, a ga lo, a ôôp i bisu gwé inyu yagal ndék moni ni két bret, a ga bat ki le: “Soho, ti me nson wada mu minson mi prisi inyu boñ le yak me, me kôhna két bret le me je.”’”+

3 Ha i ngéda i, mañge le Samuel a bé gwélél+ Yéhôva isi énél i Éli, ndi lipôdôl li Yéhôva li bé tôl bé mu dilo di; biyiinda+ bi bé bé ngandak.

2 Kel yada, Éli a bé a niñi i homa a bééna lem i nañal, mis mé ma ma kôp ond, a bé tehna ha bé loñge.+ 3 Lambe i Nyambe+ i bé ngi lém, Samuel a bé a niñi i témpel*+ Yéhôva, i homa Nkuu u Nyambe u bé. 4 Ha nyen Yéhôva a bi sébél Samuel. Samuel a timbhe nye le: “Me nunu.” 5 A ke ngwéé yak Éli, a kal nye le: “Me nunu inyule u nsébél me.” Ndi Éli a kal nye le: “Me nsébél bé we. Témb nañal.” A témb a ke a nañal. 6 Yéhôva a témb a sébél: “A Samuel!” Samuel a telep, a ke yak Éli, a kal nye le: “Me nunu inyule u nsébél me.” Éli a kal nye le: “Me nsébél bé we a man wem. Témb nañal.” 7 (Samuel a bé ngi tibil yi Yéhôva, to Yéhôva a bé ngi pôdôs nye.)+ 8 Yéhôva a sébél nye inyu ngélé i nyônôs aa: “A Samuel!” Samuel a telep, a ke yak Éli, a kal nye le: “Me nunu inyule u nsébél me.”

Ha nyen Éli a bi yi le Yéhôva nyen a bé sébél mañge. 9 Éli a kal Samuel le: “Ke nañal, ibale a ntémb a sébél we, timbhe le: ‘Podok a Yéhôva, ngwélél woñ a ñemble.’” Samuel a ke a nañal.

10 Yéhôva a témb a sébél kiki mangéda ma bisu: “A Samuel, a Samuel!” Ha nyen Samuel a bi timbhe le: “Podok, ngwélél woñ a ñemble.” 11 Yéhôva a kal Samuel le: “Nun-ki! Me yé i boñ ngim jam i Israel, hiki mut a ga nok jo, li ga loñ nye maôô.+ 12 I kel i, m’a boñ mam momasôna me mpot inyu Éli ni lihaa jé, ibôdôl bibôdle ipam lisuk.+ 13 U nlama kal nye le me nkogse lihaa jé inyu béba nyemede a nyi,+ inyule bon bé ba ntiihe Nyambe+ ndi a nkodol bé bo.+ 14 Inyu hala nyen me nkum soñ le sesema yo ki yo, to likébla+ jo ki jo li ga sas bé béba i Éli ni i lihaa jé.”

15 Samuel a bi nañal pam kegla; i mbus a yibil makôga ma ndap Yéhôva. Samuel a bé kon woñi i kal Éli yiinda a bi tehe. 16 Ndi Éli a sébél Samuel: “A man wem Samuel!” Samuel a timbhe le: “Me nunu.” 17 Éli a bat nye le: “Umbe nwin a nlegel we? Soho, u sôô bañ me wo. Nyambe a kogse we bañga bañga* ibale u nsôô me to bañga yada ikété mam momasôna a nkal we.” 18 Ha nyen Samuel a bi añle nye mam momasôna, a bi sôô bé nye to jam. Éli a kal le: “Yéhôva nu, a boñ yom i nene loñge i mis mé.”

19 Samuel a bé kônde nañ, Yéhôva a bak lôñni nye,+ a bi nwas bé to le i mam a bi pot, to jada li yégle le li yon bé.* 20 Loñ Israel yosôna, ibôdôl i Dan letee ni i Béer-Séba, i bi yi le Samuel a nyila mpôdôl nu Yéhôva. 21 Yéhôva a bé kônde ki nene i Silô. Nyoo nyen Yéhôva a bi boñ le Samuel a yil nye, inyule nyoo nyen Yéhôva+ a bé pôdhene nye.

4 Bipôdôl bi Samuel bi bé tjama ni Israel yosôna.

I mbus ngéda, bon ba Israel ba bi ke i jôs bôt ba Filistia gwét; ba yén bebee ni Ébénézer, bôt ba Filistia ba yén bebee ni Afek. 2 Bôt ba Filistia ba kot mintôñ nwap mi gwét inyu jôs bon ba Israel, ndi gwét bi bi tagbe bé loñge inyu bon ba Israel, bôt ba Filistia ba yémbél bo, ba nol 4 000 di bôt i het ba bé jôl gwét. 3 I ngéda bisônda bi bi témb i homa bi bé bi yiine, mimañ mi Israel mi kal le: “Inyuki Yéhôva a neebe le bôt ba Filistia ba yémbél bés* gwét i len ini?+ Bôga bés di yoñ nkuu Malômbla u Yéhôva i Silô,+ inyu boñ le u ba ni bés, u sôñ ki bés i moo ma baoo bés.” 4 Ha nyen ba bi ep bôt i Silô, ba yoñ nkuu Malômbla u Yéhôva nu mintôñ mi gwét, nu yééne yé ane i yéne i ngii* bikérubim.+ Bon ba Éli bo iba, Hôfni bo Finéhas+ ba bé lôñni nkuu Malômbla u bañga Nyambe.

5 Kiki nkuu Malômbla u Yéhôva u mpam ndik i homa ba bé ba yiine, bon ba Israel bobasôna ba bôdôl lond makeñi, kayéle hisi hi nyeñg. 6 I ngéda bôt ba Filistia ba bi nok minlondok, ba kal le: “Inyuki bon ba Lôk Héber ba nlond hala?” Ba bi sôk ba nok le Nkuu u Yéhôva u nlo i homa bon ba Israel ba nyééne. 7 Bôt ba Filistia ba kon woñi, ba kal le: “Nyambe a nlo i homa bon ba Lôk Héber ba nyééne!”+ Ba kônde ki le: “Ngoo ni bés, inyule i nya jam ini i ma bôña bé! 8 Ngoo ni bés! Njee a ga sôñ bés i moo ma Nyambe nu lipémba? I Nyambe nu nyen a bi nol bôt ba Égiptô i ñoñ+ ni mintén mi dimala nwominsôna. 9 A bôt ba Filistia, ni bana makénd, ni boñ kiki bôlôm, inyu boñ le ni yila bañ minkol mi bon ba Lôk Héber kiki ba bé minkol minan.+ Boña kiki bôlôm, jona gwét!” 10 Jon bôt ba Filistia ba bi jôs bon ba Israel, ba yémbél+ ki bo, hiki man Israel a ke ngwéé, a jôp i ndap yé libadô. Ba bi nol bo ngandak; kayéle ikété bon ba Israel, 30 000 di bisônda bi bi nkil ’isi bi bi nôla. 11 Handugi hala, Nkuu u Nyambe u yôña, bon bôlôm ba Éli bo iba, Hôfni bo Finéhas ba nôla.+

12 Man Lôk Benyamin wada a bi nyodi ngwéé i homa gwét bi bé, a pam i Silô nlélém kel, a ban-ga bipéda bi mambot, ni biték i ño.+ 13 I ngéda a bi pam, Éli a bé a yii i yééne yé bebee ni nloñ, a béñgege, inyule a bé kon woñi inyu Nkuu u bañga Nyambe.+ I mut nu a jôp i tison, a legel nwin, tison yosôna i bôdôl lond. 14 I ngéda Éli a bi nok minlondok, a bat le: “Inyuki bôt ba nlond?” Nlélém mut u lo ngwéé, u legel Éli nwin. 15 (Éli a bééna 98 nwii, mis mé ma bé béñge homa wada, ndi a bé tehna ha bé.)+ 16 Nlegelnwin a kal Éli le: “Men me yé i mut a nlôl i gwét! Me nyodi ngwéé nyoo i gwét.” Éli a bat nye le: “Kii i ntagbe, a man wem?” 17 Nlegelnwin a kal nye le: “Israel a nke bôt ba Filistia ngwéé, bôt+ ba loñ ba nwo ngandak; bon boñ bo iba Hôfni bo Finéhas ba nwo,+ ba nyoñ yak Nkuu u bañga Nyambe.”+

18 Kiki a nsima ndigi Nkuu u bañga Nyambe, Éli a kwona yééne yé ni mbus, bebee ni nwemel u tison, joo li bugi nye, a wo, inyule a bé mañ mut, a yédék. A bi kéés Israel 40 ma nwii. 19 Nkiya wé, nwaa Finéhas, a bé jém, bebee ni gwal. I ngéda a bi nok le ba nyoñ Nkuu u bañga Nyambe, ni le sôgôl wé a nwo, yak nlôm a nwo; a nyondop, i nlélém ngéda nkôôga u bôdôl nye, a gwal. 20 IIole a bé wo, i bôda ba bé nye ipañ ba kal nye le: “U kon bañ woñi, ngo u ngwal man munlôm.” Ndi a bi timbhe bé, inyule hala a bé kal bé nye to jam.* 21 A o man jôl le Ikabôd,*+ inyule a bé kal le: “Lipém li Israel li nke minkôm,”+ a bé pot hala inyule ba bi kadal Nkuu u bañga Nyambe ni inyu jam li bi pémél sôgôl wé bo nlôm.+ 22 A bi kal le: “Lipém li Israel li nke minkôm inyule ba nyoñ Nkuu u bañga Nyambe.”+

5 I ngéda bôt ba Filistia ba bi yoñ Nkuu+ u bañga Nyambe, ba nyodna wo i Ébénézer i kena wo i Asdôd. 2 Bôt ba Filistia ba yoñ Nkuu u bañga Nyambe, ba kena wo i témpel* Dagôn, ba bii wo ipañ Dagôn.+ 3 I ngéda bôt ba Asdôd ba bi pule tôde i kel i bé noñ ha, ba koba le Dagôn a nkwo bibubudi i bisu bi Nkuu u Yéhôva.+ Ba yoñ Dagôn, ba témb ba téé nye i homa+ wé. 4 I ngéda ba bi pule tôde yak kel i bé noñ ha, ba koba le Dagôn a nkwo bibubudi i bisu bi Nkuu u Yéhôva. Ño Dagôn ni mabai mé ma moo mo ima ma bé nkidik, ma bak i nwemel u témpel. Ini nyuu ipe i i mpôna hiobi* yon i bi yégle. 5 Inyu hala nyen, biprisi bi Dagôn ni bôt bobasôna ba njôp i témpel Dagôn i Asdôd, ba ntéé bé kôô i kula nwemel.

6 Yéhôva a bi kogse bôt ba Asdôd, a leñ bôt ba Asdôd ni mambai ma yé ha ipañ ton i nla.*+ 7 I ngéda bôt ba Asdôd ba bi tehe i jam li mpémél bo, ba kal le: “I mbéda bé le Nkuu u Nyambe nu Israel u yén hana i béhni, inyule a yé kogse bés ni nyambe wés Dagôn.” 8 Ha nyen ba bi om le ba sébél baane bobasôna ba bôt ba Filistia, ba bat bo le: “Kii di nlama boñ ni Nkuu u Nyambe nu Israel?” Ba timbhe le: “Nkuu u Nyambe nu Israel u nlama ke i Gat.”+ Ha nyen ba bi kena Nkuu u Nyambe nu Israel nyoo.

9 Kiki ba nkena wo nyoo, Yéhôva a kogse bôt ba tison, jon ba bi kon woñi ngandak. A leñ bôt ba tison ton i nla,+ ibôdôl nuntitigi ipam nunkeñi. 10 I mbus, ba kena Nkuu u bañga Nyambe i Ékrôn,+ ndi kiki Nkuu u bañga Nyambe u mpam ndigi i Ékrôn, bôt ba Ékrôn ba bôdôl lond le: “Ba nlona Nkuu u Nyambe nu Israel i béhni inyu nol+ bés ni bôt bés!” 11 Ba bi om le ba sébél baane bobasôna ba bôt ba Filistia, ba kal le: “Témbnana Nkuu u Nyambe nu Israel; témbnana wo i homa wé inyu boñ le bés ni bôt bés di wo bañ.” Inyule tison yosôna i yé kon nyemb woñi; bañga Nyambe a nkogse+ bôt ba Asdôd, 12 i bôt ba bi wo bé, bon ton i nla i bi gwel. Nlondok u bôt ba tison u bet letee ni ngii inyu bat mahôla.

6 Nkuu+ u Yéhôva u bi yén sôñ isaambok i loñ Filistia. 2 Bôt ba Filistia ba sébél biprisi ni bôt ba ngambi,+ ba bat bo le: “Kii di nlama boñ lôñni Nkuu u Yéhôva? Kala bés lelaa di nla timbis wo i homa u nlama ba.” 3 Ba timbhe le: “Ibale ni ntimbis nkuu Malômbla u Yéhôva Nyambe nu Israel, ni timbis bañ wo ngi likébla. Ni nlama timbis wo ni likébla inyu bat nwéhél.+ Hala ndik nyen n’a témbna mbôô nan, ni yi ki inyuki a nkogse bé hala.” 4 Bôt ba Filistia ba bat bo le: “Limbe likébla di nla ômle nye inyu bat nwéhél?” Ba timbhe le: “Oma biton bi nla* bi gôl bitan lôñni batôlô ba gôl batan inoñnaga ni nsoñgi u baane ba bôt ba Filistia,+ inyule nlélém himala won u ngwel bé ni baane banan. 5 Ni nlama boñ gwom bi bi mpôna biton bi nla ni gwom bi bi mpôna batôlô+ ba ba yé i tjé loñ nan, ni nlama ti Nyambe nu Israel lipém. Bebek a ga kogse ha bé bé, to nyambe nan, to loñ+ nan. 6 Ni lédés bañ miñem minan kiki bôt ba Égiptô ni Faraô ba bi lédés miñem+ nwap, i ngéda Nyambe a bi kogse bo,+ ba ba nyégsaga i nwas Israel le a kee.+ 7 Nano kôôbana kak i mondo ni miñin mi nyaga ima mi mi ngi nyuñhak bon, mi mi yé ngi begee kop i nson. I mbus, téña nyaga i kak, ndi ni bagal yo ni bon bap, ni témbna bo i ndap. 8 Yoña Nkuu u Yéhôva, ni kéhi wo i ngii kak, i gwom bi gôl ni nsômbôl ti inyu bat nwéhél, ni ha gwo ikété man nkuu, ni bii nye ha ipañ.+ I mbus ni huuha wo, 9 ni béñge: Ibale nyaga i mbet i njel i nke i Bét-Sémes,+ hala wee i njel i ntémb i loñ yé, wee Nyambe nu Israel nyen a mboñ bés i béba ikeñi ini. Ndi ibale hala bé, d’a yi le nye bé nyen a nkogse bés, i jam li, li mpémél ndik bés hala.”

10 Bôt ba Filistia ba bi noñ maéba ma. Ba bi yoñ nyaga iba i i ngi nyuñhak bon, ba téñ yo i kak, ba kwéhne bon bap i ndap bilém. 11 I mbus, ba kéhi Nkuu u Yéhôva i ngii kak, lôñni man nkuu nu a bééna batôlô ni biton bi nla bi gôl. 12 Nyaga i bi yoñ njel i nke i Bét-Sémes.+ I noñ njel kiki i téé, i kenek i béglak; i bi hielba bé i walôm to i waé. Mu ngéda i yosôna, baane ba bôt ba Filistia ba bé ba noñ yo i mbus, letee ba pam i nwaa nkoñ u Bét-Sémes. 13 Bôt ba Bét-Sémes ba bé ba mbumbul blé i nsôsôgô.* I ngéda ba bi pa mis, ba tehe Nkuu, ba kon maséé ngandak. 14 Kak i bi lo i jôp i wom u Yôsua, mut Bét-Sémes, i telep bebee ni soso ngok. Bôt ba bi yoñ bikék bi kak, ba bahal gwo, ba ti Yéhôva i nyaga+ i kiki sesema i ntul i hié.

15 Bôt ba Lôk Lévi+ ba bi héya Nkuu u Yéhôva ni man nkuu nu a bééna gwom bi gôl, ba kéhi nwo i ngii soso ngok. Bôt ba Bét-Sémes+ ba ti Yéhôva bisesema bi ntul i hié ni bisesema bipe yokel.

16 I ngéda baane ba bôt ba Filistia bo batan ba bi tehe hala, ba témb i Ékrôn i kel i. 17 I biton bi nla bi gôl bini gwon bôt ba Filistia ba bi ômle Yéhôva inyu bat nye nwéhél:+ Yada inyu Asdôd,+ yada inyu Gasa, yada inyu Askélôn, yada inyu Gat,+ yada inyu Ékrôn.+ 18 Nsoñgi u batôlô ba gôl u bé nlélém ni nsoñgi u bitison gwobisôna bi bi bé isi énél i baane ba bôt ba Filistia bo batan, bitison bi bi gwé mapénd ni mambai ma ma gwé bé mapénd.

I soso ngok i ba bi kéhne Nkuu u Yéhôva i mbok mbôgi inyu mam mana, i ngi yii letee ni len i wom u Yôsua mut Bét-Sémes. 19 Ndi Nyambe a bi nol bôt ba Bét-Sémes inyule ba bi nun Nkuu u Yéhôva. A bi nol 50 070 bôt,* litén li bôô maéya inyule Yéhôva a bi nol+ ngandak bôt. 20 Bôt ba Bét-Sémes ba bôdôl badba le: “Njee a yé le a telep i bisu bi Yéhôva, i Nyambe numpubi+ nunu? Ibale a nyodi to i béhni, a kee yak bôt bape!”+ 21 Ha nyen ba bi om balegelnwin yak bôt ba Kiriat-Yéarim,+ ba kal bo le: “Bôt ba Filistia ba ntimbis Nkuu u Yéhôva. Sôha, yoña wo.”+

7 Bôt ba Kiriat-Yéarim ba bi lo, ba yoñ Nkuu u Yéhôva, ba jôbna wo i ndap Abinadab+ i i bé i ngii hikôa, ba pohol* man wé Éléazar le nyen a tééda Nkuu u Yéhôva.

2 Ibôdôl i kel Nkuu u bi lo i Kiriat-Yéarim, 20 ma nwii ma bi tagbe; i mbus ha, litén li Israel jolisôna li bi bôdôl yéñ* Yéhôva.+ 3 Ha nyen, Samuel a bi kal litén li Israel jolisôna le: “Ibale ni ntémb toi yak Yéhôva ni ñem+ nan wonsôna, héyana bakén ba banyambe+ ni bisat+ bi Astarôt bi bi yé i bééni, tina ki Yéhôva miñem minan, ni gwéélak ndik nyetama,+ a ga sôñ bé i moo ma bôt ba Filistia.”+ 4 Bon ba Israel ba bi héya bisat bi Baal ni bi Astarôt, ba bôdôl gwélél ndik Yéhôva+ nyetama.

5 I mbus, Samuel a kal le: “Koda Israel yosôna i Mizpa,+ m’a soohe Yéhôva inyu nan.”+ 6 Ha nyen, ba bi kodba i Mizpa, ba ap malép, ba kôp mo i bisu bi Yéhôva, ba sôga je* yokel.+ Ba kal le: “Di bi boñ béba i mis ma Yéhôva.”+ Samuel a bi yila nkéés+ bon ba Israel ha i Mizpa.

7 I ngéda bôt ba Filistia ba bi nok le bon ba Israel ba nkodba i Mizpa, baane ba bôt ba Filistia+ ba lo i jôs Israel. Kiki bon ba Israel ba nyi hala, ba bôdôl kon bôt ba Filistia woñi. 8 Bon ba Israel ba kal Samuel le: “U waa bañ sébél Yéhôva Nyambe wés le a hôla bés,+ a sôñ ki bés i moo ma bôt ba Filistia.” 9 Ha nyen, Samuel a bi yoñ man ntômba nu a ngi nyuñuk, a ti nye sesema i ntul i hié+ inyu Yéhôva; i mbus, Samuel a sébél Yéhôva le a hôla bon ba Israel, yak Yéhôva a nok masoohe mé.+ 10 I ngéda Samuel a bé ti sesema i ntul hié, bôt ba Filistia ba tiige bebee inyu jôs bon ba Israel gwét. Yéhôva a ômle bôt ba Filistia mbambat, i bam+ makeñi i kel i, i yubdaha+ bo; inyu hala nyen, bon ba Israel+ ba bi yémbél gwét. 11 Bon ba Israel ba noñ bôt ba Filistia ibôdôl ha i Mizpa letee ni i nwelmbok u Bét-Kar, ba nolok bo. 12 I mbus, Samuel a yoñ ngok yada,+ a téé yo ipôla Mizpa ni Yésana, a o yo jôl le Ébénézer,* inyule a bi kal le: “Letee ni nano, Yéhôva a ngi sôñôk bés.”+ 13 Hala nyen bôt ba Filistia ba bi nimis gwét, ba bi jôp ha bé i minkoñ mi Israel;+ Yéhôva a bi kogse bo i dilo di Samuel+ tjodisôna. 14 Bon ba Israel ba témbna bitison bôt ba Filistia ba bi kadal Israel, ibôdôl i Ékrôn letee ni Gat; Israel a témbna nkoñ wé u u bé i moo ma bôt ba Filistia.

