ÑI QUELLUNGEAL PU FAMILIA
Chem quimeltuafuiñ taiñ pichiqueche putun dungu mu
“Nütramcalu putun dungu mu tayu pichi domo, quisu niefui 6 tripantu. Afmatuleiñmu tayu pichi domo fente ñi quimün putun dungu mu” (pi Alexander).
Ñi quimal ti pu chau
Rume falin ngei nütramcayafiel taiñ pu pichique che putun dungu mu. Petu pichicalu müten nütramcayaimün tamün pu fotüm ca ñahue. “Müna cümeafui nütramcafiliyiñ putun dungu mu tayu fotüm petu pichicalu”, feipi Jamit Rusia mapu mu mülelu. Tüfachi chau ca feipi: “Quimtucun tañi fotüm putuquefui nien mu 13 tripantu müten. Deu rupalu hula tüfachi huesa dungu, quimürpun müna falin ngei nütramcayal putun dungu mu, petu pichicalu engün müten”.
¿Chumngelu mülei taiñ raquiduamtucunieafiel tüfachi dungu?
Tati pu compañ colegio mu ca chem ñi pengelqueel television mu, huesa raquiduamelafi tami pichiqueche putun dungu mu.
Tati Sociedad Chilena de Pediatría ramtufi 2.763 huechequeche Araucanía mapu mu nielu 14 puhualu 18 tripantu, tüfa pengeli 2.384 huechequeche femi ñi putual petu nienolu 15 tripantu, ca 384 huechequeche huimtulei ñi putual.
Feimu pu autoridad feipiquefingün com ti pu chau ñi nütramcayafiel ñi fotüm ca ñahue petu pichicalu müten ñi cuñihun-ngen ti putun dungu. ¿Chumngechi femafuingün?
Ñi pepi femafel
Pepicaucülemün ramtule tamün pichiqueche. Ti pu pichiqueche rume ramtuqueingün ca tremcülen mu doi ramtuqueingün. Feimu mülei tamün pepicaucüleal ñi huiñoldungulafiel. Femngechi femafuimün:
Tami pichi huentru cam tami pichi domo cüpa quimle chumngei ti pulcu, eimi feipiafuimi rume fürei ti pulcu ca tati cerveza.
Tami ñahue cam fotüm cüpa cümecümetufile ti pulcu, feipiafuimi pulcu cümelai pu pichiqueche mu ca huesalcaquefi tañi cuerpo. Cüme feipiafuimi chumngechi huesalcayafeyu ti pulcu: pulcutule ta che cüme duamafui, huelu doi putule müyüdafui ñi lonco, huedhuedcayafui ca huesa entuafui ñi feipin (Proverbios 23:29-35).
Eluunge tami doi quimal. Biblia feipi: “Tati adümuhun-ngelu pengelquei quimün tañi femquen mu” (Proverbios 13:16). Ngüneduamnge chem feipi pu autoridad ca ti ley dungu tati putun dungu meu. Femngechi pepicaucüleaimi tami quellufiel tami pu pichiqueche.
Eluucülenge tami nütramcayal. “Pu hueche cüme raquiduamquelai putun dungu mu” pi Mark, quiñe chau Gran Bretaña mu mülelu. “Ramtufiñ tañi fotüm 8 tripantu nielu cümepei mai ñi pulcutual ta che cam cümelai. Ñochiquechi nütramcafiñ, femngechi cüme entudungui”.
Fillque rupa nütramcayafimi tüfachi dungu femngechi doi cüme adümafi. Ngüneduamaimi tunten tripantu ñi nieel tami pichiqueche fei nütramcayafimi ti putun dungu mu, chumngechi manejayal auto cam ti cudumuhun dungu mu.
Inayentufalngeaimi putun dungu meu. Pu pichiqueche rume matu inayentuquei chem ñi pequeel, doyelchi mai ñi femquen ñi pu chau. Feimu eimi huesa duamcülelmi fei putulmi tami tüngduamcüleal, tami pichiqueche inayentuaimu, cümelu troquiafi. Feimu, eimi tami cüme femün mu quimeltuafimi chumngechi putual.
Cüme ngüneniehuaimi putun dungu mu, femngechi tami pichiqueche cüme inayentuaimu.