2026 kʼoꞈ, Yehꞈ siˬ ba la 31–Gʼoeˬ siˬ ba la 6
Dawˬ caˇ 89 “Naˇ haˬ geuꞈ˗eu deuˬ guiˬ lahˬ za”
Yaw muiˬ˗ehˇ naˇ haˬ tsoˆ taˬ miˇ˗a laˬ lehˇ yaw muiˬ˗ehˇ haw
“Naw maꞈ ya gaˬ˗euˬ gaˇ kawˆ heu˗ahˇ yaw muiˬ paˬ˗ehˇ noeˬ gahˇ˗awˬ.”—Luˇkaꞈ 8:18.
Yaw muiˬ˗ehˇ ya haw˗eu tsahˇ
Mehˬ bawˬ deuˬ hawˇ˗eu uˬ duˬ tahˬ˗eu nui jeˬ laꞈ kʼoeˇ aˬ jeˬ miˇ neh yaw muiˬ˗ehˇ haw tsoˆ taˬ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu nga? Aˬ joˆ˗ehˇ haw tsoˆ nya nya˗eu nga?
1-2. (a) Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ˗euˬ tsawˇ haˬ deuˬ˗euˬ gʼaˇ duˬ aˬ jeˬ jahˇ nehˬ luꞈ˗eu nga? (Ja ceuˬ 23:1, 2, 5) (b) Aˬ dui heu kawˆ laꞈ kʼoeˇ aˬ jeˬ˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ ja sawˇ˗eu nga?
Nymˬ˗mˇ iˬ nah Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ˗euˬ tsawˇ haˬ deuˬ˗ahˇ nui jah paw˗euˬ dzaˇ tiˬ byah tiˬ loꞈ bi dzaˬ bi dawˇ luꞈ˗eu meh. Teu miˇ neh aˬ dui Ja ceuˬ sahˬ boꞈ boꞈ˗euˬ Daˬbiˇ loꞈ˗ehˇ “Sahˬ paˬ Miˬyehˇ ngaˬ˗ahˇ bo˗eu, yawˇ bo˗eu yaw sahˇ meh. Ngaˇ tiˬ jeˬ˗iˬ loˬ˗eu maˬ jaˆ” lehˇ ja ceuˬ nya˗eu ma.—Ja ceuˬ 23:1, 2, 5-ahˇ gui.
2 Aˇ muˇ˗euˬ mehˬ bawˬ heu jiˇ nui jah paw˗euˬ dzaˇ bi dzaˬ bi dawˇ˗eu tiˬ jeˬ pyeuꞈ meh. Mehˬ bawˬ heu laꞈ kʼoeˇ myaˬ tiˬ paˆ ya siˬ ya gaˬ dzeuˇ˗euˬ jeˬ˗ahˇ paˇ ya gaˬ poˆ˗eu meh. ‘Yaw tsaˬ yaw dawˇ laꞈ kʼoeˇ ziꞈ dah ni’ dehꞈ luꞈ˗eu deuˬ kʼawꞈ, teu loꞈ˗ehˇ ya gaˬ˗eu loˬ meh. (2 Beˬtuˆluˆ 1:12) Ehˇ kʼawꞈ siˬ nya dzeuˇ˗euˬ gaˇ kawˆ deuˬ˗ahˇ paˇ dzaw poˆ ngeh, yaw muiˬ˗ehˇ haw tsoˆ taˬ˗eu yaw shaˬ kʼawꞈ pyeuꞈ nya meh. Toˆ˗ehˇ naˇ, heu kawˆ nawˬ˗ahˇ caw ba nehˬ nya meh. Aˬ dui mehˬ bawˬ˗ahˇ aˬ jeˬ miˇ neh yaw muiˬ˗ehˇ haw tsoˆ taˬ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu nga? Naˇ haˬ˗eu deuˬ yaw muiˬ˗ehˇ naˇ haˬ tsoˆ nya˗eu gʼaˇ duˬ, dawˬ mehˬ mehˬ˗eu deuˬ aˬ jeˬ jahˇ nya˗eu nga lehˇ heu kawˆ laꞈ kʼoeˇ haw ma. Kʼoeˇ naˇ yaw muiˬ˗ehˇ naˇ haˬ tsoˆ nya laˇ ni caw ba nehˬ˗eu nui noeˬ nui duˇ tiˬ deuˬ na˗ahˇ jiˇ ja sawˇ ma. Jeˬ hu hu saˬ, mehˬ bawˬ deuˬ˗ahˇ aˬ dui˗ahˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ luꞈ˗eu gʼaˬ aˬ geu gʼaˬ pyeuꞈ nga lehˇ ja sawˇ ma.
Yeˬhawˇbaˬ aˬ dui nehˬ˗ehˇ ngehˬ luꞈ˗eu lehˇ taˬ ngehˇ
3. Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ teˇ saˇ˗ahˇ aˬ joˆ˗ehˇ gaˬ nya˗eu nga? Miˬyehˇ˗euˬ tsawˇ haˬ deuˬ Jaˇliꞈ˗ahˇ aˬ joˆ˗ehˇ zmˬ˗eu nga?
