JUNE 22-28, 2026
LA 90 Nyɛɛ Wo Nyɛ Sibi He Wami
Moo Kase ‘Mawu Nɛ Woɔ Nɔ Bua’ a
‘Ngɔɔ bua womi nɛ o nine suɔ nɔ kɛ jeɔ Mawu ngɔ ɔ kɛ wo ni kpahi a bua.’—2 KOR. 1:4.
OTI NƐ NGƐ NÍ KASEMI Ɔ MI
Wa maa na bɔ nɛ Yehowa woɔ nihi a bua kɛ bɔ nɛ ni kpahi kase lɛ ha. Enɛ ɔ maa ye bua wɔ nɛ́ waa le bɔ nɛ wa maa wo wa sibi bua ha.
1. Mɛni he je nɛ e sa nɛ waa wo ni kpahi a bua a?
WƆ TSUO wa ‘haoɔ ngɛ ka slɔɔtohi’ nɛ́ waa kɛ kpeɔ ɔ he je, enɛ ɔ he ɔ, be komɛ ɔ, wa hia bua womi kɛ he wami womi. (1 Pet. 1:6) Kaa bɔ nɛ ke nihi wo wa bua nɛ wa bua jɔɔ ɔ, jã kɛ̃ nɛ e sa nɛ waa kɛ oya yemi nɛ wo nihi a bua ke wa na kaa a ngɛ haoe. (Mat. 7:12) Yehowa nɛ ji “Mawu nɛ woɔ wa bua ngɛ nɔ́ fɛɛ nɔ́ mi ɔ,” tsɔɔ wɔ bɔ nɛ e sa nɛ waa “wo ni kpahi a bua ngɛ ka saisaa mi.” Wa ma nyɛ maa kase e nɔ hyɛmi nɔ́ ɔ konɛ waa “wo ni kpahi a bua.” (2 Kor. 1:3, 4; 1 Tes. 4:18) Wa peeɔ jã akɛnɛ wa suɔ wa nyɛmimɛ ɔmɛ he je, se pi ngɛ nɔ nyɛmi nya. Ngɛ ní kasemi nɛ ɔ mi ɔ, wa ma susu (1) nɔ́ nɛ Baiblo ɔ de ngɛ bua womi he, (2) blɔ nɔ nɛ wa maa gu kɛ wo ni kpahi a bua, kɛ (3) nɔ́ nɛ wa ma nyɛ maa pee ke wa hia bua womi.
NƆ́ NƐ BAIBLO Ɔ DE NGƐ BUA WOMI HE
2. Ngɛ Baiblo ɔ mi ɔ, kɛ a tsɔɔ “bua womi” sisi ha kɛɛ?
2 Ngɛ Baiblo ɔ mi ɔ, Hela munyungu nɛ a tsɔɔ sisi ke “bua womi” ɔ ma nyɛ maa hɛɛ sisi numi fuu. E ma nyɛ maa tsɔɔ “he wami womi,” aloo “ga womi.” (Rom. 12:8; hyɛ study note nɛ ji “encourages.”) Nɔ́ nɛ Hela munyu nɛ a tsɔɔ sisi ke bua womi ɔ tsɔɔ ji, nɛ o ma “tsɛ nɔ ko kɛ ba da o kasa nya konɛ o ye bua lɛ.” Lɔ ɔ he ɔ, wa ma nyɛ maa po nɔ ko nɛ e ngɛ oya yee konɛ e ya ye bua e huɛ ko nɛ e ngɛ haoe ɔ he foni ngɛ wa juɛmi mi. Blɔ fɛɛ blɔ nɔ nɛ nɔ ɔ maa gu kɛ ye bua e huɛ ɔ, nyagbenyagbe ɔ, e hyɛɛ kaa e huɛ ɔ tsui maa nɔ e mi.