Nsañ u bé ki ipôla bon ba Israel ni Lôk Amôr.+

15 Samuel a bi kéés Israel niñ+ yé yosôna. 16 Hiki nwii, a bé ke i Bétel,+ i Gilgal,+ i Mizpa,+ a kééhak Israel mu bahoma ba bobasôna. 17 I mbus, a bé a témb i Rama,+ inyule nyoo nyen mbai yé i bééne, yak nyoo a bé kéés Israel. A bi ôñôl ki Yéhôva+ juu li bisesema nyoo.

8 I ngéda Samuel a bi un, a téé bon bé bôlôm bakéés inyu Israel. 2 Jôl li man nu bisu li bé le Yôel, jôl li man nu yônôs iba li bé le Abiya,+ ba bé bakéés i Béer-Séba. 3 Ndi bon bé ba bi noñ bé ndémbél yé; ba bé je bôt moni,+ ba neebege bitek,+ ba bé kôde ki mbagi.+

4 Kel yada, mimañ mi Israel mi kodba, mi lo yak Samuel i Rama. 5 Mi kal nye le: “U ñun, bon boñ ba noñ bé ndémbél yoñ. Hanano, ti bés kiñe kiki bini biloñ+ bipe gwobisôna le i kéés bés.” 6 Ndi hala a bi lémél bé* Samuel, kiki ba bi kal nye le: “Ti bés kiñe inyu boñ le i kéés bés.” Samuel a soohe Yéhôva, 7 Yéhôva a kal Samuel le: “Emble i mam momasôna litén li nkal we; inyule we bé nyen ba ntjél, ndi men ba ntjél le me ba ha bañ kiñe+ yap. 8 Ibôdôl nu me bi héya bo i loñ Égiptô letee ni len, minlélém mi mam nwon ba mboñ: ba ntjôô+ me ngandak ngélé, ba noñok banyambe+ bape. Hala nyen ba yé i boñ yak we. 9 Nano, boñ i jam ba nkal we. Ndi u nlama tibil béhe bo, u toñle bo i mam kiñe i ga bana kunde i bat bo.”

10 Samuel a bi añle bôt ba litén ba ba bé bat nye kiñe mam momasôna Yéhôva a bi pot. 11 A bi kal bo le: “I mam mana mon kiñe nan i ga bana kunde i bat+ bé: a ga yoñ bon bôlôm+ banan le ba luk bikak+ gwé ni bihosi+ gwé, bahogi ba ga ba i bisu bi bikak gwé, ba kenek ngwéé. 12 A ga téé baane, ñane wada inyu hiki hikôô+ hi bisônda ni ñane wada inyu hiki môm matan+ ma bisônda, bon banan bahogi ba ga sal i nwom nwé,+ ba bumblak bijek gwé,+ ba bôñlak nye bijôl bi gwét ni bisélél inyu bikak+ gwé. 13 A ga yoñ bingond binan le bi yila baboñ labinda, bikuge ni babômkoga.+ 14 A ga yoñ gwom bilam bi nwom minan mi bijek, ni bi nwom minan mi minkôô mi wai, yak ni bi nwom minan mi ôlivé,+ a ti gwo bagwélél bé. 15 A ga yoñ jôga jada ikété jôm li libumbul li bijek binan ni li matam manan ma nkôô wai, a ti jo bôt ba ngomin ba ndap yé lôñni bagwélél bé. 16 A ga yoñ bagwélél banan ba bôlôm ni ba bôda, nyaga nan ilam ni magas manan, inyu nson+ wé. 17 A ga yoñ jôga jada ikété jôm li mintômba+ minan, bébomede ni yila bagwélél bé. 18 Ngéda y’a lo le ni tjelel inyu kiñe bébomede ni mpohol,+ ndi Yéhôva a ga timbhe bé bé ha ngéda i.”

19 Ndi bôt ba litén ba bi tjél emble i jam Samuel a bi kal bo, ba añle nye le: “To, di mal yoñ makidik le di mbana kiñe i i ga ane bés. 20 Inyu boñ le di ba kiki bini biloñ bipe gwobisôna, le kiñe yés i ga kéés bés, i éga bés, i jôs ki baoo bés.” 21 Kiki Samuel a nok bibañga bi bôt ba litén gwobisôna, a ke añle gwo Yéhôva. 22 Yéhôva a kal Samuel le: “Boñ i jam ba nkal we, téé kiñe le i ane bo.”+ Ha nyen, Samuel a bi kal bôt ba Israel le: “Hiki mut a témbék i tison yé.”

9 Man Lôk Benyamin wada a bé le Kis,+ man Abiel, man Zéror, man Békôrat, man Afia. I man Lôk Benyamin+ nunu a bé ngwañ mut ngandak. 2 A bééna man munlôm wada le Saulô;+ Saulô a bé mañge wanda, a bak nlam; man Lôk Israel to wada a bé bé nlam kiki nye, a bé loo ki bôt bobasôna ntel, ba sôgôk nye i bituu.

3 I ngéda magas* ma isañ Saulô le Kis ma bi nimil, Kis a kal man wé Saulô le: “Soho, yoñ ngwélél wada, kena i yéñ magas.” 4 Ba bi ke i mbok dikôa i Éfraim, ba ke ki i nkoñ u Salisa, ndi ba tehe bé mo. Ba ke i nkoñ u Saalim, ndi to nyoo ba tehe bé mo. Ba hun nkoñ wonsôna u bon ba Benyamin, ndi ba léba bé mo.

5 Kiki ba mpam i nkoñ u Zuf, Saulô a kal ngwélél wé nu a bé lôñni nye le: “Lok, di témbék, tiga le tata a tôñ ha bé magas,+ ndi bés bon a kahal tôñ.” 6 Ndi ngwélél a timbhe nye le: “Mut Nyambe wada a yé munu tison ini, bôt ba nti nye lipém. Hiki yom a mpot i nyon.+ Di kenek nyoo. Bebek a nla kal bés imbe njel di kil.” 7 Saulô a timbhe ngwélél wé le: “Kii di nla ti i mut nu ibale di nke nyoo? Di gwé bé bret mu bibot gwés; to likébla jo ki jo inyu ti i mut bañga Nyambe nu. Kii di gwé le di nla ti nye?” 8 Ngwélél a timbhe Saulô le: “Me gwé jôga jada li sékel* i silba ikété môga ma-na. M’a ti jo i mut bañga Nyambe nu le a kal bés imbe njel di kil.” 9 (I ngéda kôba i loñ Israel, ibale mut a nsômbôl ke bat Nyambe jam, a bé kal le: “Loga, di kenek yak ntehemam.”+ Inyule i mut ba nsébél le mpôdôl i len ini, ba bé sébél nye i ngéda kôba le ntehemam.) 10 Ha nyen Saulô a bi kal ngwélél wé le: “U mpot loñge, di kenek.” I mbus, ba ke i tison mut bañga Nyambe a bé.

11 Kiki ba bé bet inyu ke i tison, ba boma dingonda di nke i ap malép. Ba bat dingonda di le: “Baa hana nyen ntehemam+ a yé?” 12 Dingonda di timbhe le: “Ñ, a yé nyoo i bisu. Ni pala ke, len nyen a nlo i tison, inyule len nyen bôt ba nsômbôl ti sesema+ i homa a nyôgi.+ 13 I ngéda n’a jôp ndik i tison, n’a koba nye. Ni pala boñ inyule a nlama bet i homa a nyôgi inyu je; nye ngi lo, bôt ba nla bé je, inyule nyen a nlama sayap sesema. I ngéda a mal sayap yo, ha nyen i bôt ba nséblana ba nla je. Jon ni pala bet, n’a koba nye.” 14 Ba bi pala bet i tison. Kiki ba mpam i ñemkété tison, Samuel a lo i boma bo inyu kena bo i homa a nyôgi.

15 Hilo hiada ilole Saulô a nlo, Yéhôva a bi kal* Samuel le: 16 “Yani, i nya ngéda ini, m’a ômle we mut litén li Benyamin.+ U nlama téé* nye le a ane loñ yem Israel,+ a ga tohol litén jem i moo ma bôt ba Filistia. Inyule me ntehe njiiha i litén jem, minlénd nwap mi mpam ki i maôô mem.”+ 17 Kiki Samuel a ntehe ndik Saulô, Yéhôva a kal nye le: “I mut nunu nyen me bi pôdôl we, me kal we le: ‘Nyen a ga ane litén+ jem.’”*

18 I mbus, Saulô a tiige Samuel bebee i nwemel u tison, a bat nye le: “Soho kal le me, ndap i ntehemam i yé hee?” 19 Samuel a timbhe Saulô le: “Men me yé ntehemam. Bôk nyoo i homa a nyôgi, i len ini+ u ga je ni me. Yani kegla m’a nwas le u kee, m’a kal ki we i mam momasôna u nsômbôl yi.* 20 U tôñ ha bañ inyu magas ma bi nimil maômaa,+ inyule ba nléba mo. Ndi i pot maliga, baa gwom bilam gwobisôna bi Israel bi yé bi njee? Ngo bi yé gwoñ ni bi lihaa li isoñ+ jolisôna.” 21 Ndi hala a hélés Saulô, a kal le: “Baa me ta bé man Lôk Benyamin, litén lititigi ikété matén ma Israel?+ Baa lihaa jem li ta bé lihaa li nsôk ikété mahaa momasôna ma litén li Benyamin? Inyuki u nkal me i nya jam i?”

22 I mbus, Samuel a kena Saulô ni ngwélél wé i homa bôt ba bé jél, a ti bo biyééne bilam i bisu bi bôt ba bi séblana; ba bé jam kiki bo 30 ma bôt. 23 Samuel a kal i mut a bé lamb bijek le: “Lona me i pes nuga me bak me ti we, i me nkal we le u tééda.” 24 Ha nyen i mut a bé lamb bijek a bi yoñ bel nuga ni minsôn mi bé mi édi mu, a tek wo i bisu bi Saulô. Samuel a kal le: “I yom ba ntéédana we, yo ini ba ntek i bisu gwoñ. Je, inyule wen ba ntéédana yo inyu ngéda ini. Inyule me bi kal bo le: ‘Me gwé bakén.’” I kel i, Saulô a bi je bo Samuel. 25 I mbus, ba nyodi i homa a nyôgi,+ ba sôs i tison, Samuel bo Saulô ba bet i ngii nyôl u ndap, ba kena nkwel wap ni bisu. 26 I kel i bé noñ ha, ba pule tôde. Kiki kel i nye ndigi, Samuel a sébél Saulô i ngii nyôl u ndap, a kal nye le: “Kôôba, inyule me nlama huuha we.” Ha nyen Saulô a bi kôôba, bona Samuel ba pam. 27 Kiki ba bé nyodi i tison, ba bôdôl sôs hikôa, Samuel a kal Saulô le: “Kal ngwélél+ woñ le a bôk i bisu. Ndi we, yégle hana, me añle we i jam Nyambe a nkal.” Yak ngwélél wé a bôk.

10 Samuel a bi yoñ ndoñgi môô, a kôp mo Saulô i ño.+ A sos nye mamañ, a kal nye le: “Baa Yéhôva bé nyen a ntéé* we le u ba ñane+ litén+ jé? 2 I ngéda w’a nyodi hana len, w’a boma bôt iba bebee ni soñ i Rahel,+ i Zelza, i nkoñ u Benyamin, ba ga kal we le: “I magas u bi ke yéñ, ba nléba mo. Nano, isoñ a ntôñ ha bé ki magas,+ bé bon a yé i tôñ. A yé i badba lelaa a ga boñ ndi a tehe man wé?’ 3 Ke ni bisu letee u pam i e ikeñi i Tabor, nyoo w’a boma bôt baa ba yé ke i Bétel+ inyu bégés bañga Nyambe, wada a’ bana bon ba kembee baa, numpe a mba a bééga bret baa, nu nsôk hibôi hi wai hikeñi. 4 Ba ga bat we too u yé mbôô, ba ti ki we bret biba, u nlama yoñ gwo. 5 I mbus ha, w’a ke i hikôa hi bañga Nyambe, w’a koba ntôñ bisônda u bôt ba Filistia nyoo. I ngéda u njôp i tison, w’a boma ntôñ u bapôdôl u nlôl i homa a nyôgi, ba podok mbañ; bôt ba bôgôk bo bisu, ba kôdôk bikôkôda bi manganda, hingoma, hiluñ, ba hemek hikos. 6 Mbuu u Yéhôva w’a ti we ngui,+ le u kahal pot mbañ lôñni bo, w’a héñha ki wengoñle u nyila mut+ numpe. 7 I ngéda biyimbne bini bi ga bôña, boñ kii yosôna u nla boñ inyule bañga Nyambe a yé ni we. 8 I mbus, sôs i Gilgal,+ u bôk me i bisu, m’a koba we nyoo inyu ti bisesema bi ntul i hié ni bisesema inyu kôp nsañ. Yén nyoo dilo disaambok letee me lo. I mbus, m’a kal we kii u nlama boñ.”

9 Kiki Saulô a nkôm ndik Samuel mbus, Nyambe a bôdôl héñha ñem wé le u ba wengoñle ñem u mut numpe, yak biyimbne bini gwobisôna bi bi yon yokel. 10 Saulô ni ngwélél wé ba bi nyodi ha, ba ke i hikôa, ntôñ u bapôdôl u lo i boma nye. Ha nyen mbuu u Nyambe u bi ti nye ngui,+ a bôdôl pot mbañ+ lôñni bo. 11 I ngéda bôt ba bé yi nye yôha ba bi tehe nye a mpot mbañ lôñni bapôdôl, ba bôdôl badna le: “Kii i gwé man Kis? Baa yak Saulô a yé mpôdôl?” 12 Mut wada a bé ha, a bat le: “Ndi isañ wap le njee?” Hala a yila kéne ngén le: “Baa yak Saulô a yé mpôdôl?”+

13 Kiki Saulô a mal pot mbañ, a ke i homa a nyôgi. 14 I mbus ngéda, manyañ isañ Saulô a bat Saulô bona ngwélél wé le: “Hee ni bé?” A timbhe nye le: “Di bi ke i yéñ magas,+ ndi di bi tehe bé mo to homa; jon, di bi ke yak Samuel.” 15 Manyañ isañ Saulô a bat le: “Soho, añle me; kii Samuel a nkal bé?” 16 Saulô a timbhe manyañ isañ le: “A nkal bés le ba ntehe magas.” Ndi Saulô a bi yeelene bé nye le Samuel a nkal le a ga yila kiñe.

17 I mbus, Samuel a sébél litén jolisôna le li kodba i bisu bi Yéhôva i Mizpa,+ 18 a kal bon ba Israel le: “Haana nyen Yéhôva Nyambe nu Israel a mpot: ‘Men me bi nyodna Israel i Égiptô, me sôñ ki bé i moo ma bôt ba Égiptô+ ni i moo ma biane gwobisôna bi bé tééñga bé. 19 Ndi i len ini, ni ntjôô Nyambe+ nan nu a bi sôñ bé ikété mandutu ni njiiha nan yosôna; ndi ni bi kal le: “To, u nlama pohlene bés kiñe.” Nano, telbana i bisu bi Yéhôva inoñnaga ni matén manan ni mandap manan ma bikôkôa.’”*

20 I mbus, Samuel a sébél matén momasôna le ma tiige nye bebee,+ litén li Benyamin li pohlana.+ 21 I mbus, a sébél mahaa momasôna ma litén li Benyamin, lihaa li Matri li pohlana.+ Sôk i nsôk, Saulô man Kis a pohlana. Ndi i ngéda ba bi yéñ nye, ba bi tehe bé nye. 22 Ha nyen ba bi bat Yéhôva+ le: “Baa i mut nu a yé hana i homa nunu?” Yéhôva a timbhe le: “Ñ, a sôli ipôla mambegee.” 23 Bôt ba ke ngwéé, ba lona nye. I ngéda a bi telep i ñemkété bôt, a bé loo bôt bobasôna ntel,+ ba bé sugul nye i bituu. 24 Samuel a kal litén jolisôna le: “Baa ni ntehe i mut Yéhôva a mpohol?+ Mut to wada ikété litén a ta bé kiki nye.” Bôt ba litén bobasôna ba bôdôl lond le: “A kiñe, niñ ntandaa ngéda!”

25 Samuel a kal litén i mam kiñe+ i gwé kunde i bana, a tila mo i kaat, a bii yo i bisu bi Yéhôva. I mbus, a kal bôt bobasôna le ba huuak, hiki mut i ndap yé. 26 Saulô a témb i mbai yé i Gibéa; i bajogwét Yéhôva a bi tihba miñem, ba noñ nye. 27 Ndi ngim bijôñ bi bôt i kal le: “Baa i mut nunu a nla sôñ bés?”+ Ba kahal yan nye, ba bi lona bé to nye likébla.+ Ndi Saulô a bi pot bé to yom.*

11 I mbus ngéda, man Lôk Amôn+ le Nahas a lona ntôñ wé gwét bebee ni Yabes+ i Giléad. Bôt ba Yabes bobasôna ba kal Nahas le: “Boñ malômbla* ni bés, d’a yila bagwélél boñ.” 2 Ndi Nahas, man Lôk Amôn, a kal bo le: “M’a boñ ndik malômbla ni bé ibale ni neebe le me tôp hiki wada nan jis li walôm. M’a boñ hala inyu wéha Israel yosôna nyuu.” 3 Mimañ mi Yabes mi timbhe nye le: “Ti bés dilo disaambok inyu boñ le di om balegelnwin ni loñ Israel yosôna. Ibale mut nu a nsôñ bés a nene bé, d’a ti moo.” 4 I ngéda balegelnwin ba bi pam i Gibéa,+ i het Saulô a bé yééne, ba añle bôt ba litén bibañga bini gwobisôna, bôt bobasôna ba kahal ee makeñi.

5 Ha ngéda i, Saulô a bé lôl bikai i tat nyaga; Saulô a bat le: “Kii i nke bé? Inyuki bôt ba ñee?” Ha nyen ba bi añle nye bibañga bi bôt ba Yabes. 6 I ngéda Saulô+ a bi nok bibañga bi, mbuu u Nyambe u ti nye ngui, hiun hi bet nye. 7 A yoñ nyaga iba, a kit yo bikét bikét, a ti gwo balegelnwin le ba kap gwo ni loñ Israel yosôna. Balegelnwin ba bé lama kal litén le: “Haana nyen ba ga boñ nyaga i mut nu a ga noñ bé Saulô bo Samuel!” Bôt ba litén ba bôdôl kon Yéhôva woñi, ba nôgla, ba pam wengoñle mut wada.* 8 I mbus, Saulô a soñgol bo i Bézek, bôt ba litén li Yuda ba bé 30 000, bôt ba matén mape ma Israel ba bé 300 000. 9 Saulô ni bôt bé ba kal balegelnwin le: “Kena, ni kal bôt ba Yabes i Giléad le: ‘Yani, i mam ma kosi,* n’a kôhna tohi.’” Balegelnwin ba ke, kiki ba nlegel i nwin u, bôt ba Yabes ba nok maséé ngandak. 10 Ha nyen bôt ba Yabes ba bi kal Lôk Amôn le: “Yani, d’a ti bé moo, ni boñ ni bés kiki ni ngwés.”+

11 I kel i bé noñ ha, ilole kel i nye,* ba jôp i homa Lôk Amôn+ i bé, ba jôs bo gwét letee ni i kosi,* ba nol bo. I bet ba bi pei, ba sanda, kayéle bôt iba ba bé kiha bé. 12 I mbus, bôt ba litén ba kal Samuel le: “Bonjee ba bé kal le: ‘Baa Saulô nyen a kôli ba kiñe yés?’+ Tina bés bo, di nol bo.” 13 Ndi Saulô a kal le: “Mut to wada a nlama bé nôla len,+ inyule Yéhôva a ntohol Israel i len ini.”