3 Jaˇliꞈ˗ahˇ pyehˆ tseˇ˗eu heu naˇ, Yeˬhawˇbaˬ ngehˬ˗eu teˇ saˇ˗ahˇ ya gaˬ˗eu nehˬ˗ehˇ duˇ leˇ˗eu meh. (2 Tiˆmoˇseˬ 3:16, 17) Gaˇ kawˆ heu˗ahˇ Yeˬsuˇ jiˇ yaw muiˬ˗ehˇ siˬ nya˗eu meh. Teu miˇ neh aˬ yawꞈ tsawˇ haˬ deuˬ˗ahˇ mehˬ ngeh Jaˇliꞈ˗ahˇ zmˬ˗awˇ mehˬ˗eu meh. Teu baˬ da neh tsawˇ haˬ deuˬ “Tsawˇ haˬ heu gʼaˬ tiˬ jeˬ˗iˬ maˬ ya dzaw haw˗euˬ gaˇ, aˇ naˆ naˆ˗ehˇ siˬ nya˗eu nga” lehˇ ehˇ˗eu meh. (Yoˇhaˬ 7:15) Yeˬsuˇ neh dzawˇ nehˬ˗euˬ jeˬ˗ahˇ tsaˬ˗eu dawˇ˗eu nui ma pi luꞈ˗eu deuˬ ya gaˬ ngeh nui ma˗ahˇ zaw leˇ˗euˬ meh. Gʼaˬ kʼehˇ Pawˇluˆ hawˇ˗eu Aˬpawˇluˆ kʼawꞈ, Jaˇliꞈ˗ahˇ zmˬ˗awˇ aˬ cawˬ deuˬ˗ahˇ ja sawˇ nehˬ˗euˬ meh. (Gʼaˬkʼehˇ 17:2, 3; 18:24, 28) Aˬ dui˗euˬ aˇ maꞈ aˇ muˇ˗euˬ sahˬ boꞈ deuˬ hawˇ˗eu teˇ saˇ pyehˬ kʼawˬ˗eu jeˬ maˬ ehˇ, awˆlai paw neh dawˬ mehˬ mehˬ˗eu jeˬ maˬ ehˇ, biˬdiˬoˬ deuˬ maˬ ehˇ, Jaˇliꞈ˗ahˇ dawˬ pehˬ taˬ˗eu meh. Mehˬ bawˬ˗ahˇ oe beh beh˗euˬ tsawˇ shuiꞈ deuˬ Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ tsawˇ haˬ deuˬ Jaˇliꞈ˗ahˇ zmˬ gaˇ haw˗awˇ zahˬ leˇ˗eu meh. Dawˬ mehˬ mehˬ˗eu deuˬ naˇ Jaˇliꞈ˗ahˇ dawˬ pehˬ taˬ˗awˇ mehˬ˗eu meh. Gui nehˬ˗eu tehꞈ˗ehˇ maˬ ngeuˇ ni ya siˬ˗euˬ jeˬ˗ahˇ dehꞈ ziˇ laꞈ kʼoeˇ aˬ joˆ˗ehˇ zmˬ˗iˇ nya˗eu nga lehˇ jiˇ dzawˇ nehˬ˗eu meh.—Luˇkaꞈ 24:32.
4. Mehˬ bawˬ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ naˇ haˬ tsoˆ taˬ˗eu aˬ jeˬ miˇ neh aˇ yeˇ huiˬ nga?
4 Jaˇliꞈ˗ahˇ “ya gaˬ˗eu” “naˇ haˬ˗eu” lehˇ ehˇ˗eu dawˬ heu deuˬ˗ahˇ tiˬ gʼaˬ gʼaˬ˗euˬ ehˇ dawˬ naˇ haˬ gaˇ zmˬ˗eu meh. Teu miˇ neh mehˬ bawˬ˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ dawˬ˗ahˇ ya gaˬ ngeh aˬ yawꞈ˗euˬ nui kʼahˇ˗ahˇ gʼoˆ shaw laˇ˗awˇ, caw teh˗eu gʼaˇ duˬ hawˇ˗eu ehˇ dawˬ naˇ haˬ˗eu gʼaˇ duˬ bi awˬ dzehˬ laˇ˗eu meh. Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ˗euˬ ehˇ dawˬ˗ahˇ naˇ haˬ˗awˇ maˇ diˇ mˇ caw˗eu deuˬ˗ahˇ nui kʼahˇ shiˇ˗eu meh.—Dawˬdaˬ 27:11.
Mehˬ bawˬ deuˬ˗ahˇ aˬ jeˬ miˇ neh yaw muiˬ˗ehˇ naˇ haˬ tsoˆ taˬ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu nga?
5. Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ gaˬ˗eu nui gaˬ heu naˇ, aˬ jeˬ jahˇ ni laˆ noeˬ nehˬ˗eu nga? (Yoˇhaˬ 4:23, 24; 1 Yoˇhaˬ 5:3)
5 Aˬ dui Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ gaˬ˗eu miˇ neh mehˬ bawˬ˗ahˇ iˇ ngeh yaw muiˬ˗ehˇ naˇ haˬ tsoˆ taˬ˗eu ma. (Maꞈtehˬ 22:37) Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ gaˇ kawˆ ngehˬ˗ehˇ siˬ nya laˇ naˇ ngehˬ˗ehˇ aˬ yawꞈ˗ahˇ gaˬ dzehˬ laˇ˗eu meh. Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ gaˬ˗eu nui ma heu naˇ, aˬ yawꞈ˗euˬ ehˇ dawˬ naˇ haˬ ni, mˇ caw ni, aˬ yawꞈ nui kʼahˇ shiˇ˗eu jeˬ˗ehˇ uˬ duˬ tahˬ ni laˆ noeˬ nehˬ laꞈ˗eu meh.—Yoˇhaˬ 4:23, 24; 1 Yoˇhaˬ 5:3-ahˇ gui.