3. Mɛni blɔ nɔ nɛ Barnaba gu kɛ wo ni kpahi a bua? (Hyɛ foni ɔ hulɔ.)
3 Mo susu Baiblo mi nɔ hyɛmi nɔ́ nɛ ɔ he nɛ o hyɛ. Kristofono ko nɛ e hi si ngɛ kaseli ɔmɛ a be ɔ mi, nɛ a tsɛɛ lɛ ke Yosef woɔ nihi a bua nɛ e yeɔ buaa mɛ. Enɛ ɔ he ɔ, bɔfo ɔmɛ bɔni lɛ tsɛmi ke Barnaba, nɛ e sisi ji “Bua Womi Bi.” (Níts. 4:36) Biɛ nɛ ɔ sa lɛ wawɛɛ. Enɛ ɔ he ɔ, a kɛ lɛ nitsɛ e biɛ tsɛ we lɛ hu ngɛ Baiblo ɔ mi. Barnaba baa e je mi ngɛ e biɛ ɔ nya, nɛ e yeɔ buaa e nyɛmimɛ nɛ́ e fĩ mɛ ɔ. Kaa nɔ hyɛmi nɔ́ ɔ, benɛ Saulo ba pee Kristofono kɛ we ɔ, e ya Yerusalem konɛ e ya na kaseli ɔmɛ. Se a ye lɛ gbeye akɛnɛ e wa kaseli babauu yi mi ɔ he je. Se Barnaba he Saulo ye, nɛ e ngɔ lɛ kɛ ya tsɔɔ bɔfo ɔmɛ.—Níts. 9:26-28.
Barnaba tsu e biɛ ɔ nya ní (Hyɛ kuku 3)
BLƆ NƆ NƐ WA MAA GU KƐ WO NI KPAHI A BUA
4. Mɛni blɔhi a nɔ wa ma nyɛ maa gu kɛ wo nihi a bua? (Romabi 1:11, 12)
4 Ke e maa hi ɔ, mo ya slaa nɔ ɔ. Yehowa guɔ e we bi a nɔ kɛ woɔ ni kpahi a bua. Kaa nɔ hyɛmi nɔ́ ɔ, benɛ gbalɔ Eliya hao wawɛɛ ɔ, Yehowa tsɔ bɔfo ko konɛ e ya wo e bua. (1 Ma. 19:4-7) Bɔfo Paulo hu suɔ kaa e maa slaa nyɛmimɛ ɔmɛ konɛ e wo mɛ he wami. (Kane Romabi 1:11, 12.) Ke o ya slaa nɔ ko konɛ o wo e bua a, mo ná deka kɛ ha lɛ. (1 Kor. 16:7) Ke o nyɛ we nɛ o ya slaa nɔ ko nɛ hia yemi kɛ buami ɔ, o hɛ nɛ ko je nɔ kaa o ma tsɛ lɛ ngɛ fon nɔ, aloo o maa ngma lɛ sɛ womi, aloo o maa mane lɛ sɛ gbi kɛ wo e bua. Anɛ o maa ngmɛ blɔ nɛ Yehowa nɛ gu o nɔ kɛ wo nɔ ko bua lo?
