Thai Liang Lim/E+ via Getty Images
BƆHƆ́ ZƲLƆ BƆWƖƐNƖ!
Kezimɔ Oyuwadɩ Yɩ Munwala Tɩ Nɣanlɩ Wɔ Ɔhawʋ Mɔɔ Sohyiya Midiya Ɩlɛ Ɩbaa Nnwuakula Zʋ Nɩ Nwʋ
Wɔ 2025 nɩ, aɣanɩ sʋ̃maa ɣa nwʋnlɩ ɔhawʋ mɔɔ sohyiya midiya va ɣa nnwuakula zʋ nɩ, na ɩha bɛ paa. Wɔ manlɩ ɔkʋ̃ be zʋ nɩ, bezizi nnwuakula mɔɔ bolótwuli alʋbɔ 16 wɔ sohyiya midiya zʋ, na amanlɩ mvʋlɔ sʋ̃ pɛ kɛɛ bɛfa ɔzɔ nhyɩhyɛlɩyɛ nɩ bɛyɛ egyima.
Nɔhʋanlɛ odwokɔ yɛ lɛ kɛɛ, nnwuakula yɩ be po nwʋ asianɩ mɔɔ sohyiya midiya kʋla fa ba nɩ be. Pew Research Center mɔɔ ɩwɔ United States nɩ lalɩ ɛbɩbɛlɛnu be ali wɔ April 2025, na ɩkã kɛɛ: “Kɛyɛ oyuwadɩ munwala nu nnwuakula yɩ ɔfʋã (48%) kã kɛɛ bɔ ɔhɔnwʋmmɔ nnwuakula dɩkɛɛ bɛzabɛ sʋ̃ tɩ nɣanlɩ kɛɛ, sohyiya midiya nyia bɛ ɛbɩlawɔlɛ zʋ tumi wɔ ɔhʋanɩ tanɩ zʋ.”
Pɔkɔdɩlɛ nu nnimidivʋlɔ be kã ɔhawʋ mɔɔ sohyiya midiya ɩva ɣa nnwuakula bɛ nɣanlɩdɩlɛ nɩɩ kezimɔ bɔdwɩ̃ nɩ zʋ. Wɔ ɔlʋbɔ mɔɔ idua nu nɩ, Dr. Vivek Murthy, mɔɔ nɩ ɩdɩ U.S. surgeon ebani nɩ hanlɩ kɛɛ: “Mmɩlantɩyɛ nɩɩ nɣɛdɛkɛ sʋ̃maa nyia adwɩnɩ nu adimakɛlɛ, na yɛɣa yɛnwʋ yɩ kɛɛ sohyiya midiya kɩnla nninyeni mɔɔ ɩfa eyi ɩba nɩ nwʋ.”
Kɛ ɩkɛyɛ na awʋvʋlɔ bɛawɔ bo nnwuakula nwʋ banɩ wɔ asianɩ mɔɔ sohyiya midiya fa ba nɩ nwʋ a? Bayɩbʋlʋ fa fʋlɔdulɛ kɩnlɩma be ma.
Mɔɔ awʋvʋlɔ kɔhʋla kɛyɛ
Kila Bayɩbʋlʋ nu egyinalɛzʋ-ndwokɔ asã eyimmɔ.
“Nɣɛlɛbɛvʋlɔ mɛyɩ ɩdwɩnɩ agyiakɛ bela mɔɔ ikodu nɩ nwʋ.”—Ɛɣɛlɛwulɛ 14:15.
Sohyiya midiya kɔhʋla kenyia wʋ ɣa zʋ tumi wɔ ɔhʋanɩ mɔɔ ɩávata zʋ, meti áma ɛtɩ nɣanlɩ kɛɛ ɔhʋanɩ bela zʋ nɩ ɩsɛ kɛɛ wʋ ɣa fa di egyima. Ansaana ɛkɛma ɩkɛva keli egyima nɩ, kila kɛɛ wʋ ɣa nɩ yɩ adwɩnɩ dĩ mɔɔ ɩkɔhʋla ɩkɔnwʋ mmɩlɩ dʋdʋ mɔ ɩkɛva keli egyima, ɔhɔnwʋmmɔba mɔɔ ɩkɛva wɔ zʋ, nɩɩ kezimɔ ɩkɔbʋ nninyeni mɔɔ ɩávata.
Sɛ ɛpɛɛ nwʋmɔ ndwokɔ sʋ̃maa a, yesiãã wʋ kɩnga odwokɔ mɔɔ ise “Memma Me Ba Nkɔ Sohyia Midia So Anaa?” nɩɩ “Boa Wo Ba a Ɔyɛ Babun Ma Ɔnyɛ Ahwɛyiye Wɔ Sohyia Midia So.”
“[Bɛvá] bɛ mmɩlɩ beli egyima bʋwɔ.”—Ɛfɩsɛsɩmaa 5:16.
Ansaana ɛkɛma wʋ ɣa kɛva sohyiya midiya keli egyima nɩ, hyɩhyɛ nwʋmɔ mmɛla ma yɩ, na ma ɩnwʋ́ kezimɔ eyi kɔwɔ yɩ nwʋ banɩ. Fa wʋ anyɩ tiã azɩ kila nzɩnzanlɩyɛ azʋlɔtʋ mɔɔ ɩɣa wʋ ɣa yɩ ɛbɩlawɔlɛ nu na ama wʋanwʋ ɛyɩlɛ mɔɔ okodua kɛma yɩ.
Fa vidiyo mɔɔ bɔdʋlɔdʋlɔ mɔɔ ise Ma Wʋ Anyɩ Ɩlá Ɛkɛ Wɔ Intanɛtɩ Nkitanwʋlilɛ Zʋ nɩ bʋwa wʋ ɣa ma ɩnwʋ́ sianti mɔɔ ɩsɛ kɛɛ ikila kezimɔ ɩkɛva sohyiya midiya ikeli egyima nɩ bʋwɔ.
Sɛ ɛpɛɛ adwɩnɩhilelɛ mɔɔ igyĩ Bayɩbʋlʋ yɩ zʋ mɔɔ ɩfalɩ mɔɔ awʋvʋlɔ kɔhʋla kɛyɛ nwʋ a, kila odwokɔ mɔɔ ise “Pɔkɔdɩlɛ Nwʋ Nnimidivʋlɔ Be Hã Kɛɛ, Sohyiya Midiya Kɔhʋla Kenyia Mmɩlantɩyɛ Nɩɩ Nɣɛdɛkɛ Zʋ Tumi—Mɩnla Yɛ Bayɩbʋlʋ Yɩ Kã a?”
Sumaa sʋ̃maa
Bayɩbʋlʋ yɩ kã kɛɛ yɛda “mmɩlɩ mɔ numɔ yɛ sɩ” nu. (2 Timoti 3:1-5) Naasʋ̃ ɩma yɛnwʋ kezimɔ yekegyina ndwokɔzɩzɩbɛ eyimmɔ munwa. Sa ɔkʋla nyia ndwokɔ mɔɔ igyĩ Bayɩbʋlʋ yɩ zʋ mɔɔ ɩbʋ 20 ma awʋvʋlɔ nɩɩ bo nnwuakula wɔ odwokɔ mɔɔ ise “Mmɩlantɩyɛ Nɩɩ Nɣɛdɛkɛ Mɔɔ Benyiaa Adwɩnɩ Nu Adimakɛlɛ Nɩ Ɩkɔɔ Sʋlɔ—Mɩnla Yɛ Bayɩbʋlʋ Yɩ Kã a?”