6. Mehˬ bawˬ˗ahˇ aˬ jeˬ mehˬ nehˬ˗eu nga?
6 Aˬ dui tsawˇ haˬ deuˬ˗ahˇ gaˬ˗eu miˇ neh mehˬ bawˬ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ naˇ haˬ tsoˆ taˬ˗eu ma. (Maꞈtehˬ 22:39) Mehˬ bawˬ heu naˇ, mehˇ nmˇ deuˬ˗ahˇ hawˇ˗eu Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ gaˇ kawˆ maˬ siˬ nya˗eu deuˬ˗ahˇ caw ba nehˬ˗eu gʼaˇ duˬ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ˗eu meh. Yaw jeˬ ma jeˬ, Tsawˇ haˬ deuˬ˗ahˇ gaˬ—Zaˬ lahˇ bi pyeuꞈ laˇ lehˇ ehˇ˗eu paˇ dmˬ heu naˇ, tsaꞈ gaˬ˗iˇ gaˇ ya puˬ˗eu tsawˇ haˬ deuˬ˗ahˇ nui gaˬ mˇ mawˇ nehˬ nya ni caw ba nehˬ˗eu meh. Nawˇ tsaꞈ gaˬ˗iˇ ngeh dawˬ yaw bya yaw lawˬ lawˬ˗ehˇ maˬ ngehˬ nya ni shaˬ luꞈ de laˬ? Toˆ˗ehˇ naˇ, jawˇ nah yaw kaˬ mehˬ bawˬ˗ahˇ mehˇ nmˇ deuˬ aˬ joˆ˗ehˇ ya tsaꞈ gaˬ˗eu gaˇ kawˆ mˇ byaˬ ngeh yaw muiˬ˗ehˇ haw tsoˆ taˬ.
7. Mehˬ bawˬ deuˬ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ haw tsoˆ taˬ˗eu aˬ jeˬ miˇ neh aˇ yeˇ huiˬ˗eu nga?
7 Aˬ dui ziˇ˗ahˇ aˇ poeˬ taˬ baw˗eu miˇ neh mehˬ bawˬ deuˬ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ naˇ haˬ tsoˆ taˬ˗eu ma. Jaˇliꞈ saˇ ka˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ aˬ yawꞈ˗euˬ gaˇ mˇ zaˬ deuˬ˗ahˇ ehˇ taˬ yaꞈ˗euˬ loꞈ˗ehˇ laˬ kʼaˬ cehˇ˗eu dehꞈ ziˇ za mawꞈ naˇ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ dehꞈ˗eu jeˬ za mawꞈ naˇ, aˬ dui Miˬyehˇ˗euˬ ehˇ dawˬ ya naˇ haˬ˗eu meh. (Dawˬmehˬmehˬ˗eu 32:44-47) Aˬ dui aˇ saˬ saˬ˗eu aˇ nah aˇ yamˬ laꞈ kʼoeˇ yaw dehꞈ dehꞈ luꞈ˗eu miˇ neh mehˬ bawˬ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ haw tsoˆ taˬ˗eu heu naˇ, keuˆ le luꞈ˗eu miˇ shuiꞈ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ dawˬ coeˇ˗eu gʼaˬ deuˬ biꞈ lahˬ nehˬ˗eu meh. (Loˇmaˆ 8:25) Kʼoeˇ naˇ uˬ duˬ tahˬ˗eu paw yaw beuˇ beuˇ˗ehˇ gʼeh ni jiˇ caw ba nehˬ˗eu meh.—Maꞈtehˬ 24:42-44; Pah mehˬ˗eu 1:3.
Aˬ cawˬ deuˬ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ haw tsoˆ taˬ nya ni caw ba nehˬ nya
8. Dawˬ mehˬ mehˬ˗eu mehˇ nmˇ deuˬ mehˬ˗eu tsoˆ˗eu paw bym laˇ byehˆ laˇ ni aˬ jeˬ miˇ neh leh jeh paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu nga?
8 Mehˬ bawˬ˗ahˇ mehˬ luꞈ˗eu mehˇ nmˇ deuˬ, baˬ maꞈ mehˬ shi dawˬ mehˬ mehˬ˗eu deuˬ ngehˬ˗ehˇ dzehˬ mehˬ˗eu tsoˆ˗eu paw bym laˇ byehˆ laˇ ni leh jeh paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu meh. Jaˇliꞈ˗ahˇ dawˬ pehˬ taˬ˗awˇ yaw muiˬ˗ehˇ lehˬ hmˬ taˬ˗euˬ dawˬ mehˬ mehˬ˗eu jeˬ heu naˇ, tsawˇ haˬ deuˬ˗ahˇ yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ laꞈ kʼoeˇ ahˇ laˇ ni caw ba nehˬ nya˗awˇ, yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ laꞈ kʼoeˇ jawˇ laˇ dzeuˇ˗euˬ deuˬ˗ahˇ kʼawꞈ Jaˇliꞈ˗ahˇ gʼoˆ shaw dzehˬ laˇ ni, siˬ nya dzehˬ laˇ ni, dehꞈ ziˇ laꞈ kʼoeˇ maˇ diˇ zmˬ˗iˇ nya ni caw ba nehˬ nya meh. Dawˬ mehˬ mehˬ˗eu aˬ kawˬ˗aˬ za taˬ˗euˬ deuˬ naˇ, muiˬ duiˇ dui˗eu aˬ kawˬ˗aˬ za taˬ˗euˬ jeˬ pyeuꞈ meh. Laꞈ oˆ paw ja sawˇ taˬ˗euˬ gaˇ kawˆ heu deuˬ naˇ, yaw muiˬ˗ehˇ mehˬ nya tsoˆ nya laˇ˗eu tiˬ gʼaˬ pyeuꞈ laˇ ni aˬ joˆ˗ehˇ caw ba nehˬ˗eu nga lehˇ shaˇ noeˬ. Gaˇ kawˆ heu deuˬ naˇ, baˬ maꞈ mehˬ shi dawˬ mehˬ mehˬ˗eu deuˬ˗euˬ gʼaˇ duˬ lehˇ jahˇ doˆ taˬ˗euˬ jeˬ pyeuꞈ kʼawꞈ, nui gaˇ mehˬ˗eu deuˬ˗euˬ gʼaˇ duˬ kʼawꞈ gaˇ dahˇ tsoeˬ meh.—2 Tiˆmoˇseˬ 4:2; Tiˇtuˆ 1:9.