5. Mɛni nyagbahi waa kɛ ma nyɛ maa kpe?
5 Akɛnɛ níhi a mi ngɛ wae wawɛɛ ngɛ nyagbe ligbi nɛ ɔmɛ a mi he je ɔ, be komɛ ɔ, e he ma nyɛ maa wa ha wɔ kaa wa ma ya slaa wa nyɛmimɛ ɔmɛ nɛ waa wo a bua. Benɛ a wo Paulo tsu ngɛ Roma a, Onesiforo nɛ e je Efeso ɔ kɛ e wami wo oslaa mi nɛ e ya slaa lɛ, e ngɛ mi kaa jã nɛ e pee ɔ ma nyɛ ma ha nɛ a wo lɛ tsu aloo a gbe lɛ po. (2 Tim. 1:16-18) Nyɛmimɛ nɛ a ngɛ Russia a ngɛ su nɛ ɔ nɔuu eko kpo jee ke a ngɛ a nyɛmimɛ ɔmɛ yi mi wae ngɛ a hemi kɛ yemi ɔ he je. Ke a kɛ nyɛmimɛ ɔmɛ ya kojomi he ɔ, nyɛmimɛ ɔmɛ yaa lejɛ ɔ konɛ a ya fĩ a se, e ngɛ mi kaa jã nɛ a maa pee ɔ ma nyɛ ma ha nɛ a wo mɛ tsu. Mɛni o ma nyɛ maa pee kɛ wo ni kpahi nɛ a ma ya je si fɔfɔɛ ko kaa jã a mi ɔ a bua. O ma nyɛ maa kase nɔ́ nɛ Mawu sɔmɔli nɛ a ngɛ mwɔnɛ ɔ kɛ nihi nɛ a hi si blema a pee kɛ wo ni kpahi a bua a, nɛ o kase nɔ́ nɛ a nyɛ nɛ a pee nɛ a ná bua jɔmi ngɛ yi mi wami nɛ a kɛ kpe ɔ tsuo se.
6. Mɛni blɔ nɔ wa maa gu kɛ kase Yehowa ke wa ngɛ nihi a bua woe? (Hyɛ foni ɔ hulɔ.)
6 Moo bu mɛ tue. Benɛ gbalɔ Eliya nu he kaa e wami ngɛ oslaa mi ɔ, e je e tsui mi nɛ e sɔle ha Yehowa. Akɛnɛ Yehowa le nɔ́ nɛ ngɛ Eliya haoe he je ɔ, benɛ e je e tsui mi kɛ sɔle ha Yehowa a, e bu lɛ tue. Benɛ Eliya ngɛ nɔ́ kake ɔ nɔuu dee si abɔ ɔ, Yehowa to e tsui si kɛ bu lɛ tue. (1 Ma. 19:9, 10, 14) Gbalɔ Habakuk hu de Yehowa bɔ nɛ e nu he ha ngɛ nɔ́ nami kɛ yiwutso ní peepeehi nɛ ngɛ nɔ yae ɔ he. E ngɛ mi kaa bɔ nɛ Habakuk tu munyu ha a ngɛ kaa nɔ́ nɛ e be bumi kɛ ha Yehowa, se Yehowa mi mi fu we lɛ, mohu ɔ, e bu lɛ tue. (Hab. 1:2, 3) Mwɔnɛ ɔ hu ɔ, Yehowa le wa hiami níhi mohu lɛɛ, se e buɔ wa sɔlemihi tue. Ke wa nyɛmimɛ ngɛ munyu tue nɛ wa je bumi kpo kɛ tsɔɔ mɛ, nɛ wa bu mɛ tue saminya a, lɔ ɔ tsɔɔ kaa wa ngɛ Yehowa kasee. Ke a ngɛ munyu tue ɔ, o “he nɛ sɔ kɛ bu munyu tue.” Koo po a nya nɔ, nɛ o mi mi nɛ ko fu ke a tu munyu ko nɛ juɛmi be mi, aloo a ngɛ nɔ́ kake ɔ nɔuu dee si abɔ po.—Yak. 1:19; Fiɛɛ. 7:9.
Ke o nyɛmimɛ ɔmɛ ngɛ munyu tue ɔ, moo bu mɛ tue saminya kɛ tsɔɔ kaa o ngɛ Yehowa kasee (Hyɛ kuku 6)
