Hwɔɔmi Mɔ INTANƐTI NƆ NITO HE
Hwɔɔmi Mɔ
INTANƐTI NƆ NITO HE
Dangme
Ɛ
  • ã
  • á
  • ɛ
  • ɛ́
  • ɛ̃
  • ɔ
  • ɔ́
  • í
  • ĩ
  • BAIBLO
  • WOMIHI
  • ASAFO MI KPEHI
  • nwt Ester 1:1-10:3
  • Ester

Ngmami nɛ ɔ he video be amlɔ nɛ ɔ.

Wa kpa mo pɛɛ nyagba ko he je ɔ, video ɔ hí jemi.

  • Ester
  • Ngmami Klɔuklɔu ɔ—Je Ehe Sisi Tsɔɔmi
Ngmami Klɔuklɔu ɔ—Je Ehe Sisi Tsɔɔmi
Ester

ESTER

1 Sane nɛ ɔ ya nɔ ngɛ Ahasuerus* be ɔ mi. Ahasuerus nɛ ɔ ji nɔ nɛ ye kpokpahi 127*+ a nɔ kɛ je India kɛ ya si Etiopia a* nɛ. 2 Jamɛ a be ɔ mi benɛ Matsɛ Ahasuerus hii si ngɛ e matsɛ sɛ ɔ nɔ ngɛ Shushan*+ mɔ ngua a* mi, 3 ngɛ e nɔ yemi jeha etɛne ɔ mi ɔ, e ngmɛ e ma nikɔtɔma amɛ kɛ e sɔmɔli ɔmɛ tsuo okplɔɔ. Persia kɛ Media tabo ɔ,+ odehe ɔmɛ, kɛ amlaalohi nɛ a hyɛɔ kpokpa amɛ* a nɔ ɔ ba pue ngɛ e hɛ mi, 4 nɛ e tsɔɔ mɛ bɔ nɛ e matsɛ yemi nɛ hɛ mi ngɛ nyami ɔ ná ní ha, kɛ e we agboje ɔ kɛ e we afɛu ɔ ligbi 180. 5 Benɛ ligbi nɛ ɔmɛ ba nyagbe ɔ, matsɛ ɔ ngmɛ ni ɔmɛ tsuo nɛ a ngɛ Shushan* mɔ ngua a* mi ɔ okplɔɔ ligbi kpaago, kɛ je nɔ ngua pe kulaa nɔ kɛ ya si nɔ nyafii pe kulaa nɔ, ngɛ yale ɔ mi ngɛ matsɛ we ɔ abɔɔ ɔ mi. 6 A dla lejɛ ɔ kɛ klala, doti kpakpa, kɛ bo bluu nɛ́ a tsa kɛ wo kpahi nɛ a kɛ bo kpakpa pee ɔ he, lohwe he bwɔmi nɛ hɛɛ alamua tu su* nɛ a kɛ wo sika hiɔ gahi a mi, titimahi nɛ a kɛ mamaro tɛhi* pee, kɛ sika tsu kɛ sika hiɔ sɛhi. Nɛ a kɛ pɔfiri tɛhi,* mamaro tɛhi, adiagba, kɛ mamaro tɛ yumu* dla zugba a nɔ.

7 A ngmɛ wai kɛ wo sika tsu kpluhi a mi ha ni ɔmɛ; e slo bɔ nɛ kplu ɔ eko fɛɛ eko ngɛ ha, nɛ matsɛ ɔ wai ɔ hiɛ babauu ngɛ ní nɛ matsɛ ɔ ngɛ ɔ nya. 8 A wo mlaa kaa a ko nyɛ nɔ ko nɔ kaa e nu wai,* ejakaa matsɛ ɔ kɛ e matsɛ we ɔ mi nikɔtɔma amɛ to blɔ nya kaa nɔ fɛɛ nɔ nɛ pee nɔ́ nɛ e suɔ.

9 Manyɛ Vashti+ hu ngmɛ yi ɔmɛ okplɔɔ ngɛ Matsɛ Ahasuerus we* ɔ mi.

10 Ligbi kpaagone ɔ nɔ, benɛ wai ɔ ha nɛ matsɛ ɔ bua jɔ e he ɔ, e de matsɛ we ɔ mi nikɔtɔma kpaago ɔmɛ nɛ ji Mehuman, Bizta, Harbona,+ Bigta, Abagta, Zetar, kɛ Kakas nɛ a ji Matsɛ Ahasuerus nitsɛ tsɔli ɔ ke 11 á ya ngɔ Manyɛ Vashti kɛ ba matsɛ ɔ hɛ mi kɛ e yi manyɛ yi fimi nɔ́ ɔ, konɛ e ngɔ e he fɛu ɔ kɛ ba tsɔɔ ni ɔmɛ kɛ ma nikɔtɔma amɛ, ejakaa e he ngɛ fɛu saminya. 12 Se Manyɛ Vashti kua si abɔ kaa e maa ba benɛ matsɛ we ɔ mi nikɔtɔma amɛ ngɔ matsɛ ɔ fami ɔ kɛ ya ha lɛ ɔ. Enɛ ɔ ha nɛ matsɛ ɔ mi mi fu wawɛɛ, nɛ e mi mi wo la wawɛɛ nitsɛ.

13 Kɛkɛ nɛ matsɛ ɔ kɛ nyumuhi nɛ a ngɛ juɛmi nɛ a le bɔ nɛ a tsuɔ sanehi kaa jã a he ní ha a* tu munyu (ejakaa kikɛ ji bɔ nɛ matsɛ ɔ kɛ e sane fɔɔ nihi tsuo nɛ a le mlaa kɛ kojomi he sanehi a mi saminya a hɛ mi, 14 nɛ nihi nɛ a su e he haa ji Kashena, Shetar, Admata, Tarshish, Meres, Marsena, kɛ Memukan. A ji Persia kɛ Media ma nikɔtɔmahi kpaago+ nɛ a nyɛɔ suɔ matsɛ ɔ he, nɛ́ a hɛɛ blɔ nya nguahi pe kulaa ngɛ matsɛ yemi ɔ mi). 15 Matsɛ ɔ bi mɛ ke: “Ngɛ mlaa nya a, mɛni e sa kaa a pee Manyɛ Vashti akɛnɛ e bui Matsɛ Ahasuerus fami nɛ matsɛ we ɔ mi nikɔtɔma amɛ kɛ ya ha lɛ ɔ tue ɔ?”

16 Kɛkɛ nɛ Memukan de ngɛ matsɛ ɔ kɛ ma nikɔtɔma amɛ a hɛ mi ke: “Pi matsɛ ɔ nɔ kɛkɛ nɛ Manyɛ Vashti tɔ̃,+ mohu ɔ, e tɔ̃ ma nikɔtɔma amɛ tsuo kɛ nihi tsuo nɛ a ngɛ Matsɛ Ahasuerus kpokpa amɛ tsuo a nɔ* ɔ nɔ. 17 Ejakaa yigbayihi tsuo maa nu nɔ́ nɛ manyɛ ɔ pee ɔ he, nɛ a be a hunomɛ bue, nɛ a ma de ke, ‘Matsɛ Ahasuerus tsɔ ke a ya ngɔ Manyɛ Vashti kɛ ba e hɛ mi, se manyɛ ɔ kua bami.’ 18 Mwɔnɛ ligbi nɛ ɔ, Persia kɛ Media ma nikɔtɔma amɛ a yi ɔmɛ nɛ a nu nɔ́ nɛ manyɛ ɔ pee ɔ kɛ matsɛ ɔ ma nikɔtɔma amɛ tsuo maa tu munyu jã, nɛ enɛ ɔ ma tle nɔ buimi kɛ abofu babauu si. 19 Ke matsɛ ɔ suɔ ɔ, e wo mlaa kaa Vashti nɛ e ko ba Matsɛ Ahasuerus hɛ mi hu gblegbleegble, nɛ́ e ha nɛ a ngma kɛ wo Persia kɛ Media mlaa amɛ nɛ a be nyɛe ma tsake ɔ mi;+ nɛ́ matsɛ ɔ nɛ e ngɔ e manyɛ blɔ nya a kɛ ha yo kpa nɛ e hi pe lɛ. 20 Nɛ ke a nu matsɛ ɔ mlaa a he ngɛ e nɔ yemi he ɔmɛ tsuo ɔ, yigbayihi tsuo maa wo a hunomɛ a hɛ mi nyami, kɛ je nɔ ngua pe kulaa nɔ kɛ ya si nɔ nyafii pe kulaa nɔ.”

21 Matsɛ ɔ kɛ ma nikɔtɔma amɛ a bua jɔ ga womi nɛ ɔ he, nɛ matsɛ ɔ pee kaa bɔ nɛ Memukan de ɔ. 22 Lɔ ɔ he ɔ, e tsɔ nɛ a kɛ sɛ womihi ya matsɛ ɔ kpokpa amɛ tsuo a* nɔ,+ kpokpa fɛɛ kpokpa* nine su e nɔ́ nɔ ngɛ e ningma mi,* nɛ ma fɛɛ ma nine su e nɔ́ nɔ ngɛ lɛ nitsɛ e gbi mi, kaa huno fɛɛ huno nɛ pee nyɔmtsɛ* ngɛ lɛ nitsɛ e we mi, nɛ́ e tu lɛ nitsɛ e ma mi gbi.