14 I mbus ngéda, Samuel a kal bôt ba litén le: “Loga, di kenek i Gilgal+ inyu boñ le di kônde legel le Saulô nyen a yé kiñe.”+ 15 Bôt ba loñ bobasôna ba bi ke i Gilgal. Nyoo i Gilgal, ba téé Saulô kiñe i bisu bi Yéhôva. I mbus, ba ti bisesema inyu kôp nsañ ha i bisu bi Yéhôva;+ Saulô ni bôt ba Israel bobasôna ba tégbaha ngand ikété ngandak maséé.+

12 Sôk i nsôk, Samuel a kal bôt ba Israel bobasôna le: “Nuna-ki, me mboñ* mam momasôna ni bi bat me, me ti ki bé kiñe le i ane bé.+ 2 Nano, i kiñe ini yon i ga éga bé!*+ Me, me ñun, tjôñ tjem di mpôp, yak bon bem ba yé hana lôñni bé,+ me bi éga bé ibôdôl me mañge letee ni len ini.+ 3 Me nunu. Poda hana i bisu bi Yéhôva ni i bisu bi nhook wé:+ Nyaga i njee tole jagas li njee me bi kadal?+ Njee me bi pagbe yom, tole njee me bi nôgha ndutu? Njee a bi ti me bitek,* ndi me neebe inyu kôde* mbagi?+ Ibale me bi boñ hala, m’a timbhe i yom i.”+ 4 Ha nyen bon ba Israel ba bi timbhe le: “U nkadal bé yom i mut, u ntééñga bé mut, u neebe bé to yom i nlôl i moo ma mut nye ki nye.” 5 Ha nyen a bi kal bo le: “I len ini, Yéhôva a yé me mbôgi, yak nhook wé u yé me mbôgi le ni nléba le me gwé bé nsohi wo ki wo.”* Ba timbhe le: “A yé mbôgi.”

6 Ha nyen Samuel a bi kal le: “Yéhôva nu a bi ep Môsi bo Arôn le ba nyodna basôgôlsôgôl banan i loñ Égiptô+ a yé mbôgi. 7 Nano, telbana hana, me nlama kéés bé i bisu bi Yéhôva, me hôñlaha ki bé maboñok ma telepsép momasôna Yéhôva a bi boñ inyu nan ni inyu basôgôlsôgôl banan.

8 “Kiki Yakôb a njôp ndik i Égiptô,+ yak basôgôlsôgôl banan ba bôdôl sébél Yéhôva inyu bat nye mahôla,+ Yéhôva a om Môsi+ bo Arôn le ba nyodna basôgôlsôgôl banan i Égiptô, le ba yén hana i homa nunu.+ 9 Ndi ba bi hôya Yéhôva Nyambe wap, jon a sem+ bo i moo ma Siséra,+ ñane ntôñ gwét u Hazôr, i moo ma bôt ba Filistia+ ni i moo ma kiñe Môab;+ i bôt ba ba jôs bo gwét. 10 Ndi basôgôlsôgôl banan ba sébél Yéhôva le a hôla+ bo, ba kal nye le: ‘Di mboñ béba+ inyule di ntjôô Yéhôva, di bi ke i bégés bisat bi Baal+ ni bi Astarôt;+ nano, sôñ bés i moo ma baoo bés inyu boñ le di gwélél we.’ 11 Ha nyen Yéhôva a bi ômle bo Yérub-Baal,+ ni Bédan, ni Yéfta,+ ni Samuel;+ a sôñ bé i moo ma baoo banan ba ba yé bé ipañ, kayéle ni niñ ibabé nduña.+ 12 I ngéda ni bi tehe le Nahas,+ kiñe Lôk Amôn, i nlo i jôs bé, ni bi nai ndik me le me ti bé kiñe.+ Ndi ki le Yéhôva nyen a yé Kiñe+ nan. 13 Nano, i kiñe ni bi bat, yo ini; yon ni bi pohol. Yéhôva a nti bé kiñe.+ 14 Ibale ni nkon Yéhôva+ woñi, ni gwélél nye,+ ni nôgôl ki kiñ+ yé, ni ndogbene bé mambén ma Yéhôva; ibale bé ni kiñe nan ni nôgôl Yéhôva Nyambe nan, mam ma ga ke loñge inyu nan. 15 Ndi ibale ni nôgôl bé kiñ i Yéhôva, ni ndogbene ki mambén ma Yéhôva, Yéhôva a ga kogse bé lôñni basañ+ banan. 16 Nano, telbana ha, ni tehe hélha jam Yéhôva a ga boñ i bisu binan. 17 Baa ngéda libumbul li blé i nkola bé? Ndi m’a bat Yéhôva le a om mbambat ni nop; ha nyen n’a yi, ni nok ki le ni bi boñ jam libe i mis ma Yéhôva i ngéda ni bi bat kiñe.”+

18 Ha nyen Samuel a bi sébél Yéhôva, Yéhôva a boñ le mbambat i bam, yak nop a no yokel, hala a boñ le bôt ba litén bobasôna ba kon Yéhôva bo Samuel woñi ngandak. 19 Litén jolisôna li kal Samuel le: “Soohe Yéhôva inyu bagwélél+ boñ, inyule di gwé bé ngôñ i wo; inyule ikété bibéba gwés gwobisôna, di bi kônde ki béba ipe i ngéda di bi bat kiñe.”

20 Samuel a kal litén le: “Ni kon bañ woñi. Hala a yé maliga le ni mboñ i bibéba bi gwobisôna. Ndi ni kôm bañ Yéhôva+ mbus, gwéélana ki Yéhôva ni ñem+ nan wonsôna. 21 Ni kôm bañ nye mbus inyu noñ bikwéha bi banyambe*+ bi bi gwé bé nseñ,+ bi nla bé to sôñ bé inyule bi yé bisat bi yañga.* 22 Inyu lipém li jôl jé+ nyen Yéhôva a ga tjôô bé litén jé,+ inyule Yéhôva a bi mal kit le a ga yilha bé litén jé.+ 23 I yem pes, me yé mbén i waa soohe inyu nan; ibale me mboñ hala, wee me mboñ béba i mis ma Yéhôva, jon m’a ke ki ni bisu i niiga bé njel i yé loñge ni i i téé sép. 24 Kona ndik Yéhôva+ woñi, ni téñbe ki i gwélél nye* ni ñem nan wonsôna, inyule ni ntehe mam makeñi a bi bôñôl bé.+ 25 Ndi ibale ni nai i boñ béba, bé ni kiñe+ nan ni ga tjiba.”+

13 Saulô a bééna...* nwii i ngéda a bi yila kiñe.+ I ngéda a bi ane loñ Israel nwii ima, 2 Saulô a pohol 3 000 di bôt ikété bôlôm ba Israel; 2 000 di bé ni Saulô i Mikmas ni i mbok dikôa i Bétel, 1 000 hi bé ni Yônatan+ i Gibéa+ nu Benyamin. Bini bisônda bipe bi bi yégle, a huuha hiki wada wap i ndap yé libadô. 3 Ha nyen Yônatan a bi yémbél ntôñ bisônda u bôt ba Filistia+ u u bé i Géba,+ bôt ba Filistia ba nok ki i jam li. Saulô a hem hioñ+ ni loñ yosôna, a kal le: “I mbéda le Lôk Héber i yi hala!” 4 Israel yosôna i bi nok i nwin unu: “Saulô a nyémbél ntôñ bisônda u bôt ba Filistia, inyu hala nyen Israel a mbôdôl numbul bôt ba Filistia bôô njiñ.” Jon ba bi legel bôt ba litén le ba noñ Saulô i Gilgal.+

5 Bôt ba Filistia ba kodba inyu jôs Israel gwét, ba bééna 30 000 ma bikak, ni 6 000 di bakilhosi, ni ngandak bisônda kiki lisege li li yé i ngwañ tuye;+ ba bet, ba yééne i Mikmas i pes likôl i Bét-Aven.+ 6 Bon ba Israel ba tehe le mam ma nlet ngandak inyule ba bé yi ha bé hee ba kee, jon ba bi bôdôl yéñ masolbene i bihôk,+ maaa, bahoma ba yé ntémék ni i bibee. 7 Ngim bon ba Lôk Héber i bi yap Yordan, i ke i Gad ni i Giléad.+ Ndi Saulô a bé a ngi yii i Gilgal, i bôt bobasôna ba bi noñ nye, ba bé kon woñi, ba sehlaga. 8 A kônde bem dilo disaambok kiki Samuel a bi ti likak,* ndi Samuel a bi lo bé i Gilgal, yak bôt ba kahal tjôô Saulô. 9 Sôk i nsôk, Saulô a kal le: “Lonana me binuga inyu sesema i ntul hié ni sesema inyu kôp nsañ.” I mbus, a ti sesema i ntul hié.+

10 Ndi kiki Saulô a bi mal ndigi ti sesema i ntul hié, Samuel a lo. Saulô a pam i boma nye ni yéga* nye. 11 Samuel a bat nye le: “Kii u mboñ?” Saulô a timbhe le: “Me ntehe le bôt ba yé i tjôô me,+ to we u bi lôl bé i ngéda u bi kal, yak bôt ba Filistia ba yé i kodba i Mikmas.+ 12 Jon me nhoñol le: ‘Nano nyen, bôt ba Filistia ba ga sôs i Gilgal inyu jôs me, ndi me me yé ngi to kônha ñem* u Yéhôva maséé.’ Inyu hala nyen me ntine sesema i ntul hié.”

13 Ndi Samuel a timbhe Saulô le: “U mboñ bijôñ. U nôgôl bé mbén Yéhôva Nyambe woñ a bi ti we.+ Ibale u nôgôl nye, ki Yéhôva a mboñ le bon boñ botama bon ba ane Israel mba ni mba. 14 Ndi nano, ane yoñ y’a nom+ bé. Yéhôva a ga léba mut nu a nkônha ñem+ wé maséé, nyen Yéhôva a ga téé le a énél litén+ jé, inyule u nôgôl bé oda Yéhôva a bi ti we.”+

15 I mbus, Samuel a nyodi i Gilgal, a bet i Gibéa nu Benyamin. Saulô a soñgol bôt ba litén, i bôlôm ba bi yégle ni nye, ba bé 600.+ 16 Saulô, man wé Yônatan, ni bôt ba bi yégle lôñni bo ba bé yééne i Géba+ nu Benyamin, bôt ba Filistia ba bak i Mikmas.+ 17 Mintôñ mi bisônda mi tôbôtôbô mi bé nyodi i ñamb u bisônda u bôt ba Filistia. Mi bak nkabak mintôñ maa. Ntôñ wada u bé yoñ njel i nke i Ôfra ni i loñ Sual; 18 ntôñ umpe u bé u yoñ njel i nke i Bét-Hôron;+ ntôñ u nyônôs aa u bé u yoñ njel i nke i nwaa nkoñ u u yé ngii nsôsôgô u Zébôim, inyu ke i ñoñ.

19 Ha ngéda i, ñôô bikei to wada a bé bé i loñ Israel yosôna, inyule bôt ba Filistia ba bi kal le: “I mbéda bé le bon ba Lôk Héber ba bañ paminsoñ to makoñ.” 20 Jon bon ba Israel bobasôna ba bé sôs yak bôt ba Filistia inyu hôl disoo tjap, bipikas gwap, minkuleñ* nwap ni minhôdôk nwap mi bakwade. 21 Inyu hôl hisoo, pikas, nwas u mimpén maa, nkuleñ, tole inyu tibil likoñ ba ntindne nyaga, ndamba i bé pim* yada. 22 Inyu hala nyen, mut to wada a bééna bé pansoñ to likoñ ikété bôt ba bé lôñni Saulô bo Yônatan; ndik Saulô bo man wé Yônatan+ bon ba bééna bijôl bi gwét.

23 Ndi ntôñ bisônda u bôt ba Filistia u bi telep i njel i ntagbene i nsôsôgô u Mikmas.+

14 Kel yada, Yônatan+ man Saulô a kal ngwélél nu a bé a bééga bijôl gwé bi gwét le: “Di kenek nyoo ii pes, i homa bôt ba Filistia ba yé.” Ndi a bi yis bé isañ. 2 Saulô a bé bebee ni Gibéa,+ isi e grénad i i yé i Migrôn. Jam kiki bo 600 bisônda i bé lôñni nye.+ 3 (Ahiya nyen a bé a hééba éfôd.*+ A bé man Ahitub,+ Ahitub a bak manyañ Ikabôd,+ man Finéhas,+ man Éli+ nu a bé prisi Yéhôva i Silô.)+ To bôt ba loñ ba bi yi bé le Yônatan a bi ke. 4 Mu njel Yônatan a bi nôñôl inyu ke i homa bôt ba Filistia ba bé, hiki pes i njel i bééna liaa li li mpôna lisoñ. Liaa jada li bééna jôl le Bôzes, liaa lipe li bééna jôl le Séné. 5 Liaa jada li bé i pes ñombok, li bak li téé kiki mbiñ i mbombom Mikmas; lini liaa lipe li bé nwelmbok i mbombom Géba.+

6 Ha nyen Yônatan a bi kal mbegee bijôl gwé bi gwét le: “Di kenek ii pes, i homa bôt ba ngikweeba+ bana ba yé. Bebek Yéhôva a ga hôla bés, inyule jam jo ki jo li nla bé sôña Yéhôva i tohol to ni ndék+ bôt, to ni ngandak bôt.” 7 Jon mbegee bijôl gwé bi gwét a bi kal nye le: “Boñ yom yosôna ñem woñ u ntinde we i boñ. Kee to numbe homa u gwé ngôñ, me ga noñ we to numbe homa ñem woñ u ntinde we i ke.” 8 I mbus, Yônatan a kal le: “Di kenek i homa bôt ba ba yé, inyu boñ le ba yi le di yé ha. 9 Ibale ba nkal bés le: ‘Telbana ha, bés di nlo i koba bé!’ D’a telep i homa di yé, d’a bet bé i ke boma bo. 10 Ibale ba nkal bés le: ‘Beda, ni koba bés!’ Hala nyen a ga ba yimbne+ yés le di nlama bet, inyule Yéhôva a nsem bo i moo més.”

11 Ha nyen bo iba ba bi boñ le bôt Filistia ba tehe bo. Bôt ba Filistia ba kal le: “Béñgnana ki! Bon ba Lôk Héber bana ba mbôdôl pémél i mapondo i het ba bi solop.”+ 12 Bôt ba Filistia ba kal Yônatan bo mut a mbeglene nye bijôl bi gwét le: “Beda, ni koba bés, di mboñ bé jam nano!”+ Ha nyen Yônatan a bi kal mbegee bijôl gwé bi gwét le: “Noñ me, inyule Yéhôva a nsem bo i moo ma Israel.”+ 13 Yônatan a bé bet* ni moo ni makôô, mbegee bijôl gwé bi gwét a noñok nye; Yônatan a bôdôl bép bôt ba Filistia, ba kwok, mbegee bijôl gwé bi gwét a nolok bo. 14 Munu bisañ bi bisu bini, Yônatan ni mbegee bijôl gwé bi gwét ba bi nol jam kiki bo 20 ma bôt ibabé le ba kee haa.*

15 Ha nyen bisônda bi bi yégle i ñamb u bisônda, ni bisônda gwobisôna ba bi bugus, bi kon woñi; yak mintôñ+ mi bisônda bi tôbôtôbô mi kon woñi. Hisi hi kahal nyeñg, Nyambe a boñ le ba kahal kon woñi. 16 Bôt ba faa ba Saulô ba ba bé i Gibéa+ nu Benyamin ba tehe le bôt ba Filistia ba yé ikété yubda.+

17 Saulô a kal bôt ba ntôñ wé le: “Soho, soñglana bôt inyu tehe njee a nhañ.” I ngéda ba bi soñgol bôt, ba tehe le Yônatan ni mbegee bijôl gwé bi gwét ba ta bé. 18 Saulô a kal Ahiya+ le: “Lona Nkuu u bañga Nyambe!” (Inyule Nkuu u bañga Nyambe u bé ni bon ba Israel ha ngéda i.*) 19 Kiki Saulô a bé a ngi pôdhak prisi, i liyôgbe li bé i ñamb u bôt ba Filistia li bé kônde ndik bet, bet ni bet. I mbus, Saulô a kal prisi le: “Nwas i jam u yé i boñ.”* 20 Ha nyen Saulô ni bôt ba ntôñ wé wonsôna ba kodba, ba ke i jo gwét, ba koba le bôt ba Filistia ba yé i nolna ni pansoñ, yubda i bé ngandak kiyaga. 21 Yak i bon ba Lôk Héber ba bé lôñ yada ni bôt ba Filistia, ba ba bi ke lôñni bo i jo gwét, ba bi témb i pes Israel, isi énél i Saulô bo Yônatan. 22 Kiki bon ba Israel bobasôna ba bi solop+ i mbok dikôa i Éfraim, ba nok le bôt ba Filistia ba nke ngwéé, yak bo ba jôp i gwét. 23 Yéhôva a bi tohol Israel i kel+ i, gwét bi bi ke haa, bi pam letee ni i Bét-Aven.+

24 Ndi bon ba Israel ba bé nwaak i kel i, inyule Saulô a bi boñ bo le ba kum soñ le: “Tiihe tiihe ni mut a nje bijek* gwo ki gwo ilole kôkôa i nkwo, ilole me nyémbél baoo bem!” Jon mut nye ki nye ikété litén a bi je+ bé.

25 Ntôñ* wonsôna u jôp i lipan, ba koba wéi u nkôba ’isi. 26 I ngéda bôt ba bi jôp i lipan, ba koba wéi u ntoi, ndi mut to wada a bi tjak bé hinoo mu le a la, inyule i soñ ba bi kum i bé kônha bo woñi. 27 Ndi Yônatan a bi nok bé i ngéda isañ a bé kumha bôt soñ,+ jon a bi nand lisuk li kék a bééna i woo, a yube jo ikété babi wéi. I ngéda a bi la wéi, mis mé ma kahal bai. 28 Mut wada a kal nye le: “Isoñ a nkumha litén soñ le: ‘Tiihe tiihe ni mut a nje bijek len!’+ Inyu hala nyen bôt ba yé nwaak ngandak.” 29 Ha nyen Yônatan a bi kal le: “Tata a nlona bikuu* bikeñi ikété loñ. Béñge kiki mis mem ma mbai inyule me nje ndék wéi. 30 Ibale bôt ba bana kunde+ i je i gwom ba nkadal yak baoo bap, ki hala a mba loñge jam! Inyule ki di nol ngandak bôt ba Filistia iloo ha.”

31 I kel i, ba bi noñ bôt ba Filistia ibôdôl i Mikmas letee ni i Ayalôn,+ hala a kônde wéés bisônda. 32 Ha nyen bôt ba ke ngwéé, ba kwél gwom ba bi kadal, ba yoñ mintômba, nyaga ni bon ba nyaga, ba nôlôl gwo ha nso ’isi, ba bôdôl je gwo mbôda ni matjél.+ 33 I mbus, ba kal Saulô le: “Nun-ki! Bôt ba yé i boñ béba i mis ma Yéhôva, ba yé je minsôn mi nuga mbôda ni matjél.”+ Ha nyen Saulô a bi kal le: “Ni ndogbene Nyambe. Ni pala biiñgaha ngok ikeñi i pes yem.” 34 I mbus, Saulô a kal le: “Kena, ni kal bôt ba ntôñ bisônda le: ‘Hi mut a nlama lona nyaga yé tole ntômba wé, a nôlôl gwo hana, ndi a je. Ni je bañ minsôn mbôda ni matjél+ inyule hala a yé béba i mis ma Yéhôva.’” Hala nyen hiki wada wap a bi lona nyaga i u u, a nol yo ha. 35 Saulô a bi ôñôl Yéhôva+ juu li bisesema. Hala a yé juu li bisesema li bisu le a ôñôl Yéhôva.