7. Ke nɔ ko ngɛ haoe ɔ, kɛ wa ma plɛ kɛ le nɔ́ nɛ e hia ha kɛɛ?
7 Moo hyɛ nɔ́ nɛ o ma nyɛ maa pee kɛ ye bua. Yehowa le nɔ́ nɛ ngɛ adesa tsui mi, se wɔɔ lɛɛ wa li. Enɛ ɔ he ɔ, nɔ́ se kɔmi maa ye bua wɔ nɛ waa le nɔ́ nɛ nɔ ko hia ke e ngɛ munyu tue. Ko susu kaa o le nɔ́ ɔ hiami níhi, ejakaa eko ɔ, nɔ́ nɛ o susu kaa e maa hia mo ke o ngɛ e si fɔfɔɛ ɔ mi ɔ he be lɛ hiae. E slo bɔ nɛ wa ti nɔ fɛɛ nɔ ko ngɛ ha. Enɛ ɔ he ɔ, mo ná tsui kɛ bu nɔ ɔ tue, nɛ o bi lɛ sanehi nɛ ma ha nɛ o le nɔ́ nɛ ngɛ e tsui mi.—Abɛ 20:5.
8. Benɛ Lazaro gbo ɔ, mɛni blɔ nɔ nɛ Yesu gu kɛ wo Marta kɛ Maria a bua? (Hyɛ foni ɔmɛ hulɔ.)
8 Mo susu blɔ nɔ nɛ Yesu gu kɛ wo Marta kɛ Maria a bua be nɛ a nyɛminyumu Lazaro gbo ɔ he nɛ o hyɛ. E ngɛ mi kaa mɛ tsuo a ngɛ aywilɛho yee ngɛ a nyɛminyumu ɔ gbenɔ ɔ he mohu lɛɛ, se Yesu gu blɔ slɔɔtohi a nɔ kɛ wo a ti nɔ fɛɛ nɔ bua. Benɛ Marta kɛ Yesu tu munyu ta a, Yesu tu gbogboehi a si tlemi ɔ he munyu kɛ tsɔɔ lɛ kɛ wo e hemi kɛ yemi ɔ mi he wami. Se benɛ Maria ngɛ ya foe nɛ e ba e ngɔ ɔ, Yesu tu we gbogboehi a si tlemi ɔ he munyu kɛ tsɔɔ lɛ. Mohu ɔ, e kɛ Maria tsuo fo ya, nɛ e bi lɛ kaa jije a pu Lazaro ngɛ. (Yoh. 11:20-35) Mɛni wa kaseɔ ngɛ nɔ hyɛmi nɔ́ nɛ ɔ mi? Ke wa ngɛ nihi nɛ a hao ɔ a bua woe ɔ, e sa nɛ waa kɛ nɔ́ se kɔmi nɛ tsu ní konɛ waa le nɔ́ nɛ ati nɔ fɛɛ nɔ ko maa hia.
Ke o ngɛ nihi a bua woe ɔ, bɔɔ mɔde kaa o maa nu mɛ sisi (Hyɛ kuku 8)a
9. Ngɛ mɛni blɔ nɔ nɛ waa kɛ Baiblo ɔ ma nyɛ maa wo ni kpahi a bua? (Romabi 15:4, 5)
9 O kɛ Baiblo ɔ nɛ tsu ní. Ke o kɛ “bua womi nɛ jeɔ Ngmami ɔ mi ɔ” wo nɔ ko bua a, lɔ ɔ maa ye bua lɛ nɛ e ná hɛ kɛ nɔ fɔmi. (Kane Romabi 15:4, 5.) Jamɛ a hɛ kɛ nɔ fɔmi ɔ yeɔ buaa lɛ nɛ e yaa nɔ nɛ e náa bua womi kɛ he wami womi. (Yes. 40:31) Kɛ o ma plɛ kɛ na Baiblo mi munyu ko konɛ o kɛ wo nɔ ko bua ha kɛɛ? Ni komɛ ngmaa ngmamihi komɛ kɛ fɔɔ si nɛ a kɛ tsuɔ ní ke hiami ɔ ba, kaa ní nɛmɛ a ngɛ munyuyi nɛ ji “Bua Womi” nɛ ngɛ Ngmamihi Nɛ Yeɔ Buaa Kristofohi womi ɔ mi ɔ. Bi Yehowa nɛ e ye bua mo nɛ o kɛ e Munyu ɔ nɛ tsu ní ngɛ blɔ nɛ da nɔ kɛ wo ni kpahi he wami. E mumi ɔ maa ye bua mo nɛ o kai ngmamihi nɛ sa ngɛ be nɛ o hia a mi.—Yoh. 14:26.