2 Ngɛ ní nɛ ɔmɛ a se benɛ Matsɛ Ahasuerus+ abofu ɔ nya ba si ɔ, e kai nɔ́ nɛ Vashti pee ɔ,+ kɛ nɔ́ nɛ a ma nya si kaa a maa pee lɛ ɔ.+ 2 Kɛkɛ nɛ matsɛ ɔ tsɔli ɔmɛ de ke: “E sa nɛ a hla yihewi nɛ a he ngɛ fɛu nɛ a li nyumu kɛ ha matsɛ ɔ. 3 Nɛ́ matsɛ ɔ nɛ hla nɔ hyɛli ngɛ kpokpahi tsuo nɛ a ngɛ e nɔ yemi he ɔ* a nɔ,+ konɛ a ngɔ yihewi nɛ a he ngɛ fɛu nɛ a li nyumu ɔ tsuo kɛ ba Shushan* mɔ ngua a* mi, ngɛ yi ɔmɛ a we ɔ mi. Á ngɔ mɛ kɛ wo Hegai,+ nɛ ji matsɛ ɔ sɔmɔlɔ* nɛ e hyɛɔ yi ɔmɛ a nɔ ɔ dɛ konɛ e hyɛ a nɔ, nɛ́ a kɛ ní slɔɔtohi nɛ dla* mɛ nɛ a he nɛ pee fɛu. 4 Nɛ yiheyo nɛ matsɛ ɔ bua maa jɔ e he wawɛɛ ɔ maa pee manyɛ ngɛ Vashti nane mi.”+ Matsɛ ɔ bua jɔ ga womi ɔ he, nɛ jã ji bɔ nɛ e pee.

5 Yuda nyumu ko ngɛ Shushan*+ mɔ ngua a* mi nɛ a tsɛɔ lɛ ke Mordekai;+ e tsɛ ji Yair, Yair tsɛ ji Shimei, Shimei tsɛ ji Kish, nɛ e ji Benyaminno.+ 6 A nu lɛ nyɔguɛ kɛ je Yerusalem kɛ piɛɛ Yuda matsɛ Yekonia*+ kɛ nihi nɛ Babilon matsɛ Nebukadnezar ngɔ mɛ kɛ ho nyɔguɛ tso mi ya a he. 7 Modekai lɛ e hyɛ e tsɛ ɔ nyɛminyumu ɔ biyo Hadasa,* nɛ ji Ester nɔ,+ ejakaa e be tsɛ, nɛ e be nyɛ. Yiheyo ɔ nɔmlɔ tso ɔ tsuo ngɛ fɛu saminya, nɛ benɛ e tsɛ kɛ e nyɛ gbo ɔ, Mordekai ngɔ lɛ kaa e biyo. 8 Benɛ a fiɛɛ matsɛ ɔ munyu ɔ kɛ e mlaa a, nɛ́ a ngɔ yihewi babauu kɛ ba Shushan* mɔ ngua a* mi konɛ Hegai nɛ hyɛ a nɔ ɔ,+ a ngɔ Ester hu kɛ ya matsɛ we ɔ konɛ Hegai, nɛ ji yi ɔmɛ a nɔ hyɛlɔ ɔ nɛ hyɛ e nɔ.

9 E suɔ yiheyo ɔ sane, nɛ e ná e he bua jɔmi,* lɔ ɔ he ɔ, oya nɔuu nɛ e to blɔ nya nɛ́ a dla lɛ* kɛ ní slɔɔtohi konɛ e he nɛ pee fɛu,+ nɛ e to e niye ní hu he blɔ nya, nɛ e hla yihewi kpaago ngɛ matsɛ we ɔ konɛ a sɔmɔ lɛ. Jehanɛ hu ɔ, e je e kɛ e mawayi ɔmɛ kɛ ya yi ɔmɛ a we ɔ mi he nɛ hi pe kulaa a. 10 Ester de we nɔ́ ko kɛ kɔ e ma mi bi ɔmɛ+ aloo e wekuli a he, ejakaa Mordekai+ wo lɛ si kaa e ko de nɔ ko.+ 11 Daa ligbi ɔ, Mordekai ya slaa si ngɛ yi ɔmɛ a we ɔ yale ɔ hɛ mi, konɛ e kɛ hyɛ bɔ nɛ Ester ngɛ ha, kɛ bɔ nɛ níhi ngɛ nɔ yae ha lɛ ha.

12 A to be ha yiheyo fɛɛ yiheyo nɛ́ e ya Matsɛ Ahasuerus ngɔ benɛ yi ɔmɛ gbe nyɔhiɔ 12 nɛ a tsɔɔ kaa a kɛ dla mɛ ɔ nya. Bɔ nɛ a pee kɛ gbe dlami nɛ a dla mɛ* konɛ a he nɛ pee fɛu ɔ nya ji nɛ ɔ nɛ; a kɛ nyɔhiɔ ekpa kpa mɛ mimɛ,+ nɛ a kɛ nyɔhiɔ ekpa kpa mɛ balsam nu+ kɛ nu slɔɔtohi* nɛ ma ha nɛ a he maa pee fɛu. 13 Lɔ ɔ se ɔ, yiheyo ɔ ma nyɛ maa ya matsɛ ɔ ngɔ. Ke e maa je yi ɔmɛ a we ɔ mi kɛ ya matsɛ ɔ we ɔ mi ɔ, a ma ha lɛ nɔ́ fɛɛ nɔ́ nɛ e ma bi ke a ha lɛ ɔ. 14 E maa ya lejɛ ɔ gbɔkuɛ, nɛ e maa kpale kɛ ba yi ɔmɛ a we enyɔne ɔ mi mɔtu, nɛ matsɛ ɔ sɔmɔlɔ Shaashgaz,* nɛ ji yi kpa amɛ a nɔ hyɛlɔ ɔ maa hyɛ e nɔ.+ E be matsɛ ɔ ngɔ yae hu, ja matsɛ ɔ ná e he bua jɔmi nitsɛnitsɛ, nɛ e wo e biɛ ta, nɛ e tsɔ kaa a ya ngɔ lɛ kɛ ba.+

15 Nɛ benɛ e ba su Ester, Mordekai tsɛ ɔ nyɛminyumu Abihail biyo ɔ, nɛ́ Mordekai ngɔ lɛ kaa e biyo ɔ+ nɔ nɛ e maa ya matsɛ ɔ ngɔ ɔ, e bi we nɔ́ ko, ja nɔ́ nɛ Hegai, matsɛ ɔ sɔmɔlɔ* nɛ ji yi ɔmɛ a nɔ hyɛlɔ ɔ wo lɛ ga kaa e ngɔ ɔ pɛ. (Jamɛ a be ɔ mi tsuo ɔ, nɔ fɛɛ nɔ nɛ maa na Ester a náa e he bua jɔmi.) 16 A ngɔ Ester kɛ ya Matsɛ Ahasuerus ngɔ ngɛ e matsɛ we ɔ mi ngɛ nyɔhiɔ nyɔngmane ɔ, nɛ ji Tebet* nyɔhiɔ ɔ mi, ngɛ e nɔ yemi jeha kpaagone ɔ mi.+ 17 Matsɛ ɔ suɔ Ester pe yi kpa amɛ tsuo, nɛ e hɛ mi ba nyami ngɛ matsɛ ɔ hɛ mi, nɛ e ná e he bua jɔmi* pe yihewi kpa amɛ tsuo nɛ a li nyumu ɔ. Lɔ ɔ he ɔ, matsɛ ɔ ngɔ manyɛ yi fimi nɔ́ ɔ kɛ fi Ester yi, nɛ e wo lɛ manyɛ ngɛ Vashti nane mi.+ 18 Nɛ matsɛ ɔ ngmɛ e ma nikɔtɔma amɛ kɛ e sɔmɔli ɔmɛ tsuo okplɔɔ, e ngmɛ okplɔɔ ɔ kɛ wo Ester hɛ mi nyami. Lɔ ɔ se ɔ, matsɛ ɔ de ke kpokpa amɛ* nɛ́ á ná he yemi,* nɛ e ke nihi ní ngɛ ní nɛ e ngɛ ɔ nya.

19 Jehanɛ ɔ, benɛ a bua yihewi nɛ a li nyumu ɔ*+ a nya si enyɔne ɔ, Mordekai hii si ngɛ matsɛ ɔ agbo ɔ mi. 20 Ester de we nɔ́ ko kɛ kɔ e wekuli kɛ e ma mi bi ɔmɛ a he kaa bɔ nɛ Mordekai wo lɛ si ɔ;+ Ester ya nɔ nɛ e pee níhi nɛ Mordekai de lɛ ɔ kaa bɔ nɛ e peeɔ benɛ e ngɛ e sisi ɔ.+

21 Jamɛ a ligbi ɔmɛ a mi benɛ Mordekai hii si ngɛ matsɛ ɔ agbo ɔ nya a, Bigtan kɛ Teresh, matsɛ we ɔ mi nikɔtɔmahi enyɔ nɛ a ji sinya nya buli ɔ a mi mi fu, nɛ a so kaa a maa gbe Matsɛ Ahasuerus.* 22 Se Mordekai nu he, nɛ oya nɔuu nɛ e ya bɔ Manyɛ Ester amaniɛ. Kɛkɛ nɛ Ester kɛ matsɛ ɔ tu munyu ngɛ Mordekai biɛ* mi. 23 Lɔ ɔ he ɔ, a hla sane ɔ mi, nɛ nyagbenyagbe ɔ, a na kaa e ngɛ mi niinɛ, nɛ a sɛu nyumu enyɔ ɔmɛ tsuo ngɛ tso nɔ; nɛ a ngma sane nɛ ɔ tsuo ngɛ jamɛ a be ɔ mi yi nɔ sane womi ɔ mi ngɛ matsɛ ɔ hɛ mi.+

3 Enɛ ɔ se ɔ, Matsɛ Ahasuerus wó Haman,+ nɛ ji Agagno Hamedata binyumu ɔ nɔ,+ nɛ e ha lɛ blɔ nya* pe ma nikɔtɔma kpa amɛ tsuo nɛ a kɛ lɛ ngɛ ɔ.+ 2 Nɛ matsɛ ɔ sɔmɔli ɔmɛ tsuo nɛ a ngɛ matsɛ ɔ agbo ɔ nya a kplãã si nɛ a kɛ a hɛ mi buɔ si kɛ haa Haman, ejakaa jã ji bɔ nɛ matsɛ ɔ fã ke a pee ha lɛ. Se Mordekai lɛɛ e kplã we si ha lɛ, nɛ e kɛ e hɛ mi bu we si ha lɛ hulɔ. 3 Lɔ ɔ he ɔ, matsɛ ɔ sɔmɔli nɛ a ngɛ matsɛ ɔ agbo ɔ nya a bi Mordekai ke: “Mɛni he je nɛ o bui matsɛ ɔ fami ɔ tue ɔ?” 4 Daa ligbi ɔ, a kɛ lɛ tuɔ he munyu, se e bui mɛ tue. Lɔ ɔ he ɔ, a bi Haman konɛ e hyɛ ke ji kaa e sa nɛ a ngmɛ Mordekai blɔ nɛ e hi jã pee lo;+ ejakaa Mordekai de mɛ ke Yudano ji lɛ.+

5 Jehanɛ ɔ, benɛ Haman na kaa Mordekai kplã we si nɛ e kɛ e hɛ mi bu we si ha lɛ ɔ, Haman mi mi fu wawɛɛ.+ 6 Se Mordekai pɛ nɛ́ Haman maa gbe* ɔ pi ha lɛ, ejakaa a de lɛ Mordekai we bi ɔmɛ hu a he sane. Lɔ ɔ he ɔ, Haman bɔni he blɔ hlami nɛ e kɛ ma kpata Yudabi tsuo, nɛ ji Mordekai we bi ɔmɛ tsuo nɛ a ngɛ Ahasuerus nɔ yemi he ɔmɛ tsuo ɔ a hɛ mi.