9. Shaw jaˆ ni gʼeh˗awˇ, tiˬ kawˆ tiˇ kawˆ yaw muiˬ˗ehˇ tsoꞈ tsaꞈ˗eu dawˬ mehˬ mehˬ˗eu jeˬ bi pyeuꞈ˗eu gʼaˇ duˬ aˬ jeˬ jahˇ nya˗eu nga?
9 Shaw jaˆ ni gʼeh˗awˇ, tiˬ kawˆ tiˇ kawˆ tsoꞈ tawꞈ˗eu dawˬ mehˬ mehˬ˗eu jeˬ bi pyeuꞈ. Dawˬ mehˬ mehˬ ngeh gʼoˆ shaw˗eu awˬ˗awˇ, tiˬ kawˆ tiˇ kawˆ yaw muiˬ˗ehˇ bi tsoꞈ tsaꞈ˗eu loˬ meh. Gaˇ kawˆ deuˬ aˇ dzehˬ˗ehˇ ngehˬ myaˬ naˇ, yaw kaꞈ yaw siˇ˗ehˇ gʼeh naˇ, naˇ haˬ luꞈ˗eu deuˬ yaw muiˬ˗ehˇ maˬ naˇ haˬ tsoˆ taˬ nya ni pyeuꞈ laˇ nya meh. Aˬ dui aˬ joˆ˗ehˇ lehˬ hmˬ nya˗eu nga? (1) Ja sawˇ˗eu lehˇ gʼeh˗eu gaˇ kawˆ yaw huiˬ deuˬ˗ahˇ dawˬ mehˬ mehˬ˗eu aˇ dahˬ beh laˇ ngeh bi siˬ. (2) Aˬ yawꞈ kawˆ aˬ yawꞈ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ ja sawˇ gʼeh. Aˇ yeˇ huiˬ˗eu gaˇ kawˆ yaw huiˬ deuˬ aˬ yawꞈ hmˬ yawꞈ˗ahˇ dzawˇ nehˬ ngeh, tiˇ hmˬ tiˇ hmˬ yaw kaˬ˗ahˇ tiˬ kʼehˬ naˬ leˇ˗awˇ, aˬ jeˬ˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ paˇ ja sawˇ˗eu lehˇ gʼeh˗eu lehˇ ui cuiˆ paˇ ehˇ nehˬ. (3) Aˇ saˬ saˬ leˇ ngeh gaˇ kawˆ yaw huiˬ deuˬ˗ahˇ paˇ ngehˬ poˆ kʼoꞈ.
10. Dawˬ mehˬ mehˬ ngeh, gaˇ kawˆ deuˬ˗ahˇ nui ma ahˇ nui ma keuˆ˗eu aˬ jeˬ miˇ neh aˇ yeˇ huiˬ˗eu nga?
10 Mehˬ˗eu lehˇ gʼeh˗eu gaˇ kawˆ˗ahˇ nui ma keuˆ. Gaˇ kawˆ deuˬ˗ahˇ yawˬ ha nui ma ahˇ nui ma keuˆ naˇ, yaw dehꞈ dehꞈ lehˇ yaw muiˬ˗ehˇ mehˬ nya˗eu meh. (Dawˬdaˬ 2:4, 5; Gʼaˬkʼehˇ 4:20) Biꞈ nehˬ taˬ˗euˬ gaˇ kawˆ deuˬ hawˇ˗eu Jaˇliꞈ aˇ deuˆ deuˬ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ shaˇ noeˬ shaˇ sawˇ naˇ, nui ma ahˇ laˇ˗eu meh. Aˇ kʼoꞈ 70 dzehˬ iˇ˗euˬ Aˬmeˬliˇkaˬ miˇ kʼahˬ˗ahˇ jawˇ˗eu mehˇ nmˇ aˬ bawˇ tiˬ gʼaˬ, aˬ yawꞈ neh dawˬ mehˬ mehˬ ngeh ya gaˬ˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ nymˬ˗mˇ keuˆ ni noeˬ luꞈ˗a siˬ. Aˬ yawꞈ heu loꞈ˗ehˇ ehˇ˗eu meh. “Teu ngeh dawˬ mehˬ mehˬ˗eu gʼaˬ neh Jaˇliꞈ gui ngeh tiˬ jawˇ yaw muiˬ˗ehˇ shaˇ noeˬ shaˇ sawˇ˗eu gʼaˇ duˬ mehˬ˗awˇ, gʼaˬ biꞈ nehˬ laꞈ˗euˬ jeˬ˗ahˇ nymˬ˗mˇ keuˆ ni maˬ ngehˇ leˇ nya siˬ. Aˬ yawꞈ neh yaw dehꞈ yaw maˇ maˇ lehˇ dawˬ mehˬ teu poˆ mehˬ˗euˬ jeˬ baˬ da neh ngaˬ˗euˬ dehꞈ ziˇ tiˬ tiˆ paˇ˗iˇ˗euˬ meh. Ngaˇ Jaˇliꞈ gui gaˇ neh gaˇ dahˇ tsoeˬ˗eu jeˬ za dzehˬ laˇ˗awˇ, Yeˬhawˇbaˬ nehˬ˗ehˇ gʼoeˇ dzehˬ laˇ˗euˬ ma.”