10. Mɛni he je nɛ e sa nɛ waa je mi mi jɔmi mi kɛ tu munyu ke wa maa wo nɔ ko he wami ɔ?
10 O kɛ mi mi jɔmi nɛ tu munyu. A ma nyɛ maa tsɔɔ Hela munyungu nɛ a tsɔɔ sisi ke “bua womi” ɔ sisi hu ke “he wami womi,” aloo “ga womi.” Be komɛ ɔ, wa ma nyɛ maa wo wa huɛ ko bua kɛ gu ga womi nɛ waa kɛ ma ha lɛ konɛ e dla e susumi ngɛ nyagba nɛ e kɛ ngɛ kpee ɔ he. Ke e he ba hia nɛ o pee jã a, mo susu nɔ́ nɛ o ma de ɔ he saminya loko o tu munyu, ejakaa o suɔ nɛ munyu nɛ o maa tu ɔ nɛ wo lɛ he wami mohu pe nɛ e ma jɔ̃ e kɔni mi. (Abɛ 12:18) Wa ma nyɛ maa kase bɔ nɛ Yehowa ye bua Eliya ha a. Eliya susu kaa lɛ pɛ ji Yehowa sɔmɔlɔ nɛ piɛ, nɛ e ní tsumi kaa gbalɔ ɔ hu wui yiblii. Se Yehowa de we Eliya kaa susumi nɛ e ná a dɛ, mohu ɔ, e je mi mi jɔmi mi kɛ ye bua lɛ nɛ e dla susumi nɛ e ná a. (1 Ma. 19:15-18) Mo hu o ma nyɛ maa ye bua o nyɛmimɛ ke o jeɔ mi mi jɔmi kpo, nɛ o susuɔ munyuhi nɛ o maa tu ɔ a he saminya. Be fɛɛ be nɛ o maa tu ma gbɛ nɔ munyu aloo o ma ha sane heto ngɛ asafo mi kpe sisi ɔ, moo bɔ mɔde kaa o maa je mi mi jɔmi mi kɛ pee jã kɛ wo nyɛmimɛ ɔmɛ he wami, nɛ o fia mɛ kɛ ma si.
11. Behi fuu ɔ, mɛni lɛ nihi nɛ a ngɛ nɔ́ nae ɔ hia? (1 Yohane 3:18)
11 Moo ye bua mɛ konɛ a nine nɛ su a hiami níhi a nɔ. Ke wa huɛmɛ ngɛ nɔ́ nae ɔ, e ma bi nɛ waa pee ní komɛ kɛ ye bua mɛ mohu pe nɛ wa maa tu he wami womi munyu kɛ tsɔɔ mɛ pɛ kɛkɛ. (Kane 1 Yohane 3:18.) Barnaba jua e zugba ko nɛ e kɛ sika a ha bɔfo ɔmɛ konɛ a kɛ ye bua e nyɛmimɛ ɔmɛ nɛ a ngɛ ohia yee ɔ. (Níts. 4:36, 37) Wa nyɛmimɛ babauu jeɔ suɔmi nɛ ngɛ kaa jã nɔuu kpo kɛ tsɔɔ nyɛmimɛ kpahi kɛ gu a hiami níhi nɛ a haa mɛ ɔ nɔ. Gabriela nɛ e je Poland ɔ hao wawɛɛ benɛ hiɔmi ngua ko nɛ, nɛ́ nyu ɔ ku e tsu ɔ kɛ pue si ɔ. E de ke: “I ye gbeye nɛ i hao wawɛɛ, nɛ ye fɔli ɔmɛ nɛ a ba je ye ngɔ ɔ hu nu he jã nɔuu. I li bɔ nɛ ma plɛ kɛ da si fɔfɔɛ nɛ ɔ nya ha. Se nyɛmimɛ nɛ a je asafo kpa nɛ kɛ wa he kɛ we ɔ mi ɔ ba ye bua kɛ dla wa we ɔ ngɛ ligbi kake pɛ mi. Níhi a si kpami nɛ ɔ wo hemi kɛ yemi nɛ i ngɛ ngɛ Yehowa mi ɔ mi he wami kaa e guɔ e we bi a nɔ kɛ woɔ nihi nɛ a ngɛ haoe a bua.”