7 Ngɛ kekleekle nyɔhiɔ, nɛ ji Nisan* nyɔhiɔ ɔ mi, ngɛ Matsɛ Ahasuerus nɔ yemi jeha nɛ ji 12 ɔ mi ɔ,+ a fɔ Sɔ*+ ngɛ Haman hɛ mi konɛ a kɛ le ligbi kɛ nyɔhiɔ nɛ a kɛ ma tsu nɔ́ nɛ ɔ, nɛ e ya nɔ nyɔhiɔ 12 ɔ, nɛ ji Adar* nyɔhiɔ ɔ nɔ.+ 8 Kɛkɛ nɛ Haman ya de Matsɛ Ahasuerus ke: “Nimli komɛ ngɛ nɛ a gbɛ fia ni ɔmɛ a kpɛti ngɛ kpokpa amɛ tsuo* a nɔ ngɛ o nɔ yemi he ɔmɛ,+ nɛ e slo a mlaahi ngɛ ma kpa amɛ tsuo a mlaahi a he; nɛ a yi matsɛ ɔ mlaa amɛ a nɔ, nɛ se nami ko be he kaa matsɛ ɔ maa hi mɛ hyɛe jã. 9 Ke e sa matsɛ ɔ hɛ mi ɔ, e ha nɛ a wo mlaa* kaa á kpata a hɛ mi. Ma ha nikɔtɔma amɛ sika hiɔ talɛnt* 10,000 konɛ a kɛ wo matsɛ ɔ juetli to he ɔ.”*

10 Kɛkɛ nɛ matsɛ ɔ je e nɔ́ nya sɔumi ga a+ ngɛ lɛ nitsɛ e nine nɛ e ngɔ kɛ ha Haman,+ Agagno Hamedata binyumu ɔ,+ nɛ́ ji Yudabi ɔmɛ a he nyɛlɔ ɔ. 11 Matsɛ ɔ de Haman ke: “A ngɔ sika hiɔ ɔ kɛ ni ɔmɛ kɛ ha mo, konɛ o pee mɛ nɔ́ nɛ o suɔ.” 12 Lɔ ɔ se ɔ, ngɛ kekleekle nyɔhiɔ ɔ we ligbi nɛ ji 13 ɔ nɔ ɔ, a tsɛ matsɛ ɔ womi ngmali ɔmɛ.+ A ngma Haman fami ɔmɛ+ tsuo kɛ ya ha matsɛ ɔ we amlaalo nikɔtɔma amɛ,* amlaalohi nɛ a ngɛ kpokpa amɛ* a nɔ hyɛe ɔ, kɛ ma kpa amɛ a mi nikɔtɔma amɛ, nɛ kpokpa fɛɛ kpokpa* nine su e nɔ́ nɔ ngɛ lɛ nitsɛ e ningma mi,* nɛ ma fɛɛ ma nine su e nɔ́ nɔ ngɛ lɛ nitsɛ e gbi mi. A ngma ngɛ Matsɛ Ahasuerus biɛ mi, nɛ a ngɔ matsɛ ɔ nɔ́ nya sɔumi ga a kɛ sɔu nya.+

13 A ha nɛ tsɔli ngɔ sɛ womi ɔmɛ kɛ ya matsɛ ɔ kpokpa amɛ tsuo* a nɔ, nɛ a fã ke a kpata Yudabi tsuo nɛ ji nihewi kɛ nikɔtɔmahi, jokuɛwi kɛ yihi tsuo a hɛ mi, a gbe mɛ, nɛ́ a kpata a hɛ mi ngɛ ligbi kake nɔ, ngɛ nyɔhiɔ 12 ɔ, nɛ ji Adar nyɔhiɔ ɔ+ we ligbi 13 ɔ nɔ, nɛ́ a kpɔ̃ a weto ní ngɛ a dɛ.+ 14 E sa nɛ womi ɔ mi munyu ɔ nɛ pee mlaa ngɛ kpokpa fɛɛ kpokpa* nɔ, nɛ́ a fiɛɛ kɛ ha ma amɛ tsuo, konɛ a dla a he kɛ ha jamɛ a ligbi ɔ. 15 Oya nɔuu nɛ tsɔli ɔmɛ je kpo kɛ ho kaa bɔ nɛ matsɛ ɔ fã mɛ ɔ;+ a wo mlaa a ngɛ Shushan*+ mɔ ngua a* mi. Lɔ ɔ se ɔ, matsɛ ɔ kɛ Haman hi si nɛ a nu ní, se Shushan* ma a mi lɛɛ e pee basabasa.

4 Benɛ Mordekai+ nu nɔ́ fɛɛ nɔ́ nɛ a pee ɔ,+ e gba e tade ɔmɛ nɛ e bu kpekpe, nɛ e muɔɔ lazu kɛ pue e nɔ. Kɛkɛ nɛ e kɛ he hiami fo ya boboobo kɛ je kpo kɛ ho ma a mi ya. 2 Matsɛ ɔ agbo ɔ nya pɛ lɛ e nyɛ nɛ e ya su, ejakaa e sɛ nɛ nɔ ko nɛ sɛ matsɛ ɔ agbo ɔ mi kɛ e he kpekpe. 3 Nɛ kpokpa fɛɛ kpokpa*+ nɔ nɛ́ matsɛ ɔ munyu ɔ kɛ e mlaa a ya su ɔ, Yudabi ɔmɛ ye aywilɛho wawɛɛ nitsɛ, nɛ a ha hwɔ nɛ a fo ya, nɛ a ye kɔmɔ.+ Nihi fuu hwɔɔ si ngɛ kpekpe nɔ kɛ lazu mi.+ 4 Benɛ Ester mawayi ɔmɛ kɛ e sɔmɔli ɔmɛ* ba bɔ lɛ amaniɛ ɔ, manyɛ ɔ hao wawɛɛ nitsɛ. Kɛkɛ nɛ e tsɔ konɛ a ngɔ tadehi kɛ ya ha Mordekai nɛ́ e wo nɛ́ e je kpekpe ɔ ngɛ e he, se e ngɔɛ tade ɔmɛ. 5 Kɛkɛ nɛ Ester tsɔ nɛ a ya tsɛ Hatak, matsɛ ɔ sɔmɔli ɔmɛ* a kpɛti nɔ kake, nɛ ji nɔ nɛ matsɛ ɔ hla kaa e sɔmɔ manyɛ ɔ, nɛ e fã lɛ ke e ya bi Mordekai nɔ́ he je nɛ e ngɛ e ní pee jã, kɛ nɔ́ nɛ ngɛ nɔ yae.

6 Lɔ ɔ he ɔ, Hatak je kpo kɛ ho Mordekai ngɔ ya ngɛ ma a he nya buami he ɔ ngɛ matsɛ ɔ agbo ɔ hɛ mi. 7 Mordekai de lɛ nɔ́ fɛɛ nɔ́ nɛ ba a, kɛ sika abɔ+ nɛ Haman wo si kaa e maa wo nɛ́ a kɛ to matsɛ ɔ juetli to he ɔ konɛ a kpata Yudabi ɔmɛ a hɛ mi ɔ.+ 8 Jehanɛ hu ɔ, e ngɔ womi ɔ nɛ a ngma mlaa a kɛ wo mi ngɛ Shushan*+ ke a kpata Yudabi ɔmɛ a hɛ mi ɔ eko kɛ ha lɛ. E kɛ ha lɛ konɛ e kɛ ya tsɔɔ Ester nɛ́ e tsɔɔ lɛ sane ɔ mi, nɛ́ e de lɛ ke e ya matsɛ ɔ ngɔ,+ nɛ́ lɛ nitsɛ e ya kpa matsɛ ɔ pɛɛ wawɛɛ konɛ e na e we bi ɔmɛ mɔbɔ.

9 Hatak kpale kɛ ba nɛ e ba bɔ Ester nɔ́ nɛ Mordekai de ɔ. 10 Ester de Hatak ke e ya de Mordekai ke:+ 11 “Matsɛ ɔ sɔmɔli ɔmɛ tsuo kɛ nihi nɛ a ngɛ matsɛ ɔ kpokpa amɛ* a nɔ ɔ le kaa ke nyumu ko aloo yo ko ya yale nɛ ngɛ matsɛ ɔ we ɔ kpɛti ɔ+ mi be mi nɛ a tsɛ we lɛ ɔ, mlaa pɛ nɛ ngɛ ji: Á gbe lɛ; ja matsɛ ɔ ngɔ e matsɛ tso nɛ a kɛ sika tsu pee ɔ kɛ tsɔɔ lɛ loko e maa hi wami mi.+ Nɛ ligbi 30 ji nɛ ɔ nɛ matsɛ ɔ tsɛ we mi.”