36 I mbus, Saulô a kal le: “Hala kiki u u nsude, loga di noñ bôt ba Filistia, di kadal yak nkus wap letee ni maye ma kel. Di nwas bañ le mut to wada a pei.” Ba timbhe nye le: “Boñ jam li nene loñge i mis moñ.” I mbus, prisi i kal le: “Loga, di bat bañga Nyambe.”+ 37 Saulô a bat Nyambe le: “Baa me nlama sôs inyu noñ bôt ba Filistia?+ Baa u ga nwas le Israel a yémbél bo?” Ndi i yokel nu, Nyambe a timbhe bé nye. 38 Jon Saulô a bi kal le: “Lona hana, a bé bobasôna ba ni yé baane ba mintôñ mi gwét, i mbéda le i béba i mbôña len i yiba. 39 Me nkum soñ ni niñ i Yéhôva nu a ntohol Israel le, to ibale man wem Yônatan nyen a gwé njom, a nlama wo.” Ndi mut to wada a bi timbhe bé nye. 40 I mbus, a kal bôt ba Israel bobasôna le: “Kena pes yada, me ni man wem Yônatan di ntelep ii pes ipe.” Litén li kal Saulô le: “Boñ jam li nene loñge i mis moñ.”

41 Saulô a kal Yéhôva le: “A Nyambe nu Israel, timbhe bés ni njel Tumim!”+ Ha nyen mbam i kwél Yônatan bo Saulô, litén li pei. 42 I mbus, Saulô a kal le: “Leña mbam+ ipôla me ni man wem Yônatan.” Mbam i kwél Yônatan. 43 Ha nyen Saulô a bi kal Yônatan le: “Kal me kii u mboñ?” Yônatan a timbhe nye le: “Me bak me tjak lisuk li kék i i yé me i woo+ ikété wéi, me yoñ ndik ndék, me je. Me nunu! Nolok me!”

44 Ha nyen Saulô a bi kal le: “Nyambe a kogse me bañga bañga ibale u nwo bé, a Yônatan.”+ 45 Ndi litén li kal Saulô le: “Baa Yônatan nu a mboñ le Israel a yémbél*+ i len ini a nlama wo? Bés di nla bé neebe hala! Di nkum soñ ni niñ i Yéhôva le to hiôñ hiada i ño wé hi’a kwo bé ’isi, inyule ni ngui i Nyambe nyen a mboñ mam i len ini.”+ Hala nyen litén li bi tohol* Yônatan, a wo bé.

46 Jon Saulô a bi noñ ha bé bôt ba Filistia, bôt ba Filistia ba témb i nkoñ wap.

47 Saulô a bi boñ le ane yé i kônde bana ngui i Israel, a jôs ki baoo bé bobasôna ba ba bé bipes gwobisôna: Lôk Môab,+ Lôk Amôn,+ Lôk Édôm,+ bikiñe bi Zôba+ ni bôt ba Filistia,+ hiki homa a bé ke, a bé yémbél bo. 48 A bi jo gwét ni makénd, a yémbél Lôk Amalek,+ a tohol ki Israel i moo ma baoo bé.

49 Bon bôlôm ba Saulô bana le Yônatan, Isvi ni Malkisua.+ A bééna bingond biba; jôl li ngond yé bisu le Mérab,+ jôl li ngond yé i mbus le Mikal.+ 50 Jôl li nwaa Saulô li bé le Ahinôam, ngond Ahimaas. Jôl li ñane ntôñ wé gwét wonsôna li bé le Abner,+ man Ner, nyandôm Saulô. 51 Kis+ nyen a bé isañ Saulô. Ner,+ isañ Abner, a bé man Abiel.

52 Gwét ni bôt ba Filistia bi bééna ngui i dilo tjodisôna di ane i Saulô.+ Hiki ngéda le Saulô a bé a tehe mut a gwé ngui tole a gwé ñem ngui, a bé a yoñ nye i ntôñ wé gwét.+

15 I mbus, Samuel a kal Saulô le: “Yéhôva a bi om me le me téé* we kiñe i litén jé Israel;+ nano emble jam Yéhôva a mpot.+ 2 Yéhôva Nyambe nu mintôñ mi gwét a nkal le: ‘M’a kogse bon ba Lôk Amalek inyule ba bi lo i jôs Israel i ngéda a bi nyodi i Égiptô.+ 3 Nano kenek, u jôs bon ba Lôk Amalek+ gwét, u tjé+ bo lôñni gwom gwobisôna ba gwé. U nlama bé nwas to wada;* u nlama nol+ bo, munlôm ni muda, mañge ni nkéñéé man, nlôm nyaga ni ntômba, kamél ni jagas.’”+ 4 Ha nyen Saulô a bi sébél ntôñ wé gwét i Télaim, a soñgol wo; u bééna 10 000 di bisônda bi bi bé lôl i Yuda,+ 200 000 bisônda bi bi nkil ’isi bi bé lôl i matén ma Israel mape.

5 Saulô a bi ke letee ni i tison i Amalek, a amb bo* bebee ni nsôsôgô.* 6 Saulô a kal Lôk Ken+ le: “Kena haa ni bon ba Lôk Amalek, tiga le me tjé bé lôñni bo.+ Inyule ni bi unda bon ba Israel+ bobasôna loñgeñem* i ngéda ba bi nyodi i Égiptô.” Inyu hala nyen Lôk Ken i bi bagla ni Lôk Amalek. 7 I mbus, Saulô a jôs Lôk Amalek+ gwét ibôdôl i Havila+ letee ni i Sur+ nu a yé bebee ni Égiptô. 8 A gwel kiñe Lôk Amalek le Agag,+ ndi bana bôt bape bobasôna, a tjé bo ni pansoñ.+ 9 Ndi Saulô ni bôt bé ba bi nol bé Agag,* to bilém bi bi bé bilam, to nyaga, to bilém bi mahoñ, to mintômba, to gwom gwobisôna bi bé bilam.+ Ba bi gwés bé tjé gwo. Ndi ba bi tjé gwom gwobisôna bi bi bé lémél bé bo ni bi bi bééne bé bo nseñ.

10 I mbus ngéda, Yéhôva a kal Samuel le: 11 “Me ntam* le me bi téé Saulô kiñe, inyule a nkôm me mbus, a nôgôl bé to bibañga+ gwem.” Hala a bi tééñga Samuel ngandak, a yemhe Yéhôva u+ wonsôna. 12 Samuel a pule tôde kegla, a ke i tehe Saulô, ndi ba kal Samuel le: “Saulô a nke i Karmel,+ a ntéé jél inyu lipém+ jé. I mbus, a jôp i njel, a sôs i Gilgal.” 13 I ngéda Samuel a bi sôk a boma nye, Saulô a kal nye le: “Yéhôva a sayap we. Me nôgôl mbén Yéhôva.” 14 Ha nyen, Samuel a bi kal le: “Ibale hala, inyuki me nok+ mintômba ni nyaga bi mbégél?” 15 Ndi Saulô a timbhe le: “Bi nlôl i Lôk Amalek, bisônda bi nol bé* mintômba minlam ni nyaga ilam inyu ti gwo Yéhôva Nyambe woñ sesema; ndi di ntjé bini gwom bipe.” 16 Samuel a kal Saulô le: “Yén nwee! Nwas me añle we i jam Yéhôva a nkal me len juu.”+ Saulô a kal nye le: “Podok!”

17 Samuel a kônde le: “I ngéda Yéhôva a bi téé we le u éga matén ma Israel, ni i ngéda u bi yila kiñe Israel,+ wemede u bé tehe+ le u yé yañga mut. 18 I mbus ngéda, Yéhôva a ti we nson, a kal le: ‘Ke tjé+ Lôk Amalek, bibéba bi bôt. Jôs bo gwét letee u sas bobasôna.’+ 19 Inyuki u nôgôl bé Yéhôva? Ndi u ñôt ngwéé, u yoñ nkus ni huluk ñem;+ ngo u mboñ béba i mis ma Yéhôva!”

20 Saulô a timbhe Samuel le: “Ndi me nôgôl nga Yéhôva? Me bi ke i boñ nson Yéhôva a bi om me i boñ, me gwel Agag, kiñe Lôk Amalek, me tjé+ ki Lôk Amalek. 21 Ndi bôt ba litén bon ba nyoñ mintômba, nyaga ni gwom bilam mu nkus u bé lama tjiba, le ndi ba sémél gwo Yéhôva Nyambe woñ i Gilgal.”+

22 Ha nyen Samuel a bi kal le: “Baa u nhoñol le bisesema bi ntul i hié ni bisesema+ bipe bi nlémél Yéhôva iloo i nôgôl kiñ Yéhôva? Emble! Manôgla ma yé nseñ iloo bisesema,+ i tééda bañga yé li nloo mahoñ+ ma balôm ba mintômba; 23 inyule i bana ño ndok+ li yé béba kiki i ke i ngambi,+ i boñ mam ni lipamal li yé kiki i ke makañ ni bégés bisat.* Hala kiki u ntjél nôgôl Yéhôva,+ yak nye a ntjél we, w’a ba ha bé kiñe.”+

24 Saulô a kal Samuel le: “Me mboñ béba, me nôgôl bé oda i Yéhôva, to bipôdôl gwoñ, inyule me nkon bôt ba litén woñi, me nôgôl bo. 25 Jon, soho, nwéhél me i béba me mboñ, témb lôñni me inyu boñ le me ôôp i bisu bi Yéhôva.”+ 26 Ndi Samuel a kal Saulô le: “M’a témb bé lôñni we, inyule u ntjél nôgôl kiñ Yéhôva; yak Yéhôva a ntjél we, w’a ba ha bé kiñe Israel.”+ 27 Kiki Samuel a bi hielba le a nkahal ke, Saulô a kabda nye munu linjek li mbot, li wéhi. 28 Ha nyen, Samuel a kal nye le: “I len ini, Yéhôva a nkadal ane i Israel i moo moñ, a ga ti yo mut numpe nu a yé loñge iloo we.+ 29 Nulipém nu Israel+ a ga tembee+ bé, a ga héñha bé to mahoñol,* inyule a ta bé mut binam nu a nhéñha mahoñol.”*+

30 Saulô a kal le: “Soho, témb lôñni me inyu boñ le me ôôp i bisu bi Yéhôva Nyambe+ woñ. Hala a ga ti me lipém i bisu bi mimañ mi litén jem ni i bisu bi Israel.” 31 Ha nyen Samuel a bi ke lôñni Saulô, Saulô a ôôp i bisu bi Yéhôva. 32 Samuel a kal le: “Lonana me Agag hana, kiñe Lôk Amalek.” Agag a tiige nye bebee, to hala kiki a bééna bé ngôñ,* inyule Agag a bé pot mu ñem wé le: ‘Me nyi le ba ga nol ha bé me.’* 33 Ndi Samuel a kal le: “Kiki pansoñ yoñ i bi boñ le ngandak bôda i nimis bon bap, hala nyen yak nyuñ a ga nimis man.” Ha nyen Samuel a bi señde Agag bikét bikét ni pansoñ, i bisu bi Yéhôva i Gilgal.+

34 I mbus, Samuel a témb i Rama, Saulô a huu i mbai yé i Gibéa nu Saulô. 35 Samuel a bi tehe ha bé Saulô letee a wo, inyule Saulô+ a bi siidaha Samuel ñem ngandak. Yak Yéhôva a bi tam le a bi téé Saulô kiñe Israel.+

16 Yéhôva a bi sôk a kal Samuel le: “W’a ee Saulô+ letee ni ngéda mbe? Ndi ki le me ntjél nye le a ba ha bañ kiñe Israel.+ Yônôs môô+ i toñ ntômba, u kee yak Yésé,+ mut Bétléhém, inyule me mpohol lok yé yada le i ba kiñe.”+ 2 Ndi Samuel a kal le: “Ibale me nke nyoo, ndi Saulô a nok hala, a ga nol me.”+ Yéhôva a timbhe nye le: “Yoñ man nyaga, u kal le: ‘Me nlo i ti Yéhôva sesema.’ 3 W’a sébél Yésé le a loo i sesema; i mbus, m’a kal we jam u nlama boñ. I mut m’a unda we,+ u nlama hoo nye môô.”

4 Samuel a bi boñ kiki Yéhôva a bi kal nye. I ngéda a bi bol i Bétléhém,+ mimañ mi tison mi tehe nye, mi kahal kon woñi, mi bat nye le: “Baa u nlo ni nsañ?” 5 A timbhe bo le: “Me nlo ni nsañ. Me nlo i ti Yéhôva sesema. Pubhana bébomede, ni loo ni me i sesema.” I mbus, a boñ le Yésé ni bon bé bôlôm ba ba bapubhaga, a naña bo i sesema. 6 I ngéda ba bi lo, a tehe Éliab,+ a kal le: “Ibabé pééna nhook u Yéhôva unu won u téé i bisu gwé.” 7 Ndi Yéhôva a kal Samuel le: “U béñge bañ su wé, to ntel+ wé inyule me ntjél nye. Inyule mut binam a ntehe bé mam kiki Nyambe, mut binam a ntehe i mam ma nene i mis, ndi Yéhôva a ñañ miñem.”+ 8 I mbus, Yésé a sébél Abinadab,+ a lona nye i bisu bi Samuel, ndi Samuel a kal le: “To nye Yéhôva a mpohol bé.” 9 I mbus, Yésé a lona Sama,+ ndi Samuel a kal nye le: “To nye Yéhôva a mpohol bé.” 10 Yésé a bi lona bon bé bôlôm basaambok i bisu bi Samuel, ndi Samuel a kal nye le: “Yéhôva a mpohol bé to wada ikété yap.”

11 Sôk i nsôk, Samuel a bat Yésé le: “Baa bon boñ bôlôm bobasôna bana?” A timbhe nye le: “Nu mbus+ nyen a ta bé hana; a yé i tat mintômba.”+ Ha nyen Samuel a bi kal Yésé le: “Om mut i yoñ nye, inyule di nla bé yén i je ibale a yé ngi lo.” 12 Yésé a om mut i yoñ David, ba lona nye i bisu bi Samuel. A bé kôyôp, a bak a ngi yii mañge wanda, a bééna mis malam, a bak nlam.+ Ha nyen Yéhôva a bi kal le: “Telep, hoo nye môô inyule nyen me mpohol!”+ 13 Samuel a bi yoñ toñ i môô,+ a hoo David i bisu bi lôknyañ i bôlôm. Mbuu u Yéhôva u kahal ti David ngui ibôdôl i kel i.+ I mbus ngéda, Samuel a telep, a témb i Rama.+

14 Mbuu u Yéhôva u bi nyodi Saulô,+ Yéhôva a nwas le mahoñol mabe ma* kahal tééñga nye.+ 15 Bagwélél ba Saulô ba kal nye le: “Wemede u ntehe le Nyambe a nwas le mahoñol mabe ma tééñga we. 16 Soho a nwet wés, ti oda le bés bagwélél boñ ba di téé i bisu gwoñ, di yéñ mut nu a nyi kôt hiluñ.+ Hiki ngéda Nyambe a nwas le mahoñol mabe ma tééñga we, i mut nu a ga kôt hiluñ, hala a hôgbaha we.” 17 Saulô a kal bagwélél bé le: “Soho, ni yiñil me mut nu a nyi kôt hiluñ, ni lona me nye.”

18 Ngwélél wé wada a kal le: “Me nyi man Yésé wada, mut Bétléhém, a nyi kôt hiluñ, a gwé ñem ngui, a yé ki njogwét+ nunkeñi, a nyi hop, a bak nlam,+ yak Yéhôva a yé lôñni nye.”+ 19 Ha nyen Saulô a bi ep balegelnwin yak Yésé, le ba kal nye le: “Ômle me man woñ David nu a yé ntat bilém.”+ 20 Yésé a bi yoñ jagas, a bééga jo bret, hibôi* hi wai, man kembee; a om gwo ni man wé David yak Saulô. 21 Hala nyen David a bi ke yak Saulô, a bôdôl gwélél nye.+ Saulô a gwés David ngandak, David a yila mbegee bijôl gwé bi gwét. 22 Saulô a ômle Yésé nwin le: “Soho, nwas le David a kônde gwélél me, inyule a nlémél me.” 23 Hiki ngéda Nyambe a bé a nwas le mahoñol mabe ma tééñga Saulô, David a bé a yoñ hiluñ, a kôt hio, hala a bé hôgbaha Saulô, a boñ ki le a nok loñge; mahoñol mabe ma tééñga ha bé nye.+

17 Bôt ba Filistia+ ba bi kot bisônda* gwap inyu kôôba gwét. Ba bi kodba i Sôkô,+ nu a yé i nkoñ u Yuda, ba yén i Éfes-Damim+ nu a yé ipôla Sôkô ni Azéka.+ 2 Saulô ni bon ba Israel ba kodba, ba yén i nsôsôgô* u Éla,+ ba kôôba mintôñ nwap mi gwét inyu jôs bôt ba Filistia. 3 Bôt ba Filistia ba bé i ngii hikôa hiada, bon ba Israel ba bak i ngii hikôa hipe, tegep mbok i bak ipôla yap.

4 Ha nyen njogwét nunkeñi wada a nyodi nyoo i pes i bôt ba Filistia; jôl jé li bé le Gôliat,+ mut Gat,+ ntel wé u bé dikéñéé di moo disamal ni nsamblak libai li woo* jada. 5 A bééna kôñgô i mamuna i ño, a bé a hééba kôti mamuna i i bé mbañak kiki maloi ma tjobi. I kôti+ ini i bé yét 5 000 di sékel.* 6 Bibende bi mamuna bi bé hô nye makôô, likoñ+ li mamuna li bak nye nsomok i mbus. 7 Kék i likoñ jé i bé ikeñi kiki kék ba ngwélél inyu bañ mabadô,+ nsoñ u likoñ jé u bé ni kei,* u yédék 600 sékel;* mut a bé bôk nye bisu, nyen a bé a bééga ben yé. 8 I ngéda Gôliat a bi telep, a bôdôl sébél bisônda bi Israel,+ a kal bo le: “Inyuki ni ntéé mintôñ minan mi gwét hana inyu jôs bés? Baa me ta bé man Filistia, bé ni bak bagwélél ba Saulô? Pohlana mut ikété nan, a sôs i jôs me. 9 Ibale a gwé ngui, a nol ki me, di ga yila bagwélél banan. Ndi ibale men me nyémbél nye, me nol nye, ni ga yila bagwélél bés, ni kahal sélél bés.” 10 Man Filistia a kônde le: “I len ini, me nyumbla* mintôñ mi gwét mi Israel.+ Ni ômle me mut, me ni nye di joo!”

11 I ngéda Saulô ni bon ba Israel bobasôna ba bi nok bibuk bi man Filistia, ba kon woñi ngandak, ba kahal sehla.

12 Ndi David a bé man Yésé, mut nu a bé yééne i Éfrata,+ hala wee Bétléhém+ nu a yé nkoñ u Yuda; Yésé+ a bééna bon bôlôm juem,+ a bé ki mañ mut ngandak i ngéda Saulô a bé kiñe. 13 Bon bôlôm ba Yésé ba bisu baa ba bé i ntôñ gwét+ u Saulô. I bon bé bo baa ba, môl map ma bé le: nu bisu le Éliab,+ nu yônôs iba le Abinadab,+ nu yônôs aa le Sama.+ 14 David a bé man nu mbus,+ ndi bon ba bisu baa ba bé i gwét ni Saulô.

15 Ha ngéda i, David a bé ngwélél nu Saulô, ndi a bé a ntémb i Bétléhém inyu tat mintômba+ mi isañ. 16 Mu nlélém ngéda, man Filistia a bé a lo, a telep i bisu bi bon ba Israel hiki kegla ni hiki kôkôa, a bi boñ hala 40 ma dilo.

17 Kel yada, Yésé a kal man wé David le: “Soho, yoñ i sel* ini i minwañak mi mis ma blé, ni jôm li bret, pala kena gwo lôknyuñ i ñamb bisônda. 18 Yoñ ki jôm li bipes bi mimabga mi milik,* u ti gwo ñane hikôô bisônda. Ke béñge too lôknyuñ i yé mbôô, u lona ki me biyimbne le ba yé i niñ.” 19 Bon ba Yésé ba bé lôñni Saulô ni bana bon ba Israel bape i nsôsôgô* u Éla+ inyu jôs bôt ba Filistia.+

20 David a bi pule tôde kegla, a yék mut i tééda mintômba; a kañ mambegee, a ke kiki isañ a bi kal nye. I ngéda a bi pam i ñamb bisônda, bisônda bi bé ke i homa ba njul gwét, ba leñek nlondok u gwét. 21 Bon ba Israel ni bôt ba Filistia ba téé mintôñ nwap mi gwét, ntôñ wada u nunuk unu umpe. 22 Ha nyen David a bi pala yék mambegee mé yak ntééda mambegee, a ke ngwéé i homa ba njul gwét. Kiki a mpam nyoo, a bôdôl bat too lôknyañ+ i yé mbôô.