12. Ke o kɛ anɔkuale yemi fĩ si ngɛ kahi nɛ o kɛ ngɛ kpee ɔ a mi ɔ, kɛ lɔ ɔ maa ye bua o nyɛmimɛ Kristofohi ha kɛɛ?
12 Mo fĩ si ngɛ o ka amɛ a mi. Paulo de Tesalonika bi ɔmɛ ke, e ná bua womi kɛ he wami ehe benɛ e ná le kaa a kɛ anɔkuale yemi ngɛ si fĩe ɔ. E le kaa níhi nɛ e tsu benɛ e kɛ mɛ ngɛ ɔ pee we yaka. (1 Tes. 3:5-8) Paulo le hu kaa, ke e kɛ kahi ngɛ kpee nɛ e ya nɔ nɛ e ye anɔkuale ɔ, lɔ ɔ ma nyɛ maa wo e nyɛmimɛ ɔmɛ he wami konɛ mɛ hu a ya nɔ nɛ a ye anɔkuale. (Kol. 2:1, 2) Jã kɛ̃ nɛ ke wa nyɛmimɛ ɔmɛ na bɔ nɛ Yehowa ngɛ wɔ ye buae konɛ wa fĩ si ha a, lɔ ɔ ma nyɛ maa wo mɛ hu he wami.
13. Mɛni lɛ e sa nɛ waa ya nɔ nɛ waa pee ke wa ngɛ nihi he wami woe?
13 Moo to o tsui si. Eko ɔ, ke wa bɔ mɔde nɛ wa wo nyɛmi ko nɛ e kɔni mi jɔ̃ ɔ bua a, e be se nami nɛ ngɛ he ɔ nae amlɔ nɔuu. Se kɛ̃ ɔ, Ngmami ɔ woɔ wɔ he wami kaa ‘waa ya nɔ nɛ waa hi wa sibi he wami woe.’ Munyu nɛ ji, ‘waa hi wa sibi he wami woe’ ɔ tsɔɔ kaa e sa nɛ waa pee jã si abɔ. (1 Tes. 5:11) Moo to o tsui si be mi nɛ o ngɛ nɔ yae nɛ o ngɛ nihi nɛ a hia bua womi ɔ he wami woe ɔ. (1 Tes. 5:14) Niinɛ, be komɛ ɔ, wɔ tsuo wa maa hia bua womi. Ke e ba jã a, mɛni wa ma nyɛ maa pee?
KE O HIA BUA WOMI
14-15. Ke wa ngɛ haoe ɔ, mɛni e sa nɛ waa pee?
14 Moo sɔle ha Yehowa. Ke o ngɛ haoe ɔ, mo bi Yehowa nɛ e ye bua mo. (La 94:19) Moo je o tsui mi nɛ o de lɛ nɔ́ tutuutu nɛ o suɔ nɛ e pee ha mo. (La 62:8) E ngɛ heii kaa Yehowa le níhi nɛ wa hia loko wa biɔ lɛ. Se ke o je o tsui mi kɛ sɔle ɔ, lɔ ɔ tsɔɔ kaa o ngɛ hemi kɛ yemi ngɛ e mi. Nɛ ngɛ be nɛ sa mi ɔ, Yehowa ma ha sɔlemi kaa jã a heto kokooko. (Mar. 11:24) Filipibi 4:6, 7 ɔ woɔ wɔ he wami kaa ‘waa gu sɔlemi kɛ pɛɛ kpami nɛ mi wa kɛ sina nɔ kɛ ha nɛ Mawu nɛ e le wa ní bimi ɔmɛ; nɛ Mawu tue mi jɔmi ɔ nɛ pã níhi a sisi numi tsuo ɔ maa bu wa tsui kɛ wa juɛmi he.’