12 Benɛ a bɔ Mordekai nɔ́ nɛ Ester de ɔ, 13 e tsɔ ke a ya de Ester ke: “Ko susu kaa akɛnɛ o piɛɛ matsɛ ɔ we ɔ mi bi ɔmɛ a he he je ɔ, nɔ́ nɛ maa ba Yudabi ɔmɛ tsuo a nɔ ɔ, moo o maa ye o he. 14 Ejakaa ke o ma o nya ngɛ be kaa kikɛ nɛ ɔ mi ɔ, yemi kɛ buami kɛ yi wami hemi maa je he kpa kɛ ba ha Yudabi ɔmɛ,+ se o kɛ o tsɛ we ɔ lɛɛ, nyɛ hɛ mi ma kpata. Nɛ mɛnɔ le kaa eko ɔ, be kaa kikɛ nɛ ɔ he je nɛ a wo mo manyɛ ngɛ?”+

15 Kɛkɛ nɛ Ester tsɔ ya de Mordekai ke: 16 “Yaa nɛ o ya bua Yudabi tsuo nɛ a ngɛ Shushan ɔ* a nya nɛ nyɛɛ ha hwɔ ha mi.+ Nyɛ ko ye ní nɛ nyɛ ko nu nɔ́ ko nyɔ kɛ pia ligbi etɛ.+ I kɛ ye mawayi ɔmɛ hu maa ha hwɔ. E ngɛ mi kaa ngɛ mlaa a nya a, e sɛ nɛ ma ya matsɛ ɔ ngɔ mohu lɛɛ, se ma ya, nɛ ke e biɔ nɛ ma gbo po ɔ, ma gbo.” 17 Lɔ ɔ he ɔ, Mordekai ho nɛ e ya pee níhi tsuo nɛ Ester de lɛ ke e pee ɔ.

5 Ligbi etɛne ɔ nɔ ɔ,+ Ester wo e manyɛ tade ɔ, nɛ e ya da si ngɛ yale ɔ nɛ ngɛ matsɛ ɔ we ɔ kpɛti ɔ mi, ngɛ matsɛ ɔ tsu ɔ hɛ mi. Jamɛ a be ɔ mi ɔ, matsɛ ɔ hii si ngɛ e matsɛ sɛ ɔ nɔ ngɛ matsɛ we ɔ mi, nɛ e hɛ mi tsɔɔ agbo ɔ nya. 2 Benɛ matsɛ ɔ na Manyɛ Ester nɛ e daa si ngɛ yale ɔ mi pɛ ɔ, e ná e he bua jɔmi, nɛ matsɛ ɔ ngɔ matsɛ tso nɛ a kɛ sika tsu pee nɛ e hɛɛ ɔ kɛ tsɔɔ Ester.+ Kɛkɛ nɛ Ester su e he, nɛ e ta matsɛ tso ɔ yi ɔ he.

3 Matsɛ ɔ bi lɛ ke: “Manyɛ Ester, mɛni sane? Mɛni o ngɛ hlae nɛ a pee ha mo? Ke ye matsɛ yemi ɔ mi fã po, a ma ha mo!” 4 Ester de lɛ ke: “Ke e sa matsɛ ɔ hɛ mi ɔ, matsɛ ɔ kɛ Haman+ nɛ ba okplɔɔ nɛ ma ngmɛ lɛ mwɔnɛ ɔ sisi.” 5 Lɔ ɔ he ɔ, matsɛ ɔ de e sɔmɔli ɔmɛ ke: “Nyɛ ya de Haman nɛ e ba esɔ kaa bɔ nɛ Ester de ɔ.” Kɛkɛ nɛ matsɛ ɔ kɛ Haman ya okplɔɔ nɛ Ester ngmɛ ɔ sisi.

6 Benɛ a ngɛ wai okplɔɔ ngmɛmi ɔ sisi ɔ, matsɛ ɔ de Ester ke: “Mɛni ji o ní bimi ɔ? A ma ha mo! Nɛ mɛni o ngɛ hlae nɛ a pee ha mo? Ke ye matsɛ yemi ɔ mi fã po, a ma ha mo!”+ 7 Ester de lɛ ke: “Ye ní bimi kɛ nɔ́ nɛ i ngɛ hlae ji, 8 ke ye hɛ mi ba nyami ngɛ matsɛ ɔ hɛ mi, nɛ e sa matsɛ ɔ hɛ mi kaa e ma ha mi ye ní bimi ɔ, nɛ e maa pee nɔ́ nɛ i ngɛ hlae ɔ, lɛɛ matsɛ ɔ kɛ Haman nɛ ba okplɔɔ nɛ ma ngmɛ mɛ hwɔɔ ɔ sisi; nɛ hwɔɔ ɔ, ma de matsɛ ɔ ye ní bimi ɔ.”

9 Jamɛ a ligbi ɔ, Haman je kpo kɛ ho kɛ bua jɔmi, nɛ e tsui ngɛ nyae. Se benɛ Haman na Mordekai ngɛ matsɛ ɔ agbo ɔ nya, nɛ́ e yɔse kaa e ti si, nɛ e he dui blibliibli ngɛ e hɛ mi ɔ, Haman mi mi fu Mordekai wawɛɛ nitsɛ.+ 10 Se Haman nu e tsui, nɛ e ho e we mi ya. Kɛkɛ nɛ e tsɔ nɛ a ya tsɛ e huɛmɛ ɔmɛ kɛ e yo Zeresh kɛ ba.+ 11 Haman fĩa ngɛ ní babauu nɛ e ná, binyumuhi babauu nɛ e ngɛ,+ kɛ bɔ nɛ matsɛ ɔ wo e nɔ nɛ e ha nɛ e nɔ kuɔ pe ma nikɔtɔma amɛ kɛ matsɛ sɔmɔli ɔmɛ ɔ he.+

12 Haman de hu ke: “Nɔ́ nɛ pe kulaa a, Manyɛ Ester fɔɛ nɔ ko nɔ ko nine kaa e piɛɛ matsɛ ɔ he kɛ ba e we okplɔɔ ngmɛmi ɔ sisi kaa ja imi pɛ.+ E kpale fɔ mi nine kaa ma ba piɛɛ e kɛ matsɛ ɔ he hwɔɔ.+ 13 Se enɛ ɔ tsuo jɔɛ ye bua be abɔ nɛ i ngɛ Mordekai, Yudano ɔ hyɛe nɛ e hii si ngɛ matsɛ ɔ agbo ɔ nya a.” 14 Lɔ ɔ he ɔ, e yo Zeresh kɛ e huɛmɛ ɔmɛ tsuo de lɛ ke: “Ha nɛ a ngɔ tso kɛ ma si. E hiɔwe yami nɛ pee kɔni fã 50.* Mɔtu ɔ, ya de matsɛ ɔ kaa e ha nɛ a sɛu Mordekai ngɛ nɔ.+ Kɛkɛ ɔ, o kɛ matsɛ ɔ nɛ ya okplɔɔ ngmɛmi ɔ sisi, nɛ́ o ya ye ngɔɔmi.” Haman bua jɔ ga womi nɛ ɔ he, lɔ ɔ he ɔ, e ha nɛ a ngɔ tso ɔ kɛ ma si.

6 Jamɛ a nyɔ ɔ mi ɔ, matsɛ ɔ nyɛ we mahe hwɔmi.* Lɔ ɔ he ɔ, e fã nɛ a ya ngɔ a be ɔ mi yi nɔ sanehi womi ɔ kɛ ba,+ nɛ a ba kane kɛ tsɔɔ matsɛ ɔ. 2 A na nɛ a ngma kaa Bigtana kɛ Teresh, matsɛ ɔ we ɔ mi nikɔtɔmahi enyɔ, nɛ a ji sinya nya buli ɔ so kaa a maa gbe Matsɛ Ahasuerus,* nɛ Mordekai je sane ɔ kpo.+ 3 Matsɛ ɔ bi ke: “Mɛni a pee kɛ wo Mordekai hɛ mi nyami, nɛ mɛni a pee kɛ na lɛ si ngɛ nɔ́ nɛ ɔ he?” Kɛkɛ nɛ matsɛ ɔ tsɔli ɔmɛ de ke: “A pee we nɔ́ ko nɔ́ ko ha lɛ.”

4 Pee se ɔ, matsɛ ɔ bi ke: “Mɛnɔ ngɛ yale ɔ mi ɔ?” Jamɛ a be ɔ mi ɔ, Haman ba matsɛ we ɔ kpo nɔ blɔ yale ɔ+ mi konɛ e kɛ matsɛ ɔ nɛ ba tu munyu, nɛ́ e ha nɛ a sɛu Mordekai ngɛ tso nɛ e pee ha lɛ ɔ nɔ.+ 5 Matsɛ ɔ tsɔli ɔmɛ de lɛ ke: “Haman+ lɛ daa si ngɛ yale ɔ mi ɔ nɛ.” Lɔ ɔ he ɔ, matsɛ ɔ de ke: “Nyɛ ha nɛ e ba.”

