JONÁS
1 Jonás,* Amitái ñi fotüm, llohui Chau Jehová ñi dungu. Feipingei: 2 “Amunge ti fütra huaria Nínive pingelu, feipimefinge tati pu che ñi apümcangeal. Iñche ngüneduamün ñi rume huesa femmequen engün”.
3 Huelu Jonás lefmahui Chau Jehová mu, fei eluhui ñi amual Tarsis mapu. Nagpui Jope huaria mu, üyeu pei quiñe farcu amualu Tarsis mapu. Fei culli tañi pürayal ti farcu mu ca amui Tarsis mapu caquelu che engün. Fei camapu lefmahui Chau Jehová mu.
4 Fei Chau Jehová eli ñi müleal quiñe fütra cürüf lafquen mu. Fente cürüftucu mahunlu, ti farcu epeque teifücahui. 5 Ti pu cüdauquelu farcu mu fente tañi llican llellipufingün tañi pu dios. Cafei eluhuingün ñi huellimafiel tañi farcu, femngechi ñi fanenoal. Jonás mülerquei ponhuitu farcu mu. Fei tranacünuhui, fütra umaunagi. 6 Ti capitancülelu farcu mu fülcontufi ta Jonás,* fei feipifi: “¿Chumngelu* umautuleimi? ¡Huitrapürange! ¡Ngillatufinge tami dios! Chau Ngünechen* pengelaiñmu taiñ duamtunieteu, femngechi lalayaiñ”.
7 Fei hueluconque feipihuingün: “Sortiayafiyiñ,* femngechi quimaiñ inei ñi duam mu rupamequei tüfachi huesa dungu”. Tati pu huentru sortiaingün, fei Jonás legtripai. 8 Feipifingün: “Fürenemuiñ, feipimuiñ, ¿inei ñi duam meu contupaeiñmeu tüfachi huesa dungu? ¿Chem cüdau femqueimi? ¿Cheu tuhuimi? ¿Cheu cüpaimi? ¿Cheu che am ta eimi?”.
9 Jonás huiñoldungui:* “Iñche hebreo chengen. Poyequefiñ* ta Chau Jehová huenu mu mülelu, fei deumafi ti lafquen ca ti mapu”.
10 Allcülu engün, pu huentru doi llicaingün, fei ramtufingün: “¿Chem chumimi?”. (Jonás deu nütramcafi ti pu huentru ñi lefmahun Chau Jehová mu). 11 Ti lafquen doi illculerpui,* feimu ramtufingün: “Ñi tüngnagal ti lafquen, ¿chem chumuhuayiñ ta eimi?”. 12 Jonás huiñoldungui:* “Huitrañpürammuchi ca ütrüftucumuchi lafquen meu, femngechi tüngnagai ti lafquen. Cüme quimnien tati, iñche tañi duam mu contupaeimünmeu tüfachi fütra cürüftucu mahun”. 13 Huelu ti pu huentru doi nehuentuingün ñi yenieafiel ti farcu inaltu lafquen, huelu pepil-laingün. Ti lafquen doi illculerpui.*
14 Feimu llellipufingün ta Chau Jehová: “¡Chau Jehová, fürenemuiñ! ¡Montulmuiñ taiñ lanoal tüfachi huentru ñi duam mu! Ahuem Chau Jehová, eimi tami pin mu rupamequei tüfachi dungu. Culpatumulayaiñ taiñ langümafiel quiñe huentru culpanolu”. 15 Fei huitrañpüramfingün ta Jonás ca ütrüftucufingün lafquen meu. Fei ti lafquen tüngnagi. 16 Rupan mu tüfa, pu huentru rume yamfingün* ta Chau Jehová, fei elufingün quiñe chalintucun* ta Jehová ca feipicünuhuingün chem ñi chumal.
17 Chau Jehová huercüi quiñe fütra challhua ñi lümüafiel ta Jonás. Tüfachi huentru mülepui cüla antü ca cüla pun ti fütra challhua ñi pütra meu.
2 Fei Jonás mülelu ti fütra challhua ñi pütra meu llellipufi tañi Chau Jehová, 2 feipifi:
“Hueñancülen mu ngillatufiñ ta Chau Jehová, fei huiñoldungueneu.*
Mülelu iñche alüconchi Rüngan mu* huirarün tañi quellungeal.