23 Kiki David a bé a ngi podok, i njogwét nunkeñi nunu le Gôliat,+ man Filistia, mut Gat, a lo, a pémél mu ntôñ u gwét u bôt ba Filistia, a bôdôl pot minlélém mi bibuk a bi bôk a pot;+ David a nok. 24 I ngéda bon ba Israel bobasôna ba bi tehe i mut nu, ba kon woñi,+ ba ôt ngwéé. 25 Bon ba Israel ba kal le: “Baa ni ntehe i mut nunu a yé i lo? A nlo i nyumbla Israel.+ I mut a ga nol Gôliat, kiñe i ga ti nye lingwañ likeñi, i ti nye ngond+ yé, yak lihaa li isañ mut nu li ga saa ha bé tas, to gwel minson bon ba Israel ba yé nyégsaga i gwélél kiñe.”

26 David a bôdôl bat i bôt ba bé ba téé nye ipañ le: “I mut a ga nol i man Filistia nunu, a héya ki hison hi Israel, kii ba ga ti nye? Inyule i man Filistia ngi kweeba nunu a yé njee inyu nyumbla mintôñ mi gwét mi Nyambe+ nu a niñ?” 27 Ha nyen bôt ba bi timbhe nye nlélém jam ba bi bôk ba kal le: “I jam lini jon ba ga bôñôl i mut a ga nol nye.” 28 I ngéda manyañ nu mañ le Éliab+ a bi nok nye a mpot ni bisônda, a unbene David, a kal le: “Inyuki u nlo hana? U yék mintômba i ñoñ+ ni njee? Me nyi ngôk woñ ni mahoñol moñ mabe; bo we la, i béñge gwét jon li nlona we hana.” 29 David a timbhe nye le: “Bo me la, kii ki? Baa mbadga i yé mbén?” 30 A ke yak mut numpe, a bat nlélém mbadga,+ ba timbhe nye nlélém jam.+

31 Ndi bôt ba bi nok i jam David a bi kal, ba añle jo Saulô. Saulô a bat le ba lona nye David. 32 David a kal Saulô le: “Ni kon bañ i mut nunu woñi.* Me ngwélél woñ, m’a ke i jôs i man Filistia+ nu.” 33 Ndi Saulô a kal David le: “U nla bé jôs i man Filistia nunu, inyule u ngi yii mañge,+ ndi nye a yé sônda* ibôdôl nye mañge wanda.” 34 David a timbhe Saulô le: “Me ngwélél woñ, me bé tééda mintômba mi tata, kel yada mbondo njéé+ i bi lo, i begee ntômba wada; lisañ lipe, ours i lo i begee ntômba umpe. 35 Me bi noñ binuga bi, me bép gwo, me héya mintômba i manyo map. I ngéda bi bi lo i jôs me, me gwélél gwo munu mahuu,* me nol gwo. 36 Me ngwélél woñ, me bi nol binuga bi gwo biba, mbondo njéé ni ours, i man Filistia ngi kweeba nunu a ga yila kiki binuga bi, inyule a nyumbla* mintôñ mi gwét mi Nyambe+ nu a niñ.” 37 David a kônde le: “Yéhôva nu a bi sôñ me le gwalak bi mbondo njéé ni bi ours bi nol bañ me, nyen a ga sôñ ki me i moo ma man Filistia+ nunu.” Ha nyen Saulô a bi kal David le: “Kenek, Yéhôva a ba ni we.”

38 Saulô a yoñ mambot mé ma gwét, a ha mo David. A ha nye kôñgô i mamuna i ño; i mbus, a ha nye kôti yé bikei. 39 I mbus, David a yoñ pansoñ i Saulô, a som yo munu ngôli yé, a noode le a kee ndi liké li bi bum nye, inyule a bi meya bé a nhaba bijôl bi gwét. David a kal Saulô le: “Me nla bé ke lôñni gwom bini, inyule me meya bé gwo.” David a bi héya gwo. 40 I mbus, a yoñ ntoñgo wé u ntééda mintômba, a pohol dibaña ditan i lép,* a ha tjo i bot yé i ntééda mintômba, a gwel ndamb+ yé i woo. A kahal tiige man Filistia bebee.

41 Man Filistia a kahal tiige bebee ni David, i mut a bé a bééga ben yé a bé nye i bisu. 42 I ngéda mut Filistia a bi tehe David, a yan nye inyule a bi tehe le David a yé mañge. Ni maliga, David a bé ndik nlam mañge wanda, a kôibak.+ 43 Man Filistia a kal David le: “Baa u nlo i jôs me ni kék le me yé ngwo?”+ Ha nyen man Filistia a bi bôdôl lôndôl banyambe bé inyu tiihe David. 44 Man Filistia a kal David le: “Tiige me bebee, ndi m’a ti dinuni di ngii ni binuga bi bikai minsôn nwoñ.”

45 David a timbhe man Filistia le: “We u nlo i jôs me ni pansoñ, ni soso likoñ+ lôñni man likoñ; ndi me, me njôs we i jôl li Yéhôva, Nyambe nu mintôñ mi gwét+ mi Israel nu u nyumbla.+ 46 I len ini, Yéhôva a ga sem we i moo+ mem, me nol we, me kit we ño; i len ini, m’a ti dinuni di ngii ni binuga bi bikai mim mi bôt ba Filistia; hisi hiosôna hi ga yi le ngim Nyambe i yé i Israel.+ 47 I bôt bobasôna ba kôdi hana,* ba ga yi le Yéhôva a gwé bé ngôñ ni pansoñ to ni likoñ inyu tohol,+ inyule gwét bi yé bi Yéhôva,+ a ga sem bébobasôna i moo+ més.”

48 I mbus, man Filistia a témb a bôdôl tiige bebee ni David, David a pala ôt ngwéé inyu boma man Filistia. 49 David a ha woo i bot yé, a yoñ hibaña, a leñ hio ni ndamb yé. Hibaña hi tôp man Filistia mbom, hi jôp ikété, a kwo ’isi+ bibubudi. 50 Hala nyen David a bi yémbél man Filistia. David a bi nol man Filistia ndik ni hibaña ni ndamb, ibabé le a gwélél pansoñ.+ 51 David a kônde ke ngwéé, a pam i homa man Filistia a bé, a sodol pansoñ+ i man Filistia i sogoo yé, a kit nye ño inyu boñ le a ba nkwoog nkaa le man Filistia a nwo. I ngéda bôt ba Filistia ba bi tehe le njogwét wap nunkeñi a nwo, ba ôt ngwéé.+

52 Ha nyen bôt ba Israel ni ba Yuda ba bi telep, ba leñ nlondok u gwét, ba noñ bôt ba Filistia ibôdôl i tegep mbok,+ letee ni i manwemel ma Ékrôn.+ Mim mi bôt ba Filistia mi bé mi niñi i nloñ, ibôdôl i Saarim+ letee ni i Gat ni i Ékrôn. 53 Kiki bon ba Israel ba noñ bôt ba Filistia ngandak, ba témb inyu yoñ nkus bôt ba Filistia ba bi yék i ñamb wap bisônda.

54 David a yoñ ño u man Filistia, a kena wo i Yérusalem, ndi a tééda bijôl bi gwét bi man Filistia i ndap yé libadô.+

55 I ngéda Saulô a bi tehe David a yé i ke jôs man Filistia, a bat Abner,+ ñane ntôñ wé gwét wonsôna le: “A Abner, man+ njee nunu?” Abner a timbhe nye le: “A kiñe, me nkal we maliga le,* me nyi bé!” 56 Kiñe i kal nye le: “Yéñ le u yi man njee nu.” 57 Kiki David a mal jo gwét ni man Filistia, a kahal témb, Abner a lo a yoñ nye, a kena nye i bisu bi Saulô, a bak a gwé ño u man Filistia+ i woo. 58 Saulô a bat nye le: “Baa wee u yé man njee, a lok yem?” David a timbhe le: “Me yé man ngwélél woñ Yésé,+ mut Bétléhém.”+

18 Kiki Yônatan+ a nok ndik i mam David a bé kal Saulô, a bôdôl gwés David kiki nyemede.* Yônatan bona David ba yila bañga mawanda.*+ 2 Ibôdôl i kel i, Saulô a yoñ David le a kahal sélél nye, a bi nwas ha bé le David a témb i ndap+ isañ. 3 Yônatan bo David ba boñ malômbla+ inyule Yônatan a bé gwés nye kiki nyemede.*+ 4 Yônatan a héya mbôñgô wé mbot u u gwé bé binam, a ti wo David, a ti ki nye mambot mé ma sônda, pansoñ yé, mpihlôñgô wé, ni ngôli yé. 5 David a bi bôdôl ke i gwét, a boñok mam loñge*+ hiki homa Saulô a bé om nye. Inyu hala nyen Saulô a bi téé nye ñane bôt bé ba gwét,+ hala a lémél litén jolisôna yak ni bagwélél ba Saulô.

6 I ngéda David ni bisônda bipe ba bé ba yémbél bôt ba Filistia, ba kahal huu, bôda ba bé ba lôl i bitison bi Israel gwobisôna inyu boma kiñe Saulô, ba konok maséé, ba tôbôk tjémbi,+ ba sagak, ba kôdôk dingoma+ ni diluñ. 7 Bôda ba bé kon maséé, ba tôbôk le:

8 Hala a bi unbaha+ Saulô ngandak, i hiémbi hi hi lémél bé nye, a kal le : “Ba nkal le David a nol môm ma dikôô, ndi me me nol ndik dikôô. I yii ndik le ba yilha nye kiñe!”+ 9 Ibôdôl i kel i, Saulô a bé nun David ni mis mabe.

10 Hilo hi bé noñ ha, Nyambe a nwas le mahoñol mabe ma tééñga Saulô,+ a bôdôl boñ kiki mut njék* ikété ndap, a ban-ga likoñ i woo.+ David a bé kôt nsik ni hiluñ+ hié kiki a bé béna boñ, 11 Saulô a leñ likoñ,+ a kalak mu ñem wé le: ‘Me ntômôl David i libap!’ Ndi David a semb jo ngélé iba. 12 Saulô a kahal kon David woñi inyule Yéhôva a bé ni David+ ndi a bé ha bé ni Saulô.+ 13 Saulô a héya David ipañ yé, a téé nye ñane hikôô bisônda, David a bé éga ntôñ gwét ngéda gwét.*+ 14 Mam momasôna David a bé boñ, ma bé ke loñge,*+ inyule Yéhôva a bé lôñni nye.+ 15 I ngéda Saulô a bi tehe le mam ma David ma nke ndik loñge ni loñge, a kahal kon nye woñi. 16 Ndi Israel yosôna ni Lôk Yuda ba bé gwés David, inyule a bé éga bo i ngéda ba nke i gwét.

17 I mbus, Saulô a kal David le: “Ngond yem i mañ ini le Mérab.+ Me ga ti we nye le a ba nwaa+ woñ. Ndi u nlama kônde gwélél me ni makénd, u joo ki gwét bi Yéhôva.”+ Inyule Saulô a bé kal i ñem wé le: ‘Me bé nyen me ga nol David. Ndi bôt ba Filistia bon ba ga nol nye.’+ 18 David a kal Saulô le: “Me ni lôk yem, ni lihaa li tata di yé bonjee inyu boñ le me ba nkil kiñe?”+ 19 Ndi kiki ngéda i nkola le David a bii Mérab, ngond Saulô, ba bé ba ma ti nye i libii yak Adriel,+ mut Méhôla.

20 Ngond Saulô le Mikal+ a bé gwés David; ba ke, ba añle Saulô jam li, hala a lémél nye. 21 Saulô a kal le: “Me ga ti nye David le ndi a yilna nye hiandi, inyu boñ le bôt ba Filistia bon ba nol nye.”+ I mbus, Saulô a kal David inyu ngélé i nyônôs iba le : “I len ini w’a ba nkil wem.”* 22 Saulô a ti bagwélél bé oda le: “Kena yak David mbus ni mbus, ni kal nye le: ‘U nlémél kiñe ngandak, yak bagwélél bé ba ngwés we. Jon, nano neebe le u ba nkil kiñe.’” 23 I ngéda bagwélél ba Saulô ba bi kal David i mam mana, David a timbhe le: “Baa ni nhoñol le hala a yé jam li ntomb inyu hiyeyeba hi mut ni yañga+ mut kiki me le me ba nkil kiñe?” 24 Bagwélél ba Saulô ba ke, ba añle nye i jam David a bi kal.

25 Ha nyen Saulô a bi kal le: “Kena, ni kal David le: ‘Kiñe i ntamb bé we likil,+ ndik le u lona 100 môlôl ma minsude*+ mi bôt ba Filistia, inyu boñ le kiñe i punba inyu mam baoo bé ba bi boñ.’” Ndi Saulô a bé hoñol le bôt ba Filistia ba ga nôlôl nye David. 26 Bagwélél ba Saulô ba kal David i jam li, David a kon maséé ngandak le a ga ba nkil kiñe.+ Ndi ilole likak ba bi tina li nkola, 27 David ni bôt bé ba nol 200 bôt ba Filistia, David a yoñ môlôl map ma minsude nwominsôna, a ti nwo kiñe inyu yila nkil kiñe. I mbus hala, Saulô a ti ngond yé Mikal i libii+ yak David. 28 Saulô a kônde tehe le Yéhôva a yé ni David,+ ni le ngond yé Mikal i ngwés David.+ 29 Hala a kônde boñ le Saulô a kon David woñi, Saulô a bi oo David letee ni nyemb yé.+

30 Baane ba bôt ba Filistia ba bééna lem i jôs bon ba Israel gwét, ndi hiki ngéda ba bé lo i gwét, David a bi yémbél ngandak ngélé* iloo bagwélél ba Saulô+ bobasôna. Jôl li David li bé ke ngan ngandak.+

19 I mbus ngéda, Saulô a yeelene man wé Yônatan ni bagwélél bé bobasôna le a gwé ngôñ i nol+ David. 2 Kiki Yônatan man Saulô a bé gwés David, Yônatan a kal David+ le: “Tata le Saulô a gwé ngôñ i nol we. Soho, yoñ yihe yani kegla, yéñ homa, u solop nyoo. 3 M’a ke bikai ni tata, bebee ni homa u mba u sôli. M’a kwélés nye inyu yoñ, hiki jam a ga kal me, m’a lo me añle we jo.”+

4 Yônatan a bi pôdôs isañ wé Saulô loñge inyu David.+ A bi kal nye le: “A kiñe, u boñ bañ ngwélél woñ David béba, inyule a mboñ bé we jam libe, hiki jam a bé boñ li bé inyu loñge yoñ. 5 A bé yak le a nimis niñ yé* i ngéda a bi ke i nol man Filistia+ le Gôliat, ndi Yéhôva a bi tohol* Israel yosôna. Wemede u bi tehe hala ni mis moñ, u kon ki maséé. Inyuki u nsômbôl boñ i mut nu a gwé bé nsohi béba?* U gwé bé njom+ yo ki yo i nol David.” 6 Saulô a bi nôgôl Yônatan, Saulô a kal le: “Me nkum soñ ni niñ i Yéhôva le David a ga wo bé.” 7 I mbus hala, Yônatan a sébél David, a añle nye mam momasôna. Yônatan a kena David yak Saulô, David a témb a bôdôl sélél Saulô kiki ngéda bisu.+

8 I mbus ngéda, gwét bi témb bi bôô, David a ke i jôs bôt ba Filistia, a yémbél bo gwét, a nol ki bo ngandak, ba ke nye ngwéé.

9 Kel yada, Saulô a bé a yii i ndap yé, a ban-ga likoñ i woo; David a kôdôk hiluñ,+ Yéhôva a témb a nwas le mahoñol mabe ma lôl Saulô.+ 10 Saulô a bi leñ David likoñ inyule a bé sômbôl tômôl nye i libap li ndap, ndi David a bi sembba likoñ li Saulô, li ke li ôm libap. David a ke ngwéé, a so i u u. 11 I mbus, Saulô a om bôt inyu hes ndap David ni inyu nol nye kegla;+ ndi Mikal, nwaa David a kal nye le: “Ibale u nke bé ngwéé* i u unu, yani kegla u nwo.” 12 Mikal a pala hôla David i pémél i winda inyu boñ le a ke ngwéé, a pei. 13 Mikal a yoñ térafim,* a bii yo i ngii nañi, a bii mbôñga u mahuu ma kembee i homa David a mbiine ño, a hô térafim mbot.

14 I ngéda Saulô a bi om bôt i gwel David, Mikal a timbhe le: “A nkon.” 15 Saulô a témb a om bôt yak David, a kal bo le: “Beglana nye ni nañi yé, ni lona nye hana le me nol+ nye.” 16 I ngéda bôt ba bi jôp i ndap, térafim* yon ba bi koba i nañi, ni mbôñga u mahuu ma kembee u bak i homa ño David u bé lama ba. 17 Saulô a kal Mikal le: “Inyuki u nlôk me hala, u nwas ñoo+ wem le a ke ngwéé?” Mikal a timbhe Saulô le: “A nkal me le: ‘Nwas me me kee ngwéé, tiga le me nol we!’”

18 David a bi ke ngwéé inyu pei, a pam yak Samuel i Rama.+ A añle nye mam momasôna Saulô a bi boñ nye. I mbus, David bo Samuel ba ke, ba yén i Naiôt.+ 19 I mbus ngéda, ba añle Saulô le: “Nun-ki! David a yé i Naiôt, i Rama.” 20 I nlélém ngéda, Saulô a om bôt le ba kee, ba gwel David. I ngéda ba bi tehe bapôdôl ba ba yé mimañ mi bôt ba mpot bindéé, Samuel a bak ñéga wap; mbuu u Nyambe u tinde bôt ba Saulô, yak bo ba bôdôl boñ kiki bapôdôl.

21 I ngéda ba bi kal Saulô hala, i nlélém ngéda Saulô a témb a om bôt bape, yak bo ba bôdôl boñ kiki bapôdôl. Saulô a témb ki a om bôt bape, ntôñ u nyônôs aa, ndi yak bo ba bi bôdôl boñ kiki bapôdôl. 22 Sôk i nsôk, Saulô nyemede a ke i Rama. Kiki a mpam i soso bee malép i i yé i Séku, a bat le: “Samuel bo David ba yé hee?” Ba timbhe nye le: “Ba yé nyoo i Naiôt,+ i Rama.” 23 Kiki Saulô a bé ke i Naiôt, i Rama, mbuu u Nyambe u lôl nye, yak nye a bôdôl ke munu njel, a boñok kiki mpôdôl, letee a pam i Naiôt, i Rama. 24 A héya mambot, a kahal boñ kiki mpôdôl i bisu bi Samuel; a nañal ’isi, a bak nso,* a yén hala ngim kel yosôna, ni i u u wonsôna. Inyu hala nyen bôt ba nkal le: “Baa yak Saulô a yé mpôdôl?”+

20 David a bi nyodi ngwéé i Naiôt, i Rama. A ke yak Yônatan, a kal nye le: “Kii me mboñ?+ Limbe jam libe me mboñ, imbe béba me mboñ isoñ kayéle a nyéñ nol me?”* 2 Yônatan a timbhe nye le: “To jam!+ W’a wo bé. Nun-ki! Tata a nla bé boñ jam, to likeñi, to lititigi, le a kal bé ndugi me. To jam lini, tata a nla bé sôô me jo. Hala a nla bé bôña.” 3 Ndi David a kônde le: “Isoñ a nyi le u ngwés+ me, bebek a bi pot mu ñem wé le: ‘I mbéda bé le Yônatan a yi i jam lini, tiga le hala a unbaha nye.’ Ndi me nkum soñ ni niñ i Yéhôva, yak ni niñ yoñ le nyemb+ i yé me bebee!”

4 I mbus, Yônatan a kal David le: “To limbe jam u nsômbôl, m’a bôñôl we jo.” 5 David a kal Yônatan le: “Ngand i sôñ+ mondo i yé yani, me nlama yén i téblé inyu je ni kiñe; ti me kunde le me kee, me solop bikai letee ni nomaa kôkôa. 6 Ibale isoñ a nlôl me, kal nye le: ‘David a mbat me kunde i pala ke i mbai yé i Bétléhém,+ inyule lihaa+ jap li nkodba nyoo hiki nwii ngélé yada inyu ti bisesema.’ 7 Ibale a ntimbhe le: ‘Hala a yé loñge,’ wee a ga boñ bé ngwélél woñ béba. Ndi ibale a ñunup, wee a mal yoñ makidik le a mboñ me béba. 8 Unda me le u ngwés* ngwélél+ woñ le me, inyule u bi boñ malômbla+ ni me i bisu bi Yéhôva. Ndi ibale me mboñ béba,+ nol me wemede. Inyuki u nti me i moo ma isoñ?”