6 Benɛ Haman ba a, matsɛ ɔ bi lɛ ke: “Mɛni e sa kaa a pee ha nyumu nɛ matsɛ ɔ suɔ nɛ e wo e hɛ mi nyami ɔ?” Haman de ngɛ e tsui mi ke: “Ke pi imi ɔ, lɛɛ mɛnɔ ekohu lɛ matsɛ ɔ maa suɔ kaa e maa wo e hɛ mi nyami?”+ 7 Lɔ ɔ he ɔ, Haman de matsɛ ɔ ke: “Nɔ́ nɛ e sa nɛ matsɛ ɔ nɛ pee ha nyumu nɛ e suɔ nɛ e wo e hɛ mi nyami ɔ ji, 8 e ha nɛ a ngɔ odehe tade+ nɛ matsɛ ɔ woɔ ɔ, kɛ okpɔngɔ nɛ a kɛ odehe yi fimi nɔ́ fi e yi nɛ matsɛ ɔ hiɔ nɔ ɔ kɛ ba. 9 Lɔ ɔ se ɔ, ha nɛ a ngɔ tade ɔ kɛ okpɔngɔ ɔ kɛ ha matsɛ ɔ ma nikɔtɔmahi nɛ a buɔ mɛ ɔ a kpɛti nɔ kake, nɛ́ a ngɔ tade ɔ kɛ wo nyumu ɔ nɛ matsɛ ɔ suɔ nɛ e wo e hɛ mi nyami ɔ, nɛ́ a ha nɛ e hi okpɔngɔ ɔ nɔ kɛ nyɛɛ ma a he nya buami he ɔ. Á kpa ngmlaa kɛ nyɛɛ e hɛ mi ke: ‘Nɔ́ nɛ a peeɔ kɛ haa nyumu nɛ matsɛ ɔ suɔ nɛ e wo e hɛ mi nyami ji nɛ ɔ nɛ!’”+ 10 Oya nɔuu nɛ matsɛ ɔ de Haman ke: “O he nɛ sɔ! Ngɔɔ tade ɔ kɛ okpɔngɔ ɔ, nɛ́ o ya pee kaa bɔ nɛ o de ɔ pɛpɛɛpɛ kɛ ha Mordekai, Yudano ɔ nɛ e hii si ngɛ matsɛ ɔ agbo ɔ nya a. Níhi nɛ o de ɔ, ko si eko.”

11 Lɔ ɔ he ɔ, Haman ngɔ tade ɔ kɛ okpɔngɔ ɔ, nɛ e kɛ tade ɔ wo Mordekai,+ nɛ e ha nɛ e hi okpɔngɔ ɔ nɔ kɛ nyɛɛ ma a he nya buami he ɔ, nɛ e ngɛ ngmlaa kpae kɛ ngɛ e hɛ mi nyɛɛe ke: “Nɔ́ nɛ a peeɔ kɛ haa nyumu nɛ matsɛ ɔ suɔ nɛ e wo e hɛ mi nyami ji nɛ ɔ nɛ!” 12 Lɔ ɔ se ɔ, Mordekai kpale kɛ ho matsɛ ɔ agbo ɔ nya ya, se Haman lɛɛ e ha e yi nɔ nɛ e kɛ aywilɛho je kɛ ho e we mi ya esɔesɔ. 13 Benɛ Haman bɔ e yo Zeresh,+ kɛ e huɛmɛ ɔmɛ tsuo nɔ́ fɛɛ nɔ́ nɛ ba e nɔ ɔ, e ga woli* ɔmɛ kɛ e yo Zeresh de lɛ ke: “Ke Mordekai, nɔ nɛ o bɔni si bami ngɛ e hɛ mi ɔ ji Yudabi ɔmɛ a nina a,* lɛɛ o be nyɛe maa ye e nɔ kunimi kɔkɔɔkɔ; o hɛ mi ma kpata ngɛ e hɛ mi kokooko.”

14 Benɛ a kɛ lɛ ngɛ munyu tue nɛ a nya nɔɛ si lolo ɔ, matsɛ ɔ we ɔ mi nikɔtɔma amɛ ba, nɛ a ba ngɔ Haman kɛ ho okplɔɔ nɛ Ester ngmɛ ɔ sisi ya oya nɔuu.+

7 Lɔ ɔ he ɔ, matsɛ ɔ kɛ Haman+ ba Manyɛ Ester okplɔɔ ngmɛmi ɔ sisi. 2 Ligbi enyɔne ɔ nɔ benɛ a ngɛ wai okplɔɔ ngmɛmi ɔ sisi ɔ, matsɛ ɔ kpale bi Ester ke: “Manyɛ Ester, mɛni ji o ní bimi ɔ? A ma ha mo. Mɛni o ngɛ hlae nɛ a pee ha mo? Ke ye matsɛ yemi ɔ mi fã po, a ma ha mo!”+ 3 Manyɛ Ester ha heto ke: “Oo matsɛ, ke ye hɛ mi ba nyami ngɛ o hɛ mi, nɛ e sa matsɛ ɔ hɛ mi ɔ, lɛɛ i kpa mo pɛɛ ye ní bimi ɔ ji kaa o baa ye wami* yi, nɛ o ha nɛ ye we bi ɔmɛ hu a yi nɛ ná wami.+ 4 Ejakaa a jua i kɛ ye we bi ɔmɛ konɛ a gbe wɔ, nɛ́ a kpata wa hɛ mi, nɛ́ a gu wa sisi.+ Kaa a jua wɔ kaa nyɔguɛ nyumuhi kɛ nyɔguɛ yihi kɛkɛ po ɔ, jinɛ i ko de we nɔ́ ko. Se haomi nɛ ma wa nɔ ɔ hí saasaa, ejakaa e maa ye matsɛ ɔ awi.”

5 Kɛkɛ nɛ Matsɛ Ahasuerus bi Manyɛ Ester ke: “Mɛnɔ ji jamɛatsɛ ɔ, nɛ jije nyumu nɛ e ngɛ hlae nɛ e pee nɔ́ nɛ ɔ ngɛ?” 6 Ester de ke: “Si temi kɛ wolɔ ɔ, kɛ he nyɛlɔ ɔ ji Haman yiwutsotsɛ nɛ ɔ.”

Haman ye gbeye wawɛɛ ngɛ matsɛ ɔ kɛ manyɛ ɔ a he je. 7 Matsɛ ɔ kɛ abofu te si ngɛ wai okplɔɔ ngmɛmi ɔ sisi, nɛ e ho abɔɔ ɔ nɛ ngɛ matsɛ we ɔ mi ɔ mi ya, se Haman te si konɛ e ya kpa Manyɛ Ester pɛɛ nɛ a baa e wami* yi, ejakaa e yɔse kaa matsɛ ɔ mwɔ e yi mi kpɔ kaa e maa gbla e tue. 8 Matsɛ ɔ kpale kɛ je abɔɔ ɔ nɛ ngɛ matsɛ we ɔ mi ɔ mi kɛ ba we ɔ nɛ a ngmɛ wai okplɔɔ ɔ ngɛ mi ɔ mi, nɛ e na kaa Haman buu si ngɛ sɛ nɛ Ester hii si ngɛ nɔ ɔ nɔ. Matsɛ ɔ kpa ngmlaa ke: “E pa ma manyɛ ɔ abonua tuami ngɛ imi nitsɛ ye we mi lo?” Matsɛ ɔ nya nɔɛ si tete nɛ a ngɔ nɔ́ kɛ ha Haman hɛ mi. 9 Kɛkɛ nɛ Harbona+ nɛ ji matsɛ we ɔ mi nikɔtɔma amɛ a kpɛti nɔ kake ɔ de ke: “Haman pee tso ko konɛ a sɛu Mordekai ngɛ nɔ,+ nɔ nɛ bɔ amaniɛ kɛ he matsɛ ɔ yi wami ɔ.+ Tso ɔ maa si ngɛ Haman we ɔ mi, nɛ e hiɔwe yami ji kɔni fã 50.”* Kɛkɛ nɛ matsɛ ɔ de ke: “Nyɛ ya sɛu lɛ ngɛ nɔ.” 10 Lɔ ɔ he ɔ, a ya sɛu Haman ngɛ tso nɛ e pee kɛ ha Mordekai ɔ nɔ, kɛkɛ nɛ matsɛ ɔ abofu ɔ nya ba si.

8 Jamɛ a ligbi ɔ, Matsɛ Ahasuerus ngɔ Haman, nɛ ji Yudabi ɔmɛ a he nyɛlɔ ɔ we ɔ kɛ ha Manyɛ Ester;+ nɛ Mordekai ba matsɛ ɔ hɛ mi, ejakaa Ester ha nɛ e le weku kpa nɛ ngɛ e kɛ lɛ a kpɛti.+ 2 Kɛkɛ nɛ matsɛ ɔ je e nɔ́ nya sɔumi ga+ nɛ e ngɔ ngɛ Haman dɛ ɔ kɛ ha Mordekai. Nɛ Ester ngɔ Mordekai kɛ to Haman we ɔ nya.+

3 Jehanɛ hu ɔ, Ester kɛ matsɛ ɔ kpale tu munyu. E kplã si ngɛ matsɛ ɔ nane nya nɛ e fo ya, nɛ e kpa lɛ pɛɛ konɛ e tsi haomi nɛ Haman nɛ ji Agagno ɔ ngɔ kɛ ba, kɛ ga nɛ e to ngɛ Yudabi ɔmɛ a he ɔ nya.+ 4 Matsɛ ɔ ngɔ matsɛ tso nɛ a kɛ sika tsu pee ɔ kɛ tsɔɔ Ester,+ kɛkɛ nɛ Ester te si nɛ e da si ngɛ matsɛ ɔ hɛ mi. 5 E de ke: “Ke e sa matsɛ ɔ hɛ mi, nɛ ye hɛ mi ba nyami ngɛ e hɛ mi, nɛ e da ha matsɛ ɔ, nɛ e bua jɔ ye he ɔ, lɛɛ womi nɛ jamɛ a ga tsɔlɔ ɔ, nɛ ji Haman,+ Agagno Hamedata binyumu ɔ+ ngma konɛ a kɛ kpata Yudabi nɛ a ngɛ matsɛ ɔ kpokpa amɛ tsuo* a nɔ ɔ hɛ mi ɔ, matsɛ ɔ nɛ ha nɛ a ngma mlaa kɛ po mi. 6 Ejakaa kɛ ma plɛ kɛ hyɛ haomi nɛ maa ba ye we bi ɔmɛ a nɔ ɔ ha kɛɛ, nɛ kɛ ma plɛ kɛ hyɛ hɛ mi kpatami nɛ maa ba ye wekuli ɔmɛ a nɔ ɔ ha kɛɛ?”