Eimi allcütuñmaen tañi dungun.
3 Feichi ütrüftucuen rangi llufülechi lafquen meu,
ti lafquen co impoleneu.*
Huente püle iñche mu rupai tami fütraque reu.*
4 Fei feipin: ‘¡Yengen rume camapu tami adquiñ mu!
¿Chumngechi huiño petuafun tami fütra ruca* cheu tami mülen?’.
5 Ti co impoleneu,* cuñihun mu coni tañi mongen;
hualloñmaeneu ti llufü lafquen.
Ti lafquen cachu* nülcücahui tañi lonco mu.
6 Ñamconün cheu ñi tuhun ti fütraque mahuida.
Ti mapu cerrantucufi reque ñi puerta tañi presucünuaeteu rumel mu.
Huelu eimi Chau Jehová montulmaen tañi mongen lolo meu.
7 Afconmequelu tañi mongen iñche, loncontucufiñ ta Chau Jehová.
Fei tañi llellipun puhui eimi mu, cheu tami mülen, tami fütra ruca meu.
8 Pu poyequefilu coilaque dios ñi adentun* quisucünuquefingün inei tañi rüf piuqueyeteu.*
9 Huelu iñche püramyeayu ca eluayu chalintucun.*
Feman tañi feipicünuel.
Chau Jehová müten montulchequei”.
10 Af meu, Chau Jehová huercüfi ti fütra challhua ñi rapinentuafiel ta Jonás inaltu lafquen mu. Femngechi rupai.
3 Fei Jonás ca quiñe rupa llohui Chau Jehová ñi dungu, feipingei: 2 “Amunge tati fütra huaria Nínive pingelu. Huldungufinge tati pu che iñche tañi huercün dungu”.
3 Fei Jonás allcütufi Chau Jehová ñi dungu, feimu eluhui ñi amual Nínive huaria mu. Nínive quiñe fütra huariangefui.* Quiñe che cüla antü mu hualloñmaquefui ti huaria.* 4 Fei Jonás conpui ti huaria mu, quiñe antü trecayahui. Fei huldungufi tati pu che: “Puule 40 antü, Nínive apümcangeai”.
5 Fei tati pu Nínive che feyentui Chau Dios mu. Com pu che, pu ricu, pu pofre, pu füchaqueche ca pu pichiqueche feipingei engün ñi ngüñüluhual* ca ñi tucual sacu tacun. 6 Fei hula feipingei ti lonco ülmen ngünenielu Nínive huaria mu chem ñi huldunguel ta Jonás. Fei huitrapürai tañi ülmen huancu mu, entui tañi ülmen tacun, tacucünuhui sacu mu, fei trufquen mu anücünuhui. 7 Cafei tati lonco ülmen huercüi ñi huldungual com Nínive huaria mu tüfachi dungu:
“Tüfa ñi feipin tati lonco ülmen ca tañi pu ülmenque che: chem che no rume ca chem culliñ no rume ngelai ñi iyal chem no rume. Ihuelayaingün ca pütocohuelayaingün. 8 Com pu che tucupe sacu tacun ca femngechi tañi pu culliñ. Pu che com tañi nehuen mu ngillatupe engün ta Chau Dios. Elcünupe engün tañi huesa femmequen ca tañi huesalcachequen. 9 Femngechi Chau Ngünechen femlayafui chi tañi feipicünuel,* fei tüngnagafui tañi fütra illcun,* femngechi lalayaiñ”.
10 Fei Chau Ngünechen pefi ñi femün engün ca ñi femhuenon tañi huesa femquefel, feimu femürpulai tañi feipicünuel,* fei huercülafi ti huesa dungu.
4 Fei tüfa rume huesa duameleyu ta Jonás, fei rume illcui.* 2 Feimu llellipufi ta Jehová: “¡Chau Jehová! Mülelu iñche tañi mapu mu quimniefun ñi rupayal tüfachi dungu. Feimu llemai lefmahun Tarsis mapu mu. Chau Dios, iñche cüme quimnien, eimi cüme piuquengeimi, cutranpiuqueyechequeimi, illcufemquelaimi* ca rume piuqueyechequeimi.* Cafei hueñancüqueimi rupan mu huesaque dungu. 3 ¡Chau Jehová, füreneen! Müntuñmaen tañi mongen.* Lali, doi cümeafui. Cüpa mongelehuelan”.