9 Ha nyen Yônatan a bi kal le: “Me yé mbén i boñ i nya jam i! Ibale me nok le tata a nyoñ makidik i nol we, yi le m’a kal+ we.” 10 David a kal Yônatan le: “Njee a ga yis me too isoñ a mbep timbhe we?” 11 Yônatan a kal David le: “Di kenek i bikai.” Ha nyen bo iba ba bi ke i bikai. 12 Yônatan a kal David le: “Yéhôva Nyambe nu Israel a yé mbôgi le yani tole nomaa m’a noode yi mahoñol ma tata. Ibale a gwééne we mahoñol malam, m’a om mut i kal we. 13 Ndi ibale tata a gwééne we mahoñol mabe, Yéhôva a kogse me bañga bañga ibale me ñômle bé we nwin le u kee, u solop. Yéhôva a ba ni we,+ kiki a bé ni tata.+ 14 Ndi we, baa w’a unda me gwéha* kiki Yéhôva, to me yé i niñ, to me nwo?+ 15 Bôn me le w’a unda lihaa+ jem gwéha,* yak i ngéda Yéhôva a ga sas baoo ba David bobasôna hana ’isi.” 16 Ha nyen Yônatan a bi boñ malômbla ni lihaa li David, a kal le: “Yéhôva a ga kéés baoo ba David.” 17 Yônatan a témb a kum soñ, a yigye David le a ngwés nye, inyule Yônatan a bé gwés toi nye kiki nyemede.*+

18 I mbus, Yônatan a kal nye le: “Yani, i ngand i sôñ+ mondo, bôt ba ga tehe le u ta bé ha, inyule yééne yoñ i mba hôlô. 19 Ndi nomaa, bôt ba ga tibil yi le u ta bé. I ga béda le u témb u kee, u solop i homa u bé ii kel,* u yén ha bebee ni liaa. 20 Me ga leñ makoñ ma mpihlôñgô maa i pes i liaa yada, wengoñle me leñek ngim yom. 21 I mbus, m’a om ngwélél wem, me kal nye le: ‘Ke lona makoñ.’ Ibale me nkal ngwélél wem le: ‘Béñge! Makoñ ma yé we ipañ, bada mo,’ wee u nla pam. Inyule me nkum soñ ni niñ i Yéhôva le hala a nkobla le nsañ u yé, jam libe li ta bé. 22 Ndi ibale me nkal hiloga hi le: ‘Béñge! Makoñ ma yé haa ni we,’ wee kenek, hala a nkobla le Yéhôva a ngwés le u so. 23 Yéhôva a ba mbôgi i boga ni boga+ inyu malômbla me ni we di mboñ.”+

24 Hala nyen David a bi solop bikai. I ngéda ngand i sôñ mondo i bi bôdôl, kiñe i yén i téblé inyu je.+ 25 Kiñe i bé i yii i homa i mbéna yén, bebee ni libap. Yônatan a bé a yii nye bisu, Abner+ a bak a yii ipañ Saulô, ndi yééne i David i bé hôlô. 26 Saulô a bi pot bé jam i kel i, inyule a bé hoñol mu ñem wé le: “Bebek ngim jam i mboñ le David a ba bañ mpubhaga.+ Ñ, a yé ngi pubhana.” 27 Yak i kel i bé noñ ngand i sôñ mondo, hala wee hilo hi nyônôs iba, yééne i David i bé hôlô. Ha nyen Saulô a bi bat Yônatan le: “Inyuki man Yésé+ a bi lo bé i je yani, to len?” 28 Yônatan a timbhe Saulô le: “David a bi bat me kunde i ke i Bétléhém.+ 29 A bi kal me le: ‘Soho, ti me kunde le me kee, inyule me ni lihaa jem di nlama kodba i tison Bétléhém inyu ti sesema, mankéé a nai ndik le me kee. Ibale me nene loñge i mis moñ, soho ti me kunde le me kee bisôsôli i tehe bilôk bikéé.’ Inyu hala nyen David a nlo bé i téblé i kiñe.” 30 Ha nyen Saulô a bi unbene Yônatan, a kal le: “We, i mañge ndok nunu kiki nyuñ, u nhoñol le me nyi bé le u nyoñ pes i man Yésé? Kinje hison inyu yoñ ni inyu nyuñ.* 31 U nyi bé le ntel wonsôna man Yésé a yii i niñ hana ’isi, ane yoñ y’a nom bé?+ Jon nano, pala om mut a lona nye, inyule a nlama wo.”*+

32 Ha nyen Yônatan a bi timbhe isañ Saulô le: “Inyuki a nlama wo?+ Kii a mboñ?” 33 Saulô a leñ nye likoñ inyu nol+ nye, ha nyen Yônatan a bi yi le isañ a mal kit le a nol David.+ 34 Yônatan a pala nyodi i téblé ni hiun, mu hilo hi nyônôs iba hi ngand i sôñ mondo, a je bé, inyule ñem u bé siida nye inyu David,+ ni le isañ a bi wéha nye nyuu.

35 Kiki kel i nye, Yônatan a ke bikai i boma David i homa ba bi nôgla, ngwélél wé a bé lôñni nye.+ 36 I mbus, Yônatan a kal ngwélél wé le: “Soho, kee ngwéé, u bada makoñ me ga leñ.” Kiki ngwélél wé a nke ngwéé, Yônatan a leñ likoñ jada haa ni nye. 37 I ngéda ngwélél wé a bi pam i homa likoñ li bi kwél, Yônatan a lond, a kal ngwélél wé le: “Likoñ li yé we haa.” 38 Yônatan a kônde lôndôl ngwélél wé le: “Pala! Hoo boñ! U tiñha bañ!” Ngwélél nu Yônatan a bada makoñ, a témb yak nwet wé. 39 Ngwélél nu Yônatan a bé nok bé i jam li bé tagbe, ndik David bo Yônatan bon ba bé yi kii i bé tagbe. 40 I mbus, Yônatan a ti ngwélél wé bijôl gwé bi gwét, a kal nye le: “Kena gwo i tison.”

41 David a bé a sôli ha bebee, i pes nwelmbok. I ngéda ngwélél nu Yônatan a bi ke, David a pam, a ôôp, a ôm mbom ’isi ngélé aa, bo Yônatan ba samblana, ba ee, ndi David nyen a bi ee ngandak. 42 Yônatan a kal David le: “Kenek ni nsañ, inyule bés bo iba di bi boñ malômbla+ i jôl li Yéhôva, di kal le: ‘Yéhôva a ba mbôgi i boga ni boga+ inyu malômbla ma yé ipôla me ni we, ni ipôla mbôda* yoñ ni mbôda* yem.’”

I mbus, David a telep a ke, yak Yônatan a témb i tison.

21 I mbus ngéda, David a ke i Nôb,+ yak prisi le Ahimélek. I ngéda Ahimélek a bi tehe David, a bôdôl sehla, a bat David le: “Inyuki u yé wetama, to mut a ta bé ni we?”+ 2 David a timbhe prisi Ahimélek le: “Kiñe i ñom me i boñ ngim jam, ndi i nkal me le: ‘U añle bañ to mut i jam me nkal we le u boñ, to biniigana me nti we.’ Me nôgla ni bôt bem le di mbomna ngim homa. 3 Nano, ibale u gwé bret bitan, ti me gwo, tole ti me yom ipe u nla bana.” 4 Ndi prisi i timbhe David le: “Yañga bret i ta bé hana, ndik bret bipubhaga+ gwon me gwé; ndi bôt boñ ba nla je gwo ibale ba nlalna bé bôda.”+ 5 David a timbhe prisi le: “I ngéda di nke i gwét, di nlalna+ bé bôda. Ibale bôt bem ba mboñ biliya i ba bapubhaga i ngéda ba ngwel mini minson mimpe, bôô ni ngélé yañen ba nlama ba bapubhaga i len ini nu ba ngwel nson mpubhaga?” 6 Ha nyen prisi i bi ti nye bret bipubhaga,+ inyule bret bipe bi bé bé handugi bret ba mbii i bisu bi Nyambe, ba bi héya gwo i bisu bi Yéhôva i nlélém kel, ba bii bret bipe bi mondo.

7 Ndi ngwélél wada nu Saulô a bé ha i kel i, jam li bé nyégsa nye i ba i bisu bi Yéhôva. Jôl jé li bé le Dôeg,+ man Édôm,+ a bé ñane batééda bémba ba Saulô.

8 I mbus, David a kal Ahimélek le: “Baa u gwé likoñ tole pansoñ hana? Me bi yoñ bé pansoñ to bijôl gwem bi gwét, inyule me bi nyodi bihôô bihôô le me kee me boñ i jam kiñe i bi om me i boñ.” 9 Prisi i timbhe nye le: “Pansoñ i Gôliat,+ man Filistia nu u bi nol i nsôsôgô* u Éla,+ i yé hana; i yé nlébék ni libadô i mbus éfôd.*+ Ibale u nsômbôl yoñ yo, yoñok yo, inyule yotama yon me gwé hana.” David a kal le: “Pansoñ ipe i ta bé kiki yo. Tinak me yo.”

10 I nlélém kel, David a kena liké+ jé ni bisu, kiki a bé ke Saulô ngwéé, a sôk a pam yak Akis, kiñe Gat.+ 11 Bagwélél ba Akis ba kal nye le: “Baa David bé nunu, kiñe loñ? Baa inyu yé bé nyen bôt ba bé ba ntôp tjémbi, ba sagak, ba kalak le:

12 Bibuk bi, bi tééñga David ikété ñem, a kon ki kiñe Gat le Akis woñi+ ngandak. 13 Jon a bi boñ wengoñle ño u téé bé+ nye, a kahal boñ wengoñle mut njék ipôla yap.* A bé wagde i manwemel ma tison, a nwahak le mangeñ ma yoo nye munu liyéé. 14 Sôk i nsôk, Akis a kal bagwélél bé le: “Ni ntehe bé le i mut nunu a nkon njék? Inyuki ni nlona nye i meeni? 15 Baa bôt ba njék ba nhéñél me, inyu boñ le ni nkônde me mut njék numpe? Me gwé bé ngôñ ni i mut nunu i meeni.”

22 I mbus ngéda, David a nyodi ha i homa+ nu, a ke a solop i hôk liaa i Adulam.+ I ngéda lôkisañ ni lihaa li isañ jolisôna li bi nok hala, ba sôs nyoo i nyeni. 2 I bôt bobasôna ba bééna mandutu, mapil ni manjelel* yak bo ba ke yak David, a yila ñéga wap. Ba bé jam kiki bo 400 bôt.

3 I mbus ngéda, David a ke i Mizpa* i Môab, a kal kiñe Môab+ le: “Soho, neebe le tata bo ini ba yén hana, letee me yi i jam Nyambe a ga bôñôl me.” 4 A yék bagwal bé yak kiñe Môab, ba yén i nyeni dilo tjodisôna David a bé a sôli.+

5 I mbus ngéda, mpôdôl wada le Gad,+ a kal David le: “U yén bañ mu lisolbene joñ. Témb i nkoñ u Yuda.”+ Ha nyen, David a bi ke, a yééne lipan li Héret.

6 Saulô a bi nok le ba nléba i het David ni bôt bé ba sôli. Saulô a bé i Gibéa,+ a bak a yii i ngii hikôa, isi e i tamaris, a ban-ga likoñ jé i woo. Bagwélél bé bobasôna ba bé nye ipañ. 7 Ha nyen Saulô a bi kal bagwélél bé ba ba bé nye ipañ le: “Soho emblana, a bôt ba Benyamin. Baa yak man Yésé+ a nla ti bébobasôna disi ni nwom mi minkôô mi wai? Baa a nla téé bébobasôna baane ba dikôô di bisônda ni ba mbôgôl+ bisônda? 8 Bébobasôna ni njubul me i jimb inyu boñ me béba! Mut to wada a nkal bé me le man wem a mboñ malômbla ni man Yésé!+ To wada ikété nan a nkônôl bé me ngoo, a nkal bé to me le man wem a ntinde ngwélél wem i amb me kiki a yé i boñ me nano.”

9 Dôeg+ man Lôk Édôm, nu a bé a téé ha ni bagwélél ba Saulô a timbhe+ le: “Me ntehe man Yésé i Nôb yak Ahimélek man Ahitub.+ 10 Ahimélek a bat Yéhôva mam inyu David, a ti nye bijek. A nti yak nye pansoñ i Gôliat, man Filistia.”+ 11 I nlélém ngéda, kiñe i om bôt le ba lona prisi le Ahimélek man Ahitub, lôñni biprisi gwobisôna bi lihaa li isañ bi bi yé i Nôb. Bobasôna ba lo yak kiñe.

12 Saulô a kal le: “Soho emble, a man Ahitub!” Ahimélek a timbhe le: “Me ñemble we, a nwet wem.” 13 Saulô a kal nye le: “Inyuki we ni man Yésé ni njubul me i jimb, kayéle u nti nye bret ni pansoñ, u bat ki Nyambe mam inyu yé? Ndi ki le a nkolba me, a ambak me, kiki a yé i boñ nano.” 14 Ha nyen Ahimélek a bi timbhe kiñe le: “Njee ikété bagwélél boñ u nla bôdôl ñem* kiki David?+ A yé nkil+ kiñe, a yé ki ñane bôt ba ntat we, a gwé ki lipém i ndap+ yoñ. 15 Ngélé bisu bé ini le me bat Nyambe mam inyu yé.+ Ndi me nla bé jubul we jimb. Jon a kiñe, u unbene bañ me to lihaa li tata, inyule me yik bé to jam mu mam+ mana momasôna.”

16 Ndi kiñe i kal le: “Ibabé pééna, u ga wo,+ we Ahimélek ni lihaa li isoñ+ jolisôna.” 17 Ha nyen kiñe i bi kal i bôt ba ntat* nye, ba ba bé ipañ yé le: “Hielbana, nola biprisi bi Yéhôva, inyule ba nit David! Ba yik le a nso, ndi ba nkal bé me to jam!” Ndi bagwélél ba kiñe ba bé gwés bé nol biprisi bi Yéhôva. 18 Ha nyen kiñe i bi kal Dôeg le:+ “We hielba, u nol biprisi!” I nlélém ngéda, Dôeg man Lôk Édôm,+ a nol biprisi. Hilo hi, a bi nol 85 bôt ba ba nhaba éfôd*+ i libadô li loñge bôñgô.* 19 A nol yak bôt ba tison i biprisi le Nôb+ ni pansoñ; a nol yak bôlôm ni bôda, boñge ni minkéñéé mi bon, nyaga, magas ni mintômba.

20 Ndi Abiatar,+ man Ahimélek wada, man Ahitub, a so, a ke ngwéé, a noñ David. 21 Abiatar a kal David le: “Saulô a nol biprisi bi Yéhôva.” 22 Ha nyen David a bi kal Abiatar le: “Kiki Dôeg, man Lôk Édôm a bé ha yokel,+ me bi yi le a ga kal Saulô. Men me gwé njom inyu nyemb i bôt* ba lihaa li isoñ bobasôna. 23 Yén hana ni me. U kon bañ woñi, i mut a ga yéñ nyemb* yoñ, wee a nyiñil yak me nyemb;* men m’a sôñ+ we nano.”

23 I mbus ngéda, bôt ba kal David le: “Bôt ba Filistia ba yé i jôs tison i Kéila,+ ba yé yoñ blé i matidil.” 2 David a bat Yéhôva+ le: “Baa me nla ke i jôs i bôt ba Filistia bana?” Yéhôva a timbhe David le: “Kenek, nol bôt ba Filistia, u tohol tison Kéila.” 3 Ndi bôt ba David ba kal nye le: “Nun-ki! Di nkon woñi hana i Yuda;+ bôô ni ngélé yañen ibale di nke i Kéila inyu jôs mintôñ mi gwét mi bôt ba Filistia!”+ 4 David a témb a bat Yéhôva+ mbadga. Yéhôva a timbhe nye le: “Sôs i Kéila inyule m’a sem bôt ba Filistia i moo+ moñ.” 5 Ha nyen David ni bôt bé ba bi ke i Kéila, ba jôs bôt ba Filistia; a bi kadal bilém gwap, a nol ngandak bôt ba Filistia. Hala nyen David a bi tohol bôt ba Kéila.+

6 I ngéda Abiatar+ man Ahimélek, a bi ke ngwéé i Kéila i koba David, a bi kena éfôd.* 7 Ba kal Saulô le: “David a nke i Kéila.” Ha nyen Saulô a bi kal le: “Nyambe a nsem* nye i moo mem,+ inyule a nkwo i hiandi nyemede, hala kiki a njôp i tison i gwé manwemel ma ma nkwéhba ni bihimbil.” 8 Saulô a sébél bisônda gwé gwobisôna le bi sôs i Kéila inyu kéña David ni bôt bé. 9 I ngéda David a bi yi le Saulô a bé uune nye jimb, a kal prisi Abiatar le: “Lona éfôd* hana.”+ 10 I mbus, David a soohe le: “A Yéhôva Nyambe nu Israel, me* nok le Saulô a nsômbôl lo i tjé tison i Kéila inyule me yé mu.”+ 11 Baa baane* ba Kéila ba ga sem me i moo mé? Baa Saulô a ga sôs kiki me nok? A Yéhôva Nyambe nu Israel, soho kal ngwélél woñ.” Ha nyen Yéhôva a bi timbhe le: “Ñ, a ga sôs.” 12 David a bat le: “Baa baane ba Kéila ba ga sem me ni bôt bem i moo ma Saulô?” Yéhôva a timbhe le: “Ñ, ba ga sem bé.”

13 I nlélém ngéda David ni bôt bé ba telep, ba nyodi i Kéila. I ngéda Saulô a bi nok hala, a bi noñ ha bé David. David ni bôt bé ba bé jam kiki bo 600+ bôt. Ba bé ke bahoma bahoma kiki i bé nene bo loñge. 14 David a bi yén i ñoñ, i bahoma ba yé ndutu i ke, i mbok dikôa i ñoñ u Zif.+ Saulô a bé yéñ David ibabé waa,+ ndi Yéhôva a bi nwas bé le a gwel nye. 15 I ngéda David a bé i Hôres, i ñoñ u Zif, David a bi nok* le Saulô a yé i yéñ nye inyu nol nye.

16 Yônatan, man Saulô, a bi ke yak David i Hôres, a kônde lédés nye* le a waa bañ bôdôl Yéhôva+ ñem. 17 A bi kal nye le: “U kon bañ woñi, tata Saulô a nla bé gwel we; w’a ba kiñe Israel,+ me m’a ba mut nu yônôs iba; yak tata Saulô a nyi hala.”+ 18 Bo iba ba boñ malômbla+ i bisu bi Yéhôva, David a yégle i Hôres, Yônatan a témb i mbai yé.

19 I mbus ngéda, bôt ba Zif ba ke yak Saulô i Gibéa,+ ba kal nye le: “David a sôli bebee ni bés+ i Hôres,+ i bahoma ba yé ndutu i ke, i hikôa Hakila+ hi hi yé i nwelmbok* u Yésimôn.*+ 20 To imbe ngéda u mbana ngôñ, loo i béhni, d’a sem David i moo moñ, a kiñe.”+ 21 Ha nyen Saulô a bi kal le: “Yéhôva a sayap bé, inyule ni nkônôl me ngoo. 22 Soho kena, tiblana yéñ hee a sôli, ni njee a ntehe nye nyoo, ba nkal me le a yé mut makeñge ngandak. 23 Tiblana yéñ hee masolbene mé momasôna ma yé, ni loo ni kal me. I mbus, m’a ke lôñni bé, ibale a yé toi munu loñ, m’a yéñ yaga nye ikété litén* li Yuda jolisôna.”