7 Lɔ ɔ he ɔ, Matsɛ Ahasuerus de Manyɛ Ester kɛ Mordekai nɛ ji Yudano ɔ ke: “Hyɛ! I ngɔ Haman we ɔ kɛ ha Ester,+ nɛ i ha nɛ a sɛu Haman ngɛ tso nɔ,+ ngɛ ga nɛ e to kaa e ma kpata Yudabi ɔmɛ a hɛ mi ɔ he je.* 8 Jehanɛ ɔ, nɔ́ fɛɛ nɔ́ nɛ nyɛ susu kaa e maa hi kɛ ha Yudabi ɔmɛ ɔ, nyɛ ma nyɛ maa ngma ngɛ ye biɛ mi, nɛ́ nyɛɛ ngɔ matsɛ ɔ nɔ́ nya sɔumi ga a kɛ sɔu nya, ejakaa mlaa nɛ a ngma ngɛ matsɛ ɔ biɛ mi, nɛ a ngɔ matsɛ ɔ nɔ́ nya sɔumi ga a kɛ sɔu nya a be hie tsakemi.”+

9 Lɔ ɔ he ɔ, jamɛ a be ɔ mi ɔ, a tsɛ matsɛ ɔ womi ngmali ɔmɛ kɛ ba ngɛ nyɔhiɔ etɛne ɔ, nɛ ji Sivan* nyɔhiɔ ɔ we ligbi 23 ɔ nɔ, nɛ a ngma Mordekai fami ɔ tsuo kɛ ya ha Yudabi ɔmɛ, kɛ kpokpa nɔ hyɛli ɔmɛ,*+ amlaalo ɔmɛ, kɛ kpokpa amɛ* a nɔ nikɔtɔma amɛ,+ kɛ je India kɛ ya si Etiopia, nɛ ji kpokpahi 127.* Kpokpa fɛɛ kpokpa* nine su e nɔ́ nɔ ngɛ e ningma mi,* nɛ ma fɛɛ ma nine su e nɔ́ nɔ ngɛ lɛ nitsɛ e gbi mi, nɛ Yudabi ɔmɛ a nine su a nɔ́ nɔ ngɛ mɛ nitsɛmɛ a ningma mi* kɛ a gbi mi.

10 E ngma ngɛ Matsɛ Ahasuerus biɛ mi, nɛ e kɛ matsɛ ɔ nɔ́ nya sɔumi ga a sɔu nya,+ nɛ e kɛ womihi nɛ e ngma a tsɔ tsɔli nɛ a hiɔ okpɔngɔ nɔ; a hi okpɔngɔhi nɛ a he sɔɔ saminya nɛ a lɛ mɛ kɛ ha matsɛ ɔ sɔmɔmi ɔ nɔ. 11 Ngɛ womi nɛ ɔmɛ a mi ɔ, matsɛ ɔ ngmɛ Yudabi nɛ a ngɛ ma slɔɔto ɔmɛ tsuo a mi ɔ blɔ kaa a bua a he nya nɛ a fã a wami* he, nɛ́ a gbe nihi nɛ a maa je ma fɛɛ ma aloo kpokpa fɛɛ kpokpa* nɔ kɛ ba tua mɛ ɔ, nɛ́ a kpata a hɛ mi, nɛ́ a gu a sisi, yihi jio, jokuɛwi jio, nɛ́ a kpɔ̃ a weto ní ngɛ a dɛ.+ 12 E sa nɛ a pee enɛ ɔ ngɛ Matsɛ Ahasuerus kpokpa amɛ tsuo* a nɔ ngɛ nyɔhiɔ 12 ɔ, nɛ ji Adar* nyɔhiɔ ɔ we ligbi 13 ɔ nɔ; e sa nɛ a pee enɛ ɔ ngɛ jamɛ a ligbi ɔ nɔuu nɔ.+ 13 E sa nɛ a ngɔ womi ɔ mi munyu ɔmɛ* kɛ ha kaa mlaa ngɛ kpokpa amɛ tsuo* a nɔ. Á fiɛɛ kɛ ha ma amɛ tsuo konɛ jamɛ a ligbi ɔ, Yudabi ɔmɛ nɛ a pee klaalo kaa a maa ye lue ngɛ a he nyɛli ɔmɛ a nɔ.+ 14 Tsɔli nɛ a hiɔ okpɔngɔhi nɛ a kɛ mɛ tsuɔ ní ngɛ matsɛ ɔ sɔmɔmi mi ɔ nɔ ɔ kɛ oya yemi je kpo kɛ fo kɛ ho ngɛ matsɛ ɔ fami nya. A ha nɛ nihi nu mlaa a he ngɛ Shushan*+ mɔ ngua a* mi hulɔ.

15 Jehanɛ ɔ, Mordekai je matsɛ ɔ hɛ mi kɛ e he odehe tade bluu kɛ futaa, kɛ e yi sika tsu pɛɛ ngua a, nɛ e wo tade klɔii nɛ ngɛ fɛu nɛ a kɛ lohwe he bwɔmi nɛ hɛɛ alamua tu su* lo.+ Nɛ Shushan* ma a he ose kɛ bua jɔmi. 16 Ejakaa Yudabi ɔmɛ ná he jɔmi,* nɛ a nya, nɛ a bua jɔ wawɛɛ, nɛ a hɛ mi ba nyami. 17 Nɛ ngɛ kpokpa amɛ tsuo* a nɔ kɛ ma amɛ tsuo a mi ɔ, he fɛɛ he nɛ matsɛ ɔ fami ɔ kɛ e mlaa a su ɔ, Yudabi ɔmɛ a bua jɔ wawɛɛ, nɛ a ngmɛ okplɔɔhi nɛ a nya. Zugba a nɔ bi ɔmɛ a kpɛti nihi fuu ba pee Yudabi,+ ejakaa Yudabi ɔmɛ a he gbeye nu mɛ.

9 Ngɛ nyɔhiɔ 12 ɔ, nɛ ji Adar* nyɔhiɔ ɔ we ligbi 13 ɔ nɔ,+ be nɛ a kɛ ma tsu matsɛ ɔ munyu ɔ kɛ e mlaa a he ní,+ nɛ ji ligbi nɛ Yudabi ɔmɛ a he nyɛli ɔmɛ hyɛ blɔ kaa a maa ye a nɔ kunimi ɔ, níhi tsake nɛ Yudabi ɔmɛ mohu ye a he nyɛli ɔmɛ a nɔ kunimi.+ 2 Yudabi ɔmɛ bua a he nya ngɛ a ma amɛ a mi ngɛ Matsɛ Ahasuerus+ kpokpa amɛ tsuo* a nɔ konɛ a kɛ nihi nɛ a ngɛ hlae kaa a maa ye mɛ awi ɔ nɛ to ní, nɛ nɔ ko nɔ ko nyɛ we nɛ e da a hɛ mi, ejakaa a he gbeye nu ni ɔmɛ tsuo.+ 3 Nɛ kpokpa amɛ* a nɔ nikɔtɔma amɛ tsuo, kpokpa nɔ hyɛli ɔmɛ,+ amlaalo ɔmɛ, kɛ nihi nɛ a tsuɔ ní kɛ haa matsɛ ɔ fĩ Yudabi ɔmɛ a se, ejakaa a ngɛ Mordekai gbeye yee. 4 Mordekai ba ná blɔ nya ngua ngɛ matsɛ we ɔ,+ nɛ e ba he biɛ ngɛ kpokpa amɛ tsuo* a nɔ, ejakaa blɔ nya nɛ Mordekai ngɛ ɔ nɔ ngɛ kuɔe.

5 Yudabi ɔmɛ fiaa a he nyɛli ɔmɛ tsuo klaate, a gbe mɛ, nɛ a kpata a hɛ mi; a pee a he nyɛli ɔmɛ nɔ́ fɛɛ nɔ́ nɛ a suɔ.+ 6 Ngɛ Shushan*+ mɔ ngua a* mi ɔ, Yudabi ɔmɛ gbe nyumuhi 500, ee, a kpata a hɛ mi. 7 Jehanɛ hu ɔ, a gbe Parshandata, Dalfon, Aspata, 8 Porata, Adalia, Aridata, 9 Parmashta, Arisai, Aridai, kɛ Vaizata, 10 nɛ́ a ji Hamedata binyumu Haman, Yudabi ɔmɛ a he nyɛlɔ ɔ binyumuhi nyɔngma amɛ.+ Se benɛ a gbe mɛ se ɔ, a muɔɔ we a níhi.+

11 Jamɛ a ligbi ɔ, a bɔ matsɛ ɔ amaniɛ kɛ kɔ nimli abɔ nɛ a gbe ngɛ Shushan* mɔ ngua a* mi ɔ he.

12 Matsɛ ɔ de Manyɛ Ester ke: “Ngɛ Shushan* mɔ ngua a* mi ɔ, Yudabi ɔmɛ gbe nyumuhi 500, kɛ Haman binyumuhi nyɔngma amɛ, nɛ a kpata a hɛ mi. Mɛni lɛ ya nɔ ngɛ matsɛ ɔ kpokpa kpa amɛ* hu a nɔ?+ Amlɔ nɛ ɔ, mɛni ji o ní bimi ɔ? A ma ha mo. Nɛ mɛni hu o ngɛ hlae? A maa pee ha mo.” 13 Ester de ke: “Ke e sa matsɛ ɔ hɛ mi ɔ,+ e ngmɛ Yudabi nɛ a ngɛ Shushan ɔ* blɔ konɛ hwɔɔ hu a pee kaa bɔ nɛ mlaa a ha nɛ a pee mwɔnɛ ɔ;+ nɛ́ e ha nɛ a sɛu Haman binyumuhi nyɔngma amɛ ngɛ tso nɔ.”+ 14 Lɔ ɔ he ɔ, matsɛ ɔ fã kaa a pee jã. A wo mlaa ngɛ Shushan,* nɛ a sɛu Haman binyumuhi nyɔngma amɛ.

15 Yudabi nɛ a ngɛ Shushan ɔ* bua a he nya ekohu ngɛ Adar nyɔhiɔ ɔ we ligbi nɛ ji 14 ɔ nɔ,+ nɛ a gbe nyumuhi 300 ngɛ Shushan,* se a muɔɔ we a níhi.