11. Dawˬ mehˬ mehˬ ngeh maˇ diˇ zmˬ˗iˇ nya˗eu yaw maˇ maˇ lehˇ gʼeh˗eu nui noeˬ nui duˇ aˬ jeˬ miˇ neh biꞈ nehˬ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu nga? (1 Tiˆmoˇseˬ 4:13-16)
11 Naˇ haˬ luꞈ˗eu deuˬ aˬ jeˬ˗ahˇ siˬ nya˗eu loˬ nga lehˇ shaˇ noeˬ. Maˇ diˇ zmˬ˗iˇ nya˗eu nui noeˬ nui duˇ biꞈ. Gaˇ kawˆ tiˬ hmˬ˗ahˇ kawˆ shawˆ˗ehˇ ehˇ ngeh to˗aˬ. Jaˇliꞈ˗ahˇ neh tiˬ tiˆ yaw maˇ maˇ lehˇ nui noeˬ nui duˇ hawˇ˗eu gʼaˬ ya biꞈ nehˬ˗eu meh. Yaw jeˬ ma jeˬ, Pawˇluˆ Eˇpeˇsu meuˬ˗ahˇ mehˇ nmˇ deuˬ˗euˬ gʼaˇ duˬ Miˬyehˇ˗euˬ gaˇ mˇ luꞈ˗eu Tiˆmoˇseˬ˗ahˇ nui jah ziꞈ ni caw ba nehˬ˗eu yaw maˇ maˇ lehˇ gʼeh˗eu nui noeˬ nui duˇ biꞈ nehˬ˗euˬ meh. (1 Tiˆmoˇseˬ 4:13-16-ahˇ gui.) Naˇ haˬ luꞈ˗eu deuˬ yaw kʼaˆ˗ehˇ siˬ nya paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu jeˬ naˇ, aˬ jeˬ nga lehˇ shaˇ noeˬ. Dawˬ mehˬ mehˬ˗eu jeˬ laꞈ kʼoeˇ ahˇ˗eu gaˇ kawˆ deuˬ, aˬ yawꞈ maꞈ˗euˬ dehꞈ ziˇ laꞈ kʼoeˇ aˬ joˆ˗ehˇ zmˬ˗iˇ nya˗eu nga lehˇ bi siˬ bi mawˇ.
12. Shaw jaˆ ni yaw muiˬ˗ehˇ mehˬ nya˗eu heu aˬ jeˬ miˇ neh yaw muiˬ nga?
12 Shaw jaˆ ni yaw muiˬ˗ehˇ mehˬ nya˗eu gʼaˇ duˬ dawˬ mehˬ mehˬ˗eu lehˬ hmˬ ngeh teˇ saˇ ngehˬ doˆ ngehˬ doˆ˗ehˇ mˇ dzaw. Dawˬ mehˬ mehˬ˗eu gaˇ kawˆ˗ahˇ tiˬ mawˇ˗i maˬ dzeˇ ni boꞈ taˬ˗awˇ gui bya ngeh to˗aˬ, noeˬ taˬ˗awˇ aˬ yawꞈ kawˆ aˬ yawꞈ˗ehˇ yaw luiˆ luiˆ lehˇ ngehˬ˗eu heu naˇ, aˬ cawˬ˗euˬ nui ma˗ahˇ zaw leˇ dzehˬ meh. Gui gaˇ mehˬ gaˇ leh jeh lehˇ ehˇ˗eu paˇ dmˬ laꞈ kʼoeˇ “Aˬ myah myah ngehˬ˗eu loꞈ˗ehˇ yaw zeu baw˗eu laꞈ kʼoeˇ dawˇ coe ni ngehˬ” lehˇ ehˇ taˬ˗euˬ meh. Nui ma laꞈ kʼoeˇ neh ngehˬ naˇ dawˬ mehˬ mehˬ˗eu jeˬ teu, yaw dehꞈ dehꞈ lehˇ gʼeh˗awˇ nui ma ahˇ laˇ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu meh. Naˇ haˬ luꞈ˗eu deuˬ˗euˬ nui ma˗ahˇ zaw leˇ˗eu meh.
13. Dawˬ mehˬ mehˬ˗eu noeˬ dahˇ doe laˇ˗euˬ deuˬ jawˇ gaˇ neh aˬ jeˬ miˇ neh nui noeˬ nui duˇ shaˇ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu nga? (Aˇ baˇ˗ahˇ jiˇ haw.)