15 Mo bi ni kpahi nɛ a ye bua mo. Mo de o huɛ ko aloo asafo mi nɔkɔtɔma ko nɛ o he lɛ ye ɔ bɔ nɛ o ngɛ he nue ha. O nyɛmimɛ nɛ a ngɛ asafo ɔ mi ɔ hu ma nyɛ maa wo o bua, nɛ́ a ha mo o hiami níhi. Se loko a ma nyɛ maa pee ní nɛ ɔmɛ ɔ, ja o de mɛ bɔ nɛ o ngɛ he nue ha. (Abɛ 14:10) O ma nyɛ ma de mɛ kaa a bu mo tue saminya be mi nɛ o ngɛ mɛ bɔ nɛ o ngɛ he nue ha a dee ɔ, aloo o ma nyɛ ma bi mɛ nɛ a kane ngmami ko aloo munyu ko nɛ ngɛ asafo ɔ womi ko mi nɛ woɔ nɔ bua a kɛ tsɔɔ mo.
16. Ke nyɛmimɛ ngɛ o bua woe ɔ, mɛni ma nyɛ maa ba, se mɛni e sa nɛ o kai?
16 Moo to o tsui si nɛ o ngɔ tɔmi kɛ ke. Eko ɔ, be mi nɛ o nyɛmimɛ ɔmɛ ngɛ mɔde bɔe kaa a maa wo mo he wami ɔ, a maa pee nɔ́ ko nɛ maa hao mo. Kaa nɔ hyɛmi nɔ́ ɔ, a ma nyɛ maa pee nɔ́ ko aloo á de nɔ́ ko nɛ ma ha nɛ o hao pe kekle ɔ po. Ke nɔ́ ko kaa jã ba a, moo to o tsui si ha mɛ. (1 Kor. 13:4, 7) Mo kai munyu nɛ ngɛ Yakobo 3:2 ɔ. Lejɛ ɔ de ke: “Ke nɔ ko tɔ̃ we ngɛ e munyu tumi mi ɔ, lɛɛ e ji adesa nɛ e hi kɛ pi si.” Mo kai kaa o nyɛmimɛ ɔmɛ suɔ kaa a maa ye bua mo. Jehanɛ ɔ, mo kai hu kaa “mumi ɔ suɔ wawɛɛ, se he lo ɔ gbɔjɔ.”—Mat. 26:41.
17. Mɛni e sa nɛ waa fia wa pɛɛ si kaa wa maa pee?
17 Wɔ tsuo wa hia bua womi pe be ko nɛ be ɔ ejakaa wa ngɛ nyagbe ligbi ɔmɛ a mi nɛ wa le kaa si himi ɔ mi maa ya nɔ maa wa wawɛɛ. Wa le hu kaa wa he nyɛli ɔmɛ a mi mi maa ya nɔ ma fu wɔ wawɛɛ nitsɛ. Enɛ ɔ he ɔ, nyɛ ha nɛ wɔ tsuo waa pee nɔ́ fɛɛ nɔ́ nɛ wa ma nyɛ kɛ wo wa sibi a bua.
LA 130 Moo Ngɔ Nihi A Tɔmihi Kɛ Pa Mɛ
a FONI Ɔ MI TSƆƆMI: Asafo mi nɔkɔtɔma ko nɛ e ngɛ nyɛminyumu ko nɛ e yo gbo kɛ we ɔ tue bue saminya. Pee se ɔ, asafo mi nɔkɔtɔma nɛ ɔ ya slaa nyɛminyumu ko nɛ e yo gbo jeha komɛ nɛ be ɔ, nɛ a sɛɛ ní kpakpahi nɛ a kai ngɛ nyɛmiyo ɔ he ɔ.