16 Yudabi kpahi nɛ a ngɛ matsɛ ɔ kpokpa amɛ* a nɔ ɔ hu bua a he nya, nɛ a fã a wami* he.+ A kpata a he nyɛli ɔmɛ a hɛ mi.+ A gbe nihi nɛ nyɛɔ mɛ ɔ 75,000; se a muɔɔ we a níhi. 17 Nɔ́ nɛ ɔ ya nɔ ngɛ Adar nyɔhiɔ ɔ we ligbi nɛ ji 13 ɔ nɔ, nɛ a jɔɔ a he ngɛ ligbi nɛ ji 14 ɔ nɔ, nɛ a ngɔ jamɛ a ligbi ɔ kɛ pee ní yemi kɛ ní numi kɛ nyami ligbi.

18 Yudabi ɔmɛ nɛ a ngɛ Shushan ɔ* bua a he nya ngɛ ligbi nɛ ji 13 ɔ+ kɛ ligbi nɛ ji 14 ɔ nɔ, nɛ a jɔɔ a he ngɛ ligbi nɛ ji 15 ɔ nɔ,+ nɛ a pee jamɛ a ligbi ɔ ní yemi kɛ ní numi kɛ nyami ligbi. 19 Lɔ ɔ he je nɛ Yudabi nɛ a ngɛ ma tsɔwi ɔmɛ a mi ngɛ kpokpa kpa amɛ a nɔ ɔ pee Adar nyɔhiɔ ɔ we ligbi nɛ ji 14 ɔ ní yemi kɛ ní numi kɛ nyami ligbi,+ kɛ be nɛ a kɛ gbaa niye ní kɛ haa a sibi ɔ nɛ.+

20 Mordekai+ ngma ní nɛ ɔmɛ nɛ ya nɔ ɔ kɛ fɔ si, nɛ e tsɔ nɛ a kɛ sɛ womihi ya ha Yudabi tsuo nɛ a ngɛ Matsɛ Ahasuerus kpokpa amɛ tsuo* a nɔ ɔ, nihi nɛ a ngɛ kpo nya, kɛ nihi nɛ a ngɛ tsitsaa a tsuo. 21 E fã mɛ kaa daa jeha a, a ye gbijlɔ ngɛ Adar nyɔhiɔ ɔ we ligbi nɛ ji 14, kɛ ligbi nɛ ji 15 ɔ nɔ, 22 ejakaa jamɛ a ligbi ɔmɛ a nɔ lɛ Yudabi ɔmɛ ye a he kɛ je a he nyɛli ɔmɛ a dɛ mi, nɛ jamɛ a nyɔhiɔ ɔ mi lɛ a kɔmɔ yemi ɔ tsake kɛ pee bua jɔmi, nɛ a we aywilɛho yemi ɔ+ tsake kɛ pee nyami ligbi ɔ nɛ. E sa nɛ a ye jamɛ a ligbi ɔmɛ kaa ní yemi kɛ ní numi, kɛ nyami ligbihi, kɛ be nɛ a kɛ gbaa niye ní kɛ haa a sibi, nɛ́ a kɛ keɔ ohiatsɛmɛ ní.

23 Nɛ Yudabi ɔmɛ kplɛɛ kaa a ma tsa gbijlɔ nɛ a je sisi ɔ nɔ, nɛ a maa pee kaa bɔ nɛ Mordekai ngma kɛ ba ha mɛ ɔ. 24 Ejakaa Agagno+ Hamedata binyumu Haman,+ nɛ ji Yudabi ɔmɛ tsuo a he nyɛlɔ ɔ to ga kaa e ma kpata Yudabi ɔmɛ a hɛ mi,+ nɛ e fɔ Sɔ,*+ konɛ e kɛ wo a he gbeye, nɛ́ e kpata a hɛ mi. 25 Se benɛ Ester ba matsɛ ɔ hɛ mi ɔ, matsɛ ɔ wo mlaa, nɛ a ngma ke:+ “Ga yaya nɛ e to ngɛ Yudabi ɔmɛ a he ɔ+ nɛ kpa bu lɛ nitsɛ e yi”; nɛ a sɛu e kɛ e binyumu ɔmɛ ngɛ tso nɔ.+ 26 Enɛ ɔ he je nɛ a tsɛɔ ligbi nɛ ɔmɛ ke Purim, nɛ ji Sɔ ɔ* nɛ.+ Lɔ ɔ he ɔ, ngɛ níhi tsuo nɛ a ngma ngɛ sɛ womi nɛ ɔ mi, kɛ nɔ́ nɛ a na ngɛ sane nɛ ɔ mi, kɛ nɔ́ nɛ ba a nɔ ɔ he je ɔ, 27 Yudabi ɔmɛ ngɔ kɛ fɔ a kɛ a nina amɛ, kɛ nihi tsuo nɛ ma ba piɛɛ a he ɔ+ nɔ kaa a maa ye gbijlɔ ngɛ ligbi enyɔ nɛ ɔmɛ a nɔ nɛ a be kpae, nɛ a maa pee níhi nɛ a ngma kɛ kɔ jamɛ a ligbi ɔmɛ a he ɔ ngɛ be nɛ a to ɔ nya daa jeha. 28 Ngɛ yi nɔhi tsuo a mi ɔ, e sa nɛ weku fɛɛ weku, kpokpa fɛɛ kpokpa,* kɛ ma fɛɛ ma nɛ kai ligbi nɛ ɔmɛ, nɛ́ a ye gbijlɔ ngɛ jamɛ a ligbi ɔmɛ a nɔ; nɛ Purim gbijlɔ ɔ se nɛ ko po ngɛ Yudabi ɔmɛ a kpɛti, nɛ a ko kpa yemi ngɛ a nina amɛ a kpɛti.

29 Kɛkɛ nɛ Manyɛ Ester, nɛ ji Abihail biyo ɔ kɛ Mordekai, nɛ ji Yudano ɔ ngɔ blɔ nya nɛ a ngɛ ɔ kɛ ngma womi kɛ ma sɛ womi enyɔne nɛ kɔɔ Purim gbijlɔ ɔ he ɔ nɔ mi. 30 E tsɔ nɛ a kɛ sɛ womihi nɛ tue mi jɔmi kɛ anɔkuale munyuhi ngɛ mi ɔ ya ha Yudabi tsuo nɛ a ngɛ kpokpahi 127* ɔ a nɔ,+ ngɛ Ahasuerus+ nɔ yemi he ɔmɛ 31 kɛ ma nɔ mi kaa a ye Purim ligbi ɔmɛ ngɛ behi nɛ a to ɔ mi, kaa bɔ nɛ Mordekai nɛ ji Yudano ɔ, kɛ Manyɛ Ester fã mɛ ke a pee ɔ,+ kɛ bɔ nɛ mɛ nitsɛmɛ a ngɔ kɛ fɔ a* nɔ kaa a kɛ a nina maa pee ɔ pɛpɛɛpɛ.+ Á ngɔ hwɔ hami+ kɛ pɛɛ kpami nɛ mi wa hu kɛ piɛɛ he.+ 32 Nɛ Ester fami ɔ ma Purim ɔ+ he sane nɛ ɔmɛ a nɔ mi, nɛ a ngma kɛ wo womi mi.

10 Matsɛ Ahasuerus ha nɛ nihi nɛ a ngɛ zugba a nɔ, kɛ nihi nɛ a ngɛ zugba kpɔhi nɛ wo bɔle mɛ ɔ a nɔ ɔ tsu ní kpakpataa.

2 Nɛ he wami níhi tsuo, kɛ ní nguanguahi nɛ e pee, kɛ sanehi tsuo nɛ kɔɔ bɔ nɛ matsɛ ɔ wó Mordekai+ nɔ nɛ́ e ba pee nɔmlɔ ngua a he ɔ,+ a ngma ngɛ Media kɛ Persia matsɛmɛ ɔmɛ+ a be ɔ mi yi nɔ sane womi ɔ mi.+ 3 Matsɛ Ahasuerus pɛ lɛ e nɔ kuɔ pe Mordekai, nɛ ji Yudano ɔ. E ji nɔmlɔ ngua* ngɛ Yudabi ɔmɛ a kpɛti, nɛ e nyɛmimɛ ɔmɛ tsuo buɔ lɛ, nɛ e peeɔ níhi nɛ e we bi ɔmɛ ma ná he se, nɛ e hlaa kaa níhi a mi nɛ hi ha* a nina amɛ tsuo.

A he ye kaa lɛ ji Herhes nɛ sɛ hlami ɔ, nɛ ji Darius Ngua a (Darius Hystaspis) binyumu.

Aloo “kpokpahi 127 nɛ a ngɛ e nɔ yemi ɔ sisi ɔ.”

Aloo “Kush ɔ.”

Aloo “Susa.”

Aloo “matsɛ we ɔ; gbogbo nɛ he wa a.”

Aloo “kpokpahi nɛ a ngɛ e nɔ yemi ɔ sisi ɔ.”

Aloo “Susa.”

Aloo “matsɛ we ɔ; gbogbo nɛ he wa a.”

“Lohwe he bwɔmi.” E ji jijɔ he bwɔmi nɛ a lo lɛ kaa kpa, nɛ a wo lɛ kɔla nɛ ji alamua tu su.

Ngɛ Blɛfo gbi mi ɔ, a tsɛɔ lɛ ke marble.

Ngɛ Blɛfo gbi mi ɔ, a tsɛɔ lɛ ke porphyry.

Ngɛ Blɛfo gbi mi ɔ, a tsɛɔ lɛ ke black marble.

Aloo “a tsi we nɔ ko nya kaa e ko nu wai.”

Aloo “matsɛ we.”

Ngɛ Hebri gbi mi ɔ, “nɛ a le be ɔmɛ ɔ.”

Aloo “kpokpahi tsuo nɛ a ngɛ e nɔ yemi ɔ sisi ɔ nɔ.”

Ngɛ Hebri gbi mi ɔ, “kpokpahi tsuo nɛ a ngɛ matsɛ ɔ nɔ yemi sisi ɔ.”