4 Jehová ramtueyu: “¿Cümelu troquifimi fente tami illculen?”.*
5 Fei Jonás amui ti tripahue antü püle cheu ñi mülen ti huaria, fei anücünuhui. Cafei deumai quiñe llamasa,* fei llaufeñ mu* anücünuhui ñi adquintual chem ñi rupayal ti huaria. 6 Fei Chau Ngünechen Jehová tremümelfi quiñe anümca ta Jonás,* femngechi ñi llaufeñtual ca ñi cüme duamal ñi cutrancahun mu. Fei Jonás ayühui ti anümca mu.
7 Ca antü deu hunlu, Chau Ngünechen eli ñi müleal quiñe piru ñi ancümafiel ti anümca. Fei tüfa tonfünagi. 8 Fei are tripalu ti antü, Chau Dios eli ñi müleal quiñe eñumngechi cürüf cüpalu ti tripahue antü püle. Fente tañi aren ti antü, Jonás rulpaduami. Fentecünulai ñi ngillatumequen tañi layal. Feipi: “Lali, doi cümeafui. Cüpa mongelehuelan”.
9 Chau Ngünechen ramtufi ta Jonás: “Ancüi ti anümca, fei ¿cümelu troquihuimi fente tami illculen?”.*
Jonás huiñoldungui:* “Cümelu troquiquefiñ tañi illculen. Cüpa lafun fente tañi illculen”. 10 Huelu Jehová feipi: “Eimi cüdautulaimi rume tami anümafiel ca tremümafiel ti anümca. Quiñe pun mu müten tremi, ca antü ancürumei. Huelu eimi cutranpiuqueyefimi. 11 Feimu lle, ¿cutranpiuqueyenoafulu iñche ti fütra huaria Nínive pingelu? Üyeu doi 120.000 che mülei. Quimlaingün rume chem ñi cümen ca chem ñi cümenon.* Cafei rume fentren culliñ mülei”.
Tüfachi üi cüpa feipi “paloma”.
Cam: “Püllecontufi”.
Cam: “Chemu”.
Cam: “Rüfngechi Ngünechen”. Diccionario mu ngüneduamnge “rüfngechi Ngünechen”.
Cam: “Suerteafiyiñ”.
Cam: “Lloudungui”.
Hebreo quehun feipilei: “Rume yamquefiñ”.
Cam: “Lladcülerpui”.
Cam: “Lloudungui”.
Cam: “Lladcülerpui”.
Cam: “Respetafingün”.
Cam: “Füchotun, mañumtun”.
Cam: “Lloudungueneu”.
Cam: “Seol”. Diccionario mu ngüneduamnge “Seol”.
Cam: “Munuleneu”.
Cam: “Auna, ola”.
Cam: “Templo”.
Cam: “Munuleneu”.
Cam: “Alga, lua”.
Cam: “Imagen”.
Hebreo quehun mu feipi piuqueyechen ca fürenechen afquenolu. Diccionario mu ngüneduamnge “piuqueyen afquenolu”.
Cam: “Füchotun, mañumtun”.
Hebreo quehun feipilei: “Quiñe fütra huariangefui Chau Ngünechen ñi adquiñ mu”.
Cam: “Rumequefui ti huaria”.
Quiñeque mu femngechi femquefui che doi quiñe antü. Diccionario mu ngüneduamnge “ngüñüluhual”.
Cam: “Huiño huitrautuafui chi”.
Cam: “Lladcün”.
Cam: “Huiño huitrautui”.
Cam: “Lladcüi”.
Cam: “Lladcüfemquelaimi”.
Diccionario mu ngüneduamnge “piuqueyen afquenolu”.
Cam: “Montuñmaen”.
Cam: “Lladcülen”.
Cam: “Ramada”.
Cam: “Sombra”.
Tüfachi anümca calabaza vinatera pingei.
Cam: “Lladcülen”.
Cam: “Lloudungui”.
Cam: “Ñi trürnon tañi man cuhu ca tañi huele cuhu”.