13 Dawˬ mehˬ mehˬ˗eu noeˬ dahˇ doe laˇ˗euˬ deuˬ jawˇ gaˇ nui noeˬ nui duˇ shaˇ. Yaw jeˬ ma jeˬ, yawˬ ha neh dawˬ mehˬ mehˬ˗eu lehˇ lehˬ hmˬ taˬ˗euˬ jeˬ noeˬ dahˇ doe laˇ˗euˬ dawˬ mehˬ mehˬ˗eu gʼaˬ jawˇ gaˇ biꞈ nehˬ taˬ˗awˇ bi haw nya meh. Jiˇ naˇ, aˬ yawꞈ neh biꞈ laꞈ˗euˬ nui noeˬ nui duˇ dawˬ mehˬ mehˬ ngeh dawˆ keuˬ nya˗eu meh. Teˇ saˇ ngehˬ doˆ ngehˬ doˆ˗ehˇ dawˬ mehˬ mehˬ haw gaˇ aˬ yawꞈ˗ahˇ bi naˇ haˬ. Heu naˆ maˬ tseˇ mehˬ zaw nya˗eu gʼaˇ duˬ aˬ joˆ˗ehˇ jahˇ nya nga siˬ lehˇ paˇ naˇ haˬ. (Dawˬdaˬ 1:5) Tiˬ poˆ na aˬ dui yawˬ ha laꞈ kʼoeˇ gʼaˬ baˬ˗eu jeˬ yawˬ ha˗ahˇ maˬ mawˇ laˇ ni gʼeh nya˗eu meh. Teu miˇ neh dawˬ mehˬ mehˬ˗eu noeˬ dahˇ doe laˇ˗euˬ tiˬ gʼaˬ toeˬ mehˬ nehˬ laꞈ˗eu jawˇ naˇ, aˬ dui aˬ cawˬ˗euˬ nui ma˗ahˇ zaw leˇ ni mehˬ nya˗eu meh. Aˬ dui dawˬ mehˬ yaw muiˬ˗ehˇ mehˬ nya˗eu deuˬ pyeuꞈ mawꞈ˗eu ma. Toˆ˗ehˇ gʼeh˗awˇ neh tehꞈ˗ehˇ Jaˇliꞈ laꞈ kʼoeˇ˗euˬ poeˬ˗eu zaˬ siˬ nui gahˇ deuˬ˗ahˇ neh, naˇ haˬ luꞈ˗eu deuˬ gaˇ dahˇ tsoeˬ˗eu jeˬ za ni caw ba nehˬ nya˗eu meh.a
Nawˇ yaw muiˬ˗ehˇ mehˬ nya˗eu tiˬ gʼaˬ pyeuꞈ laˇ˗eu gʼaˇ duˬ, dawˬ mehˬ mehˬ˗eu paw noeˬ dahˇ doe˗eu deuˬ neh bi caw ba (Aˇ deuˆ 13-ahˇ haw)
Mehˬ bawˬ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ naˇ haˬ tsoˆ nya ni caw ba nehˬ˗eu nui noeˬ nui duˇ deuˬ
14. Aˬ dui Ja ceuˬ 119-ahˇ boꞈ˗euˬ gʼaˬ˗euˬ nui ma aˬ jeˬ miˇ neh bi ahˇ laˇ paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu nga? (Ja ceuˬ 119:24, 111, 167)
14 Miˬyehˇ neh saˇ tiˇ biꞈ˗euˬ dawˬ˗ahˇ aˇ poeˬ ngehˬ˗ehˇ taˬ baw laˇ naˇ ngehˬ˗ehˇ mehˬ bawˬ deuˬ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ haw tsoˆ taˬ mawꞈ laˇ. Aˬ dui ‘shaˬ dui zahˬ dui dui˗eu’ aˇ saˬ saˬ˗eu aˇ nah aˇ yamˬ heu laꞈ kʼoeˇ ya puˬ luꞈ˗eu gaˇ kawˆ deuˬ˗ahˇ kamˬ daˬ coeˇ˗eu gʼaˇ duˬ Yeˬhawˇbaˬ neh saˇ tiˇ biꞈ˗euˬ dawˬ heu loˬ meh. (2 Tiˆmoˇseˬ 3:1) Teu miˇ neh mehˬ bawˬ deuˬ˗ahˇ ya gaˬ˗eu gaˇ kawˆ deuˬ, gʼawˬ mya poˆ ya gaˬ dzeuˇ˗euˬ gaˇ kawˆ pyeuꞈ naˇ kʼawꞈ, Miˬyehˇ neh saˇ tiˇ biꞈ˗eu jeˬ˗ahˇ Ja ceuˬ 119-ahˇ boꞈ˗euˬ gʼaˬ loꞈ˗ehˇ haw paˬ˗ehˇ gʼeh˗eu meh.—Ja ceuˬ 119:24, 111, 167-ahˇ gui.
15. Mehˬ bawˬ laꞈ kʼoeˇ ya gaˬ˗eu gaˇ kawˆ deuˬ˗ahˇ aˇ poeˬ taˬ baw daˆ leꞈ nya ni aˬ jeˬ caw ba nehˬ nya˗eu nga?
15 Mehˬ bawˬ laꞈ kʼoeˇ ya gaˬ˗eu mehˬ˗eu tsoˆ˗eu dawˬ deuˬ˗ahˇ Yeˬhawˇbaˬ neh biꞈ laꞈ˗euˬ laꞈ sawˬ loꞈ˗ehˇ aˇ poeˬ ya taˬ baw˗eu meh. Yeˬhawˇbaˬ Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ deuˬ˗ahˇ bawˇ tsahˬ bawˇ dahˇ˗ahˇ maˬ naˆ kaˬ muˇ bi dzaˬ ngeh, aˬ yawꞈ maꞈ aˬ joˆ˗ehˇ gʼeh˗eu nga lehˇ shaˇ noeˬ haw sheˇ. (Doˆ˗iˇ˗eu 16:15, 31) Aˇ dahˬ beh ngeh aˬ yawꞈ maꞈ maˬ naˆ kaˬ muˇ ya dzaˬ˗eu miˇ neh laˬ kʼaˬ cehˇ˗eu meh. Teu naˇ Yeˬhawˇbaˬ jawˇ gaˇ neh oe˗euˬ jeˬ pyeuꞈ˗eu miˇ neh zawˇ˗ehˇ paˇ kuiˇ˗eu beu. Maˬ naˆ kaˬ muˇ dzaˬ dzaˬ˗ehˇ aˬ yawꞈ maꞈ dehꞈ laꞈ˗euˬ meh. Ehˇ kʼawꞈ yawˬ nah na luꞈ maˬ naˆ kaˬ muˇ tehꞈ˗ehˇ ya dzaˬ ngeh tiˬ jawˇ aˇ yamˬ myahˇ laˇ ngeh aˬ yawꞈ maꞈ dehˆ laˇ˗euˬ meh. (Bawˇtsahˬ 21:5) Teu˗ahˇ neh aˬ jeˬ ya siˬ˗eu nga? Aˬ dui mehˬ bawˬ˗ahˇ gaˇ kawˆ aˬ yawꞈ tiˬ kawˆ˗ahˇ tehꞈ˗ehˇ tiˬ kʼehˬ maˬ kaˬ ya gaˬ˗eu miˇ neh dehˆ laˇ˗euˬ lawˬ muˇ maˬ bi pyeuꞈ mawꞈ. Miˬyehˇ jawˇ gaˇ neh oe˗euˬ jeˬ pyeuꞈ˗eu miˇ neh aˬ myah luꞈ aˇ poeˬ taˬ baw mawꞈ˗eu ma. Yeˬhawˇbaˬ˗euˬ aˇ maꞈ aˇ muˇ yaw muiˬ˗ehˇ shaˇ noeˬ taˬ˗awˇ, lehˬ hmˬ nehˬ taˬ˗euˬ jeˬ pyeuꞈ˗eu gaˇ kawˆ jiˇ maˬ ya ngehˇ˗a. Mehˬ bawˬ˗ahˇ neh ya siˬ ya gaˬ˗euˬ jeˬ heu naˇ, yaw muiˬ yaw gahˇ gahˇ˗ehˇ noeˬ tsehˆ nya ni caw ba nehˬ˗awˇ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ dehꞈ˗eu jeˬ jiˇ bi za˗eu meh.—Dawˬdaˬ 3:13, 16-18; Yoˇhaˬ 17:3.