Aloo “kpokpa fɛɛ kpokpa nɛ ngɛ e nɔ yemi ɔ sisi ɔ.”

Aloo “ngɛ bɔ nɛ e ngmaa ní ha a nya.”

Aloo “nɔkɔtɔma.”

Aloo “kpokpahi tsuo nɛ a ngɛ e nɔ yemi ɔ sisi ɔ.”

Aloo “Susa.”

Aloo “matsɛ we ɔ; gbogbo nɛ he wa a.”

Aloo “matsɛ ɔ sɔmɔlɔ nɛ a ta lɛ loo a puɛ lɛ.”

Aloo “gbɔle.”

Aloo “Susa.”

Aloo “matsɛ we ɔ; gbogbo nɛ he wa a.”

Ngɛ 2Ma 24:8 ɔ, a tsɛɔ lɛ ke Yehoyakin.

E sisi ji, “Mɔmɔ Tso.”

Aloo “Susa.”

Aloo “matsɛ we ɔ; gbogbo nɛ he wa a.”

Aloo “e ná suɔmi nɛ se pui ha lɛ.”

Aloo “konɛ a gbɔle lɛ.”

Aloo “gbe gbɔlemi nɛ a gbɔle mɛ.”

Aloo “kɛ yihi a gbɔlemi nu slɔɔtohi.”

Aloo “matsɛ ɔ sɔmɔlɔ Shaashgaz nɛ a ta lɛ loo a puɛ lɛ.”

Aloo “Hegai, matsɛ ɔ sɔmɔlɔ nɛ a ta lɛ loo a puɛ lɛ.”

Hyɛ Mi Tsɔɔmi Munyu B15.

Aloo “e ná suɔmi nɛ se pui ha lɛ.”

Aloo “kpokpa amɛ nɛ a ngɛ e nɔ yemi ɔ sisi ɔ.”

Enɛ ɔ ma nyɛ maa tsɔɔ kaa a be tó nɛ a woɔ ɔ woe hu, nihi nɛ a wo mɛ tsu ɔ maa ye a he, aloo a maa ye a he ngɛ ní nɛ ɔmɛ tsuo a mi.

Aloo “a bua yihewi ɔmɛ.”

Ngɛ Hebri gbi mi ɔ, “a kɛ a nine maa ta Matsɛ Ahasuerus he.”

Aloo “nane.”

Ngɛ Hebri gbi mi ɔ, “nɛ e wó e sɛ ɔ nɔ.”

Ngɛ Hebri gbi mi ɔ, “Haman kɛ e nine maa ta e he.”

Hyɛ Mi Tsɔɔmi Munyu B15.

Ngɛ Hebri gbi mi ɔ, “Pur,” e sisi ji, “Sɔ.” Hyɛ Munyu Komɛ A Sisi Tsɔɔmi.

Hyɛ Mi Tsɔɔmi Munyu B15.

Aloo “kpokpahi tsuo nɛ a ngɛ nɔ yemi ɔ sisi ɔ.”

Aloo “a ngma mlaa kɛ fɔ si.”

Talɛnt kake peeɔ kilogram 34.2 (oz t 1,101). Hyɛ Mi Tsɔɔmi Munyu B14.

Baiblo komɛ de ke “Ma ngɔ sika hiɔ talɛnt 10,000 kɛ wo matsɛ ɔ juetli to he ɔ kɛ ha nihi nɛ a ma tsu ní tsumi nɛ ɔ.”

Aloo “satrap ɔmɛ.”

Aloo “kpokpahi nɛ a ngɛ e nɔ yemi ɔ sisi ɔ.”

Aloo “kpokpa fɛɛ kpokpa nɛ ngɛ e nɔ yemi ɔ sisi ɔ.”

Aloo “ngɛ bɔ nɛ e ngmaa ní ha a nya.”

Aloo “kpokpahi tsuo nɛ a ngɛ e nɔ yemi ɔ sisi ɔ.”

Aloo “kpokpa fɛɛ kpokpa nɛ ngɛ e nɔ yemi ɔ sisi ɔ.”

Aloo “Susa.”

Aloo “matsɛ we ɔ; gbogbo nɛ he wa a.”

Aloo “Susa.”

Aloo “kpokpa fɛɛ kpokpa nɛ ngɛ e nɔ yemi ɔ sisi ɔ.”

Aloo “sɔmɔli nɛ a ta mɛ loo a puɛ mɛ ɔ.”

Aloo “matsɛ ɔ sɔmɔli nɛ a ta mɛ loo a puɛ mɛ ɔ.”

Aloo “Susa.”

Aloo “kpokpahi nɛ a ngɛ e nɔ yemi ɔ sisi ɔ.”

Aloo “Susa.”

Maa pee mita 22.3 (nanewɛɛ 73). Hyɛ Mi Tsɔɔmi Munyu B14.

Ngɛ Hebri gbi mi ɔ, “mahe tu fo kɛ je matsɛ ɔ hɛ mi.”

Ngɛ Hebri gbi mi ɔ, “a kɛ a nine maa ta Matsɛ Ahasuerus he.”

Ngɛ Hebri gbi mi ɔ, “juɛmitsɛmɛ.”

Ngɛ Hebri gbi mi ɔ, “Yudabi ɔmɛ a ngmɛdu ɔ.”

Aloo “klaa.”

Aloo “klaa.”

Maa pee mita 22.3 (nanewɛɛ 73). Hyɛ Mi Tsɔɔmi Munyu B14.

Aloo “kpokpahi tsuo nɛ a ngɛ nɔ yemi ɔ sisi ɔ.”

Ngɛ Hebri gbi mi ɔ, “ngɛ e nine nɔ nɛ e wo kɛ si Yudabi ɔmɛ ɔ he je.”

Hyɛ Mi Tsɔɔmi Munyu B15.

Ngɛ Hebri gbi mi ɔ, “satrap ɔmɛ.”

Aloo “kpokpahi nɛ a ngɛ e nɔ yemi ɔ sisi ɔ.”

Aloo “kpokpahi 127 nɛ a ngɛ e nɔ yemi ɔ sisi ɔ.”

Aloo “kpokpa fɛɛ kpokpa nɛ ngɛ e nɔ yemi ɔ sisi ɔ.”

Aloo “ngɛ bɔ nɛ e ngmaa ní ha a nya.”

Aloo “ngɛ bɔ nɛ a ngmaa ní ha a nya.”

Aloo “klaa.”

Aloo “kpokpa fɛɛ kpokpa nɛ ngɛ e nɔ yemi ɔ sisi ɔ.”

Aloo “kpokpahi tsuo nɛ a ngɛ e nɔ yemi ɔ sisi ɔ.”

Hyɛ Mi Tsɔɔmi Munyu B15.

Aloo “E sa nɛ a ngɔ womi ɔ eko.”

Aloo “kpokpahi tsuo nɛ a ngɛ e nɔ yemi ɔ sisi ɔ.”

Aloo “Susa.”

Aloo “matsɛ we ɔ; gbogbo nɛ he wa a.”

“Lohwe he bwɔmi.” E ji jijɔ he bwɔmi nɛ a lo lɛ kaa kpa, nɛ a wo lɛ kɔla nɛ ji alamua tu su.

Aloo “Susa.”

Ngɛ Hebri gbi mi ɔ, “na la.”

Aloo “kpokpahi tsuo nɛ a ngɛ e nɔ yemi ɔ sisi ɔ.”

Hyɛ Mi Tsɔɔmi Munyu B15.

Aloo “kpokpahi tsuo nɛ a ngɛ e nɔ yemi ɔ sisi ɔ.”

Aloo “kpokpahi nɛ a ngɛ e nɔ yemi ɔ sisi ɔ.”

Aloo “kpokpahi tsuo nɛ a ngɛ nɔ yemi ɔ sisi ɔ.”

Aloo “Susa.”

Aloo “matsɛ we ɔ; gbogbo nɛ he wa a.”

Aloo “Susa.”

Aloo “matsɛ we ɔ; gbogbo nɛ he wa a.”

Aloo “Susa.”

Aloo “matsɛ we ɔ; gbogbo nɛ he wa a.”

Aloo “kpokpa kpahi nɛ ngɛ nɔ yemi ɔ sisi ɔ.”

Aloo “Susa.”

Aloo “Susa.”

Aloo “Susa a.”

Aloo “Susa.”

Aloo “kpokpahi nɛ a ngɛ e nɔ yemi ɔ sisi ɔ.”

Aloo “klaa.”

Aloo “Susa a.”

Aloo “kpokpahi tsuo nɛ a ngɛ e nɔ yemi ɔ sisi ɔ.”

Hyɛ Est 3:7 sisi ningma a.

Ngɛ Hebri gbi mi ɔ, “Pur.” Pur sisi ji “Sɔ.” Pur hiɛhiɛɛ peemi, nɛ ji “Purim” ɔ ba pee biɛ nɛ a kɛ tsɛɔ gbijlɔ nɛ Yudabi ɔmɛ yeɔ ngɛ nyɔhiɔ nɛ ji 12 ngɛ kalenda nɛ a kɛ tsuɔ ní ngɛ a jami mi ɔ nɔ. Hyɛ Mi Tsɔɔmi Munyu B15.

Aloo “kpokpa fɛɛ kpokpa nɛ ngɛ e nɔ yemi ɔ sisi ɔ.”

Aloo “kpokpahi 127 nɛ a ngɛ e nɔ yemi ɔ sisi.”

Aloo “a klaa.”

Aloo “A buɔ lɛ wawɛɛ.”

Ngɛ Hebri gbi mi ɔ, “e tuɔ tue mi jɔmi munyu kɛ haa.”

    Dangme Womihi Tsuo (2000-2026)
    Moo Je Mi
    Moo Sɛ Mi
    • Dangme
    • Kɛ Mane
    • Bɔ Nɛ O Suɔ Lɛ Ha
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • E He Mlaahi
    • Laami Sanehi A He Mlaahi
    • Laami Sanehi A He Blɔ Nya Tomi
    • JW.ORG
    • Moo Sɛ Mi
    Kɛ Mane