24 I bôt bana ba bi yék Saulô, ba témb i Zif;+ ha ngéda i, David ni bôt bé ba bé i ñoñ u Maon,+ i Araba,+ i nwelmbok u Yésimôn. 25 I mbus, Saulô ni bôt bé ba ke i yéñ David.+ Kiki ba ñañle ndik David hala, a ke a solop i liaa,+ a yén i ñoñ u Maon. Kiki Saulô a nok hala, a noñ David i ñoñ u Maon. 26 Saulô a bi lôl i pes hikôa yada, David ni bôt bé ba bak ii pes hikôa ipe. David a bé pala boñ inyu so+ Saulô, ndi Saulô ni bôt bé ba bé tiige David ni bôt bé ndék ni ndék le ba gwel bo.+ 27 Ndi nlegelnwin wada a lo, a kal Saulô le: “Pala lo, ngo bôt ba Filistia ba nlo jôs loñ!” 28 Inyu hala nyen Saulô a bi waa noñ David,+ a ke i jôs bôt ba Filistia. Jon ba nsébél i homa nu le liaa li Mbagla.

29 I mbus, David a nyodi ha, a yééne i bahoma ba yé ndutu i ke, bebee ni En-Gédi.+

24 Kiki Saulô a mal ndigi jôs bôt ba Filistia, ba añle nye le: “Nun-ki! David a yé i ñoñ u En-Gédi.”+

2 Ha nyen Saulô a bi yoñ 3 000 di bôt, ba lôlak ikété Israel yosôna, a kena bo i yéñ David ni bôt bé i bahoma ba maaa, i het kembee dikôa i nyééne. 3 Saulô a bi pam ngim homa, bikotoo bi mintômba bi bé ipañ nloñ, bi bak nyibak ni mapénd ma ngok. Yak hôk liaa i bé ha homa nu; Saulô a jôp mu hôk liaa inyu boñ mahindi,* David ni bôt bé ba bak ba yii ikétékété hôk liaa.+ 4 Bôt ba David ba kal nye le: “I len ini nyen Yéhôva a yé kal we le: ‘Me nsem ñoo woñ i moo+ moñ, u nla boñ nye to kii i nlémél we.’” Ha nyen David a bi telep mbeñel mbeñel, a kit linjek li mbot i Saulô. 5 I mbus ngéda, ñem* u David u bôdôl bép nye+ inyule a bi kit linjek li mbot* i Saulô. 6 David a kal bôt le: “Inyu jôl li Yéhôva, me yé mbén i boñ nwet wem nu a yé nhook u Yéhôva i nya jam i, le me nsambal woo wem inyu boñ nye béba, inyule a yé nhook u Yéhôva.”+ 7 Ni i bibañga bini nyen David a bi gwel* bôt bé, a ti bé bo kunde le ba nol Saulô. Saulô, a telep, a nyodi i hôk liaa, a ke.

8 I mbus hala, yak David a telep, a pam i hôk liaa, a noñ Saulô, a lond le: “A kiñe,+ a nwet wem!” I ngéda Saulô a bi hielba, David a ôôp, a ôm mbom ’isi. 9 David a kal Saulô le: “Inyuki u ñemble bibañga bi bôt ba nkal we le: ‘David a nyéñ boñ we béba’?+ 10 Wemede u ntehe ni mis moñ le Yéhôva a nsem we i moo mem i len ini munu hôk liaa. Mut a nkal me le me nol+ we, ndi me nkônôl we ngoo, me kal nye le: ‘M’a sambal bé woo wem inyu boñ nwet wem béba, inyule a yé nhook u Yéhôva.’+ 11 Nun-ki a ta, béñge linjek li mbot yoñ lini me gwé; inyule me bak me kit linjek li mbot* yoñ, ndi me nol bé we. Wemede u nlama tehe le me gwé bé ngôñ i boñ we béba, to i kolba we,+ to boñ jam libe i mis moñ, to hala kiki u noñ me inyu nol+ me.* 12 Yéhôva a kéés me ni we,+ Yéhôva a pun ki me inyu mam u mboñ+ me; ndi me m’a sambal bé woo wem inyu boñ we béba.+ 13 Kiki ngén i bôt ba kôba i nkal: ‘Bibéba bi bôt gwon bi mboñ bibéba bi mam,’ ndi m’a sambal bé woo wem i boñ we béba. 14 A kiñe Israel, u mpam inyu yéñ njee? U noñ me le me yé njee? Mim u ngwo kiki me? Yél+ i ngwo kiki me? 15 Yéhôva a ba nkéés, a’ kéés me ni we, a tehe le me yé nginsohi, a sôñ me,+ a pémhene me mbagi, a tohol ki me i moo moñ.”

16 I ngéda David a bi mal ndigi pôdôs Saulô, Saulô a bat nye le: “A man wem David, baa wen u yé i pot?”+ I mbus, Saulô a bôdôl ee ni ngui. 17 A kal David le: “U téé sép iloo me, inyule u mboñ me loñge ndi me me ntimbhe we béba.+ 18 I len ini, u nkal me i loñge jam u mboñ, hala kiki u nol bé me, ki le Yéhôva a bak a sem me i moo+ moñ. 19 Njee a yé le a boma ñoo wé, ndi a nwas nye le a kenek ibabé i boñ nye béba? Yéhôva a ga timbhe we loñge+ inyu jam u mbôñôl me i len ini. 20 Nano me nyi toi le w’a ba kiñe+ ni le w’a ane ki Israel ntandaa ngéda. 21 Nano kum soñ i bisu bi Yéhôva+ le w’a tjé bé mbôda* yem i mbus nyemb yem, ni le w’a sas bé jôl jem ikété lihaa li tata.”+ 22 Ha nyen David a bi kumul Saulô soñ; i mbus hala, Saulô a témb i mbai+ yé. Ndi David ni bôt bé ba témb i lisolbene+ jap.

25 I mbus ngéda Samuel+ a wo, litén li Israel jolisôna li kodba inyu ee nye ni i jô nye i mbai yé, i Rama.+ I mbus, David a telep, a sôs i ñoñ u Paran.

2 Mut wada a bé i Maon,+ a salak i Karmel.*+ I mut nu a bé ngwañ ngandak; a bééna 3 000 di mintômba, 1 000 hi kembee. Ha ngéda i, a bé end mintômba nwé i Karmel. 3 Jôl li mut nu li bé le Nabal,+ jôl li nwaa li bak le Abigail.+ Nwaa a bé muda pék, a bak nlam; ndi Nabal a bééna nledek ñem, a ban-ga bilem bibe,+ a bé lôl i lihaa li Kaleb.+ 4 I ngéda a bé i ñoñ, David a bi nok le Nabal a yé i end mintômba nwé. 5 David a bi om jôm li boñge ba wanda yak Nabal, David a kal i boñge ba wanda ba le: “Kena i Karmel, i ngéda ni mpam yak Nabal, kala nye le me nsômbôl yi too a yé mbôô. 6 I mbus, kala nye le: ‘Nsañ u ba ni we, mam momasôna ma kee loñge inyu yoñ,* nsañ u ba ni ndap yoñ lihaa, nsañ u ba ki ni gwom gwobisôna u gwé. 7 Me nok le u yé i end mintômba nwoñ. Ngéda yosôna batééda mintômba nwoñ ba bé ni bés i Karmel, di bi boñ bé bo béba,+ to yom i bi nimil bé bo. 8 Bat bagwélél boñ, ba ga kal we. Kiki ngéda maséé ini,* unda boñge bem ba wanda loñgeñem; soho, u ti ki bo ni man woñ David bijek bi ga yégle.’”+

9 Boñge ba wanda ba David ba bi ke yak Nabal, ba añle nye mam momasôna David a bi kal. Kiki ba mal pot, 10 Nabal a timbhe bagwélél ba David le: “Njee a yé David, njee a yé man Yésé? I len ini ngandak bagwélél i nso mandap ma bet+ bap. 11 Baa i mbéda le me yoñ bret gwem, malép mem ni nuga me nôlôl baend mintômba bem, me ti gwo i bôt me nyi bé to i het ba nlôl?”

12 Ha nyen boñge ba wanda ba David ba bi témb, ba añle nye mam momasôna. 13 I nlélém ngéda, David a kal bôt bé le: “Hiki mut a yoñ pansoñ+ yé!” Hala nyen bobasôna ba bi yoñ pansoñ yap, yak David nyemede a yoñ pansoñ yé, 400 bôt i bi ke ni David, 200 bôt ipe i yégle i tat mambegee.

14 Mu ngéda i, ngwélél wada a ke a kal Abigail, nwaa Nabal, le: “David a ñom balegelnwin, ba nlôl i ñoñ inyu yéga nwet wés, ndi a nsol+ bo. 15 I bôt ba, ba bi boñ bés loñge ngandak. Ba bi tééñga bé bés, di bi nimis bé to yom to yada ngéda yosôna di bé lôñni bo bikai.+ 16 Ba bé inyu yés kiki lipénd juu ni njamuha, ngéda yosôna di bé tat mintômba ipañ yap. 17 Ibale u mboñ bé ngim jam nano, bikuu bi ga kwél nwet wés ni lihaa+ jés jolisôna. U nyi le a yé jôñ mut,*+ to maéba a nok bé.”

18 Ha nyen Abigail+ a bi pala yoñ 200 bret, dimbôga di wai dikeñi diba, mintômba mintan le ba nkôôba inyu lamb, dihéga* ditan di nwañak mi mis ma blé, 100 bikoga bi matam ma nkôô wai, 200 bikoga bi minumuk mi matam ma faigé, a bédi gwobisôna i ngii magas.+ 19 I mbus, Abigail a kal bagwélél bé le: “Bôga bisu, me m’a ga noñ bé i mbus.” Ndi a bi kal bé nlô wé Nabal to jam.

20 Abigail a bi bet i ngii jagas, a kahal sôs hikôa. I nlélém ngéda, David ni bôt bé ba bé lôl nye i bisu, ndi ba bé tehe bé nye inyule hikôa hi bé kéñ bo. Kunda yada, ba nyek i bisu gwé. 21 David a bé pot le: “Me bi tat gwom bi mut nunu i ñoñ yañga. Yom yo ki yo i bi nimil+ bé nye, ndi nano a ntimbhe me béba inyu loñge.+ 22 Nyambe a kogse baoo ba David* bañga bañga ibale ipam yani kegla, me nol bé bôlôm* bé bobasôna.”

23 I ngéda Abigail a bi tehe David, a pala sôs i jagas jé, a ôôp, a ôm mbom ’isi i bisu bi David. 24 I mbus, a kwo i makôô ma David, a kal le: “A nwet, njom i yé yem, ndi neebe le ngwélél woñ nu muda a pôdôs we, u emble ki bibañga bi ngwélél woñ nu muda. 25 Soho a nwet, u emble bañ bibañga bi jôñ mut ini le Nabal;+ inyule kiki jôl jé li yé, hala nyen yak nyemede a yé. Kiki jôl jé le Nabal* li nkobla, a yé yaga jôñ mut. Ndi me ngwélél woñ nu muda, me bi tehe bé i boñge ba wanda u bi om. 26 Nano a nwet me nkum soñ ni niñ i Yéhôva yak ni niñ yoñ le, Yéhôva nyen a yé i gwel+ we le u kôp bañ matjél yañga,+ u pun* bañ ki to wemede. Baoo boñ ni i bôt ba nyéñ boñ we béba ba ga yila kiki Nabal. 27 Nano a nwet wem, neebe le me ti boñge ba wanda ba yé lôñni we likébla*+ lini ngwélél woñ nu muda a nlona we.+ 28 Soho, nwéhél béba i ngwélél woñ nu muda; ibabé set, Yéhôva a ga boñ le ane yoñ i nom+ inyule i gwét u njo a nwet wem, bi yé gwét bi Yéhôva,+ ni le u yé ngi boñ béba ibôdôl nu u bi gwéé.+ 29 Ibale mut a nkahal noñ we inyu nol we,* Yéhôva Nyambe woñ a ga sôñ we wengoñle a nsôô niñ yoñ ikété bot yé i niñ; ndi a ga leñ niñ i baoo boñ haa kiki ba nleñ ngok ni ndamb.* 30 A nwet wem, i ngéda Yéhôva a ga bôñôl we mam malam momasôna a bi bôn we, a téé ki we ñane Israel,+ 31 kiññem y’a kéés bé we, w’a tam bé to ikété ñem woñ* le u nkôp matjél ma mut a yé nginsohi, tole u mpun*+ wemede. I ngéda Yéhôva a ga bôñôl we loñge, a nwet, hoñol ngwélél woñ nu muda.”

32 Ha nyen David a bi kal Abigail le: “Yéhôva Nyambe nu Israel a kôhna lipém inyule nyen a ñom we i boma me! 33 Nyambe a sayap we inyu pék yoñ! A sayap ki we inyule u nkéñ me njel i len ini le me kôp bañ matjél ma mut a yé nginsohi,+ me pun* bañ to memede. 34 Me nkum soñ ni niñ i Yéhôva Nyambe nu Israel nu a nkéñ me njel le me boñ bañ we béba,+ ibale u pala bé lo i boma+ me kegla, ki munlôm* to wada a nyégle bé i ndap Nabal.”+ 35 I mbus, David a neebe i gwom a bi lona nye, a kal nye le: “Kenek ni nsañ i ndap yoñ. Nun-ki, me nok we, m’a boñ kiki u mpot.”

36 I mbus ngéda, Abigail a témb i ndap yé, a koba le Nabal a yé i lôôs ngand i ndap yé wengoñle ngand i kiñe; Nabal* a bé maséé, a ma hiôô ngandak. Ndi Abigail a bi añle bé nye yom yo ki yo letee kel i ye. 37 Kegla, i ngéda maok ma bi mal Nabal i ño, nwaa wé a añle nye i mam mana. Ñem wé u yila kiki ñem u nwok mut, nyuu i let nye, i yila kiki ngok. 38 I mbus jam kiki bo jôm li dilo, Yéhôva a nol Nabal.

39 I ngéda David a bi nok le Nabal a nwo, a kal le: “Yéhôva a ba nsaibak, inyule a mbagal nkaa+ wem lôñni Nabal,+ a gwel ki ngwélél wé le a boñ bañ béba,+ Yéhôva a mboñ le béba ñem i Nabal i timbil nye!” I mbus, David a ômle Abigail nwin le a nsômbôl le a ba nwaa wé. 40 Bagwélél ba David ba bi ke yak Abigail i Karmel, ba kal nye le: “David a ñom bés i yoñ we le u ba nwaa wé.” 41 I nlélém ngéda, Abigail a pala telep, a ôôp, a ôm mbom ’isi, a kal le: “Nkol woñ muda unu, me yé ha inyu jôwa makôô+ ma bagwélél ba nwet wem.” 42 I mbus, Abigail+ a pala telep, a bet i ngii jagas, bagwélél bé ba bôda batan ba lok i mbus yé ni makôô; Abigail a ke lôñni balegelnwin ba David, a yila ki nwaa wé.

43 David a bi bii ki Ahinôam+ nu a bé lôl i Yézréel;+ i bôda bana bo iba ba yila baa+ bé.

44 Ndi Saulô a bi yoñ ngond yé Mikal,+ nwaa David, a ti yo Palti,+ man Lais nu a bé lôl i Galim.

26 I mbus ngéda, bôt ba Zif+ ba ke yak Saulô i Gibéa,+ ba kal nye le: “David a sôli i hikôa Hakila hi hi yé i bisu bi Yésimôn.”*+ 2 Ha nyen Saulô a bi telep, a pohol 3 000 di bôt ikété Israel inyu ke yéñ David i ñoñ u Zif+. 3 Saulô a oñ ñamb wé bisônda i hikôa Hakila hi hi yé i bisu bi Yésimôn, ipañ nloñ. Ha ngéda i, David a bé yééne i ñoñ, a nok le Saulô a nlo i ñoñ inyu yéñ nye. 4 David a bi om bôt ba mbep inyu wan too Saulô a bi lo toi. 5 I mbus, David a ke i homa ñamb bisônda u Saulô u bé, David a tehe i homa Saulô bo Abner,+ man Ner, ñane ntôñ gwét wonsôna u Saulô, ba bé ba niñi, ba kenek ’ilo; Saulô a bé ke ’ilo ikété ñamb bisônda, yak bisônda bi bé ke ’ilo, gwobisôna bi ma kéña Saulô. 6 I mbus, David a bat Ahimélek, man Lôk Hét+ bo Abisai+ man Séruya,+ manyañ Yôab, le: “Njee a ga ke lôñni me i ñamb bisônda u Saulô?” Abisai a timbhe nye le: “M’a ke ni we.” 7 Ha nyen David bo Abisai ba bi jôp i ñamb bisônda ni juu, ba koba Saulô a nke ’ilo, a ma ôm likoñ jé ’isi, ipañ ño wé; Abner ni bisônda ba bak ba niñi, Saulô a bak i ñemkété wap.

8 Abisai a kal David le: “I len ini, Nyambe a nsem ñoo woñ i moo+ moñ. Soho, nwas me, me tômôl nye ’isi ni likoñ ngélé yada, m’a boñ bé hala ngélé iba.” 9 Ndi David a timbhe Abisai le: “U boñ bañ nye béba, inyule njee a nla sambal woo inyu boñ nhook u Yéhôva+ béba, ndi a ba nginsohi?”+ 10 David a kônde kal le: “Me nkum soñ ni niñ i Yéhôva le, Yéhôva nyemede a ga nol+ nye, tole a ga wo kiki bôt bobasôna,+ tole a ga wél+ i gwét. 11 Inyu jôl li Yéhôva, me yé mbén i sambal woo wem inyu boñ nhook u Yéhôva+ béba! Jon soho, yoñ likoñ li yé bebee ni ño wé, lôñni hibôi hié hi malép, di kenek.” 12 Ha nyen David a bi yoñ likoñ ni hibôi hi malép bi bi bé bebee ni ño u Saulô, bo Abisai ba kahal ke. Mut nye ki nye a bi tehe+ bé bo, mut to wada a bi yi bé le ba bé ha, mut to wada a bi tôde bé, bobasôna ba bé ke ’ilo inyule Yéhôva nyen a bi boñ le ba kee hilo hi mim. 13 I mbus, David a ke i pes hikôa ipe, a telep i homa a yé ndék haa ni Saulô.

14 David a bi lôndôl bisônda ni Abner,+ man Ner, a kal le: “A Abner, baa u yé i emble?” Abner a timbhe le: “Njee nu a nsébél kiñe?” 15 David a kal Abner le: “Baa u ta bé munlôm? Njee a yé kiki we i loñ Israel? Ndi inyuki u nla bé tat nwet woñ le kiñe? Inyule sônda i bak nyoo i homa ni yé inyu nol nwet woñ le kiñe.+ 16 U ngwel bé nson woñ loñge. Me nkum soñ ni niñ i Yéhôva le u kôli ni nyemb, inyule u ntat bé nwet woñ, nhook u Yéhôva.+ Nano, béñge ipañ yoñ! Likoñ li kiñe ni hibôi+ hié hi malép bi bi bak ipañ ño wé bi yé hee?”

17 Saulô a yi kiñ i David, a bat nye le: “Baa kiñ yoñ yon me nok a man wem David?”+ David a timbhe le: “Kiñ yem i, a kiñe, a nwet wem.” 18 David a kônde le: “Inyuki nwet wem a noñ ngwélél+ wé, kii me mboñ, imbe njom me gwé?+ 19 A kiñe, a nwet wem, soho emble bibañga bi ngwélél woñ: ibale Yéhôva nyen a ntinde we i oo me, wee a leege* likébla jem li bijek. Ndi ibale bôt bon ba ntinde we i oo+ me, Yéhôva a kogse bo inyule ba mboñ le me bagla ni litén* li Yéhôva.+ A yé wengoñle ba yé kal le: ‘Kenek, béghak banyambe bape!’ 20 Nano, u boñ bañ le matjél mem ma kuba* haa ni Yéhôva, inyule kiñe Israel i mpam i yéñ yél+ i ngwo, a yé wengoñle i noñ hikwaa* i ngii dikôa.”

21 Ha nyen Saulô a bi kal nye le: “Me mboñ béba.+ Loo, a man wem David, m’a boñ ha bé we béba inyule i len ini, u ntehe le niñ yem i yé nseñ.+ Me mboñ bijôñ, me boñ ki hihôha hikeñi.” 22 David a timbhe nye le: “A kiñe, likoñ joñ lini. Om mañge wanda, a loo a yoñ jo. 23 Yéhôva nyen a mbom hiki mut inyu télepsép+ yé ni inyu ndéñbe yé; inyule i len ini Yéhôva a nsem we i moo mem, ndi me ngwés bé sambal woo wem inyu boñ nhook u Yéhôva+ béba. 24 Kiki niñ yoñ i mba nseñ inyu yem i len ini, hala nyen yak niñ yem i ga ba nseñ i mis ma Yéhôva, a ga sôñ ki me ikété mandutu+ mem momasôna.” 25 Ha nyen Saulô a bi timbhe David le: “Ba nsaibak a man wem David. Ibabé set, w’a boñ mam makeñi, w’a too ki ikété mam w’a boñ.”+ I mbus, David a ke, ndi Saulô a témb i mbai+ yé.