16. Saˇ kiˇ geuꞈ˗eu myahˇ laˇ˗euˬ deuˬ˗ahˇ mehˬ bawˬ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ naˇ haˬ tsoˆ taˬ nya ni caw ba nehˬ˗eu jeˬ naˇ aˬ jeˬ nga? (“Yaw muiˬ-ehˇ naˇ haˬ tsoˆ taˬ nya ni caw ba nehˬ-eu nui noeˬ nui duˇ deuˬ“ lehˇ ehˇ-eu oeˬ coeˇ oeˬ bawˬ-ahˇ haw.)
16 Maˇ diˇ zmˬ nya˗eu nui noeˬ nui duˇ deuˬ˗ahˇ mˇ caw naˇ, yaw muiˬ˗ehˇ naˇ haˬ nya˗eu deuˬ pyeuꞈ laˇ˗eu meh. Saˇ kiˇ geuꞈ˗eu myahˇ laˇ˗euˬ deuˬ˗ahˇ mehˬ bawˬ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ naˇ haˬ tsoˆ taˬ nya ni caw ba nehˬ˗eu jeˬ naˇ aˬ jeˬ nga? Saˇ kiˇ geuꞈ laꞈ˗euˬ 30 kʼoꞈ dzehˬ˗iˇ˗euˬ mehˇ nmˇ Aˬshaˬliˬ heu loꞈ˗ehˇ ehˇ˗eu meh. “Mehˬ bawˬ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ naˇ haˬ tsoˆ taˬ nya˗eu gʼaˇ duˬ naˇ yaw muiˬ˗ehˇ lehˬ hmˬ leꞈ˗eu loˬ meh. Yaw muiˬ˗ehˇ maˬ lehˬ hmˬ leꞈ naˇ, dawˬ kʼoꞈ kʼawꞈ maˬ biꞈ nya, nui noeˬ nui ma kʼawꞈ yawˬ gaˇ yawˬ jaˆ nya˗eu meh.” Miˬyehˇ˗euˬ gaˇ mˇ laꞈ˗euˬ 52 kʼoꞈ kʼawˆ laˇ˗euˬ mehˇ nmˇ Yoˇsehˆ heu loꞈ˗ehˇ ehˇ˗eu meh. “Ngaˬ˗ahˇ mehˬ bawˬ laꞈ kʼoeˇ siˬ nya dzeuˇ˗euˬ gaˇ kawˆ˗ahˇ paˇ ya gaˬ kʼoꞈ gaˇ ya leˇ nya. Gaˇ kawˆ teu˗ahˇ yawˬ ha maˬ siˬ nya˗eu yawˬ paw yawˬ coeˇ dzaˬ˗ahˇ neh mehˬ nehˬ laꞈ˗eu miˇ neh, nui noeˬ yaw shuiˬ za miˇ˗a. Dawˬ mehˬ mehˬ˗eu gʼaˬ yaw kʼaˆ˗ehˇ maˬ mehˬ nya naˇ kʼawꞈ, aˬ yawꞈ mehˬ luꞈ˗eu gaˇ kawˆ˗ahˇ tehꞈ˗ehˇ haw tsoˆ taˬ˗eu ma. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ja sawˇ luꞈ˗eu gaˇ kawˆ teu Yeˬhawˇbaˬ jawˇ gaˇ neh oe˗euˬ dawˬ pyeuꞈ˗eu miˇ neh.”
17. Aˬ dui mehˬ bawˬ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ naˇ haˬ tsoˆ nya dzehˬ laˇ˗eu gʼaˇ duˬ aˬ jeˬ jeˇ jahˇ nya˗eu nga? (Aˇ baˇ˗ahˇ jiˇ haw.)
17 Nawˇ mehˬ bawˬ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ naˇ haˬ tsoˆ mawꞈ naˇ, maˇ diˇ zmˬ nya˗eu nui noeˬ nui duˇ heu deuˬ˗ahˇ zmˬ (1) Mehˬ bawˬ˗ahˇ iˇ ngeh aˇ dzehˬ taˬ dzaˬ dzeuˇ maˬ ngeuˇ naˇ yuꞈ kʼaˆ yoeˇ˗a. (2) Mehˬ bawˬ˗ahˇ ui cuiˆ yaw naꞈ˗ehˇ oe˗awˇ, mehˬ bawˬ maˬ beh laˇ mi na˗ehˇ nuiˇ duˬ lawˬ muˇ poˆ taˬ. (3) Mehˬ bawˬ mˇ ngeh maˬ bi laˆ bahˬ laˇ˗eu gʼaˇ duˬ, naˬ gaˬ˗euˬ teˇ saˇ lawˬ muˇ yaw muiˬ˗ehˇ piˬ tehˬ taˬ. (4) Mehˬ bawˬ˗ahˇ ja sawˇ˗eu gaˇ kawˆ deuˬ˗ahˇ jeˬ hu paw neh shaˇ noeˬ shaˇ sawˇ taˬ. (5) Dawˬ mehˬ mehˬ˗eu gʼaˬ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ haw tsoˆ taˬ, nui ma gaˇ dahˬ gaˇ dzeˇ paw taˬ bi jaˆ. (6) Aˇ yeˇ huiˬ˗eu tsahˇ deuˬ˗ahˇ sahˬ boꞈ maˬ ngeuˇ naˇ aˇ baˇ boꞈ doˆ taˬ. (7) Jaˇliꞈ aˇ deuˆ daˬ ma deuˬ˗ahˇ haw˗awˇ, tiˬ deuˆ tiˇ deuˆ aˬ joˆ˗ehˇ taꞈ nga lehˇ shaˇ noeˬ. (8) Ya siˬ ya gaˬ˗euˬ jeˬ heu mehˇ nmˇ deuˬ˗euˬ gʼaˇ duˬ maˬ ehˇ, tsaꞈ gaˬ duˬ˗ahˇ˗euˬ tsawˇ haˬ deuˬ˗euˬ gʼaˇ duˬ maˬ ehˇ, aˬ joˆ˗ehˇ gaˇ dahˇ tsoeˬ˗eu nga lehˇ shaˇ noeˬ. (9) Huiˬ˗eu mehˬ bawˬ˗ahˇ iˇ˗eu keuˆ laˇ taˬ ngeh, aˬ yawꞈ nah yawꞈ˗euˬ Jaˇliꞈ aˇ deuˆ daˬ ma deuˬ˗ahˇ maˬ ehˇ, dawˬ mehˬ mehˬ˗eu gaˇ kawˆ uˬ dzah deuˬ˗ahˇ maˬ ehˇ, dawˬ mehˬ mehˬ˗eu Jaˇliꞈ aˇ deuˆ daˬ ma deuˬ˗ahˇ maˬ ehˇ, yaw muiˬ˗ehˇ shaˇ noeˬ shaˇ sawˇ taˬ. (10) Nui ma lehˬ hmˬ dah˗eu gʼaˇ duˬ, ciˬ cuˇ ni nuiˇ taˬ˗awˇ mehˬ bawˬ beh laˇ˗eu lehˇ gʼeh ngeh pah˗eu dawˬ caˇ hawˇ˗eu biˬdiˬoˬ deuˬ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ naˇ haˬ.
Miˬyehˇ neh saˇ tiˇ biꞈ˗euˬ dawˬ˗ahˇ aˬ myah luꞈ yaw muiˬ˗ehˇ naˇ haˬ. Naˬ gaˬ hawˇ˗eu caˆ keu ka lawˬ muˇ neh taˬ bi laˆ baˇ (Aˇ deuˆ 17-ahˇ haw)
Yeˬhawˇbaˬ ngehˬ gaˇ yaw muiˬ˗ehˇ naˇ haˬ daˆ leꞈ
18. Aˬ dui aˬ jeˬ miˇ neh mehˬ bawˬ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ ya naˇ haˬ tsoˆ taˬ˗eu nga?
18 Aˬ dui mehˬ bawˬ laꞈ kʼoeˇ Yeˬhawˇbaˬ mehˬ˗eu jeˬ˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ naˇ haˬ tsoˆ taˬ naˇ, “yaw tsaˬ yaw dawˇ” laꞈ kʼoeˇ dehꞈ daˆ leꞈ nya˗eu meh. (Ja ceuˬ 23:3; 31:3) Aˬ dui jaˬ lehˇ lehˇ ma hawˇ˗eu iˇ lu kʼaˇ dzeh˗eu paw bu˗eu saˇ baoˬ loꞈ˗ehˇ maˬ ya pyeuꞈ˗eu gʼaˇ duˬ Yeˬhawˇbaˬ˗ahˇ gʼoe˗eu loˬ meh. Teu miˇ neh aˬ dui mehˬ bawˬ˗ahˇ ‘ya gaˬ˗eu gaˇ kawˆ heu˗ahˇ yaw muiˬ˗ehˇ ya noeˬ gahˇ˗eu’ meh. Kʼoeˇ naˇ, ya siˬ ya gaˬ˗euˬ jeˬ˗ahˇ dehꞈ ziˇ laꞈ kʼoeˇ maˇ diˇ ya zmˬ caw˗eu meh. (Luˇkaꞈ 8:18) Yeˬhawˇbaˬ ehˇ˗eu jeˬ˗ahˇ mˇ caw˗eu deuˬ naˇ, nymˬ˗mˇ neh laˬ kʼaˬ cehˇ˗eu dehꞈ ziˇ za˗awˇ, mehˬ hu paw kʼawꞈ laˬ kʼaˬ cehˇ˗eu dehꞈ ziˇ za˗eu meh.—Ja ceuˬ 119:2, 14.
Dawˬ caˇ 87 Shiˬ keuˇ ni gʼeh˗eu jeˬ yuˇ laˬ laˇ
a Yaw muiˬ˗ehˇ mehˬ nya˗eu tiˬ gʼaˬ pyeuꞈ laˇ˗eu gʼaˇ duˬ Gui gaˇ mehˬ gaˇ leh jeh lehˇ ehˇ˗eu paˇ dmˬ hawˇ˗eu Nui gahˇ biꞈ˗eu Miˬyehˇ gaˇ mˇ˗eu dzaw nymˇ lehˇ ehˇ˗eu paˇ dmˬ heu laꞈ kʼoeˇ˗euˬ nui noeˬ nui duˇ deuˬ˗ahˇ haw.