27 Ndi David a bi kal mu ñem wé le: “Saulô a ga sôk a nol me. I yé me nseñ le me kee ngwéé+ nyoo i loñ Filistia, hala a ga boñ le Saulô a waa noñ me ni loñ Israel+ yosôna, me tohla ki nye.” 2 I mbus, David a telep ni 600 bôt+ i i bé ni nye, ba ke yak Akis+ man Maok, kiñe Gat. 3 David ni bôt bé ba ke ba yééne yak Akis i Gat, hiki mut ni lihaa jé. David a bééna baa iba, Ahinôam+ nu a bé lôl i Yézréel ni Abigail+ nu a bé lôl i Karmel, yik i Nabal. 4 Kiki Saulô a nok le David a bi ke ngwéé i Gat, a waa yéñ nye.+

5 David a kal Akis le: “Ibale me nene loñge i mis moñ, soho, ti me homa mu tison yada ikété bon ba bitison boñ, inyu boñ le me yééne mu. Inyuki ngwélél woñ a nlama yééne i tison i kiñe ni we?” 6 Jon, Akis a bi ti nye Ziklag+ yokel. Inyu hala nyen Ziklag a yé tison i bikiñe bi Yuda letee ni len ini.

7 I ngéda yosôna* David a bi tégbaha i tison i bôt ba Filistia i bé nwii wada ni sôñ+ ina. 8 David ni bôt bé ba telep, ba ke i jôs bôt ba Gésur,+ bôt ba Gézer ni Lôk Amalek.+ Minkoñ mi bôt ba, mi bé bôdôl i Télam, mi kenek haa i Sur,+ mi sôhôk letee ni loñ Égiptô. 9 I ngéda David a bé a ke i jôs ngim loñ, a bé a nwas bé munlôm to muda i niñ,+ ndi a bé a yoñ mintômba, nyaga, magas, kamél, ni mambot; i mbus, a témb yak Akis. 10 Akis a bé bat David le: “Hee u bak i jo gwét len?” David a bé a timbhe le: “I nwelmbok* u Yuda+ tole i nwelmbok u loñ Yéraméel+ tole i nwelmbok u loñ Lôk Ken.”+ 11 David a bé a nwas bé munlôm to muda i niñ inyu lona i Gat, inyule a bé kal le: “Tiga le mut a añal i jam li ntagbe, a kal le: ‘Haana nyen David a mboñ.’” (Hala nyen David a bé boñ i ngéda yosôna a bi tégbaha i tison i bôt ba Filistia.) 12 Akis a bé hémle i jam David a bé kal nye, a kalak i ñem wé le: ‘A mal hindha bôt ba Israel ñem, jon a ga ba nkol wem mba ni mba.’

28 I dilo di, bôt ba Filistia ba kot mintôñ nwap mi gwét inyu ke i jôs Israel.+ Ndi Akis a kal David le: “U nyi le u nlama ke, we ni bôt boñ i yéga me i gwét.”+ 2 David a kal Akis le: “Kiki wemede u nyi, me yé ngwélél woñ.” Akis a kal David le: “Inyu hala nyen me ga bii we le u ba mut nu a ntat*+ me ngéda yosôna.”

3 Ha ngéda i, Samuel a bi wo; bôt ba Israel bobasôna ba ee nye, i mbus, ba jô nye i Rama, tison+ yé. Ndi Saulô a bi luhul i bôt ba nkwel ni bawoga, ni bôt ba mis ma-na i loñ.+

4 Bôt ba Filistia ba kodba, ba ke ba téé ñamb wap bisônda i Sunem.+ Yak Saulô a kot bôt ba Israel bobasôna, ba téé ñamb wap bisônda i Gilbôa.+ 5 I ngéda Saulô a bi tehe ñamb bisônda u bôt ba Filistia, a kon woñi, yak ñem wé u kahal sehla ni ngui.+ 6 To hala kiki Saulô a bi soohe Yéhôva,+ Yéhôva a bi timbhe bé nye, to ni bieem to ni Urim+ to ni njel bapôdôl. 7 Sôk i nsôk, Saulô a kal bagwélél bé le: “Yiñlana me muda nu a nkwel ni bawoga,+ inyu boñ le me kee me tehe nye.” Bagwélél bé ba timbhe nye le: “Nun-ki! Muda wada nu a nkwel ni bawoga a yé Endôr.”+

8 Saulô a héñha mambot inyu boñ le ba yi bañ nye, a ke yak muda nu ni juu lôñni bagwélél bé bo iba. A kal le: “Soho, bôl me ngambi, kwel ki ni bawoga+ inyu pémhene me mut m’a kal we.” 9 Ndi muda a kal Saulô le: “U nyi loñge le Saulô a bi luhul i bôt ba nkwel ni bawoga ni bôt ba mis ma-na i loñ.+ Inyuki u nsômbôl amb* me inyu nol+ me?” 10 Saulô a kumul nye soñ i jôl li Yéhôva, a kal le: “Me nkum soñ ni niñ i Yéhôva le, ba ga ôm bé we nsohi mu jam li!” 11 Ha nyen i muda nu a bi kal le: “Njee u ngwés le me mpémhene we?” Saulô a timbhe le: “Pémhene me Samuel.” 12 I ngéda i muda nu a bi tehe “Samuel,”*+ a lond ni kiñ yé yosôna, a kal Saulô le: “Inyuki u nteembene me? Wen u yé Saulô!” 13 Kiñe i timbhe nye le: “U kon bañ woñi, kal me kii u ntehe?” Muda a timbhe Saulô le: “Me ntehe mut a pémél ’isi, a pônaga nyambe.” 14 Inyu hala nyen, a bi bat muda le: “I mut nu a yé lelaa?” Muda a kal nye le: “A yé mañ mut, a hééba mbôñgô mbot u u gwé bé binam.”+ Ha nyen, Saulô a ba nkwoog nkaa le “Samuel” nu, a ôôp, a ôm mbom ’isi.

15 Ha nyen “Samuel” a bi kal Saulô le: “U nyi bé le nsébla woñ u ntééñga me?” Saulô a timbhe le: “Me yé ikété ndutu. Bôt ba Filistia ba nlo i jôs me, yak Nyambe a ntjôô me, hala a yé ntandaa ngéda le a ntimbhe bé me ni njel bapôdôl, to ni njel bieem;+ inyu hala nyen me yé sébél we le u kal me i jam me nlama boñ.”+

16 “Samuel” a kal nye le: “Inyuki u mbat me i jam u nlama boñ ndi ki le Yéhôva a ntjôô we,+ a yila yak ñoo woñ? 17 Yéhôva a ga boñ ndigi i jam a bi kal me: Yéhôva a ga héya ane i moo moñ a ti yo mut numpe le David.+ 18 Inyule u bi nôgôl bé kiñ Yéhôva, u tjé bé to Lôk Amalek+ i i bi unbaha Nyambe. Inyu hala nyen Yéhôva a yé i boñ we i jam lini i len ini. 19 Yéhôva a ga sem we ni bôt ba Israel i moo ma bôt ba Filistia;+ yani,+ we ni bon+ boñ ni ga ba ni me.* Yéhôva a ga sem mintôñ mi gwét mi Israel i moo ma bôt ba Filistia.”+

20 Kiki a nok ndigi bibuk bi “Samuel,” a kwo ’isi, a kon woñi ngandak. A bééna ha bé ngui, inyule a bi yén njal juu ni njamuha. 21 I ngéda muda a bi tiige Saulô bebee, a tehe le i jam li li ntééñga nye ngandak, a kal nye le: “Nkol woñ u nôgôl i jam u nkal nye, me bak ma nimis niñ*+ yem inyu jam u nkal me le me boñ. 22 Jon, soho, emble i jam nkol woñ u nkal we. Nwas le me ti we két bret, u je, inyu boñ le u kôhna ngui, ilole u njôp i njel.” 23 Ndi Saulô a tjél, a kal le: “Me nje bé.” Bagwélél bé ni muda ba bi kahal soohe nye. Saulô a bi sôk a emble bo, a nyodi ’isi, a yén i nañi. 24 Muda a yoñ man nyaga nu a bééna ha i ndap, a pala nol* nye, a yoñ flawa, a bôô yo, a bôm bret bi ngi séñha. 25 Muda a kébél Saulô ni bagwélél bé, ba je. I mbus, ba telep, ba ke juu ni juu.+

29 Bôt ba Filistia+ ba ke ba kot mintôñ nwap mi gwét nwominsôna i Afek, yak bôt ba Israel ba ke ba kodba bebee ni lingen li li yé i Yézréel.+ 2 Baane ba Filistia ba bé tagbe ni mintôñ mi mbôgôl ni mi dikôô di bisônda; David, bôt bé ni Akis+ bon ba bé sôk. 3 Ndi baane ba bôt ba Filistia ba bat le: “Inyuki i bon ba Lôk Héber bana ba yé lôñni bés?” Akis, a timbhe baane ba bôt ba Filistia le: “David nu, ngwélél kiñe Israel le Saulô, a yé ni me hala a nloo nwii wada.+ Me bi lébna bé nye hihôha to hiada ibôdôl i kel a bi lo i meeni letee ni nano.” 4 Ndi baane ba Filistia ba unbene nye, ba kal nye le: “Timbis i mut nunu ni mbus.+ Huuha nye, a témb i homa u bi ti nye. U nwas bañ nye le a kee ni bés i gwét, tiga le a tonbana bés nyoo, a kahal jôs+ bés. Pôla ilam ini a nkôhna le a lémél nwet wé kayéle a lona nye miño mi bôt bés. 5 Baa i David nunu bé nyen bôt ba bé tubul tjémbi, ba sagak, ba kalak le:

6 Akis+ a sébél David a kal nye le: “Me nkum soñ ni niñ i Yéhôva le, u yé mut a téé sép. Me bak maséé le u kee ni mintôñ nwem mi gwét,+ inyule me nlébna bé we hihôha to hiada ibôdôl i kel u bi lo i meeni letee ni nano.+ Ndi baane bape ba mbôdôl bé we ñem.+ 7 Jon, témb ni nsañ, u boñ bañ jam li nla hindha baane ba bôt ba Filistia ñem.” 8 Ha nyen, David a bi kal Akis le: “Inyuki, kii me boñ? Himbe hihôha u nlébna ngwélél woñ, ibôdôl nu me bi lo i weeni letee ni nano? Inyuki me nla bé ke lôñni we inyu jôs baoo ba nwet wem kiñe?” 9 Akis a timbhe David le: “I litehge jem, u yé loñge kiki añgel i Nyambe.+ Ndi baane ba bôt ba Filistia, ba nkal le: ‘U nwas bañ nye le a kee lôñni bés i gwét.’ 10 Pule telep kegla ni bagwélél ba nwet woñ ba ba nlo ni we; ni kôôba, ni kee kegla i ngéda mapubi ma kel ma nene.”

11 Ha nyen, David ni bôt bé ba bi pule telep kegla, ba témb i loñ i bôt ba Filistia, ndi bôt ba Filistia ba ke i Yézréel.+

30 I mbus dilo daa, David ni bôt bé ba ke i Ziklag,+ ba ada le Lôk Amalek+ i bi jôp i nwelmbok* ni i Ziklag, i jôs bôt ba Ziklag, i ligis ki tison i. 2 I kena bôda+ minkôm ni ba bobasôna ba bé mu tison i, ibôdôl nuntitigi ipam nunkeñi. I bi nol bé to mut, ndi i bi gwel bo, i jôp i njel. 3 I ngéda David ni bôt bé ba bi pam i tison, ba koba le i nlék, yak baa bap, bilok gwap ni bingond gwap bi nke i minkôm. 4 Ha nyen David ni bôt ba bé lôñni nye, ba bi ee ni ngui kayéle ba waa, ba la ha bé ki to maéya. 5 Yak baa ba David bo iba ba ke minkôm, Ahinôam nu a bé lôl i Yézréel, ni Abigail yik i Nabal, mut Karmel.+ 6 David a bi siida ngandak inyule bôt ba bé kal le ba ñôm nye ngok, inyule bôlôm bobasôna* ba bé nok ndutu inyule ba bi nimis bilok gwap ni bingond gwap. Ndi Yéhôva Nyambe+ a bi lédés David.

7 Ha nyen David a bi kal prisi Abiatar,+ man Ahimélek le: “Soho, lona éfôd hana.”+ Abiatar a yoñ éfôd a kena yo yak David. 8 David a bat Yéhôva+ le: “Baa me noñ ntôñ mintonba unu? Baa me ga yémbél bo?” Ha nyen Nyambe a bi timbhe nye le: “Ke noñ bo, inyule u ga yémbél bo, u ga témbna+ ki gwom gwobisôna ni bôt bobasôna.”

9 I nlélém ngéda, David a ke ni 600 bôt+ i i bé lôñni nye, ba ke letee ni i lép* Bésôr, ngim bôt ikété yap i yégle ha. 10 David a ke ni bisu i noñ mintonba ni 400 bôt, ndi 200 bôt i bé nwaak ngandak inyu yap+ lép Bésôr, i yégle ha.

11 Bôt ba David ba bi koba man Égiptô wada i bikai, ba kena nye yak David. Ba ti nye bijek le a je, ni malép ma nyo, 12 ba ti ki nye két koga i matam ma faigé, ni bikoga biba bi matam ma nkôô wai. Kiki a mal je, a témbna ngui,* inyule hala a bé dilo daa* le a bi je bé, to nyo malép. 13 David a bat nye le: “U yé ngwélél nu njee, u nlôl hee?” I mut nu a timbhe le: “Me yé man Égiptô, me yé nkol u man Lôk Amalek wada, ndi nwet wem a bi tjôô me inyule me bi kwo kon, hala a yé dilo daa. 14 Bés bon di bi jôp i nwelmbok* u nkoñ u bôt ba Kéret,+ ni i nkoñ u Yuda ni nwelmbok* u nkoñ u Kaleb,+ di ligis ki Ziklag.” 15 Ha nyen David a bi kal nye le: “Baa w’a kena me i homa ntôñ mintonba u u yé?” I mut nu a timbhe le: “M’a kena we i homa ba yéne ibale u nkum soñ i jôl li Nyambe le w’a nol bé me, w’a témbna bé to me yak nwet wem.”

16 I mut nu a bi kena David i homa mintonba mi bé, mi bé mi yii homa nyensôna, mi jek, mi nyok, mi konok maséé inyule mi bi kadal ngandak nkus i loñ Filistia ni i loñ Yuda. 17 David a bi nol bo ibôdôl maye ma kel letee ni kôkôa; mut to wada a bi pei+ bé, ndigi 400 bôt i i bi bet i ngii kamél, i ke ngwéé. 18 David a bi témbna gwom gwobisôna Lôk Amalek i bi kadal,+ David a kobol yak baa bé bo iba. 19 Yom yap yo ki yo i bi nimil bé, to ititigi to ikeñi. David ni bôt bé ba témbna bilok gwap, bingond gwap ni nkus wap;+ David a bi témbna gwom gwobisôna mintonba mi bi kadal. 20 David a yoñ ki mintômba nwominsôna ni nyaga yosôna i mintonba, a bugus gwo, bémba yap bomede i noñok. Ba bé kal le: “Nkus u David unu.”

21 I mbus ngéda, David a pam i lép Bésôr,+ i homa 200 bôt i bi yégle inyule i bé nwaak ngandak i ke ni David; ba bi lo i boma David ni bôt bé. I ngéda David a bi pam bo bebee, a bat bo too ba yé mbôô. 22 Ndi ngim bibéba bi bôt ni ditégéé di bôt mu nsoñgi u bôt ba bi ke ni David, ba kal le: “Kiki bana ba nke bé lôñni bés, d’a ti bé bo to yom mu nkus di nlona, hiki wada wap a ga yoñ ndigi nwaa wé ni bon bé, a kahal ke.” 23 Ndi David a timbhe bo le: “A lôk kéé, ni kôli bé boñ hala ni gwom Yéhôva a nti bés. Nyen a nsôñ bés, a sem ki mintonba mini i moo més i ngéda mi bi lo i jôs+ bés. 24 Me nla bé neebe le ni boñ bo hala! Ngaba i nu a nke gwét y’a ba nlélém ni ngaba i nu a nyégle i tat mambegee.+ Bôt bobasôna ba ga bana nlélém ngaba.”+ 25 Ibôdôl i kel i, makidik ma David mana ma bi yila litéak ni litiñ i Israel letee ni len.

26 I ngéda David a bi témb i Ziklag, a yoñ gwom mu nkus a bi lona, a ômle gwo mimañ mi Yuda, a kal le: “l likébla* lini li nlôl mu gwom di nkadal baoo ba Yéhôva.” 27 A bi om likébla inyu mimañ mi Bétel,+ mi Ramôt nu Négeb,* mi Yatir,+ 28 mi Arôer, mi Sifmot, mi Éstémôa,+ 29 mi Rakal, mi bitison bi Lôk Yéraméel,+ mi bitison bi Lôk Ken,+ 30 mi Hôrma,+ mi Bôrasan, mi Atak, 31 mi Hébrôn+ ni inyu mimañ mi mi bé bahoma bobasôna David ni bôt bé ba bi lôô.

31 Bôt ba Filistia ba bi bôdôl jôs Lôk Israel+ gwét. Bon ba Israel ba ke bôt ba Filistia ngwéé, ngandak yap i wo i hikôa Gilbôa.+ 2 Bôt ba Filistia ba bi noñ Saulô ni bon bé bôlôm, ba sôk ba koba bo, bôt ba Filistia ba nol Yônatan,+ ni Abinadab ni Malkisua, bon+ bôlôm ba Saulô. 3 Gwét bi bi ke bé loñge inyu Saulô, baleñ mimpihlôñgô+ ba tihba nye, ba babaa ki nye béba libaabak. 4 I mbus, Saulô a kal mbegee bijôl gwé bi gwét le: “Yoñ pansoñ yoñ, u ôm me yo, tiga le i bôt ba ngikweeba+ bana ba lo, ba kép me mbai,* ba nol me.” Ndi mbegee bijôl gwé bi gwét a bé top bé boñ hala, inyule a bé kon woñi ngandak. Ha nyen Saulô a bi yoñ pansoñ, a kwél yo i ngii.+ 5 I ngéda mbegee bijôl gwé bi gwét a bi tehe le Saulô a nwo,+ yak nye a kwo i ngii pansoñ yé, a wo. 6 Hala nyen Saulô, bon bé bôlôm baa, mbegee bijôl gwé bi gwét ni bôt bobasôna ba bé i gwét lôñni nye, ba bi wo nlélém kel.+ 7 I ngéda bon ba Israel ba ba bé yééne i nsôsôgô* ni i nkoñ u Yordan ba bi tehe le bisônda bi Israel bi nke ngwéé, ni le Saulô ni bon bé bôlôm ba nwo, yak bo ba tjôô bitison, ba ke ngwéé;+ bôt ba Filistia ba lo, ba yén mu.

8 I kel i bé noñ ha, kiki bôt ba Filistia ba nlo i hun mambot ma mim, ba koba mim u Saulô ni mim mi bon bé bôlôm baa i hikôa Gilbôa.+ 9 Ha nyen ba bi kit ño u Saulô, ba yoñ bijôl gwé bi gwét, ba om ki bôt ni loñ Filistia yosôna inyu legel nwin+ i mandap* ma bisat+ gwap ni yak bôt ba loñ. 10 I mbus, ba bii bijôl gwé bi gwét i ndap Astarôt, ba tômôl mim wé i lipénd li Bét-San.+ 11 I ngéda bôt ba nyééne i Yabes-Giléad+ ba bi nok i jam bôt ba Filistia ba bi boñ Saulô, 12 bajogwét bobasôna ba tison i, ba telep, ba ke liké u wonsôna, ba héya mim u Saulô ni mi bon bé bôlôm i lipénd li Bét-San. Ba témb i Yabes, ba nligis nwo nyoo. 13 I mbus, ba yoñ bihés+ gwap, ba jô gwo isi e Tamaris i i yé i Yabes,+ ba sôga ki je* dilo disaambok.